장음표시 사용
71쪽
F4 A M. et M P. Ladens. Ex solo frigore non fit acidus sapor, tyeme ac minus facile acescit, quam aestate. Probabile est pituitam acidam aliquid eri melancholici sibi habere admistum, quod acidum est; nescimus pituitam ei leacidam, nisi ex sapore quem interdum ructando in ore percipimus, nee minus iacile creditu est illum seri a sero uelancholico, sicut aporem amarum dicimus fieri abit quae tamen inventre cum multo ba
more pituitoso mista est, se potest aliquid melancholiae esse cum pituita inventriculo, unde melancholici sunt sputatores, parum litiunt. Pituitam salsam quod spectat, secundum Galanum dicit esse illius causam putredinem , aut salsae seros humiditatis ad aristionem sed tamen mihi videtur Galenus nihil docuille, ubi uiri non st humorem salsum inficere eodem sapore di quorem cui admiscetur. Sed non docet Erilli, unde salsa fiat seros humiditas, quaecum pituita perinlicetur-Putredo sola si id facere potest, non opus est sero ad salsed inelia excitandam. Vnde mihi probabilior videtur opimo Aricemia feci ex humoribus insigniter adustis sero permistis, unde urina sudores salis sunt, maxime in quibus major est humoris biliosi copia, aque urinae vix salsae sunt. Vnde vix unquam videmus, humorem salsum in oscca ite aut ventriculo fieri, quam in valde calidis, ruitiosis, nisi a causa externa calefaciente talis salsedo, sed sugax, interduin percipiatur. Vnde probabile credo febrem ardentem Hippocratis, quae fieri dicitur aestuita salsa, non fieri ab ipsa pituita, sed a bile adusta, verum sero di luta, unde minus acris redditur. Calida uae febrem ardentem tacere nossunt pituitam dissipant, eam tamen salsam non reddunt, contra uuam fieri deberet, nam ipsa ebris morbis a pituita prodest, sed de his astam sese M. demtibvi. Omnis pituita est frigida, sed salia elis
lida sicca, bilis soboles In animali sano, atque etiam aegrotanterar aut vix unquam reperiuntur humores soli, sed saepe aliis permisti, uno saepe alterantur&immutantur, suntque variae hae permistiones ternae inexplicabiles, tanta est ipsarum varietas, ut eadem non sint in princ:
His morborum, agmento: statu, insigniter quoque putrescunt multa more, sine salse sine, ut atra bilis, sit igitur sapor salsus ex partibus, terrestribus adustis, sed non quibuslibet, oportet enim adeste in male Ha partes quasdam acres, quae liquor salsum saporem concilient, ut tu calce&cineribus, nam si post eductione in salis ex cineribus dum lit.
liii.ium postea quod operest duratur, sal tamen postea inde non fiet. Ided salsa constringunt conservant, qui sunt partis terrestris siccae
72쪽
ci Drs TauCTIO effectus, scat dulce humidam putredinem excitat Vitream pituitam quod spectat, non probat Galenum qui dicit illam esse vitro fuso cornsistentia similem, quia vitrum fuscum est opacum. At vitrum fusum 11 in fornace est rutilans , qualis sane non est haec pituita eductum ab operariis exsomace , ubi colorem incipit amittere . quod statim fit videtur quasi album aliquantulum transparens, post si ab iisdem in
massa relinquatur, refrigeratur, ut in magnis globulis solet, habet opacitatem istam cum quadam diaphaneitate, taut hominis faciem reflectat, sed non perfecte ut speculum Pituitam talem dari certum est, sicut dubium non est dari aliam album in ovorum similem , haec saepissime ex naribus emungitur, ab aliis excreatur, hanc tamen non credo esse vitream illam quam Galenu se cacasse dicit. Non mihi videtur verum , illam esse, quae in is sanguine apparet in ipsius super ficie concreta Ratio est quia cum pituita vitrea sit omnium pituitarum frigidissima , non potest esse in sanguine hominis naturaliter constituti multo minus in sanguine hominis acute febricitantis . sicut vix unquam nisi in sanguine hominis a calore insigniter corrupto apparet, vidi ego talem sanguinem saepissime ; et vi exceptum illum sanguinem si quispiam observet, videbit antequam refrigescat apparere ceruleum, vel subviridem, mox refrigerato sanguine esse album in superficie, ego autem credo inde esse biliosum sanguinem insigniter alteratum ad bilem aeruginosam vel ceruleam accedentem, sed aere vel spiritibus sanguinis cum sit humorum separatio accedentibus , fieri coloris mul- tb dilutioris, si sanguis pallidior vel minus flavus, aut etiam flavus videatur, minor est in sanguine alteratio, quam si albus insuperficie appareat, iropterea mirum non est si sanguini supernatet. Habeo Galenum huic sententiae faventem , docet enim a. dedi .feb. cap. q. putredinem quae fit in venis Mabscessibus puri respondere , quia sanguis de quo
loquitur, putredine in venis colorem puris acquirit. Cur autem reliquo sanguini emineant, causa esse videtur, quia omnia putrescentia fiunt
vaporos , sicut cadavera landum petunt, post aliquod tempus incipiente putredine superfluitant. Cum igitur vitrea secundum Galenum ab inteatissima fiat frigiditate , haec autem albedo sanguini supernatans sata lavi corruptione sanguinis,4 ejusdem calore, probabile est noa esse
pituitam vitream. Pituitam quoque verti in melancholiam probare conatur, C transi-723 tu quotidianae in quartanam. Fatetur quidem ex pituita naturali id non fieri,
73쪽
sti, si ex iri a se a at ex ista non fit quotidiana , sed ardens ex
Nippocra e si is ut ii fieri ex pituita non salsased putra .L Tempore
Hlpocratu, Gileni, atque etiam amennae, error erat cred creex febri uinperiodis post humoris naturam cognosci. Nostro tempore Protest rLovaniensis docebit , est quartam ergo est a melancholia ii de cr-tiana,in quotidiana de hac tamen postrema ferme fatentur omnes se errare , nam Ferneliis, aliique eam quae quotidie revertitur volunt esse
duplicem tertianam in sic fieri a bile. Probabilius est, etiam a pituita bile posse fieri quartanam, imo nullam febrem fieri sine bile. Febris
cpis apud Medicos facit quartanos circuitus, tamen dicunt eam esse a pituita Aruentu cap. de tertiana ridet eos, qui tertianam perpa-roxysmum considerant Galeum a de cri ibui Gip. p. irridet Themium
qui diatriton ad cognitionem tertianae expectabat. Hein aris re quarto ait, quosdam credidisse illam non ei a melancholia, quos recte retalit, sed etiam verum est ab aliis humoribus posse
Mes.sν rhus . Colliget ar scribit non esse necessarium omnes ebres quae tertio quoque die repetunt, esse a bile Rationibus id confirmare possum. i. s epissime observatum est quartanas in tertianas degenerasse, praecipue quando quartanae ad salutem tendunt, sive potius ad finem. Id fieri per mutationem humoris non est probabile, cum melancholia in bilem verti ne clueat et utar aliquantulum authoritate Nollertis qui vult eam fieri a pituita, quae tam crassa est contumax, quam ipsi est atra bilis, docet enim febres quartana feri, vel vitio hepatis sanguinem adurentis, vel viti alienis melancholiam non expurgantis, vel vitio ventriculi crudum humorem generantis, a quo qu)rtanam eri posse se ipse Aristoteles concessit, pro ei late qab primi, ubi ait pueros esse
quartanae obnoxios, ex crudo humore. Neque , id addit Nollerim, repugnat Graecis aut Arabibus, nam pituita constentia crassa, quantitate pauca, quartanos, aut etiam rariores circuitus facere pol n. . In plurimis natura biliosis, fiunt quartanae, quarum symptomata alium humorem quam melancholicum indicant,m contra in mela icholicis
fiunt tertianae, de quotidia: e. q. plurimi a quartana liberati sunt huitae bilis' vomitione. . anticipatiori post positio febrium idem olle, dunt nam humor copiosus de tenuis anticipat, paucus ac crassior postponit, silc Medici interdum loquantur. Cur nonabile crassi in pauciori poterit fieri typus quartanus, cla contra a te lichia temori copiosiori tertianus. - cst quando sero admista est, vel cum bile. Vi-
74쪽
tardare contrariae causa , malum est signum si eadem hora febris revertatur Solum haec addita sunt ad probandum ex pituita non fieri melancholiam, quia quotidiana transit in quartanam haec enim ratio id non probat. Ait autem .simii negat remeandem , scilicet ex pituita non fieri atram bilem , sed tantum ex salsa 4 statim addit ex sit uita non salsa, sed calefacta fieri atram bilem, conciliet haec qui
Objectionem affert, quae est Argenterii, maliorum , scilicet pituitam vi caloris crassescere Min gypseam mutari potius quam in a-λ rq tram transeat Cypsea autem suum retinet album colorem. Respondet pituitae admisceri aliquid bilis sanguinis torrefacti, atque ita nigredinem concipere , quali a fuligine. Hoc non est quod objectio quaerebat, sed quomodo pituita calore transeat in atram , cum induretur. Mistio bilis pollet facere pituitam flaviorem, sed eam facere melancholiam non posset, nec prohibere ipsius in crassationem. Somnia addit, denigrati pituitam ex violenta ustione, permistis fumis qui ex ea elevantur. Ubi primo falso supponit talem esse in corpore calorem , qui id possit facere . . pituitam cum ejusmodi calore non incrassari, sic rigypseam, sed atram bilem. Objectio dicebat vi caloris fieri ypseam, non bilem atram quae liquida est.
D transmutatione humorum multa bene scripta sunt, ut bilem non posse mutari in sanguinem , quia nihil recrudescit. In defectu caloris nativi pauca generatur bilis, quae vel o genita est cum frigidis humoribus miscetur, minusque acris cst. In leucophlegmatia sanguis non mutatur in pituitam, sed pituitos humore permistus frigidior est, ignavior, imo parcius generatur. De pituita supra dixi mus, an possit fieri bilis atra. Haec autem in pituitam nunquam vertitur. Si non potest mutari in sanguinem , ut fatetur, multo minus in pituitam, quia major cruditas requiritur ad pituitam generandam, quam ad sanguinem , non est probabile humorem semel vi caloris genitu in posse iterum redire ad pristinos gradus cruditatis, sic hoc modo atra bilis posset saltem mediate fieri sanguis, post bilis, quod tamen negat.
75쪽
N isto capite multa sunt bona, sed secundum argumentirna probans dari spiritus, non convincit, nam vertigo potest ficii a fiatibus, etiamsi spiritus non essent. Tertium quoque non est validam, quia fatigatio non fit a solo defeeti spirituum, ut patet quia una pars fatigatur , non alia, ideo spiritus non deliciunt.
Lassitudo est etactus realis, symptoma reale, liabet igitur causalia rea leni, non privativam, nam sine affectu quopiam nullum symptoma esse
potest, cum ab eo fat4 conservetur. At quod non est nullam habet Vim agendi Lassitudo quoque est dolor, sive tristis sensus, at talis sensio non potest cile sine objecto aliquo dolorifico. Q d autem no :i est, non potest esse objectum ullius sensus Verius et post nimios labores etsi spiritus deficiant, tamen attrahi in musculos quosdam iu mores vel status, qui ejusmodi tristem sensum faciunt, sicut fit in spontanea lassitudine. In utraque enim sensus est idem. An spiritus influant, vel sola sit irradiatio, vetus quaestio est, a multis bene explicata, cum quibus recte concludit spiritus influere, non solam qualitatem aut virtutem. Rationes bonae sunt, quae sunt apud Laurentium Malios. Sed tamen de ipsa quaestione aliquid dicendum. Non videtur enim ab iis bene posita, dum quaerunt, num facultas in-stuat vectore spiritu , vel lucis modo per irradiationem. Haec enim non opponuntur, sed necessario sunt simul. Facultas quidem animae non timuit sed virtus quaedam. Haec autem lucis modo ad partes desertur, cum spiritu. Id me docuit Aristot adversus Empedoclam, qui volebat nos melius visuros si spatium inter nos: solem esset vacuum. Contra vult aristes nullam visionem futuram, quia lumen ad nos deferri non
posset, quod cum sit accidens vehiculo indiget. Qilo modo lumen transmittitur, eodem modo Diacultas est enim etiam qualitas spiritalis. Sicut medium debet esse perspicuum, nam per caliginosum ob sture distunditur, ab opaco enectitur, ideo lux dicitur actus per sp cui, ita facultas non potest diffundi sine medio puro, substantia nervi non est tale medium, quia est opaca, non mobilis. Obstruatur nervus, reddetur omnino opacus, ab eo potius facultas teste litur. Si nervus parum
76쪽
Diffunditur igitur instar luminis, id autem seri non potest quo est spiritaliter, ut lumen in aere,unde ligato nervo instar lucis, etiamsi spiritus sint in nervis. sicut ausa senesim latina
recedit lux, manente tamen ae re. Sicut enim solis radios ab eo clivitos non possumus servare, sc nec facultatem, si suam cum, Tu profluit continuitatem amiserit. Quae conveniunt loci omi huic virtuti adaptari possunt, ut non potuerit meliori similitudine uir oue sententia conciliari. - s. - Sed plam ius occasionem sumi refellendi G num, qui libro anu guis,&c asteri experimentum, ut probet pulsum non beri ab impetat quinis, sed a facultate per tunicas arteriarum a corde transmilia scilicet si arteriae incita quis calamum indat per quem sanguis permeare possit, si arteriam postea vinculo constringas preterstuet san-
2, afteria tamen non pulsabit post ligaturam, secus vero si solat se Ilibera. At arandaeus, addit Plemyiis vocat istud experimentum
linoortunum Mineptum 1llud se fecisse scribit Vesalivi, quem locum citavi advertias arrerem, Sanctisius quoque in mamsen aνstem Tag 3 editionis Venetae,&h m. id pese expertum esses fecisse testatur in inguine
mentum autem quod Plesipii affert prius illud non destruit, sed adstruit Scilicet observavit si ossipium molle in arteriam intrudatur,oam infra illam oppletionem nullatenus moveri. Id sane valde proba bile est, quia etiam novisi campanam sonantem solum digito tangas, -ationem soni immutari, si fides citharae vel tantillum tangantur,s nus pariter alteratur. In porcellanis fictilibus chinensibus, qua elegantem sonum sive intus, sive foris tangantur, edunt, fita obducantur, sonus ferme totus perito sistitur. Sic si arteria gossi pio epleatur cum non possit sese contrahere circa talem materiam, manet in sua di stole, aut saltem in statu suo naturali, ulterius motus non pergit, ea quasi lumen facultas movens sistitur. Nam fi vel tantillum motus continuari non possit, cum suo principio, cessabit, verbi gratia A. V Muscue ad A. procedat, non incipiet rursum in B. nisi A novo principi- pio procedat 'laec enim est natura istarum virium Galem experimen in directe probat quod vult, nam si arteria calamus concavus inda
et si ille TeaVitatem opplet, ita ut ipsius systolen prohibς pQ A
77쪽
tenuior non impleat totam capacitatem arteriae, tunc non prohibet systolen sic ultra calamum pulsabit, quia non impeditur continuatio virtutis cum suo principio, sed motus erunt inaequales siste motum tunicarum inter A. B. non iterum incipiet post B. Qq inde concludete vultilem ivi pollerius suo loco examinabuntur. Fatetur postea spiritum debere actu continuari cum suo principio, quod est verum. Reliqua in hoc capite consentiunt cum doctrina vulgari, sed satieadmodum dubium est utrum aer sit materia spirituum id vult ueli': Vrim sint nimis ignei, quasi respiratio ad id facta non fuerit. Addit
quoque ortum in utero non habere spiritus a matre si tantum materiam scilicet sanguinem, quasi sanguis maternus iritibus suis cui tueretur. Probabilis utrinque videtur quaestio, aer cor subeat, ut dixi libro adversus II eum.
V Era estvi vulgi is distinctio tritus in insitum Minfitentem , sed
mala definitio spiritus insiti, scilicet eli Spiritin a primu natalibis sulis artibvi a fixus Verum quidem est spiri rum illum elle insitu in , sed
etiam verum est spiritum influentem peractum nutritionis heri inlitum, qui actus durat usque ad senium Manet mobilis nil repararetur, cito evanesceret. Fit autem reparatio per con versionem in liuentis in insitum. In prima generatione cum sanguis accedit ad semen, ad formationem partium sanguinea ruri foetus, ille spiritus erat influens. Sic cum semen intestibus generatur, influebat. Henis, Ore min- fluentem etiam innatum appellat, non solum inlitum ut putat temptio,
quamvis magis proprie huic competat quam illi. Falsum est quod addit insitum praecedere inquentem , nam contra influens praecedit insitum , nisi recurra inus ad primam re itionem pri in homi ius in quo forsitan hoc verum fuit, sed postea falsum , nam ex loquente fit inlitus. Dari spiritum animalem insitum, si Galeni dubitavi , licet mihi dubitare, ratio bona est, quia si unicum tantii in sit calidum innatum , scut revera est, unicus debet esse spiritus insitus, si unicus ab unico poterit reparari, per nutritionem Animalis si ad sensumis motum, non ad nutritionem , nec eam promovet, in cerebro quidem ex vitali
fit animalis, in eodem cerebro sicut in reliquis partibus ex vitali in-I 1 fluente
78쪽
fluente reparatur instus, non ex animali. Cum igi rur frustra satiet plura, quod potest fieri per pauciora , si spiritus vitalis sufficit ad repa-tationem insiti, frustra erit animalis; unde certum non est in semine spiritum animalem esse partem spiritus illius qui foecunda facit semina generans virtus non differt a naturali, propterea opus non habet spiritu animali. Nutritio nunquam cessat, sic nec os tum spiti tus insiti, sed ossicium spiritus animalis saepissimc cessat, ut apparet in paralysii. Trea spiritus illos confusos habere vim generativam quam per se seorsum non habent, male scripsit. Nemo dat quod non habet, si nullam ipsius. partem separatim habent, etiam quod ex illis resultat, nullam habebit In variis partibus miscentur resisti spiritus, ut conseruas est supra cum insitum ab illis confessus est reparari. Cur igitur in solis testibus, non autem in aliis partibus acquirunt vim generativam. Haec igitur vis ab ipsorum unione non procedit, sed illis nova a testibus inditur. 20d si verum est, quartus debet dari spiritus, qui natura facultate a priori diversus est. In frigidis maleficiatis potest fieri unio horum spirituum, qui tamen carebunt facultate conformante. Ne dicat quispiam
spiritus hos esse effoetos in languidos , hoc enim falsum esse apparet ,
quia nutritionem, motum , aliasque actiones ad quas ordinantur bene promovent, hanc tamen vim generantem non possunt adipisci ob vi
tium testium inde patet esse diversam vim ab ea quam spiritus habent in aliis partibus, Vc hunc spiritum debere esse ab aliis distinctum sequendo principia doctrinae Plimpit.
SPiritum esse animalem credo, sed non credo bene id probari. Nam,
prima ratio falsa est. Eatenus quidem vera, quatenus dicit nullam. cavitatem in corpore esse vacuam, sed eam esse spiritu animali plenam non probat. Potuit esse plena acre , vel humoribus, ut observatum fuit per anatomen Ulterior probatio non est melior, nam si quis vulneretur usque ad ventriculos, spiritus qui sunt in cerebri substantia habent exeundi libertatem, sic motus sensusque pereunt. r. ratio non viderii melior, nam vertigo non necessario fit moto spiritu animali, potest scri ex spiritu servido in arteriis agitato, ut plurimum adest vapor, pervcnas Marterias plexus choroidis in cerebrum elatus, multae alia causae
esse possunt hoc loco non recensendata utcunque apud me certum est
79쪽
dari bos spiritus, ideo ulterius hanc quaestionem non tractabo. Sed
an hic spiritus aere egeat dissicultas si satis bona'. Optima ratio est quae dicit non posse aerem venire ad cerebrum nisi per foramina ossis ethmodis , quae ad modulia obli ructa est pollunt solutio bona est quae dicit non posse ita obstrui, quin aliquis ac penetret, in aboleatur olfactas, quia vapores aeri permisti sunt crassiores ipso aere, ideo tu sc 33 aer quasi percolatur. Sed pejor videt ui responsio quae statuit, etsi nares obstruantur . per os tamen posse in nares transire aerem, hoc contrarium est stimuli lib. a. de anima, docet enim nihil intrare in cer brum ni inspirando per nares, per os autem inspirando in ventriculum de pulmones 3 transpiratione autem aerern penetrare cutem capitis cranium, men ynges, crassam cerebri substantiam usque ad ventricu
los ficilius est dicere, quam probare. Fieri autem in substantia cerebri potius quam in ventriculis , alibi dixi, atque etiam in illa contineri, vel saltem in plexu choro ide, non autem in ipsis ventriculis. An fiant a sacultate animali, aut naturali, quia prolixior est disputatio, hoc loco a me omittitur, praeparationem a naturali fieri credo, sed complementum ab animali. Nam viros lia Ilibent supra naturalis sortem elevatas , quas ideo ipsis tribuere noni test Coctio hi omnibus partibus eodem modo sit, attamen naturalis.
Virtus non potest in musculis c spiritu vitali sacere animalem, id tamen in cerebro facit; porret igitur esse in eo facultatem diversam a naturali, quae cum ea id praestet. Ea autem solaci animalis. Omne agens conatur sibi simile reddere patiens, si icitur facultas naturalis agit in cerebro in spiritum vitale in , conabitur sibi similem reddere hoc is non facit, cum jam sit similis de ad id nulla ulteriori coctione opus est, nisi ut ex influente fiat insitus per nutritionem, at hoc non est facere spiritum animalem. Alia igitur virtus est , quae illum facit.
Physice concurrere ad motum, Minstrumentaliter, non opponuntur, propterea potest spiritus physice concurrere ad motum, sicut calor est instrumentum animae,& tamen nemo physicus negabit physice concurrere ad chv liticationem. Non est quidem causa principalis est tamen naturalis C A P
80쪽
Ι hoc capite omnia consona sunt vulgati doctrinae. Recte dicitio,
fieri spiritus a facultate motiva. Idem dicendum est de qui tito capite, addendum solum si naturalis spiritus est in alimentis, cur denegabitur sanguini in venis, imo in ipso ventriculo potest consequi rudimentum , ut explica vi de usu lienis Chymici fermentatione sua alimentum praeparant ut facilius spiritus illi educantur,is pro varietate alimenti variis sunt modi fermentandi, sic in coctionibus partium similis fit praeparatio ut alimentum emittat suos spiritus.
AD versus Hippocratu plurismum is libri primi, scilicet Ventres hyeme
calidi fimi, vulgares obiicit rationes, quasi ipsius essent, sunt tamen apud Hollerium, Argenterium G ilenum, Mercurialem, concludere
cum praedictis cogitur, quod omnes dicebant, scilicet qualitatem caloris esse tensiorem aestate, substantiam hyemes verum id etiam non sufficit, nam intensus ille aestatis calor minus coquit aestate, quam hyeme. In pueris, quorum exemplum addit Aphorismis, melior est coctio , quam i, in adultis, in illis tamen calor minorem habet clam psin Sicut in pueris cuin optima coctione Plus est humoris pituito si , quam in adultis sic&hyeme Ratio est, me judicio, quia abundante calore nativo solum illud attrahitur, quod optimum est, ideo plura alimenta tum pueris tum hyeme conveniunt, aestate autem , in adultis, pauciora conveniunt, fortiores fiunt coctiones, sed minus laudabiles, quia tot uiat alimentum potentius concoquunt, magis resolvunt, ideo pauciora relinquuntur excrementa. In pueris & hyem , laudabiliores sunt coctiones, sed quod separato puriori relinquitur, in corpore remanet, non resolvitur ob impeditam transpirationem , unde major pituitae proven tus hyemeis in pueritia , quam testateri in virili aetate. Nemo opinor majorem esse calorem dicet hac hyems, in Titio quam quae fuit aestate praecedenti, sciuim homo rediret ad juventutem , sed esse in illo majorem hac hyeme, quam fuisset si eodem tempore aestas fuisset, alias
arbori inus ille falsiis est, nam semper calidum innatum post virilem