장음표시 사용
41쪽
THEOLOGIAE ET ECCLESIASTICAE HISTORIAE PROFESSORI S. Disitirso by Corale
43쪽
n Raeclare ab antiquis , quicquid terra caelis , reddere Ita sua illis , non propria largiri , ut intelligamus , inquit Polibius , Viris summis , atque principibus nihil impertiri , nia
hil nor dare posse , quod s minus humile sit , o indigum
non sibi vindicent aequo jure . duod in hae tibi osserenda oratione , Senator amplissime , sentio me facere procul dubio . T.
44쪽
namque auctor animum induxisti meum ad subeundum secundum onus , to mihi procurator honoris tanti mires meas , --
genium , labores , studia , quaecumque ea sint , predicasti , atque ita predicasti , ut pro aestimatione , pro meritis , pro et quentia , qua polles maxima , em judicio agendarum rerum gra Issimo , miseris . Ergo sume tua tibi , minusque digna qua fortase eisdebuntur ignicutis mirtutum tuis , sumendo elara faciato ' digna . Guid enim in ore , in manibus , apud te quid , cuod existimatione publica , obser antia , obsequio non prosequantur boni omnes Bene ominata igitur elucubratio prodibit , quaere auspice , quae tua prodibit . Vale , ac superi salmum re , incolumem quam diutissime serient. Diuiti sed by Corale
45쪽
PUBLICO IN GΥMNASIO P ΑΤ A UINO
Ad eam profitendam coniunctam cum Theologia iussu Triumvirum rei litterariae amplissimorum Accederet, 'Atis dem auctoris ejusdem illustrata .
04 nxiqui supientes de publicis rebus dicere con
sueverant et Civitatem paullatim tabescentem , ut casus impediatur extremus , ad prisca, de solemnia instituta , eaque non aliena quidem sed sua revocandam esse sa) y quibus, refectis quasi viribus , in honorem primum , ornamentumque remigret : id , opinor , de disciplinis nostris , & artibus esse quoque dicendum , quae, ut natura fert rei, senescere persaepe solent, de interire . Quod sane infortunium cuipiam scientiarum veterum accerbe si accidit : quotus quisque est , qui non teneat Theologiae nostrae contigisse vel maxime ' Haec siquidem dum cum ecclesiastica historia sensim incessit , de una, non tam am Anus delira , sed veluti nobilis Matrona , &gravis habita est y dum autem sociam , at quid sociam diaco 3 dum matrem deseruit suam in squali ore , & luctu miserrime dies consumpsit b ) . Neque sine Theologia profuit Ecclesiastica historia , quae ab fine suo quam longissime
αὶ Animadvers. In Rotrian. hist. Florent. apud Giunt. sem. Ites. scriptas, Nec non apud Xenophoni. tum in Civ. hist. tum Grec. t b in Adamus Tribectavius de schol. Theolog. ΜeIch. Can. in praeph. Loe. The log. Alexand. Burgos de necess. eloquent. ad Theolog. Romae . optandum itaque ma
46쪽
aberrans nec scopulos idololatriae superavit , nec catholici nominis agmina nostium pervicit: quae tamen divina scientia adjuta christianae Ecclesiae firmamentum, lumenque clarissimum gloriar semper a majoribus predicata est. a
Ex quibus arbitror , vel rum unumquemque intelligere , Triumviros , quibus a Veneto Senatu res litteria commissa est, ac Gymnasii propterea hujus moderatores amplissimos recte, & praeclare jussisse, ut studiosae juventuti homo divinarum rerum peritus , nempe Theolosus, religionis historiam traderet , ubi intelligitis, alteram sine altera vix consistere
posse disciplinam, aut ne vix quidem b .
Quod itaque haec avulsa inter se conjungenda esse volu rint , pro tua prudentia fecerunt : quod a me vero copulata haec exegerint , pro eorum gratia . Nisi memoria potius ,
ut ego ex illimo Viri sapienti stimi Patris Magistri Alexandri Singos familiae nostrae Theologi , de in Episcopi Catanensis , qui
alebatur , fita de universa Theologia feriberet aliquis , ut eodem in opere baberent sti. L F , quid subtiliter proponerent , is reponerent in subselliis, quid ad populum sacra verata facientes de qualibet veritate theologica ex faecundo M. PP. promptuario proclamarent in Exedras , quibus denique historiae Ecclesiasseae cupidum m amico remsertio uber rima referent , is recrearent . Paullo enim antea scripserat , non defuisse Viros pietate, ac doctrina conspicuos palam vociferantes, recentiores scriptores arentem, macilentam proposuisse Theologiam. Frassen. Mot. Academ. TOm. I. Prae .la , , Iam vero ad convincendos haereticos , nihil , meo quidem iudieio , esca-- cius est , atque potentius quam hoc genus scriptionis . Quippe hominum animi se disputationibus, ac ratiocinando aegre se vinci . patiuntur . Et quoties constrictos ,, se vident, nec habent, quod respondeant, non tam veritati id adscribunt. quam M adversariorum in disputando subtilitati . ac versutiae . Certe diuturno experimenis to comprobatum est seu scriptis, seu viva voce editis disputationibus accendi po- tius haereticorum animos quam sanari . Historia vero rerum Ecclesiasticarum , , , cum se in animos legentium placidius insinuet, longe faciliorem de iis victoriam se refert Henric. Vales Epist. ad Cler. Gallican. in Eccles. hist. Ea ij. Gesariens. Hinc recentiores Theologi .ex .utraque disciplina theol. nempe & hist. curriculos suos conflare mox solent. b Fleury in praef. Hist. Ecclesiast. postquam rependit uni Uersa monstra Idolo. latriae . incertaque tempora ostendit fabularum, incertaque testimonia. nec non certam Μuhamedis aetatem , sed nihil in ejus factis mirabile , & non humanum , non strigosum, non viribus nostris , ct humanis Iacertis impar , eo orationem perdueit , ut Christianam religionem rata Doctorum tempora habere , perennemque doctrinam ac mirabilia , & facta & dogmata , persuadeat, ut Theolosi ab historia Ecclesiae discant placita, quibusque nituntur , momenta rationum discant, ac capitale illud inprimis, quod inviolatam, inta minatamque abhinc mille & septingentis annis ad n stra tempora doctrinam traduxerit . Quando autem hisce mirabilibus dictis , factisque refertissima est Ecclesiastica historia, requirere, lectorem theologum , non ut sumisma capita quasi artieulatim. delibet , sed ut pro unda reseraei in antiquis auctoribus , ad quos mittendus est , utpote ad sontes , unde sacra summaque sapientia fluit,
47쪽
qui ex hoc eodem loco gesta, & elucubrationes virorum ilis lustrium Ecclesiae elegantissime, eruditissimeque narravit sa): nisi illos pia inquam memoria hominis clarissimi permove
rit ad nos honore tanto cumulandos , quibus etiam poscentibus certe sperandum non erat , futurum nempe , ut Viri auctoritate graves , atque consilio confestim & universo ca-
ite annuerent. Atqui quacumque de causia id egerint, il-ud non conjicio , sed clare video , & gratias illis reddendas ingentes esse, qui de me tam praeclare senserunt, & sustinendum non pro virili tantum, sed pro judicio onus impositum esse ; ac cognosco praeterea , si munus demandatum non sine quadam impleo approbatione bonorum, satis a me ossicium quoque persolutum esse gratiarum : sin minus compleo , ossiciosa verba poenes imperitos inire quidem gratiam posse , pCenes Vero peritos non posse . Quare , ut hac in exercitatione prima prestemus utrumque , dabimus Operam ut appareat , altera alteri si desit, utramque disciplinam corruere: neutram vero stare, constanter posse, nisi altera alte
rius mutuo subsidio fulciatur. Si nihil diceremus aliud , nisi christianam historiam es
se narrationem non fictam , non fucatam , non simulatam ,
sed solidam , sed expressam , sed veram dictorum inprimis
Christi , atque factorum , praetereaque eorum hominum , qui Ecclesam aut aufere , & amplificare auctoritate , dignitate. , sapientia , sanctitate studuerunt , aut minuere , &CVertere potestate , splendore , erroribus , impietate b isacram vero Theologiam rerum scientiam esse divinarum , A a. quas
fuit , sine qua Illi nee consistere possunt , nee stare diu , dubitare quis mis
erit λ a in P. M. Alexand. Burgos Sieulus. Eius extant typis edita oratio de necessistate eloquentiae ad Theologiamr Romae habita in aedibus sapientiae . oratio cum primum Patavii accessit ad docendam priniam philosophiam , habita in pub. Gymnas. Patavino . Et ratio quaedam studiorum , seu indiculus sacrorum , & Ecclesiasticor. Auctor. opusculum posthumum. δὲ Ut enim certum est , histor. ecclesiast. ab Capite Christo exordium sumere , Culus ne minima quidem omittenda sunt , quod exemplo . documentoque sint om nia , deinde Virorum illustrium aut splendore , & auctoritate , ut Reges , Imperatores &c. qui foverunt , aut qui turbarunt , de quibus Lactantius libro de morte Persecutorum , qui ut tirum intefer ad nos pervenisset , quem autem habemus ele ganter illustrauu Balutiust aut sapientia, unde Hieronym. di post hunc Phoe. Ge nia.
48쪽
quas religio adversus irrisores , calumniatores , invidos credendas, colendasque proponit ca): quis continuo non perciperet , tanta isthaec cognatione , tantaque necessitudine apta esse inter se , atque conjuncta, ut aptius, ac conjunctius ni
hil dici possit , aut aestimari s Quid ni ita est Z Quemad
modum enim illa Christi Domini minima quoque omnino per se praeclara , atque divina rimatur , ac discipulorum ejus gesta narrat , & documenta reseri , nec non Martyrum , &hominum sanctorum memorabilia tradit y deinde vero Pontificum , de Episcoporum successiones percurrit, scitaque profert ; nec praetermittit tempora Conciliorum , & acta perquirere , ac Dinstorum , & sapientum disputationes , artiumque studia indagare , demum caussas propagationis exquisitieultus , & verae pietatis exponere : sic Theologia promit dogmata ab scaturigine prima , eaque , ut multiplici , certaque ratione confirmet , habet argumentorum tuta loca , &constitutas sedes , in Apostolis nempe , Martyribus , sam istisque viris, atque in Magistris , & sapientibus , tandem in ipsa pietatis , & religionis ampliatione , tamquam in rivis ex fonte ipso deductis , quibus obruit schismaticos,
conterit haereticos , prophanosque prosternit . Nitantur ergo Una , atque contendant, oportet , quando stadium ita percurrere Volunt , ut vincant: non vincent certe, si di sociatae
nad. Belarm. XIstus Senens possev n. inbillon. Dupinius, Cave attriue serme aetate nostra quamplurimi, quos omittimus brevitatis gratia, qui de scriptoribus Eeelesiast. Integras bibliothecas consecerunt ἔ aut opinionibus pravis , dc erroribus , de quibus Irenaeus, Epiph. , Philastrius , Augustinus de haeresibus , aut sanctitate , quorum festa Bollandistae summo labore collegerunt ; aut impietate , quos commemorantire non paucos laudati PP. ubi de haereticis agunt , dc ubi de Wris SS. , ut enim illud certum est : sic extra dubium positum est , isthaec omnia rimari historiam Ecclesiae , atque tractare : quemadmodum videre est in praefat. Tillemoni. Rationar. aempor. Petavii , hist. Ecclesiast. Dupinii . sed inprimis Annal. Baronii Tom. E. nec non censoris ejus Antonii Pagii Tom. itidem i. &c. aὶ San t. Joann. Damascen. vulgo Theolog. , nec non S. Anselm. Tom. I. Nili enim ad sanctam Christi doctrinam tuendam valeat Theologia , Ec inficiatores haereticos arcendas, quorsum valeat , quorsumque instituta , cum Paulus Apost. velit, christianum doctorem paratum esse in doctrina lana erudire, & eos qui contradicunt arguere Uide etiam Greg. NazianZ. vulgo Theologum , dg S. Cyrili. HierosUy
bὶ Nos non ii sumus , qui eum Tribbethovio leholasticam Theologiam , quam vulgo speculativam dicuat, damnemus, Ludii, qui existimamus , c jungendam es
49쪽
Et sane quaenam historia ea est, quae indissem minati in in
menta colligit rerum Veterum , quae nullo adhibito examine relata ab antiquis multa confidentia refert , quae homianum facta nulla calligat trutina , nullaque illustrat observatione 3 Necesse est , si quidem memoria rerum an pi quarum quasi in genus triplex tributa est chronicon videlicet , annales, historiam, haudquaquam unius modi esse omnem, nec eodem plane modo tractandam. Chronicon certe exhibet res gestas natura potius , quam instituto , ut simplicis scriptoris pectus videas : annales Porro peracta tradunt servato Ordine locorum , & temporum , ut eruditi auctoris studium pernoscas : historia vero tum ordine locorum , & temporum , tum rei distributione aequabili memorabilia narrat ,
atque insignia quae maxime sunt, prudenti illustrat observatione , ut facile scripsisse sapientem , ac retulisse cognolcas a . Ob quam rem historia a veteribus non modo Vetu-1tatis nuncia , sed praesentis quoque vitae Magistra dicta est b . Quod si tam multa , tam magna , tam mira petuntur
eum historia , unde coaIescit dogmatha , quae ad opus una valet. Ceterum e res Adami Tribbeehovii jam pridem confutarunt contra Μelanctonem viri gravissimi filia phonius de Castro, aliique .sa Μulta Gherad. Vossius de historia, aliique nonnulli; neminem tamen, quod seiam , sic memoriam rerum priscarum distinvita , puto . At si, quid serat uniuscujusque
Dperis natura, perpendas, discrimen non abhorrere a veritate judieabis; nee ab usu comunt , consuetudineque scribendi . Nam quamquam nonnubii historias appellaverint , quae minus p rie nomen tantum sibi adsciscere videntur , aut per errorem ,
id fuisse is tum, credendum est , aut per a gantiam . Quis enim disciplinae hujus peritus historiam vocabit illam Socratis , illam Soromeni , illam Nicephori Callisti anthopuli filii, quam ex Eusebio , hic , Socrate , Sozomeno, ipsis, sed praeterea Theodoreto, Evagrio veluti compendio tranteripsit, caeteraque hujusmodi quas novo vocabulo potius chmnicas dicerem , quo nomine non seriem quandam factorum ad iIIustrandam chmnologiam , ut veteres , praesertim vem auctor chmnicon Alexandrini , emprie dixere , sed impmprie quoscumque priscarum rerum commentarios , quibus scriptoris potius simplicitas , & negligentia quaedam sine fuco , & calamistris , quam ars , & studium appareat , appellitarem ; qua significatione vox chronicon accipienda est in oratione . Sie modeste quidam annales nuncuparunt libms suos , quos historiam jure dicere omnino quivissent , sed fortasse perterriti magnitudineret , & pondere non tantum ausi sunt , ut Tacitus mihi secisse visus est , de quo vide Trajan. Boccalin. in eund. Annales poem , moneo , ab utroque renere distin- quas, h. e ab historia, & chmnica , quales, si recte consulas, centuriatorum hist riae , seu si maris rapsodiae , vocandi P In sunt, nec ipsi ita appellare sunt ausi. De hac re, plura si vis, vide Causab. Αx nia. Anton. Pag. critic. in annal. ipsius Crisar. Baronii Cardinat. amplissim. , & ave de seripi. dic. b Sie Tull. vocat hist. generatim orat. Sed longe praestat Ecclesiast. in qua venanda sunt a Theologis dogmata ad mentem, moresque instruendas. canonistae vero in-
50쪽
tur ab historia prophana , quid amabo vos ab Ecclesiastica ,
prorsusque divina ' An non ea est , quae priscorum mores ponit ob oculos , quae antiquae disciplinae praescripta mem rat , quae recte sentiendi , recteque vivendi leges suppedi-rat, & optima exempla tradit Quis autem adeo valens ,
adeo robustus est , ut sine praesidio Theologiae detegere illa
valeat, & a ruderibus antiquitatis eruere , qui valeat , inquam , tradere ea perite , tutissimeque docere Praeter quam quod opportet, historiam mentem, ut ajunt, publicam interpretari, hoc est, rationes, quae moverunt homines ad sc deliberandum, perquirere, ac gubernationi , &procurationi rerum utrum deliberata congruant , speculari, consiliumque humanum , ut dicitur , aurificis statera perpendere : quod in Ecclesiastica historia , despeream profecto , si quispiam prestare poterit praeter Theologum , cujus est , divina consulta , quae scrutari possumus , quasi spiculis perscrutari a ) . Hinc PP. SS. volumina sententiis refertissim Investigare debent non ea nones modo , sed Pontificum decreta ad universam ὐ- seiplinam detegendam, ac divina, humanaque jura, de quibus Tommasin. in lib. de disciplina Ecclesiae. Hinc Centuriatores viri ceteroquin non bonae fidei epist. dedicat. , , Commemorat enim haec historia, quid de articulis fidei fuerit traditum, aut se remptum quae Diabolus per sua organa haereticorum interspergere conatus,, si , qui ritus in usu suerint &c. & paullo post ,, Manifestum est , pergunt , sa- ,, erosancto antiquitatis titulo plurimos quasi fascinari, ut citra omnem attentionem, , rectumque judicium quantumvis tetris Ermribus applaudant &c. Hine Floremun. Raemun. Histor. memorab. ,, Sed & illud notat , scio , inquit , quod ea , quae ,, Universalem tangit Ecclesiam . quaeque ejus describit amplitudinem, quae mirania da ejus laudat facinora, quae decantat insignes ejus victorias longe omni pmphanae,, historiae praestet, magisque optabilis videatur &c. Auct. Edit. primat ad Leci. Caia is thoi., &-Αcatholic.
a si Videbunt hie omnes veritatem fidelitati . & utrique doctrinam tam deriis tre, intimeque permixtam , ut in quamcumque minutulam partem benignos suosis oculos conjecerint , tres eas p rie ates sua in persectione possint recognoscere ;,, non minus quam Fuiores illi , qui auri , argenti , aerisque massas aliquas comi ,, 1 centes curant , ut te partes invicem pervadant intime , bene uniant , re aequa liter exornent , ha ut metalla haec sub minima etiam portione , justa sese proin ,, portione mixta , deprehendant. Item in praephat. Floremun. Ra mun. Certe eum memoria sectarum , & haeresum hominum vitiosorum Ecclesiam matrem deserentium vel maxime ad Ecclesasticam historiam pertineat , inurio gesta caetera Ecclesiarum , Dochorum , Pontificum hujus adminicula quaedam videantur , quis nisi sana imbutus & sacra doctrina recensere poterit omnia , quae ab hac memoria petuntur: recensuere autem Theologi gravissimi olim , mox etiam satis divinar scientiae periti Ire eus , pseudo Terruitianus , Philastrius , pseudo Hieronymus , D phanius , Au Uiavs , Auctor Praedefixati , Gennadias massiliensis . Theodorerus , Leo