장음표시 사용
221쪽
cursum,si sola vox aut dies sola obtineret Quaenam rursus esset congruehis si 'ς elecelum solum sine stellis,vel solestestae sine coelo essent Quid vero utilitatis afferret,si solum esset mare, vel si sola terra sine aquis alijs4 creaturae partibus
in suo iaceret situ: Qua autem ratione,vel homo appareret in terris, vel ullum omnino animal, si elementis aduersum sedissidentibus unum ex his obtin ret, neque ad corporum constantiam sufficere possiete Non enim ex solo calido, aut solo frigido, vel humido solo vel arido quippiam omnino constaret, sed essent consula omnia, prorsus di incomposta. Ne ipsum quidem quod si
Derare videretur, sine aliorum opitulatione constare quiuisset. Ideo quippe modo consistunt, quod se mutiro amplectitritur, di fouent. Quoniam igitur non temeritas, sed ordo mundo inest, neque immoderatio, sed modus, neque incompositio foeda, sed honestus ornatus, mund ue aptissima omnino compositio, necesse est veniat in mentem, cogitationemque nostramis, qui ista con iunxit atque connexuit, eorumq; concordiam molitus est dominus. Et si enim minime oculis cerniciar,at ex ordine magno consensu eorum, quae per natura contraria inuicem sunt,intelligere possumus eorum principem re ducem atque regem. Sicut enim si ciuitatem ex multis variisq; mortalibus constantem, paruulis,magnis,opulentis,inopibus finibus,tunioribus,maribus, foeminis, ordo nate inhabitari videamus, eosq; qui intus sunt multos licet di varios in unam conspirare concordiam, neque diuites aduersum pauperes erigi, nec magnosco tra Parvos,neque aduersum senes iuniores moueri, sed omnes simul per summam equabilitate tueri pacem. Si,ina,ista videamus eiusce profectδ concordis causam, niicimus principis esse praeientiam,& si illum minime cernamus.Neque enim si ement plures creaturae principes,seruari posset hic tantus rerum ordo,sed essent confusa omnia, dum quisque arbitrio suo omnia traheret, aloeas uersus alium dissideret.Sicut enim dicebamus deorum multitudinem idemc re, ut sine Deo simus,lta fateri cogimur, multorum principatum,verum auissere dominium. Cam enim illud sibi vicissim tollant nullus iam erit princeps,sed principatus desideratio apud omnes praeualebit. Vbi ver3 princeps non est, ibi
omnino desideratur ordo,sicuti contra, unus multorum ordo atque consensus,
unum eriam indicat principem. Veluti si quis de longe audiat lyram ex multis variisq; fidibus compostam, earum consonantiae miretur harmoniam, quod non sola grauis vox perficiat sonum, neque acuta tantum,neque sola media,sed omnes pariter modo parili unum efficiunt concentum, prorsus intelligit, non a seipsa moueri Iyram,aut a pluribus iam pulsari, sed unum esse musicum, qui diarum fidium sonum in unam congruam consonantiam artis peritia misceat,
et eum minime videatara cdm sit omnino concinnus mundi totius ordo,ne
que ab inferioribus superiora neq; a superioribus inferiora dissideat, sed unum simul omnia perficiant ordinem, consequens est, ut non plures instiligamus,sed unum creaturae totius principem 5c regem, qui suo lumine omnia illustret ocHη ς ix P moueat.Necn enim plures esse ereaturae autores 5c principes arbitrari fas est,sedesiuia, unum eius opificem fidelissima pietate credere conuenit: hoc etiam creatura lyplures eti- si aperte indicante.Est enim id verum prosecto certumq; documentum, quoa- vη unus sit,qui hoc omne creaverit,quod non plures, sed unus sit mundus. Nam . - siquidem plures essent dii,plures quoque msidos esse oporteret, ac varios. Ne enim deceret multos unum fabricare mundum,neque unum a multis seri propter illa, quae ex his sequerentur indigna. Primum quidem, qudd si a multis unus fieret mundus, ille illorum sugillaretur infirmitas, quod unum opua multi peregiment. Atque ex hoe haud breue traheretur indicium impersectae
cuiusque scientiae. Si enim lassicari reus,nequaquam plurimi tagulorum sup Ptereat
222쪽
is plerent desectus. At verδ in Deo mancum aliquid dicere,non moda Impsum est,sed omne supergreditur nefas,nam di in hominibus nemo perfectum opifitem dicit,qui quod uis unum opus non solus,sed multorum selatio, oc ope su nixus eliscerit. Si autem quilibet potuit perficere totum, socialiter tamen id Ogisse omnes reserantur, ridiculum id prose 'derit.Quod si gloriae causa unusquisque operatus est,ne quasi impotes existimaretur, huiusmodi vanitatem in diis dicere ineptissimum est. Deinde si quilibet ad totius opificium potens erat, quid opus est pluribus, quum unus ad omnia sufficiens sit tPraeterea impium st- mul indignum oe videtur,si quum opus unumsit,autores eius plurimi,differe reca dicuntur. Est quippe naturalis ratio, unum atque perseclum pluribus disserentibus, praestare. Ad haec illud quoque sciendum, quod si a plurimis mundus est et effectus,differentes utique haberet motus,sbiq; dissimiles. Nam ci
ad singulos autores aspiceret, variis etiam motibus ageretur. At vero in ea differentia,sicut antea diximus foeda esset incompositio rerumque vaga temeritas. Nempe enim nec nauis si regatur a multis, recto nauigabit cursu, nisi unus sit qui clauum teneat gubernator. Neque lyra si pulsetur a pluribus, concordem efficiet sonum, nisi unus hanc feriat artifex. Igitur quum sit creatura una, unus mundus,5c eius ordo unus, unum quoque illine opificem & regem intelligere necesse est. Idcirco enim re ipse conditor unum omnino mundum secit, ne si multos condidisset,multi etiam putaretur opifices: sed unius magis operis, unus' quoque autor esse crederetur. Non tamen quia unus est mundus Poterat enim
ec alios mundos facere Deus sed quia unus se eius est mudus, necesse est unum quoque eisse ipsius opificem credere. Quis ergo erit hie talis Necessario enim id quoque inflauandum atque dicendum est,ne huius ignoratione sed uehus qui sepiam,alterum suspicetur, ec in eandem rursus impietatis foueam corruat. Arbita tror autem neminem de eo quisnam sit, posse dubitare. Si enim quos poetae doos dicunt,deosnon esse conuincit ratio:&eos qui creaturam diuinis prosequuntur honoribus errare ostendit, prorsusque idololatria gentium sine Deo esse,atque impiam demonstrauit: his omnibus sublatis,necessarid iam restat religionem nostram piam solam,ac veram cositeri,eumet qui a nobis predicatur oc co-titur, solum esse verum Deum & creaturae dominum,ec huic subesse omnes pifices. is igitur hic est nisi sanctissimus,& qui omnem conditam substantse m transcendit Christi pater Qui tanquam gubernator optimus,sapientia sua, αὐerbo,domino nostro lesu Christo cuncta salubriter moderatur,regit, atque disponit, facitque,ut lacienda optime ipse censuerit. Ea vero se habent optime, quae dira sta videmus,&fieri cernimus. Hoc enim di ipse vult. Nec est quamobrem quispia his deroget sdem. Nam squidem ratione careret creaturae m rus,re temere hoc omne ferretur,non iniuria fortasse quisque ista non crederet. Si aut sapientia diratione,&scientia constat,omnio ornatu insignitu est, necesse est praesulem istumWillustratorem, non esse alium,quam Dei verbum. Vertium autem dico,non quis d per singula quae dicuntur, innectitur,simulque procedit,quod etiam seminale verbum quidam appellare consueuerunt, inanim tum,nihIlque cogitans,aut intelligens,sed exteriore solum arte operans, pro a
Ditrio &disciplina volentis,neque quale est rationalis generis verbum, quodo syllabis compositum in aere significatur, sed boni patris & Dei omnium vi Mum &autorem Deum ipsum verbum dico. Qu3d quum aliud quid si qua Menita,& creata Omnia, proprium ac solupatris optimi subsistit verhum. Quod ri omne distinxit,atque composuit, sua illustrat prouidentia. Quippe, cum Patris boni bonum sit verbum, omnium distinxit ac disposuit ordinem,co
223쪽
trariis quidem contraria suae maiestatis virtute connectens, atque ex his unam Ccongruentiam moliens. Hoc Dei virtus,ta Dei sapientia est. Coelum perpetua vertit, terramque suspendens, in nihilo nutu proprio ec voluntates lidauit. Hoc illus ratur sol,ut orbi radijs sui splendoris effulgeat. Hoc luna menstruis vicibus varia luce nitescit. Per hoc ec aqua libratur in nubibus,& imbres irrigant
terram, mareque suis terminis cingitur,ec humus omnigenum arborum,se
. gum,herbarum, florum varietatedistincta virescit. Quod si quis sorte infido iis quaerit ea quae diimi sunt, an verbo Dei sint condita, insanit quidem, qui est eiusmodi de verbo Dei dubitare audens. Potest tamen ex visibilibus rebus admoneri, euidenti satis documento, omnia Dei verbo sapientioque consistere, neque conditum aliquid firmari potuisse, nisi verbo factum esset ec verbo Dei, sicut dictum est:Verbum autem hoc non humano, ut dixi, more composituU.AV 44ii. mc sylla bis, sed patris sui incommutabilis imago est. Homines enim quum ex
partibus compositi sint,oc ex non existentibus conditi, compositum ac solubsele habent &verbum. At vero Deus, qui sempiternum csse habet, incompotatus est. Idcirco oc eius verbum, quod pari ratione esse habet, compositum non est,sed unus est, atque Unigenitus Deus, qui ex patre veluti ex fonte bono, bo- .nus prodiens,cuneia disponit,& continet. Causa ver3, per quam Dei verbum condita omnia fecit, est prose 23 mirabilis, indicaturque extra ea non potuisse aliter fieri. Nam conditarum rerum omnium natura, quippe quae ex non exsestentibus subsistit,fluxa est,imbecillis,mortalis, si per se insipiciatur. At vero Deus omnium bonus,ec summe bonus per naturam est,Idcirco di clemens est aseque piissimus. Bonus vocue quum sit,nullius rei inuidia tangitur. Vnde& nem ni esse incidit, sed omnes esse vult, ut hab ea t erga quos benignitate uti possit. Quum igitur cerneret omnem genitam naturam conditionis suae ratione B xam esse,atque dissolui,uti ne istud pateretur, totumque hoc rursus solueretur Din nihilum, α esse desineret,sempiterno verbo suo conditis omnibus,ec in substantiam prouecta creatura,non eam permisit natura suapte ferri atque iactari, neve rursus periclitaretur ad inane deuolui, essentiaque priuarit sed ut summe honus verbo suo,& ipso Deo totam simul regit atque constituit, ut verbi principatu,5 prouidentia,ac dispositione illustrata creatura permanere firmiter possit,utpote eius qui vere ex patre prodiit,verbi particeps facta, ac per ipsum ut esse possit adiuta,ne patiatur quod passa esset necessarid, nisi leuaretur a veri, scilicet ne esse desineret. Id autem est imago Dei inuisibilis,primogenitus omnis creatum,quoniam per ipsum Nin ipso consistunt omnia visbilia de inuisibili ipse est caput ecclesiae,sicut veritatis magistri in sanctis literis docent. Ipsed Ix nique omnipotens ac perseetias,simctus patris sermo inuectus omnibus,&viri hus suis omnibus in locis exertis,illustrEnsque simul omnia visibilia ec inuismhilla,cuncta in ipso continet, atque constringit, nihil omnino relinquens sua virtute destitutum,sed omnia, ecper omnia seorsum sngula, & simul uniuersi viviscans,di perfecte custodiens. Ac principia totius substantiae visibilis, cessedum scilicet & frigidum .humidumharidum,in unum coacta coniungens, s cum non dissidere facit,sed υnam S consonam harmoniam omnia simul efficere. Perseipsum nempe,ipsiusque virtute, neque calidum frigido, nec sicco hinmidum reluctatur,sed amicare veluti cognata euasere, quae per seipsa interim contraria fuerant. Conuenientioque simul,& vitam visibilibus praestant,& co potibus ut sint principia,sunt. Huic sane Deo, Dei verbo obtemperatia,& quae in terris sunt,uiuificantur,&quae sunt in coelis consstunt. Atque ideo mare quμdem tot di mago oceanus, motu suos intra suos terminos cohibet. Tellus item
224쪽
A item omnis herbida variis vestita floribus,omnigenisi, ut dixi, arboribus mpta laetam sui faciem cernentibus exhibet. Ac ne singulis immorer quae aperta sint,nihil est in rerum natura,quod non in ipso, di per ipsum,& factum fuerit reconlistat,ut ait inclitus ille theologus: in principio erat verbii,ec vcrbum crata ud Deum,dc Deus erat verbum. Omnia per ipsum facta sunt, ec sine ipso fa-um est nihil quod factum est. Veluti si musicus lyra diligenter instructa, grauia acutis, &aliis media per artis peritiam iungens, unum ex omnibus conso num efficiat melos. ita di Uei sapientia, hoc totum acsi lyram tenens, de terrenis aeris,aereiso coelestia copulas,& singulis uniuersa connectens, nutulac voluntate circumagens mundum Unum,& unum eius ordinem pulchre atque aptissime conficit. ipse quidem apud patrem immobilis permanens,cuncta et sua comstantia mouens,ut suo est libitum patri. Quod enim mirabile eit iplius diuinseratis insigne, uno eodemq; suae potestatis nutu, non ex interuallis, sed simulo mala eorrecta,rotunda, superiora, media, infima, liquida, frigida, calida, visibilia,& inuisibilia, proculusis natura agit atcbdisponit. Uno enim ipsius nutu dixectum recti iure,rotundumque rotundi circumagitur lege, mediumque, ut est, mouetur, calescit calidum,aridumque siccatur, Nomnia iuxta naturae suae a rationem,uitam ab eo constantiamque percipiunt. Ac per ipsum mirabilisquedam oc diuina profecta harmonia peracitur. Atque ut exemplo proposito res tanta possit intelligi, sit huius rei magnus quidem chorus imago. Sicut igitur constante choro ex diuersis hominibus,pueris,mulieribus, iunioribus, senior Bus, unoque chori principe significante, quilibet pro ingenio ac virtute sua se
cxercet,viret ut vir,oc puer ut puer,senex item ut senex,& iuuenis Ut iuuenis c Mit,omnesque unum efficiunt amoenum suavemque concentum. Vel sicut anima nostra sensus corporeos in puncto temporis, secundum cuiusque officium
mouet,ut praesente una re,simul Omnes moueantur. Et oculus videat,auris audiat,tangat manus,olfactus percipiat odorem,& gustus itide gustet. Saepe .erdalias corporis partes,ut pedes etiam ambulent. Siue, ut tertio ad hoc significadum utamur exemplo: Sicuti magna sdificata ciuitate,quaeli conditore suo principe ac rege administratur oc reaitur , praesente illo ec imperante,& ad omnia iaciente oculos,sequuntur omnes Et alii quidem ad agriculturam,alii rigandi gratia ad aquarum properant ductus, alius frumentatum proficiscitur, di hic ad cuxiam vadit,ille ecclesiam sngreditur,&iudex ad iudicandum, princeps vero ad Harida lura legesque residet, pergstque continuo artifex quidem ad suum ministerium,nauta vero ad mare destendit,faber item ad suum quisque opuς ad curandum medicus,cementarius ad aedes construendis proficiscitur, Θ ille quide reditur in agrum,ille ex agro regreditur, alij in ciuitate vel santur, atri urbem
euntes,in eam denuo redeunt. Haec autem omnia principis unius praesentia, citaeque imperiodi constituto sunt atque consistiant. Eadem ratione, etsi eracmplum sit perexiguum in omni creatura, maiore tamen mente oportet intelligi. Nam sub uno momento nutus cuiusque Dei verbi, simul hoc omne pulchre Hisponitur,oc a sngulis quae sunt sui muneris, fiunt, ac simul ab omnibus in
mos ordo perficitur. Num enim ac virtute rectoriς,θc omnium principis diuini Pa ternsque verbi, coelum vertitur,astra mouentur, lucet sol, ec luna suos circulos peragit,ab ipso illustratur aer,aether incenditur,spirant venti,montes in sub lime porrecti tenduntur,undis mare agitur,&quae in ipso sunt animalia nutri-Mntur terra immobilis permanens, ferendis frugibus semina suo conisu et gromio, formatur homo, diviusto moritur,&omnia prorsus animalia mouetur. vrit ignis,aqua refrigerat scaturiunt sontes,& amnes inundant, tempora trans-
Molant. dueniunt horae, descendunt pluuiae.nubes implentur. grando demitti-
tissimae ra A ilia nasii sacundi
225쪽
turdabitur nix,ec in crystallum glacies concreta solidatur, volitant aves reptilia cserpunt,natant aquatilia,nauigatur mare, humus accepto semine suis quaeque temporibus virentia proseri crescunt arbores atque ex his aliae vigent fructiasque ferunt,aliae ad maturitatem prou ehunt genitos, aliae ad incrimentaprouinelae senescunt,atque desciunt:& alia quidem pereunt, alia nascuntur, ec in hacEprodeunt. Haec autem omnia,& multo plura his,quae pro multitudine numerare non possumus,mirabilis prosec23,& mirabilium effector operum Deus,des verbum illuminans atque viviscans,nutu suo mouet,ordinat, regit, unum es, ciens mundum ion extra se inuisibiles virtutes, aut a sua ditione extorres ta mittens: has enim illarum quoque conditor una complexus, inter omnia conti Det,suo vivificat nutu at prouidentia, nihilq; est, cur huic rationi fides der ganda si t. Sicut enim prouidentia ipsius augentur corpora, di rationalis mouetur anima, rationem Q ac vitam habet, idiu probatione non indiget, quippe ista cernimus fieri, ita rursus Dei verbum uno ac simplici nutu poteuatis sua visibillem mundum,inuisibilesq; virtutes mouet 8 continet,cui iv proprium distribuens munus,ut diuinae quidem ille inuisibiles substantiae, diuinius moueantur, visibilia verδ prout cernuntur,agantur. Porro ipsum in omnibus diuinum veris Bum dux,&principes,& rex, at pconstantia omnium est, omniau ad gloriam
patris sui peratur, quodammodo per visibilia opera sua nos docens di ci
mans. Ex creaturae magnitudine specie, creator aspicitur. Sicut enim inte dentes in coelum,&ipsus intuentes Ornatum,&siderum Iucem, cogitamus desverhum, quod ista disponit,ita necessario di ipsus patrem intelligim ust ex quo prodiens,ipsius merito interpres 5c nuncius dicitur.Ida ex humanis rebus colligere possumus. Nams procedente ex hominibus verbo, sontem eius animum esse cogita mus, di hausto verbo, significant cm animum cogitatione videmus, multo profect3 maiore imagine, di excellentia incomparabili, virtutem verbi Din tuentes,cogitatione percipimus etiam ipsius patrem,ut ipse saluator ait: Qui videt me,videt 8c patrem meum.Haec autem &omnis diuinitus inspiratastris plura,apertius di excellentiusJ raedicat, ex quibus nos quo diuinis literis a monit tibi ista conscribimus.Has vero tu relegens poteris,quae dicimus. credere. Sermo enim maiori autoritate roboratus,certum Nirrefragabile habet documentum. Principio igitur sermo diuinus de tollendis idolis, Iudaeorum populum praemonuit, dicens:Non facies tibi idolum,nem omnem eorum smi ID rudinem, quae in coelo supra, &qus in terra infra sunt. Causam verὁ cur ea tolli imulam iubeat,alio in loco signanter aperit,dicens:Simulacra gentium, argentum S au 'gentium rum,opera manuum hominum.Os habent di non loquentur,cculos hahent, de non videbunt,aures habent di nos audient,nares habent εc non odorabunt. Manus habent ec non palpabunt,pedes habent di non ambulabunt. Neo vero omssinos de creatura quoque admonere. Sed illius non ignarus pulchritudini haerreuidens,ne qui forte illius specie attracti,non ut Dei opera, sed ut Deum colerent,praemonuit homines, dicensiVt ne aspiciens oculis,di videns solem dilunam,Cmnem V ornatum coeli,seductus adoraueris ea, quae dominus Deus tu- .us distribuit omnibus gentibus, quae sub coelo sunt. Distribuit autem, non ut ipsa illius essent dii, sed ut eorum ministerio admoniti, cognoscerent Gentiles creatorem omnium Deum,ut praedictum est. Dudum enim Iudaeorum populus amplioris doctrinae gratia resciebatur. Quippe, qui non solum excreaturae operihus,ver u m 8c ex diuinis literis Dei scientiam hauriebat. Prorsus ver θ h mines ab errore,&irrationabili phantasia idolorum retrahens,ait: Non erunt eshi dij alii praeter me. Nec verδ quas essent dij alii, habendos eos prohibet, sed viant quina vero auersus De ibi quae no sunt deos inciperet fingere. Quales sunt,
226쪽
A qui apud poetas & scriptores reliquos nominati sunt. Quos supra non este deos
ostendimis. Sed & ipsa dictio nonesse illos deos manifestat, qua dicitur: Non erunt tibi dii aliiA uod in futuro signatur.Qudd autem in futurum fit,tu ne non est cam fore praedicitur.An vero sublata gentili impietate deorum falsorum, tacuit diuina admonitio,permisi tet passim humanum genus abso veri Dei trafire notitia Minime id quidem,sed anticipat animum,imbuens ac dicens: Audi Inrael:Dominus Deus tuus,dominus unus est. Rursuml: Diliges dominum De iam tuum,in omni corde tuo, re in omni virtute tua. Et iterum: Dominum D
iam tuum adorabis, re ipsi soli seruies,&ei adlisrebis. Quod autem & verbi per lomnia oc in omnibus prouidentia re dispositio, ab omni scriptura diuinituri spirata,testimonium habeat,sufficiunt,quae modis dicentur ostendere,fidem, verbis nostris facere. Sic enim aiunt viri illi inclyti,summi et theologi. Fundastieerram ec permanesiordinatione tua perseuerat dies.Et rursus: Psallite deo no mo in cithara,qui operit coelum nubibus,& parat terrae pluviam. Qui producit in montibus foenum,& herbam seruituti hominum. Qui dat iumentis escam. Per quem autem dat,nisi per eum,per quem facta sunt omnia Per quem enim facta sunt,eius necessario prouidentia cuncta reguntur. Quis igitur hic est, nisi Dei verbum de quo &alibi dicitur:Verbo domini coeli firmati sunt, respiritu inioris eius om nis virtus eorum. Nant omnia per ipsum re in ipso facta leguntur, bres in scuti nos admonet,dicens:lpse dixit& facta sunt, ipse mandauit dicreata sunt. ata sunt. Ita re magnus ille per omnia Moulas in principio mundane creationis affirmat, exponens quod dicitur,dum ait: Et dixit Deust Faciamus hominem ad imaginem , ac similitudinem. Nam & coeli diterrae,& omnium conditionem in
nituens, verbo dixit Pater, Fiat coelum, di congregentur aquae, re appa reat arida, & producat terra herbam, di omne animal. Ex quibus profecta testimoniis, Iudaeos quoque meritd consulare &arguere cuiuis in promptu est quinon recte scripturas intelligunt. Cui enim Ioqu ebatur Deus,ubi& praecipiens loquitur Siquidem his quae fiebant imperabat, &colloquebatur, superfluus erat sermo. Necdum enim illa erant, sed futura. Nemo autem ei, qui non est, loquitur. Neque ut fiat praecipit,&Ioquitur ei, qui necdum fact us est. Si enim sturis imperabat, oportebat dicere: Esto coelum,& esto terra, di procede heotia, refiere homo. At istud quidem non dixit,sed praecipit,dicens:Faciamus hominem,&procedat herba.Ex quibus ostenditur Deus ad aliquem veluti proximum de huiusmodi loqui, cum quota colloquens iaciebat omnia. Quis autem iste fit, nisi ipsius verbum Quomodo enim dicemus loqui Deum,nisi veristio suo Aut quis illi aderat facienti omnem substantiam conditam nisi eius sopientia quae diciti Quando faciebat coelum diterram, aderam simul cum eo. Hppellatione aut coeli& terrs,qus in coelo,&qus in terra sunt condita cuncta coplectitur. Praesens aut una,vt sapientia re verbum aspicies patrem, creabat haee omnia, di constituebat atm disponebat, virtusq; existes patris,cucta ut essent ro- Borabat,sicut& saluator ait Omnia quae video patrem facientem,& ego similis ter facio. Et per ipsum aut,& in ipso facta esse omnia, sancti eius discipuli docet. Quod bonus ex bono genitus,di verus existens filius,uirtus est patris,& sapiseentia &verbum.Neo per participationem huiusmodi est,nem ista illi extrinse- et a riuus.cus accedunt,eorum instar,qui eius participes sunt, di per ipsum sapientes fiunt,
atque in ipso fortes ac rationabiles evadunt, sed ipse sapientia, ipse .erbum, ip- P propria est potentia patris, ipse lux, ipse veritas , ipse iustitia, ipse virtus, sedec figura expressa, ac splendor& imago:&, ut breuiter dicam, persectus --Hique patris fructus existit,&solus est filius imago incommutabilis patris. Quis igitu quia enumer-β cnuntiet patrem,ut eius verbi quoque virtutes inuenire
227쪽
εc explicare queati Est enim sicuti patris verbum, di sapientia,itata conditis co cdescend ens,in genitorem cognoscere ec intelligere queat,efficitur ipse san sitfθcatio,ipse vita, ianua,pastor,via,rex,atque dux, di in omnibus saluator, atque vitae autor,luxj ecprouidentia omnium. Huiusmodi igitur bonum, di creatorem filium habens ex seipso pater,non obscurum esse mortalibus voluit,sed ex constantia vitrique omnium,ipsum omnibus quotidie reuelat. in ipso autem,ee per ipsum,etiam semet insinua t,sicut ec saluator attingo in patre, oc pater in me est,ut necessario in genitore appareat verbum, genitusque cum patre sempiter nus sit. Cum autem haec ira se habeant,nihilque extra illum sit,sed coelum qu que 5 terra, ec quae in eis sunt ex eo pendeant, mortales tamen stolidi huius abieeta notione ac religione, quae non sunt,illi in honore praetulerunt. Ac pro Deo,qui vere est,quae non sunt,diuinis prosequuntur honoribus, cieaturae potius quam creatori seruientes em patientes si ultitiae, ec impietatis profecto e*ltu' nam. Non secus,ac si quis artificis opera, non ipsum miretur artificem, pisci laude: ii que ciuitatis obstupescens,eorum conculcet opificem. Aut si quis musicumla am opilio det instrumentum, eum uod qui id composuit&instruxit,ahqciati Stulti omnino,& mentis oculis excaecati. Quo enim pacto aliter nosse potuissent, aut indificium,aut nauem,aut lyrampnisi haec vel nauium faber operatus, vel archit eius fabricatus esset, vel musicus composuisset Quemadmodum igitur, qui sena voluit, insanit,omnemque vesaniae transcendit modum, ita mihi videri s lent non sano esse animo,qui Deum non agnoscentes , ipsus verbum venerari negligunt, redemptorem omnium dominum nostrum Iesum Christum, per quem pater omnia disponit ec continet,&cmnium Prouidentiam agit. Inque
tu fideliter ac religiosiisime credens, O amice gaude, di bono esto animo, nihil ambigens, fructum huius in illum fidei atque pietatis immortalitatem esse, coelorum regnum,si mod3 iuxta ipsius leges anima ordinata 5c instrue a su
Praemium tit. Sicut enim his, qui ex illius sententia conuersantur, praemium aeterea vita kς φ v est,itaec qui contrariam virtuti pergunt viam,confusio ingens,&snevo lieini ' nia periculum in die iudici j manet. Quδd licet agnouerint verit iis viam, contraria tamen his gessere quae nouerant.
228쪽
ni Apologeticus aduersus eos, qui calumnia,
bantur, quod in pe; sequiratione fugisset. .
Vdio Leontium ,qui nunc est Antiochiae,&Narcistum,qui est e ciuitate Neronis, ac Georgiu,qui nunc est Laodicee,alios et cum his Arrianos multa de me spargere, multim couitiis meum nomen inpellere, crimen timi ditatis impingentes mih v dii ab ipsisquet rerer ad necem, non me ipsis vltro dediticissato expositum obtulerim. Igitur ad couitia quide illorum eccalumnias, tametsi multa sunt,quae possum scribere,qus ne ipsi quide possunt inficiari eoui nota sint omnibus,qui de illis audiunt,tamen haud obsequar dot rimeo,ut quicu vicissim dicam aduersus iblos, nisi tantu illud oni verbum,&apostoli dictu, videlicet, , mendacia ex diabolo est,quo de maledici regnu Deinon possidebui. Satis em est, hinc demonstr tu eue, nihil illos iuxta doctrina euangelica neo cogitare, necu facere, sed iuxta
suam libidine,existimantes esse rectu, quicquid ipsis visum est. Caetera, quado I'prq texunt timiditatis crime,necesse est paucis hac de re scribere.Hinc cin deri ctum est 'rabuntur,&peruersis esse moribus, neq; in diuinis literis fuisse versati, aut si in his versati sunt,non credere quae illic habetur eloquia, ex afflatu spirituu et leprofecha. Na si crederet, haudquaqaduersus earum do strina ilia fuissent ausi, ne ludaeorum, qui dominum occiderunt,malitiam suissent aemulati. Etenim cum Deus praeceptum dederit,honora patrem tuum Ac matrem tuam, re qui maledicit patri re matri, morte moriatur: isti contrariam legem statuerunt, honorem vertentes in ignominiam,& hoc pecuniae quod p rentibus debebatur a filiis, in diuersum usum mutant. Quinetiam quum legissent saeti Dauia, his con- atraria moliebantur Θc accusabant insontes, qui vellebant spicas, confricabant odie abbati. Caeterum non licitabat illos cura,neq; legum,ne in sabbati,imopo alius in hoc die legem violabant, sed quum essent prauis moribus, ac discipulis,
qui salui nebant, inuiderent, nihil pensi habebant, modδ quod animo cupio Dant,obtinerent. Atque illi quidem habent iniustitiae suae praemia, priuatis cris,lama; nihil aliud, luam principes Sodomorum, & populus Gomorrae v iisti ' 'cantur. Csterum isti nihilo minus videntur esse tales uilli,cum iam habeat pro supplicio,proprie stultitis ignorantia Nemenim intelligatque dicunt, quin etiam credunt se scire quae nesciunt,sed una est in illis scientia,ut faciant malum, vim quotidie priorihus adinveniant peiora. Neque enim ideo sugam nostratri . calumniantur,quod cupiant nos virtute sortes reddi. Nam unde tale votum inimicis pro his, qui non concurrunt , sentientes cum ipsis, qui mald se nisunti vertam cum ipsi vere sint improbi, ubi Qidelicet opus fuerit illorum conuitiis,offeremus nosipsos illis,quando id cupiunt, & hac gratia. circuncursant per ornia,
Rc umuum quidem quasi amici,scrutantur autem ut hostes,quo sanguine satu- rati,
229쪽
rati, nos quoque tollant e medio, quod aduersus ipsorum impletatem re sese cismus semper &sentimus,achaeresim illorum redarguetes traducimus. Quemem unu persecuti sunt,utcomprehensum non pro sua libidine contumclijs asse
cerinta Quem quaesitum ac repertum, non eodem tradiarunt modo ut aut male moreretur, aut undiqua Q noxam acceperit Elcm quae iudices vadentur sacere, horum impulsu secreto fiunt di illi magis horti voluntatis, ac malitiae miri stri sunt u iudices. Quis igitur locus non habet istorum malitiae monumerum in que ab ipsis dis entienteno conspirarunt seiis causationibus, iuxta eTempla letzabel Quae nucno lamentatur ecclesia propter istorii aduersus episcopos e ruinsidias Antiochia quide propterEustathiu consessorem di orthodoxa a laneae verδ propterEuphrantione vim in primis suspiciendum. Rursum Patriaec Antaradus ob Cymatium oc Carterium, Ite Adrianopolis propter Eutropia Christi amatorem. α post hunc ob Luci qui crebro ab ipsis & catenas gestare
compulsus est,ita mortuus est. Rursus Ancyra propter Marcellus' Beuhoea vero ob Cyrum,&Gaza propter Asclepan. Nam hos quidem Lepius anteam tumeliis affectos curarunt eliciendos in exilium, subdoli. Theodulum verata Olympium Thraciae episcoposmos item 5c presbyteros nostros, ita curarunt inquirendos, ut si suiu emus reperti,capite placteremur, ac sic fortasse mortui missemus,ni praeter eorum sententiam, tum quom fugissemus aquiusmodi suntem quae partim aduersum Olympiu ad proconsulem Donatu, partim aduersum nos ad Philagriu datae litere. Nam Constantinopolitanum episcopum Paulum rosecuti,cd minuenissent,propalam prisocandum curarunt,in ciuitate Cappadoci que dicitur Cucufus, nacti ad id carnificem Philippsi, qui laetus erat praeses prouincis Erat enim praese lata se fiat illorum, malorum v consiliora minis ster.Num igitur ob hecta multa saturati sunt, ac deinceps qui erat Nequaq. neq; efii cellarunt,sed in more sanguisugae, de qua est in prouerbijs,reuige Obalpotius affixi malis aduersus magnas paroecias. Na qualiam fecerint, quis ut digna est enarrret Quis tantu possit memorare, quantu illi secerunt.Etem cunuper pace haberent ecclesiae,ac populi in synaxibus precarentur,episcopus Romane urbis Liberius ac Paulinus episcopus metropolitanus Galliarum, ac Dionysius metropolitanus Italiae , ec Lucifer metropolitanus insularum Sardiniae, ct Eusebius qui erat ab italia,omnes boni episcopi,veritatisq; praecones rapturi rur,oce sedibus suis eiiciuntur, idq; nulla de causa. iis quod non cofensissent heresi Arrians, neq; subscripsssent calumnsis re sycophantu quas aduersum nossi erant.Nam de magno illo,optim sq senectutis viro ct consessore vere H so, peruacaneum est me loqui. Fortassis notum est omissius, e hunc quom
curarunt hinciendum.Neq; erat obscurus, sed omni u maxime celebris erat iste senex.Cui em synodo non prssuerat Sed cam recte diceret, no persuasit omihus. Quae ecclesia non habet huius viri solicitudinis pulcherrima documentae Quis unu moestus a d illum venit,quin gaudens discesserit: Quis egens posti lauitab eo,ut discesserit non assecutus quae volebat Attame aduersus hunc quo
gnatos illius, cessit illis ad tempus,utpote senex, di imbecillo corpore amen horum improbitas ex his declaratur,qui undiquam studerent demonstrare, sese non esse uod Christianos. Nam illinc rursus in Alexandriam irruperunt, iterum quaerentes nos occidere. Et facta suntque tum sebant peiora prioribus. Milites enim protinus cinxerunt ecclesiam, ac loco Precationis acta sunt ea,
qua solent in bestis. Mox ubi venisset in quadragesima is qui ab ipsis missus fuerat
230쪽
A ratex Cappadocia Georgius, auxit quae ab ipsis didicerat mala. Siquidem post
septem a Paschate dies, virgines in carcerem coniiciebantur,episcopi ducebantur a militibus vitiin Orphanorum ac viduarum diripiebantur & domus di pane Insultus in aedes tacti sunt,ac noctu Christiani deportabantur, obsignabantur domus,&esericornm fiatres pro fratribus periclitabantur. Et haec quidem atrociameteram post haec ausi sunt atrociora facinora. Siquidem hebdomade post sanctam Pentecosten, populus ieiunio peracto, egressus est ad coemiteri
Mm,orandi gratia, eo quad omnes abhorrent a Georgii communione,verum id smul atque cognouit ipse,concitat militum tribunum Sebastianum, qui erat timidear Ianichaeus,m6xque ipse cum multitudine militum arma, gladios nudatos ec dormitora reus,&iacula ferentium, impetum fecit in ipso die dominico aduersus popu- μ Ium, cumque Paucos inuenisset precantes. lam enim plerique,quoniam erat se cum diei tempus, recesserint,talia iacit,qualia decebat eum, qui ab illis mandata acceperat facere. Siquidem incenso rogo , colla,cauit virgsnes iuxta ignem, compulitque eas dicere, qu3d essent Arrianae fidei. Verum ubi videret eas vi xctrices esse contempto incendis,nudauit eas,mox ita concidit illarum facies, ut si aliquantum temporis vix potuerint agnosci. Caeterdiri, viros apprehen- os quadraginta magis etiam nouo modo concidit. Nam virgis recens a palmis resectis,adhuc cuspides acuminum in sese habentibus, sic excoriavit illorum xerga,ut nonnullis frequenter suerit adhibendus chirurgus, ob virgarum cuspicies ipsis infixos, nonnulli ver/non ferentes cruciatum,emorerentur. Omnesi citur qui semel comprehensi una cum virgine, expulerunt in magnam Oasin. Corpora ver3 defunctorum necognatis quidem omnino reddeda curarui, sed cuItarunt,ut ipsis collibuisiabiicientes inhumata,eo quod videatur illo latere, quanta sit ista crudelitas,sed faciunt hoc mentis errorevelani. Nam defunctorii amicis,gaudentibus quidem quod in professione perstitissent, lamentantibus xim,Pelammonem,Agathum,Anagamphum, Marcum, Ammonium, altera Priamum,Dracontium, Adelphium,Athenodorum,ad haec presbyteros,Hieracem, S Dioscoru, latat cum acerbitate traxerunt illos, ut quida illorum in itinere, nonnulli in exilio defuncti sinLEgerunt autem in exilium episcopos, plures triginta.Erat enim illis studio secundum exempla Achaab, e medio tollere voritatem. Vide hanc impiorum audaciam.Cdm em fisc faceret, nec puderet malorum quae prius aduersum nos moliti fuerat, insua nunc etia accusant eos, qui
hus datu est effugere parricidiales istorum manus. imo grauiter deplorat, non omnes prorsus sustulerint est edio.Et post lisc ficte nobis opprobrant timiditatem ,haud intelligentes,qidum de hoc quom murmurant, in seipsos potius cri men accersunt.Etem si malum est sugere,mult3 peius est persequi. Alter neperimatur, occultat sese, alter verδ persequitur, volens occidere. Ac de fugiendoquidem scriptum est. Qui ver3 quaerit interficere, transgreditur legem, ec ipse Arelative Potius fugae praebet occasionem. Proinde qui fugam exprobrant, magis p. RPPRRu Qefaciunt seipsos,qui persequuntur. Desinant enim insidiari; di mox alij desbnent fugere. Verdm i sua malitia non cessant,sed ut comprehendant nihil non faciunt,non intelligentes quod eorum,quos urget persecutio,isga,magna per sequentium est redargutio. Nullus enim fugit mansuetum 5c humana, sed Eam potius qui ferus est, ae prauis moribus.Velut omnis dolori obnoxius, aut
eratus a Saul quidem profugiebat, ad Dauid aut confugiebat. Propter hoc Giam illos conantur occidere,qia eos occultist, ne coargui videatur posse ipso-