장음표시 사용
221쪽
lis morbus est, Pituita; Si gravis, satagnis . Interdum etiam siccultissis est, quae nihil emolitur: idque ' Primo vitio gravius, go
cundo tolerabilius est. Remeditam Vero est magni et recentis doloris, sanguis missus. At Si Ve levior, Si VC VCtUStior Casus est, vel supervacuum, Vel Serum id auXilium est; confugiendum quoad cucurbitulas e St, ante summa cute in CiSa. Recte etiam sinapi
citet; et tum medicamentum, quod humorem illuc Citet. Praeter haec circumdare primum oportet latri S hapso lanae sulphuratae: deinde cum paulum inflammatio Se remisit, siccis et calidis fomentis oti. Ab his transitus ad malagmata est. Si vetustior dolor remanet, noviSSi me resina impoSita di Scutitur. Vtendum cibis potionibusque calidis; Vitandum frigus: 7 inter haec tamen non alie
num est eXtremas partes Oleo et sulphure Perfricare. Si l vata tussis est, leni lectione uti; jamque et a Cres Cibos, et vinum meracius assumere. ' Quae ita a me di CiS Praecipitantur, ut tamen sine his rusticos nostro S ' epota e X aqua herba triXago satis adjuvet. Haec in omni lateris dolore comm Liuia sunt : plus negotii est, si acutus quoque morbUS is factUS CSt. In hoc praeter ea quae Supra posita sunt, haec animadvertenda Sunt: ut Cibus sit quam maXime tenuis et leniS, PraeeiPiaeque Sorbitio, eaque ex
ptisana potissimum; aut jus in quo Porrus cum Pullo gallinaceo
coctus sit; idque '' non nisi tertio quoqUe die detur, si tamen per vires licebit: potui vero aqua mulsa, in qua hySSOPUm, aut ruta decocta sit. Quae qUibus temporibus danda Sint, ex ratio nos vel adjectae, vel J levatae febris apparebit; sic , Ut in remissione quam maxima dentiar: CUIN eo tamen, ut SC iam IS non esse
ejus generis tussi aridas fauces Committendas : saepe enim, ubi
t . primo pitio P Lindenius, vitio Primo. 9. epota ex aqua he)la trixago M. Ed. 5. Pusulasque P Ita Cod. Med. I. et Vat.
III. alii , et omnes Edd. Ptistulasquct . 6. circumdare Primum Ορortet latus hapso Ianae salphuratae 9 Sie lib. 7. cap. a 6. seci. 5. iudi pendu sque hapsias lauae mollis tepido oleo repletus'. Caesarius , et alii, quos inter Lindenius, legunt circumdare Primum oportet. totus ipsum lana sulphuratα . . o ter haec tameu 9 Fortasse, I/ιter
8. Quae ita α medicis praecipiuntur, ut tamen xc. Ita habetit Codd. Μed. I. et Vat. III. Ed. Lindoniana , Quae ita a m dicis Praecipiuntur. Attameu Sco. Alii Codices, omnesque antiquae Editiones, Qvα ea medicis Praecistiuntur , ut tamen &c. Lindenii , epoto ex aqua trixago satis au-ju Vare dicitur. Io. Π Ou nisi tertio quoque die detur)Perperam Lindenius legit non uisi tertio die detur.
ctae ; quod forendum non est; legit adαα- ct e. Sed ne hoc quidem verbo alibi usu est Celsust augeo multis in locis adhibuit. Mihi tres voces , vel adjectae , usi , alienae Videntur . Cum enim Celsus dicat quibus temporibus cibi dandi sint , ex ratione levatae febris apparere ; et in maxima TCmissione dandos esse; inepte intexjiceret votadauctae .
222쪽
nihil est quod exscreetur, continuatur, et strangulat. Ob quam causam dixi etiam pejus id genus esse tussis, quod nihil, quam
quod pituitam moveret. Sed hic Vinum Sorbere, Ut Supra Praecepimus, morbus ii Se non patitur; in vicem ejus cremor ptisanae sumendus est. Vt his autem in ipso morbi fervore Sustinendus aeger est, sic Ubi Paulum is se remisit, alimenta pleniora, et
vini quoque aliquid dari potest: dum nihil detur, quod aut re
frigeret Corpus, '' aut fauces a Speret. 'Φ Si in resu Ctione quoque manserit tussis, intermittere oportebit Uno die : Posteroque cum cibo vini paulo Plias assumere . Atque in ei Piente quoque tussi, tum non Crit alie Diam, Ut Supra 'IUOque Positum est, vini cyathos sortiore; sed in hoc genere Valetudini S dulce, vel certe lene commodius est. Si malum in Veteravit, athletico victu cor pus firmandum CSt.' A compagine Corporis ad viscera tran Seundum est; et illi primis ad pulmonem Veniendum; CX quo Vehemens et acutus mor-hus oritur, quem ' περς ευμονικον Graeci Vocant. Εjus haec conditio egi: pulmo totus assicitur: ' hunc ejus Casum subsequitur tussis, bilem Vel pus trahe DS, Praecordiorum toti GSque pectoris gravitas, spiritus dissi Culta S, magnae febres, Continua vigilia, ci-
hi fastidium, tabes. Id genus morbi plus periculi, quam doloris
habet. Oportet, si satis Validae vire S SUnt, Sanguinem mittere: ' si minores, Cucurbitulas Sine ferro praecordiis admovere. β Tum si satis valet, gestando aegrum digerere: Si Parum, q intra domum tamen dimovere. 7 Potionem autem hySsopi dare, cum quo sicus
I a. α ut fauces rasperet Legerim aut fauces exasperet. Sic cap 5..huius lib. Si humor de cripite tu fauces destillat , has exasperat; et lib a cap. 3. Aqiulo tus sim moν et , fauces exasPretiat. Ultima syli laba vocis fauces absorbuit primam vocis
13. Si in refectio uo quoque Lindenius,
Si in refectio ue vero. I . Atque iucjicute quoque tussi Sac. 9Vinum non modo cum cibo daudum , verum etiam cyathi ejus tunc sorbendi, cum tussis urget. Haoc enim non continenter, sed velut per accessiones quasdam subinde molesta fit. Ita haec verba explicanda videntur ex his quae proxime sequunturi tum n Ou erit cilieuum , ut 4uPrm quoque Positum est, oini cyathos Forbere ; quae spectant locunt illum cap. Io. t 1i dicco tussis est , cum ea vehementissime urgeti, adjuvat olui austeri cyathus assumPtus Soc. Lindenius leg. At iuvalescente quoque tu Ii. I. A compagine cor Poris Al. A compagine vero corporis . a. περιπνευμονικον Ita plerique Codd. atque Edd. Manutiorum, et Stephani. Eadem ratione' cap. antecedenti dic tur πλευριτικος; cap. sequenti, λυπατικοε. In Codd. Med. l. et Vat. v Io. atque iv Εd. Ruellii ost Περιπηευματικὼν , in Edd. sex primis, et Caesariana , peroneumaticon . Lindenius legit περιπνευμονιαν , ut habent i a margino Edd. Caesarii , et Constantini.
3. hunc ejus casum 9 Ita plerique codd. atque Edd. Nauutiorum , Gryphii , Pantini,
Constantini, et Stephani. Codd. Med. i. et Vat. VIII. ceteraeque L ld. hunc casum ejus. A. si miuores 9 Lindenius, sita minores.
o. intra domum tamen dimo Oere Caesarius, et Lindenius legunt tuti a domum tantum dimo perE . 7. Potionem autem hyssopi dare, cum
quo δύο. 9 Ita Codd. Med. a. et Vat. VII r
223쪽
arida sit incocta; aut aquam mulsam, in qua Vel hyssopum, Vel ruta decocta Sit: hic tione uti diutissime in scapulis, proxime ab his in brachiis et pedibus et cruribus, leniter Contra pulmonem; idque bis quotidie facere. Quod ad cibum Vero Pertinet, huic
nec salsis opus est, neque a Cribus, neque anactriS, Deque alvum
adstringentibus, sed paulo lenioribus. Ergo Primis diebus clanda
est sorbitio ptisanae, vel alicae, Vel oryzae, Cum qua recens adeps cocta sit: cum hae sorbile ovum, ' nuclei pinei ex melle, panis Vel elota alica ex aqua mulsa: ' Potui deinde non solum pura aqua, sed etiam mulsa egelida, aut si aestas est, etiam frigida; nisi quid obstat. Haec autem altero quoque die, incres Ceute morbo, dare satis est: '' Ubi in incremento conStitit, quantum res patitur, ab omnibus abstinendum eSt, PraeterqUam aqua egelida . Si vires degunt, adjuvandae sunt aqua mulS R. ProSuntque adversus dolores imposita calida fomenta, Vel ea quae simul et reprimunt, et emolliunt: U Prodest impositus SVPer Pectus sal bene Contritus, Cum Cerato mixtus; quia leviter Cutem erodit, eoque impetum materiae, '' quo pulmo VeXatur, e UOCat. Vtile etiam aliquod malagma est ex iis quae materiam trahunt. Neque alienum est, dum premit morbus, Clausis feneStri3 aegrum Continere: ubi Paulum levatus est, ter aut quater die, fenestris ali-qUantum apertis, purum aerem recipere. Deinde in refectione pluribus diebus a vino abstinere; gestatione, friCtione Uti; Sor
bitionibus et prioribus cibis adjicere, ex oleribus Porrum, ex
deess verbum dare . Alii Codd. et Edd. antiquae habent Potiovem autem hyssopi dare , cui Soc. Ego retinui cum quo ex Codd. vetustioribus ; et Eare ex aliis . Lindenius leg. Tu potionem autem hyssopum dare , cum quo &c. Sed nahil opus est praepositione tu : cum cap. I 2. hujus libri ita sit : Oi-
Iis in jejuno Potio est αbsluthii , aut hyssopi . 8. uueIel Pruei ex melle , Panis &c. θLindenius verba haec ita dividit : nuclei pi
nei r ex melle Panis ko. sed perperam . Lib. 3. cap. 27. Sect. q. Primoque cum
q . potui deinde) Lindenius addit drindi
Io. Ubi in incremento constiti89 Ita Ed Caeaara , Gryphii , Pantini, Constantini , Stepham . In Codd. Mss, atque in Edd. sprrinis , et Manutianis deest particula in . Sut alias dixi, ab indiliger tibua librari saepe omittitur, ubi vox subsequitur incipiens a syllaba in . Lindenius leg. Vbi inere A
I 3. quae materiam trahunt θ Videtur legendam extrahunt et hoc enim verbo alibi semper utitur Celsus , cum de materia educenda loquitur .a4. Duestris aliquαutum vertis , Purum nerem recipere9 Ita Ed. Lindenii . Lib. 3.
Cap. 7. Seci. a. eo conclavi t uendus , quo vatilliam et Purum aerem recipere Possit.
Ita Codd. Ms s. et in ceteris Edd. legit. femnestris aliquanto in Cod. Med. I. et Vat. V MI. αliquis ) apertis Paroum aerem re-
cmere . Scaliger haec adnotat : n graecisSGt, ολ γον μιρα M . Rhodius quoque log. PGr Pum acrem . Cod. Med. V. hnbet Patarum , sed littera α expunctu est,
224쪽
carno Ungialas et SUmma trunCUlorum atque Pisciculos sic, ut diu nihil nisi molle et lene Sumatur. Alterius quoque visceris morbus, id est jecinoris, aeque modo longus, modo acutus esse consuevit: ἡπαTιμον Graeci Vocant . Dextra parte sub praecordiis vehemens dolor est; idemque ad latus dextrum, et ad jugulum, humorumque partis ejusdem Pervenit; ' nonnumquam manus qUOque deXtra torquetur; horror validus est: ubi male est, bilis evomitur; interdum singultus prope strangulat. R Et haec quidem aCuti morbi sunt: ' longioris v ro , ubi Siappuratio in jecinore est, dolorque modo finitur, modo intenditur; cleXtra parte praecordia dura sunt, et tument; POSt cibum ' major spiritus dissicultas est; accedit maxillarum qUaedam resolutio. Vbi invetera it malum , Venter et Criar a PedeSque intumesCUnt; pectus atqUe h Ameri, circaque jugulum utrumque
extenta aliar. si Initio sanguinem mittere optimum est: tum Venter solvendus est, Si non potest aliter, Per nigrum Veratrum: imponenda extringe CUS CataplaSmata , Primum quae reprimant, deinde
calida quae diducant; quibus recte iris vel absinthium adjicitur:
post haec malagma. Dandae vero sorbitiones sunt, omnesque CibI et calidi. et qui non multum 7 alunt, et fere qui pulmonis quinque dolori Conveniunt; PraeterqUe eos, qui urinam mOVent, PO-tionesque ad id ossicaces. Vtilia in hoc morbo sunt thymum Satureia, hySSopiam, nepeta, amFlum, Sesamum, lauri ba Ceae,' pini flos, herba sanguinalis, menta, ex malo Cotoneo mediUm, columbae jeCur recens et crudum: ex quibUS quaedam Per Se es se, quaedam adjiCere vel sorbitioni, vel potioni licet 'sic tamen, ut Parce aSSumantiar. Neque alienum est, absinthium contritum ex mello et Pipere, ejuSque Catapotium quotidie devorare. Abstine Imr. neque modo Iongus , modo acutus es se consuevit 9 Particula aeque refertur tum ad pulmonis inflammationem , tum ad suppurationem , seu Vomicam , quam interdrim .cjus inflammatio excitat et quorum morborum alter acutus , niteae longus est .
torquetur 9 Dolor non modo ad latus , jugulum , humerumque perVeuit, Verum etiam ad manum . Lindenius leg. rorpet pro torquetur .
3. Et haec quidem neuti morbi sunt PLindenius , et alii legunt cum Caesario , Et haec quidem acuti morbi sigua sunt; glossemate intruSO .
4. longioris vero , tibi sunt alio tu Ie ei nore eat , dolorque modo Me. 9 Videtur legendum longioris pero , ubi suppuratia tu jecinore est , dolor modo Scc. 5. major spiritus difficultas P Ita Cod. Vat. VIII. Liber Guilanditii , atque Ed. Lindenii . In aliis Codd. et in Edd. antiqv x deest vox dissicultas . 6. Initio9 Lindeniuq , In initio . . alunt9 Ita Lindenius ; alii omnes ,
alant . 8. Gmylum P Legendum anisum , vel anetbum ; quae cum th3mo, satureia, ne peta , iis quae urinam movent , adnumerau tur cap. 3I. lib. a. Amylam hane facultatem noti habet.
s. pini fos9 Ita habent libri omnes et
scripti, et impressi . Sediliger censet cha m epityu a Celso lignifieari. Sed Morgasno
225쪽
I9 Idum utique est ab omnibus frigidis: neque enim res ulla magis jecur laedit. Frictionibus utendum in extremis partihus: vitandus omnis Iahor, omnis vehementior motris: ne spiritus quidem dii lius continendus est. Ira, trepidatio, PondUS, '' jactus, cursus inimica sunt. Perfusio corporis multa Pro de Si ex aqua, si hiems est, calida; si aestas, tepida: '' item liberalis unctio, et in haluneo sudor. Si vero jecur vomica laborat, eadem facienda sunt quae in ceteris interioribus suppurationibus. Quidam etiam εδ coimtra id scalpello aperiunt, et ipsam VOmiCam ad UrUnt. ' At lienis ubi affectus' est , intumescit , Simulque cum eo XVI. pars sinistra eaque dura est, et prementi renititur; Venter intentus est ' aliquis etiam in cruribuS tumor e St; Ulcera aut omnino non Sanescunt, aut Certo cicatricem Vix recipiunt; in intenta
ambulatione, ' cursuque dolor, ' et quaedam diis cultas est. Hoetvitium quies auget: itaque exercitatione et labore opus est; hahita tamen ratione, k ne febrem ista , Si nimium pro Cesserint ,
e X citent. Vnctiones, frictione Sque, et SudoreS Decessarii Sunt.
videtur, si Celsus herbam hanc significare voluisset , non isto obscuro pini foris nomine , 4ed chamaepytin appellaturum fuisse, ut vocat lib. s. cap. q. Ipse, cum Caesal pinas de Plaut. lib. 3. cap. Sa. scriPεerit , quosdam , quos ex Theophrasto commemoravit, docuisse Pinum praeter fructrim, a mentum ferve deciduum , quem aliqui florem putarint; et Caesalpinus ipse florem ameti- taceum ferre non negaverit : ob haec , inquam , existimat legendum esse Pini sol, et , si quid mutandum , mavult pini foliα , quam , ut est in margine Ed. Constantinianae ,stiui flos: quod de lini store, aut foliis ut hil ejusmodi invenire potuerit litterarum memoriae mandatum e pini autem folia he-yxticis et Diocles dederit, ut tradit Caelius Aurelianus lib. 3. Morb. Chron. caep. q. Et iisdem utilia esse docuerit Dioscorides lib.
ro. jactus iaculatio. Ita habet Cod. quidam apud Constantinum , . t Εd. Lindenii. In Codd. quos ego inspexi, et in Edd. an
II. inimica su ut 9 Lindenius, tu hoc tui
12. item θ Lindenius, itemque. I 3. coulrα id Ocn ello operiunt , et Usam Oomicam adurunt) ex Aphor. 4 5. Sect. 7. Ita habent Cod. Med. I. et Vat. VIII. atque Ed. princeps; alii Codd. et cetera Edd. antiquae, coutra id scolaello aperiunt, ipsam pomicam adurunt ; Cod. quidam Cori stalatini , ultra id scalpello aperiunt ipsam omicum , vel adurunt; Ed. Lindenii , ultra id scalpello vertimi, et ipsam Oomi
I. eaque dura est Lindenius, quae et dura est ; et infra , venterque Pro Penter . a. reliquis etiam tu cruribus tumor est Libri omnes habent reliquis etiam cruribus tumor est. Ego addidi praepositionem in ex similibus locis .PLib. u. cap. 7. tumor in Pedibus est; et sub sinem eiusdem cap. iupedibus tumores sunt . 3. ambre latione , curruque P Lindenius, ambulatioue , Me ἰ cursu. .
*. et quaedam difficultas est ob ven
trem intentum, et totius corpori S gravita
tem . Sed videtur Iogendum et quaedam spiritus difficultas est; ut in ca P. antecedenti . Caelius Aurelianus lib. 3- c P. q. Morb. Chron. ita scribit: Quaedam Com-uuia jecorosis et Iieuosis; quaedam Uecialiter propria et sed communia gravedo , wimtiouis dispicultas , magisque tu itinere et ambulatio uibus clivosis e 5. ne febrem ista , si nimium Processe rι ut , excireut 9 Ita omnino legendum , tionProcesSerit, ut edidit Lindenius. Cod. Med. I. et Vat. v III. habent ne febre mixta si nimium Processerit , excitent ; alii, et Edd. antiquae , ne febre mixta , si uimium P
226쪽
Dialcia omnia inimica sunt; item lac et caseus: acida autem xime COHVeniunt. Ergo acetum , acre per Se Sorbere , et magis etiam quod scilla conditum est, expedit. Edenda sunt Sal Samon- in , Vel oleae ex muria dura, tinctae in aceto luctu Cae , 7 iri tui, que eX eodem, betae ex sinapi, asparaguS, armoracia, PaStilaaCa, ungulae, TOStra, RVes macrae, ejusdem generis Venatio. Potui
vero jejuno dari debet ' absinthium inco tum: at post Cibum aqua
a ferrario fabro, in qua candens ferrum subinde ' tinctum sit: haec enim Vel Praecipue lienem coercct. Quod animadversum e St in iis animalibus, quae apud hos fabros educata exiguos lienes hahent . Potest etiam dari vinum tenue, austerum; omniaque in cibis et potionibus quae urinae movendae SVnt. Praecipueque adist valet vel trifolii semen, vel cuminum, vel apium, Vel Serpγllum, vel cytisUS, ' ' Vel Pori alaca, Vel nepeta, Vel thymum , Vel hyssopum, vel Satureia: haec enim inde commodissimo videntur ' humorem educere. Lienis quoque bubulus utiliter esui datur:
prae Cipueque eruca et naStUrtium lienem eX tenuant. ImponendaqUOque e X trin8eCUS Sunt, quae levent. '' Fit ex Unguento et Palmulis squod μυροβίλατον Graeci vocantJ: sit c X lini et nasturtii
6. vel oleae eae muria dura , tinctae in aceto lactucae Stophanus leg. Mel oleae ex muria dura tinctae , in aceto lactucae ;Lindenius, pel oleae ex muria dura , la
7. intubique ex eodem , betae ex siua Pi , α oragus &c. 9 Ita in Med. i. Vat. VIII. aliisque Codicibus . Plinius lib. 19. cap. 8. seci. 4o. Usus iis betis et cumiente ne faba, idemque qui oleris r et Prae cipuus , ut lenitas excitetur aerimonia sinapis . Alii Codd. habent tutubique ex eodem , betae et sin rei, asparagus Sac. alii, et Edd. antiquae , intubi et betae ex eouem , ex siuspi amarogus Sao. Ed. Lindenii , intubi quoque et betae ex eodem ; et
iuvit, armoraciae , et Pastinacae i de carnibus vero ungu Iae , rostra &c. 8. absinthiit m incoctum P Sic lib. z. c. I 8. defrutum, quo magis incoctum; lib. 4. c. Io. scur quam Pinguissimae uncias tres super Prunam incoctas 3 lib. 3. cap. a a. inter se mixtα et incocta resinae terebinthinae' pars dimidia, butyri et mellis pars altera. Lindenius leg. vsluthiiuria aquae tu- coctum . Sed Verbum incoquo numquam a Celso cum tortio Casu construitur , sed cum sexto et praepositione cum Lib. 3. cap. γ a. marrubii sucus cum melle incoctas; lib.
arida sit ineocta. Adde lib. 5. cap. IS. seci. 3I. lib. 6. cap. 7. Sect. A. et C p. I 8. Soci. I O. ejusdem libri . 9. tinctum sit 9 Lib. 5. cap. 28. Sec t. λ. Fulvis ex contrito testa , ex qua faber fer- rarius tingers candens ferrum Oolitur est. Lindenius leg. intinctum sιt .io. vel Portulaca , vel nepeta Haec desunt in Ed. Lindenii. ri. humorem educere 9 Ita in Ed. Lindenii. Libri antiqui habent humorem de
I a. Fit ex unguento et palmulis squos μυροβάλανον Grαeci Mocantes die menti quod ιιτροβαλανον vocaretur , nulluR ,
quod sciam , antiquus auctor inentionem se in cyt . Pantilaus, et Constantinus legetidum cen
sent si ex ungreeutariis glαudibus , quae μυροβαλανους Graecι Mocaut . Lindenius eos sequitur ; sed pro glanda bur leg. glan- utilis . Verum Celsus glandem hanc , non
μυροβαλανον, sed βαλανον μυρρο σικινα Graecis appellari ait. Lib. 5. cap. 18.sec t. q. at si lieuis torquet, glaudis, quἀπιβαλανον μυρεψικην Greci pocant , cortex et nitrum Sac. Mihi liaec vel ha quod μα ρο- βαλανον Graeci Mocant ab interprete addita videntur . Celsus medicamentum imponi vult ex unguento et palmulis iactum. Ga
levas quaque catarinama ex Palmulis ni ixti
227쪽
semine, ' quo Vinum et oleum adjicitur: sit ex cupresso viridi, et arida schi: sit ex sinapi, cui sevi hircini a reuibus quarta pars ponderis adiicitur, teriturque in Sole, et Protinus imponitur. Multisque modis huic rei cappari aptum CSt: nam et ipsum cum
cibo assumere, et muriam ejuS CV m aceto Sortille Commodum est. Quin etiam extrinsecus radicem Contritam, vel Corticem ejus cum
sursur;bus, aut ipsum cappari CUm melle contritum imponere ex pedit . Malagmata quo Irie huiC Tei astantiar. ' At renes tibi assecti sunt, diu male habent. Pejus est, si XVII. frequens biliosus vomitus accedit. Oportet ConquieScere: Cubaro molliter: solvere alvum; Si aliter non respondet, etiam ducere: saepe desidere in aqua calida : neque cibum, neque potionem frigidam assumere: abstinere ab omnibus salsiS, acribus, acidis,
pomis: hibere liberaliter: adjicere modo Cibo, modo potioni pib
yer, porrum, serulam, album papaver; quae maxime inde Uri
nam movcre consuerunt. Auxilio quoque his CXulceratis sunt, si adhuc Ulcera purgaDda fiant, Cucumeris Semina detractis Cortipi
hus sexaginta, Duelei ex pinu silvestri ' duodecim, anisi quod tribus cligitis sumi possit , crioci paulum , Contrita et in duas
mulsi potiones divisa. Si vero dolor tantum leVanduS e St, ejUS dem cucumeris gemina trigimia, iidem nuclei Viginti, nuces grae-Cae quinque, croci palatulum , Contrita et cum lacte potui data.' Ac super quoque recte quaedam malagmata injiciuntur ; maXi meque ea quae humori e X trahenuD SUDt. 8 A visceribus ad intestina veniendum est; quae sunt et acu- XVIII. tis ot longis morbis obnoxia. Primoque facienda mentio est Cholerae; quia commune id stomachi atque intestinorum vitium videri potest. Nam simul et dejectio et Vomitus est: Praeterque haec instatio est, intestina torquentur, hi lis SV pra infraque crumpit, primum aquae similis, deinde Ut in ea recens caro lota esse Vibdeatur, interdum atha, nonnumqUam nigra, vel Varia. Ergo eo nomine morbum liuiae χολάραν Graeci uominarunt. Praeter ea vero
trahuntur, urget sitis, anima deficit: quibus concurrentibus non
ipsa in jecinoris, itemque in lienis moibo
utile esse tradit. Vide lib. 8. cap. 8. et lib. 9. Lap. a. de C. M. S. L. 13. quo vinum , et oleum a ieitur J Ita in Codd. Mss. et in omnibus Editionibus , Puelliana et Lindeniana exceptis, quae habent cui pinum &c.
14. iii sole Ita legitur in margine Ed. Constantin anae, et in Ed. Lindenii . Codd.
Mas. et ceterae Edd. habent in sale . I. Pejus est Linden. Pejus pero est .
a. duodecim Lindenius , quindecim, ut habet in margine Edi Constantini . 3. Ac super quoque Ita Εd. Constantini ;aliae , et Codd. Mss. At super qreoque ; aliae Edd. At insuper quoque; aliae, in his Li-deniana , Ac inιuPer quoquc
228쪽
mirum est, si subito quis moritur. Neque tamen ulli morbo muriori momento Succurritur. Protinus ergo ubi ista coeperunt, aquae tepidae quam Plurimum bibere oportet, et Vomere. 8 Vix umquam
men novam materiam Corr Uptae Prodest ' parsque sanitatis est,
Vomitum e S se suppressum. Si id incidit, protinus ni, omni potione abstinendum est. ' Si vero tormina sunt, oportet frigillis et humidis somentis stomachum fovere; vel si Venter dolet, iisdem egelidis sic, ut Venter ipso mediocriter calentibus juvetur. Quod
si vehementer et vomitus, et dejectio, et sitis veXant, et adhu os uberuda Sunt quae Vomuntur, nondum vino maturum tempus est: aqua , neqHe Ca i Psa frigida, sed potius egelida danda est: admovendumque naribUS egi pulegium e X a Ceto, Vel polenta vivo aspersa, vel menta se Cundum naturam e St. At Cum cliSCUSSa cruditas est, tum magis Verendum est, ne anima deficiat. Ergo tum confugiendum est ad vinum. Id e S Se oportet tenue, Odoratum,
' cum acqua frigida mixtum; vel polenta adjecta, ' vel infracto pane, quem ipsum quoque a Ssumere e X pedit: quotiesque aliquid
aut Stomachus, aut venter effudit, toties per haec Vire A rest
tuere . Era Sistratus primo tribus vini guttis, aut quinis aspergendam potionem esse dixit; deinde paulatim merum adjiciendum.' Isigi et,ab initio vinum dedit, ' et metum Cruditatis seCUtus
I. Vix umquam sic nouio omitus requitur 9 Ita Iocum hunc emendavi ex lib. 7. Cap. 5. secl. 4. ubi Celsus eadem utitur die endi forma e Vix umquam sic telum usu aequitur. Cod. Med. I. et Vat. VIII. aliique
habent Vix umquam sine Vat. Iis. fue9
vomitus sequatur; Med. v. Vix umquα sine ρOmitus sequiatur; sed vomitus , litteras expuncta , mutatum est in ρsmitu , et aequiatur, expuncta i , in sequatur. In Edd. antiquis legit. Vix umquam siue vomitu se
quitur, ex Palavicino ; tu Ed. Lindenii, Vix
unquam ea sive vomitu sumitur. a. miscuisse tamen nopam materiam cor
miscuisse uo am matcriam Prodest . 3. Piarsque sauitatis est, Moiuitum esse
au res sum I Locum hunc Celsi , ut alios non paucos , imitavit Seneca Epist. 94. --gua Pars sauit is est, hortatores insania creliquis sc . . Si Mero tormina sunt θ Verba haec spectant superiora intestina rorquentur ; neci vox tormiua hic significat δε σεντεριαν , ut cap. a a. hujus libri. 5. vel me uta secundum naturam es νὸIta in Codd. Yss. atque in Edd. sex primis , et Manutianis . Haec Verba Morgagnus sic interpretatur : menta ut Per Se est , non ut pulegium ex aceto , neque ut Pulenta viis no aspersa. Lindenius leg. vel men thre, pel quod secundum uaturam est ; alii cum Caeas arto , vel mςuta , si uoudum utatura est ;Constantinus autem explicat, neu e runteria . Sed Morgagnus animadvertit opus nota fuisse hoc addere , cum illa imperata sint ιsi adhuc subctu ire sunt quae vomuutur L c. Videtur igitur vetus lectio et Caesar atiae ,
et Lindenianae ab eo Praeferri . 6. cum aqua Linden us, et cum aqua. p. vel tufracto Pane, quem ipsum quoque assumere expedit Ita habent Cod. vat. VIII. atque Ed. Lindenii a Liher Gui Irendini . fracto Petue &c. In Cod. Med. i. et aliis multis , atque in ceteris Edd. legit. νel mellequsque assumere expedit. In Codd. Medie eis V. et V M. et in Vaticanis uti et VII. hujusmodi lacuna est, vel quoque
8. Is si et ab initio &e, Lindenius leg.
Is si ab initio Scc. ut malebat Constautina . 9. et metum cruditatis secutus ept '
229쪽
est, non sine Cau Sa secit: si vehementem infirmitatem adjuvari posse tribus guttis Putavit, erravit. At si inanis est homo, et crura ejus Contrahuntur, interponenda Potio absinthii est. Si oxia tremae partes corporis frigetat, Ungendae Sunt Calido oleo, cui cerae paulum sit adjectum, Calidisque fomentis nutriendae. Si ne sub his quidem quies facta est, extrinseCUS Contra Ventriculum ipsum cucurbitula admovenda e St, aut Sinapi Superimponendum.
Vbi is constitit, dormire oportet: postero die Utique a potione abstinere: clio tertio in balneum ire: paulatim se cibo reficere; ' somno quisquis facile adquiescit ''' itemque lassitudine et frigore. Si Post suppressam choleram febriCUla manet, alvum duci
necessarium est: tum Cibis, VinoqUe utendUm est.' Sed hic quidem morbus et acutus est, ct inter intestina X X.
stomachumque Veriatur sic, ut CujUS Potissimum partis sit, noufacile dici possit. In ipsius vero ventriculi porta Consistit is ' qui
longus esse consuevit: κοιλιακος a Grae Cis nominatur. Sub hoc
venter indurescit, dolorque ejias est: alvus nihil reddit, ac ne spiritum quidem transmittit: extremae partes frigescunt: dissiculter spiritus redditur. Commodissimum egi inter initia calida cataplasmata ' toto ventri imponere, ut dolorem leniant: post cibum
ob metum eruditatis tribus tantum aut qui-riis vini guttis potionem aspergendam dixit. In margine Ed. Constantinianae, et in Ed. Lindenii logit. et metus cruditatis secutus
IO. romus quisquis facile adquiescit item qua lassitudiue et frigore 9 Veteres libri habent somuo quisquis facile red- quiescit, itemque Iassitudinc et frigore
sed Ioctis corruptus est, et post Verbum ad
quiescit aliqua desunt . In margine Ed. Constantinianae legit. somnoque qui facilis ac quiescite pilataque lassitudine et frie ore;
xii Ed. Lindenii , somnoque quisquis faci
frigoro . r. qui Iongus esse consuepit: κοιλιακῖ
ciat. Vide adnot. I. ad cap. 13. hujus libri. Lindenius leg..qui ct longus essE Consus oti, ee yc. Scaliger haec adnotavit e Commiscuit colicum cum κοιλιακωυCe Istis. clics enim eSt lapsus . R prehensionem hanc Injustam esse Morgagnus docet
eum Celsus cap. I . hujus lib. diserte seri Pserit, tutestiui Plenioris morbum κολικὀν
nominari. Cum Rutem Πια visertum sit , d scriptum hie , et curatum a Celso morbum Ionge alium esse ac qui solet re medicis eoeliaca Passio nominari, censet Primum inquirenestim , au forte qrei nute Celsum de Medicina scros erit ut Graeci , non eumdem quem Posteriores , morbum eodem no mille designassent; aut si eundem, cur uterdum altum quoquc : deinde , si nunquam alιum quam Posteri signiscassent, tum pero cogitandum , an librarii, ut tot olla nomina , grae cra Praesertim , in describendo ottiarunt, ita aliud a Celso fortas rescriPtum iu κοιλιακος mutassent . Affert autem Θxemplum cap. 2I. hujus lib. Dbi vox
κολικον in antiquis libris aliter aliterquo corrupta est. Vide ibi adnotat. q. a. mio oentri Ita in libris antiquis. Apud
Scribonium Largum Compos. 26. legit. Ad Iupat coeliacos , torminosos, peragri toto cir
cumdatum emplastrum : quod probat Rhodius , confirmatque ex Apulejo, qui lib. II. Metamorph. ita scribit: Priuc i maguo, Senatuique , et Equiti , totoque Romano PRPulo . Sed major est auctoritas Propertii qui 3- II. V. 57. ita habet e toto quae praesidet Orbi . Aurium quidem judi- dicio melius est toto ocutri , quam , ut Lin dunius legit, toti pentri .
230쪽
XX. vomere , atque ita Vontrem eX inanire : proximis deinde diebus cucurbitulas sine ferro ventri et coxis admovere: Ventrem ipsum liquare dato lacte, et vino salso frigido; Si tempus anni patitur, etiam Viridibus ii eis: sic tamen, ne quis aut Cibus, aut humorianiVersus detur, Sed paulatim. Ergo per interValla temporis sat
est Cyathos hinos ternosve δ sumere, et cibum pro portione hujus: commodeque facit cyatho laetis cyathus aquae mixtUS , et sic datus: ' cibique instantes et acres utiliores sunt; adeo'Ut lacti silao Ue re C te contritum allium adjiciatur. Procedente vero tempore, OPUS CSt gestari, ma inaeque Davigare; perfricari ter aut quater die si C, Ut Ditrum oleo adjiciatur; persundi aqua calida post cibum; deinde sinapi imponere Per omnia membra, eXCopto capito, ' dodaec arrodantur et rubeant; maximeque Si Corpus clu-rum et virile ost: paulatim deinde facisendus est transitus ad ea
quae ventrem ComprimUnt. ASSA Caro danda,iValens et qDae non
facile corrumpatur: potui vero plUVialis aqua decocta, sed quacpor hinos ternosve athos bibatur. Si Vetus Vitium est, oportet Iaser quam optimum ad piperis magnitudinem devorare: 7 altero quoque die vinum Vel aquam J bibere : interdum interposito cibo iangulos vini cyathos sorbere: OX inferiori parte infundere plu-Viatilem egelidam aquam, maximeque si dolor in imis partihus
' Intra ipsa vero intestina Consistunt duo morbi; ' qUorum alter in tenuiore, alter in Pleniore est. Prior a Ciatus CSt; inSequens esse longus potest. Dio Cles Carystius tenuioris intestini mor-
hum χορδαψον, plenioris ει λειν nominavit. A plerisque. video Dunc illum priorem MDon, hunc ' κολικον nominari. Sed prior modo supra umbilicum, modo sub umbiliCo dolorem movet. - Fit
3- sumer69 Litulentus , assum cre . 4. cibique inflantes et acres 9 Dubitari poteSt, num ci ibi inflantes in hoc morbo utiles sint ; et num ita Celsus scripserit . Sed revera instantia sunt , quae daaula esse Praecipit , ficus vixi des , lac , et allium lacti adjectum . Vide cap. 26. lib. 2. Lindenius legit cibique calentes et acres . Sed Celsus dixisset calidi , ut semper alibi, noli
5. donec arrodantur' et rubeaut Ita legitur in margino Ed. Constantinianae , Ut
in I d. Litideuii ; in libris tantiqnis , donee
6. potui Uero pluvialis aqua Lindenius, in potum pero Plu tatilis aqua . T. altero quoqtie die pluum L Uel a quom dbibere9 Duae voces pel aquram alienae sunt. Celsus jubet pluvialem aquam decoctam bi