Aemylii Ferretti ... Libellus singularis De mora et Legis vnicae de eo quod interest codice interpretatio

51쪽

testatione litis, quous me debitum selu tur, manere perpetuo. Sicut enim aliab: dixit Iurisconsul.ambulare obligati nes,& ambulare voluntatem, legibus notissimis, ita dicit currere usucapionem in aliena, in princi. de usu p. & currereus iras in d.l.lite: dubiu autem poterat illis ifacere trutique, de rei vendi. Manet e go concluso in actionibus boni sidet, vis ras deberi a mora. Sed hoc etiam pedipetuum non est: nam in actione negotiorum gestorum, quam pueri sciunt esse iudicium boni fidei, si consiletudo eius, cuius negotia sunt gesti ,id ferat, ne ocios sint pecuniς penes negotiorum gestorem, usurς sine mora nostra debentur,l. qui semisses,in sin de usur.l.atqui natura, j. non. tantum . qui aliena,de nego. gest. A que hinc est,ut in i qui sine usuris, eo.titu. si debitor gerat negotia creditoris, ubiprimum exigere potuit, usuras statim debet. 43 In bonς fidei vero caus am videreni tur includi legata, & fideicommissa . qui selidum, j.eti d. si quis seruo,de lega .ij.

52쪽

ibi,& usurarum onus &c. Sed mora ibi, quemadmodum in daaetiam i leg.no. cauea in t ulti.de req. xe.in alijs legibus su- spra citatis,in tui debitori,de iudic. tardius sectam Blutionem significat, non autem moram,de qua nos agimus,cum per eum stat, unde petitur, quominus petitor rem habeat: & ita tollendus est obex duarum legum equis ,eo.titu. de usur. In alijs autem actionibus stipulatione fere opus est, vulg.l.quamuis .devser.nisi in singularibus camus: veluti in traiectitia pecunia,quc pacto nudo debet vlaras, & quibusdaprcterea similibus, de quibus per scribentes in d. L quamuis. 1 Ex prcdictis, nisi

fallor,apparet,paucas species usuras recipere a mora, paucissimas Hactus. Item

illud colligitur quamuis cstimatio,qui primus effectus esse perhibetur ino mora esse nequeat: essectum tame morς no esse: idque patebit planius, Vbi ad moram peruenerimus, quae factorum mer m est,

53쪽

gat oinbus facti meri locum habent, mhic nos agamus de obligationibus dandi, 4 s & tradendi, ut dictum fuit. Quartus , autem,verusque effectus morae est interitus,eiusque periculum leges sunt innum re id plane probantes: principem locum tenet lex si ex legati causa, & lex nemo,in sine,de verbo.obliga. dc ideo,si post moram chasmate perierit fundus,debitori, non creditori perit,i. cum res, j. Vlti.l.

apud Iulianum, j. ipsius quoque, de lega. j.l si filiosamilias dos, .si post, selu. matrimo.l si usiasfructus, de usustuct. leg. similia multa colligunt glossae passim. Post litis

contestationem vero sententia opus est, qua codemnetur rem ipsam praest ire debitor, cui post litem contestatam demo tuum animal debitu est propter fria hi si homo,de re iudic.alioqui nisi nos sesellarunt superiora,& quae alibi diximus, vesnon potest ad iudicem perueniri sine mora,vel sque pollens, ac potens est interpellatio, quae apud iudicem sit,quam quae fiane iudice, de quibus neque muto,neq; re Let peto

54쪽

peto aliquid. Dubitant vero nostri in 46d .l quod te,& in l.nemo,de verb.obi s. an istud omnimodo verum sit, siue distincti nem recipiat legis,ltem si verberatum, in

s. de rei vendica. Vt quando res peritura omnino erat penes petitorem, illi mo tua sit,non aute debitori. Animaduertite eam Lloqui in rei vendicatione es in illis speciebus,in quibus mora vere non est,

sed omnia pendent a bona, aut mala side, ut manifestissime probat text.in l. illud,de peti. haere. Quamobre si recipioda est eiusmodi distinaeo,aliunde sumi ea oportet, quam ex ea l. De hoc igitur, quod ab alijs dictis non pendet, paulo diligentius dicendum est. Tractatur articulus, ut praemoneri possitis,a Bar.las. Dec.latisssime in d l. quod te. Sed tenete illud 4 perpetuὁ,aliud esse dicedum in mora exoriente aliud in mora quae sit. Nam in

mora exoriente n confesso est omnibus, teneri furem peperuὁ de interitu ine exceptione: cum enim facinus coniunctu sit frustrationi erito nullo casu adiuuandus

55쪽

s 6 AE MY. FER R. LIBELLVs est morosus .j.j.rectissime .merito,deti vi arma. Verum tame est, ubi ventu

est ad condemnationes sit poenalis actio, in qua cstimatio rei contineatur,re ipsam non esse considerandam,i. si cu exceptione, j.quod si homo, de eo quod met. Ide dicendum est in l. Aquilia, j. poenam ini. de act. atque in similibus speciebus. In

alia mora ide sere creditur perpetua Vna ratione: quia sur, & morolus ςquiparantur,l.inter stipulantem, j.Stichum, de ver bo . liga.sur autem omnimodo tenetur, ergo pariter morosus sine exceptione tenebitur. Fortissimum argumentum est, si vera similitudo est: sed mihi videtur nequaquam voluisse comparare morosum

simpliciter, & furem Iurisconsul. sed subij

cere duo exempla unius regulae: regula autem est,aliquando hominem morem vitiliter stipulatione comprehendi, quando et actio post mortem manet: Feluti, furto facto hominis, & ἱ promissore facta mora utroque enim casu potest esse,ut

ytilis sit stipulatio exemplum Dialis simi

56쪽

le insti. Nib.mo.re contrabiboc enim posito,re scilicet obligationem contrahi,e empla duo supponuntur similia,quantum ad regulam utui videlicet, & comodati, separata tamen inter se aliter enim tenetur comodatarius: aliter qui mutuo accepit . hunc non liberat incendium,illum v xo fere liberat. Eodem modo, si ad regulam intueamur, verum est, utilem esse stipulationem post moram: utile esse post furtum, illis nempe casibus, quibus actio durat. Itaque videtur in moroso nostro esse distinguendum,per textini.si plures,depol. ibi: quia suum est, naturalem imteritu &c. Conantur tamen Itali contra vestrates illam lege remouere ab hoc proposito aliquando enim visum illis est id probari a l. per argumentum a contrario,quod minime recipitur,ut scitis,si c5trarietas legum introducatur. Sed neque hic ulla contrarietas est, oim lex potius legem adiuuet, & directo ait Iuris consul. tunc pertinere interitum ad acto , rem, cim esset interitura res, si restituta

57쪽

suisset. Aliquando dixerunt esse singulare in deposito, cim magna existimetur perfidia depositaris, propter quam notam tur infamia,l. in furti, j. illud plane,de iis qui notiiniam. Caeterum nihilo maior est perfidia depositaris quam aliorum,nisi post condemnationem ante sententiam

vero nihil habent singulare depositaris, unde premi possit lex si plures. Interdudixerunt ibi agi de impensis, idque mera diuinatio est. Aliquando dixerunt, in l. s plures,depositarium habuisse iustam lutigandi caulam. Sed quomodo de m ra agetur tuc nam iusta causa eundi ad iu- .dicem a mora soluit,l. sciendum,l. si quis lutioni, de usur. Interdum distinxerunt mortem naturalem , ab alio mortis. genere, unde culpa tamen abst depositaris. Caeterum non essent casus enume- .randi,sed reddeda ratio,i.iiij. f. Cato,versidisserentiae, de verbo. obliga. gloss in I.a, Diuo pio,in princi. de re tuai. Nonnu- , quam volueriti t. si plures, habere locum, in solis bonae fidei contractibus. Hoc,

i autem

58쪽

autem reijcitur a l.si in Asia,in s.eo.titu. V erius itaque videtur, hic esse distinguendum, sicut in rei vendicatione, cilinpropter aequitate, sed praecipue propter Lii plures,quae,meo iudicio,euadi non potest. Idem autem eiset quantum ad hoc, siue res interierit,sive non appareat: probatur in dL cum res, . item si aliena, delega j. Qnae de se tibus, & opera dici possent, quaeque traduntur a nostris in l. in seruus,de in d.i qe te, alieni sunt proposti nostrum enim est,hic nihil admiscere,quod morae nocessari6 no cohaereat. ' Vltimus morae essectus est, Α ut quando illum stire oporteat se debere, praedo euadat, malae fidei,d l. quod te,l.qucstum,de acquiren.rer.domi.'ua-obrem 'aescribere nunquam poterit, c. vlti. de praescrip. unde egregie respondit Fulg.in cons biij. statutum, quo introducitur praesciriptio aduersus creditore: ut puta si non exegerit debitum decennio, amplius exigere non possit, non comprehendat debitore morosum. Atque ii c

59쪽

ην sussciant ex parte debitoris. 'Credia itor autem similiter in mora poni potest, ut sipra ostendimus. Quamobrem scutcreditorem oportet interpellare cogruo ioco,& tempore:par est quoque, Ut debi- 'tor offerat cogruo tempore,& loco: si quin iustam creditor haberet no accipi

di causam sed 3c si alia, de consti . pe .l. qui decem .si Bluturus,de solui.L qui Roso mae,in princi.de verb.obliga. Potest autem moliri tria debitor,aut emendationem morae,de qua postea dicetur: aut liberationem alablatam, quando oblatio sola lnon sufficit: opus enim est consignare, ac ideponere,i. acceptam,C.de usur.l.obsignatione,C. de Elui. aut molitur solam mo- ram creditoris,id quod obia tione Lia con irentum est,de quo loquitur lex si mora,sblut matrimo cum suis comparibus: hoc vo . Iuit Iuriscosul mi.qui decem,desolui. ibi: Doli mali exceptione se tueri potest M. si Et in hac mora creditoris constitueda nihil interest inter moram exorientem, & mora quae sit . in re surtiua, glos sella

60쪽

vero licc mora effectus habet unus est interitus in Fo nihil habet separatim a mora debitoris. Secundus effectus est se ctuum, ut post eam non. teneatur nisi de . perceptis. Tertius, ut solum dolu praestare debeat: quae manifestissime probat tur ex d.l. qui decem, de solui.& ex da. si mora,solui.matri. Quartus essectus est denegandς actionis .si debitor,ta j.desolui.eam aute ibi recte Bald.intelligit suisse institutam contra quorundam contumaciam,qui nihil volunt sibi serui, nisi pex

iudicem: quae causa sitit etiam legis quida existimauerunt, si cert. peta. alioqui OH tio sela non facit,ut repellatur quis pcrpς tuis a iudici, limine, cum constet inter Omnes vltimam esse morata inspiciendam, I si seruum, .sequitur,devecto. obligaJ.illud,de peri.& commo. rei vendi. Tra- .dit o. anomalum unum effectum debitoris legitimi in d L mora, qui extra causam nostramEl. Ex his itaque vos intellimre arbitror,in obligati bus d i, tra-