장음표시 사용
381쪽
In lib. VI Physi. Alist. Cap. VII,
I probat, riam motus est irregula- iis,hie enim maior elidissicultas,eo Taequales paries habent squale tempus propter dissormitatem, & breuiter ratio est ilia. Illa magnitudo finita diuidatur in aequales omnes partes, quῖ sunt
nitae ut, in decem: tune tempus in sing lis consumptum , quamuis non sit unum alteri aequale, tamen in singulis erit finitu: si enim infinitum esset, tunc tantum tem poris in toto,quantum in parte conssimeretur: quod est impossibile, igitur lepus
consumptum in tota magnitudine erit aarregatum ex finitis partibus in numero nnito.erso impossibile est totum esse infinitum. Nam infinitum nullam habet parte aliquota,quae sumpta toties ipsum aequet, cum non sit in ulla proportione:emo magnitudinem sinitam non est possibi se tempore infinito transire. Aristoteles ergo, antequam rati nem
hanc proponat, sumit perliteras magnitudinem sinitam,quae sit A. R. & tempus in infinitum,quod sit C. D, sumit statim sundamentum . Quod prius pertransitur una pars, quam alia,& prius in una pars motu , liram alia,ciim una pars in priori tempore: alia in polletiori sit, ulterius in maiori tempore magis de aliquo spatio re transitur,quam in minori, siue squalis sit morias, siue non uniformis. Et idem dicendum est de mansione, di quiete. Hoc autem sic debet intelligi Quod si dissormiter motum in tanto tempore trast tantum spatium, idem di Grmiter in tum in maiori tempore transibit ultra illud spatium , sicut etiam in miserint, &Hgulari. His stippositis, diiuidit magnitudinem
A.B. in partes suas aliquoias,oc mensurares rivales, quarum tintulae dicuntur AKec iacit argumentum, aetii et harum sue aequalis, sue ina qualis, tempore finito mensaiatur, cum debeat esse minus, uam totius tempus, ergo totum tempus nitum est. Nam infinitum non habet partes mensurantes, quae finitis sumptae iri, La aequent . Expz-
Arist. Quod enim partes finitae insinine, simptae faciant infinitum,fieri potest , quod vero finitae partes finities sumptae iaciant infinitum, impossibile est. Concludit idE esse in quiete. N5 enim . est quies finita tempore infinito. Idem de .generabili,& corruptibili. Non enim fini
tum generabile, potest generari infinito T
Srcundum eonstituit theorema. Magnitudinem infinitam tempore finito no est pervasite. Probat hoc tapore finito diuiso in partes squales finitas
in numero , & magnitudine, sit finitu. Et est argumentum. In qualibet parte huius temporis mobili finitam trasit ma .gnitudinem ergo in omnibus simul partibus transit finitas partes , quoad numerum, & quoad magnitudine, eigo masnutudo, quam illo toto tempore transiuit, finita eli: Pinita enim finities sumpta, nec in numero, nec in magnitudine infinitum iaciunt, siue infinitum sit versus unum extremum,ut si hine linea versus hoc extremum protenderetur in ins nitum, siue infinitum se ex utroque extremo. Nullum
enim finitum si ex finitis finities multiplicatis.
His autem demon stratis. Tex. LXIII.
s bili Cum aliis. Nempe, nullumo ribile finitum potest transire finita
spatium in tempore sini; - . nuum odiota, magnitudinem sinitam in hoc textu lvocari mobile infinitum: hoe enim filii aliis occasio a' iter exponendi, sed absque dubio su est exponendum,ut ex contextu patri.
Hoe theorema dicit praecise rationem si pra positam.Diuisio.n tempore aequaliter finite,cum in qualibet parte transeat snitum spatium, in toto etiam tempore saltum transibit.
382쪽
Quoniam autem finitum no transibit. Tex. L XIIII.
X initio Theoremate quartu colligitina inobia ubi mani sei latur,illud fuisse teritu. Dissimis. Est igitiar quartum. Mobile institia non irasi no transibit magnitudine finitam tempo Mi mani re finito. Hoc ex praecedeti sequi probit in F si Et ratio prosecto est subtilis. imaginarentia, iε ergo,quod sit spatium infinitu, per quod resinia moueatur lignum cubitale. imaginire iteo. rum locum,& spatium cubitale, per quod Trualia paulatim saccedens moueatur infinitum risorem. time modo inoque accidit infinitu transiri a finito: nam in priori mobile finitum transit infinitum,in posteriori spatium fi nitunxtransit quodammodo ipsum mobile infinitum. vi igitur repuSnat tempore finito transiri infinitum spatium, ita di fini. ' tam masnitudinem tempore finito, illud a mobili si nito, hoc a mobili infinito. Nee aliter posse infinitum a finito transiri, docer, nisi quod spatium sit finitu mobile infinitum. & hoe est quoil finitu via. tur infinito in mouendo, aut quod spatiumst infinitum, mobile finitum,& hoe vocat finitum uti infinito,ut latione. Quasi dicat non aliter infinita finitum transi, nisi duob. mod:s,aut quod mobile sit finitu, aliis vero infinitii .aut contra: Multu aut fieri potetnia tempore finito.
At uero neque finitum. Tex. L X V.
Vintum costituit Theorema. Mobile infinitu in tepore finito non potest transire spatiu infinitum . Probat dupliciter. Quia infinitum non me transire aliauod spatiu, nessi aliqua ipsius pars finita illud transeat, & hoc vocat insinito inelle finitum. Sed ut probatu est sinitum mobile non transit in sinitum tepore finito ergo nec transibit mobile finitum .
Idem dicit poste probari per te pus.Si.n. tempus finitum diuidatur in partes aequales finitas , & infinitum in una temporis parte transeat finitum spatium,utique in toto tempore transibit lini tu , ut sit penus diximus. Nam infinitum sic debet transire, nempe iecsidum partem finitam silani . Hue crediderim et se selisum horum ver . rumilicet&Tho. aliter exponat.
Quoniam autem neque finitum Tex. L X VI. Ex his omnibus colligit sextu Theo
rema. Motus infinitus non poteti esse tempore finito. Probat. Quia eadem est ratio magnitudinis,& motus , se. n.cons uuntur quan tum ad hoe . sed infinita magnitudo non alitur tempore sinito,ergo nec motus infinitus est tempore finito. Relinquitur ex his, magnitudine infinitam in tempore infinito poste pertransiri a finito, uel infinito mobili, magnitudo .n. α lepus ,& motus parem rationem, Ria coniunctam habent in hoci
Ande r primum, O ultimum iu motu . Quis. II I I.
Ristoteles Erea haediis itaem ut in textu expositu est, docuit aliqua Piimu est. In motu uersus finem dari pri
instans, in quo es et uerum dicere, nuc primo motus eii factus,& similiter, nunc noesh motus, sed immediate ante hoe fuit motus. At versiis principium , non datur primum mutatum esse, quia cum mutatu esse praecedat motus,& motus sit diuisibili, in infinitum,non dabitur mutatum esse, ante quod non sit aliud, nepe , in medietate motus antecedentis illud mutata esse. Nam quaelibet pars motus finitur inmutatum est e. Alterum est, i ante quamlibet motus particulam praecedit mutatum esse,& ecotra ante quodlibet mutatu esse praecedere motum, diuisione iacta motus per partes proportionales ut diximuq in textu Tertium est Quod a contrario in contrarium non fit transituς, nisi in tempore. Iam ergo, quod detur primum, Sc ultimum in motu stini aliquot argumenta. Plinium est: Motus sit in aliquo tepore primo,& adaequato, puta,una hora, tyd in tali tempore datur unum nunc terminans in sincialterum in principio, ergo dabitur
in motu ex utraq. parte mutatum esse,ne
383쪽
In lib. VI. Phys Arist. Cap. VIL
I r spat um aliquod ,puta ab Α, in B sedulus spatiis ex utra a. parte datur punctu, ergo&m motu mutatum esse edi ex principio, sicut ex fine. Sic enim sunt mutata
este in m Itu, ut puncta in linea,& nunc in
Tettio.Omne finitum ex utraque parte habet principium, & fine, sed mot' unius horae ex utra'; parte finitus eii: ut ergo habet priticipium, ita etiam habet finem . Quarto. Aristoteles uersus finem dicit dati primum mutatum esse: hoc videtur salsam. Mutatu esse retias finem est post multa mutata esse,quae sint in medio motus:ergo illud non debet primam,sed potius ultimum dies. Quinto Demus motum divisim in decem partes aequales, si ante quamlibet motus partem praecedit mutatum esse: ergo ante primam illarum prscedit mutatam esse, at ante illam non eis motus: ergo erit
illud primum mutatum esse in principio,
quod non praecedit motus. Sexto. Contra rationem in tex.s qua probat,ab albo in nigrum transiit in tempore facit argumentum. Vel in uno nunc,
quo eli sub albo, est sib nigro: Et hoc noquia simul non stat sib utroq; termino.
Vel in alio, Sc lueerit lepus mediu, in quo sit factus motus. Hoc arsumentu uidetur nihil valete,nam per ipsum ena probar tur,generationem substantiae esse intepore, ut Gam ex aqua fit aer, quod salsu eii.
Et illud patet. Nam cum non in eode in- stati materia sit sub utra a. sorma erit. sub diuersis instantibus,&sic in tempore. Septimo.Si calor,nigredo,& suiu inodi qualitates per motum acquiruntur semper,s uitur,quod nunquam datur miniamum in eis nam cum per motum totae acquirantur, non dabitur pars minima, sed minor,& minor si it prius acquisita. Hoc tamen uidetur saltum. Cum entin sorinae sibilantiales habeant certam minimam ruantitatem,etiam habebunt sormae accientales,quae in illas ordinantur,vel ipsas consequuntur. Pro huius declaratione aduertendit. Primo. Res, quae de nouo e se haben , dupliciter habere elle. ruaeda ac iiiiiunt esse Pmotum,&cu motu:qugdain, quiuis per
motum, non tamen cu motu acquirunt es
se. Id dicitur per motum,& cu motu esse, quod non solum per motum sit, sed etia esse Minipsi motu ad uatur, ut pars per partemo per muatus,& toruin per totum motu acquiratur. crea ovi albedo habet esse per dealbationE,& team ipsa. quaelibet n. dealbationis pars in mori; albedinis partem terminatur,& quae huiusmodi sunt eandem cum motu diuisoneui . patiuntur,sunt l. in tempore .
Illae vero aliae per motum, sed no cum ii motu habent et se,quae non in ipsis mota , sunt, sta in instanti totu situ esse habent ι . quavis aliquis motus praecessierit: quales Ribsutiae generabiles,quae fi ut in initati,&in fine motus. Ad hoc genus reru redacuntur ea omnia , quae in instanti totum suum esse habent, Si simul sint secundum se tota,ut Anselus a Deo productus.Similiter in statia singula mutata esie, & huiusmodi, quae in indivisibili consiliunt. Aduertendam s undo; ista, quae n5 ta di . Uti. motu habent e sie acqui situ,dupliciter se habere. Quaedam enim acquirunt esse cu eum matucontrarii expulsione, sicut forma substan aenui a tialis:vna enim cu accidente expellitur es es, duatera. similiter assensus, cu sequitur diluen- citem hasum. Alia absque contra ii expulsione liet berne n esse,ut instans,quod modo est, & singula ea conira huiusmodi. Similiter assensis intellectus, ' expurcu sista intellectus operatio est,non peedE Due net te dissensis. Similiter Angeli productio. sine ea. Aduertendum stilo, et partes rei sitnt 3. Funia. in duplici differentia. aedam sint secu Pario indum extensionem,quales, quae a magnitu reb. dupli ditie sumuntur, ut albedo het partem exte cer, a usionis a stabiecti magnitudine, in quo ex- sionis, o tensa. Quaedam sint panes secundum intE exunsia' si in ,& rentissum, quales sunt gradus for no. mae iii scipientis magis Se minus,ut cum H bum fit magis,& nragis album . Sunt autem res,quae utram. habent par to,ut albedo,calor,& huius inodi, habent enim extensionis partes a sibiecto. cui in sint, habent etiam intensionis paties, secundum quod niagis, aut minus actu aut biectum idem . Formae uero sib stantiales,& aliquae accidentales non recipientes magis,aut mi , -nus, habet solas extensiouis partes, quamuis sint partes per accidens. no enim a se, sed a quantitate eas habent.. Contingit autem quatum ad has paries permotum esse, siue intentionis, ut cum albedo suco siue intenditur, siue extensioius,ut cum Caecelsi
384쪽
Ossae per subiecti partes extenditur , &hoc non repugnat sotniae substantiali: m. test enim quantum a Mensionem in materia motum admittere .
Adueitendum quarto, quod sunt duo modi quibus res incipiunt esse, duo etiam i quibus res desinunt. Modi incipi ei di sunt ultimuin non esse,& primum esse. Tunc res incipit per ultimum non esse, cudatur instans,in quo,quantuis non tu ita res sit tame satim post illud erit. Unde ultimum non elle, ea quod in hoc instanti non sit res,tame immediate post hoc erit. Tunc autem incipit per primum esse, cumdatur instans,in quo primo res si ita , veimmediate ante illud no fuerit. Plior modus dicitur extrinsecus, propterea quod in illo instanti incaeptionis nondu sit res: Poserior intrinsecus, quia in illo ia sit res . Modi aute desinendi sunt pati ter duo:
unus extrinsecus, qui dicitur primum noes , aliter intrinsecus,qui dicitur vltimum esse Tunc res desinit per primum no esse, eum datur initans, in quo si cet dicere, modo no est res,sed immediate ante hoc fuit. Tunc vero desinit per ultimum esse, elidatur instans,in quo licet dicere, nucest res, sed immediate poli hoc non erit. Horum omni u exactior paulo post redditur ratio. His suppositis sit prima conclusio . In motu,nec datur prima pars Pilino tempore ac luisita, nec ubi ma ultimo tempore acquisita: hoc idem dicendu est de re; quae cum motu habet esse quam uni ad eas partes, quas cum motu aequirit.
Prima pars huius conclusionis nota est ex textu.Cum enim motus & tempus, in
quo sit motus; sint diuisibilia in infinitu& succcssiua, non habentia partes simul , psecto nevilius dabitur ita minima pars in principio. quin minor,& minor praecessem,nec ita minima in fine , quin minordo minor succedat,puta, illius medietas. Altera pars coinclusionis est, esse idedere, quae cum motu incipit. Vt enim ii 5 datur minimo motus,ita nec erit minimum albedinis, di alterius formae, quaecsi motu ac uiritur, de hoc est satis manifestu. Nams darctur minimum formae,non dato minimo motus, tunc illud motus, quod est xlisa illud ni inimii esset sine sotina,quod est impossibile. motus enim non est sines ma,cum sint simul,&ipsius i luxus. Tertia pars conclusionis, nempe quo tum ad partes, quae motu acquiruntur duplici ex causa est posita . Altera est ut intelligas non omnia quae motu acquiruntur, elle diuisibilia omnino, nisi secundulii partes, quas permotum liabent, unde sorma substantialis secundit patres extensionis motu acquisitas; non habet minimum, aliae sormae nec secunduextensionis, nec secundum iii tensonis partes, minimum habent.
Altera causa est,quia e prauis dissicultas, an omnes partes extensionis,& intensionis motu acquirantur, tunc enim non daretur minimum naturale, nec in intensione, nec in extensione substantiae, uel a ridentis, de quo inserius dicemus. modo, tame generaliter dicimus,in his partibus ,
quae motu acquiruntur , non dari minis inuin, sicut nec in motu . Secunda conclusio. Motus, tempus, &res ,quae cum motu, & tempore acquirunt
esse,incipiunt per ultimum non esse, de desinunt per primum non esse. Haec conclusos uitur ex praecedenti. Cum enim nodetur prima pars horti, quae primo sit, nodabitur instans, in quo dicatur,nunc primum ista esse, nec similiter ultimo, in quo postremo sint, sed extrinsece incipit, Sc d sinit ex his unumquodque, sisnato instanti, in quo non sunt, sed immeditate ante illud suertit,uel immediate post illud ei ut
Ubi notacu S. Tho.supra te .s s. quod hoc nunc unum est terminans praeterni', Sinc piens suturum tempus , unde post nune,im mediate sequitur tempus, & antenae immediatum est tempus, quae per nuccontinuantur. Sicut si sumas punctum inmcdia linea, ante ipsum enim, & post idistini immediate est linea . Dicere i itur ,haee res incipit per ultimum non esse, est dicere,quod in illo nunc non est, sed intapore, quod illi nunc proximu est, illa erie similiter in definitione per primu non erse,haec res non est nunc, sed immediato tempore ante suis. Et mei ito itast quia cum res hae in in santi esse non possint, sta in tempore: in tempore autem non sit ri ima nec ultima pars, initium suum, & finem ab extrins co simul, perinde enim est dicere,ipsas sic incipere,ae definire, quam quod non limbeant prunam, nec ultimam partem pro- rur
385쪽
In lib. VI. phys Anst. Cap. VII.
ner earum diriis bilitatein in infinitum.
Tertia conclusio. In motu versus fine , datur primum mutatum elis , non tamen
vel sus principium: in re similiter, quae motu acquiritur, datur totius primum esse , sed non primum esse partis. Explico. Illud primum non est motus, in fine, iii quo dicitur, nunc noest motus, ted immediatin ante hoe suit: illud; inqua, est primum in quo est verum dicere nune primo factus; & perfectus eii iam motus,& similiter nune primo talis, & tanta sorma acquisita est: & hoc est dicere, quod in s ne motus datur primum mutatum esse, eodem modo in hae cuiusque partis. At cum motus sit diuisibilis in infinitu versus principium , non dabitur primum
mutarum esse, quia ante tale mutatum es
se praecessit motus diuisibilis, ubi fuit aliud & aliud mutatum esse . Et ob hoc uel datur primum esse omnium partium , nani ante illud prius, fuit minor pars formae acquisitae. Necesi eadem ratio in fine, Se in principio motus, nam in fine datur mutatum e se, quia ante illud fuit motus. at in principio non potest dari primum mutatum esse,quia debet antecedere motus , qui cudiuisibilis sit semper, habet aliud, & aliud
mutatum esse prius. Non enim omnino mutatum esse simile est puncto.nam punctum non necessiario antecedit linea, ideo datur primum .at mutatum esse necessario praecedit motus: Quarta conclusio. Res quae sine contrarii expulsione acquirunt esse, incipiunt per primum ibi esse, desinunt per ultima sui esse . Vnde,nunc temporis, mutatum esse motus, angelus,mundus, per primum
esse incoeperunt . nnnc autem mutatum
esse, per ultimum esse desinunt, residua
Quinta conclusio. Quae cum abiecti ne contrarii corrupuntur .vel generantur incipiunt esse, per primum esie, desinunt per primum non esie . unde cum ex aquam aer qua desinit per primum non esie , ut verum dicere, nunc non eli, & immediate ante hoc fuit aqua aer vero incipit per primum esie,nempe, nunc est aer, &immediate ante hoe non ibit .
Haec conclusio est Aristotelis. r. phisicit ex. . ct huius ratio est notanda.semper enim generatio fit in fine alicuius moios praece tortis, ratione cuius disponi:ur subiectum. unde cum motus ille es , nonduest forma generata, quia dispositio no es h persecta finito autem motu . Gima inducitur in eo instanti primo, in quo est primum mutatum esse in fine motus. Cum autem detur tale primum mutarum esse , datur etia primum esse Gemae productae. Cum autem talis sorma nondum si eum . motus est, et it forma , quae comam piriar et non enim est materia sine forma,unde sicut forma eorrupenda est , dum fit motus, rma co. rupendacii, quoque maius si sinitus.
Vnde se itur, quod desinente motu , nunc no erit forma cotrupta, sta desinet , sicut motus ,& desinet per primum maine,& tunc eritArma generata. ut aute clarius intestisas. Fiat motus calefactione aquae, ut ex ipsa fiat ignis . dum calefactio fit, est aqua,& non ignis. facta calefactione, est ignis non aqua: datur enim in fine motus unum instans, iaquo licet dicere. Modo primum ab luta facta est calefictio, & hoc idem instans est primum non esse motus ; & primum non esse ipsius formae aquae, primum vero esie ignis, haec enim omnia illi instanti insani. Per haec patet silutio ad argumenta posita. Ad primum enim, &secundum aequa est ressensio. Non enim mutatum es e om ct senino simile est puncto. 3c nunc. De ratione enim puncti non est, quod ipsit in linea praecedat . at de ratione mutati esse est, quod ante ipsum sit mutatio, id non potest incipere motus a mutato eisse, quia necesie est,quod ipsim antecedat motus ei enim mutationis sinis. Nee inde sequitur, quod motus non potest esse in tempore, aut spatio adaequaturnam motus non sit nisi in tempore,& imgnitudine . at nunc non est temporis pata nee indivisibile magnitudinis. Ad tertium,non negamus motum ha- Adbere principium , dicium enim est, quod sicut no datur prima pars, ita nee vitii πι- at sicut datur unum instans, in quo desianit motus,quod dicitur primum non inemorus, ira etiam datur aliud instans, in
quo incipit,viod sit vltima no esse ipsius Discitata
386쪽
Discrimε est, et instans ipsius sinis dies
rur mutatum esse , quia motus praecessit,
inad praecessit totus motus: in principio
motus, tamen non est mutatum esse, quia non praecessit motus, tamen viriliaque instans,&vterque terminus est extrinsectis, quia in eo non est motus.
Ad quartum non sie est inteli enda illa comparatio: si enim mutata esse, quod in fine est, ab Elute ad alia mutata esse cosmatur,quae in illo motu fuerunt, ipsum ultimum dicetur tamen no sic debet hoe
.intelligi, sed quod ipsum est primu post
i m motum factuna, εχ respectu tempolis sequentis. Vt sit soasus, in hoc instanti omnium sequentium primo motu, totus dicitur esse factus, & perfectus; ante enim non fuit totus factus, post vero fuit, sed non primo. nisi in tali instanti,in quo dicitur primum mutatum esse.
. Ad quintaini dicimus, non sie illam diuisionem motus fieri debere, sed pi oportionaliter versus principium , & tunc nodabitur pars, quam non antecedat muta. tum esse, ut dictum est. Ad sextiim dico,in generatione substatiae esse aliam diuersam rationem , nam teneratio substantiae.& coituptio sunt in ne motus,& in fine temporis illius motus. Cum autem unus motus uni in habeat terminum , in uno instanti fiunt illa: quod sit primum non esse unius, qua esse
auterius: tunc enim forma recedit ca m tu quo generatur res, at vero cum ex caliato si frigidum, cum nullus alius antec dat motus, ille transtus non si in instati sed in tempore. Si enim diceretur, quod anstans unum est, in quo seisidum primo est,& calidum non est non videtur, quare in illo non si calidum, cum nullus motus aut mutatio praecesserit, tua expulsiim sit,&ob hoc Arist.nunquam admittit mutationes iustantaneas, nisi adiunctas motib. Sic puto esse respondendum secundum viam Aristotelis. Ad septimum dincultas est magna, an detur minimum in formis accidentalibus in inllanti productum, quod nos tractabimus. s. lib. 23. Interim tamen dico , cum S. Thoma ibidem, quod hie Aristoteles selum loquitur uniuersalirer, nempe, quaecunque scirina motus aequiritur, non habet minimam rMte primam illius, quod
motu aequiritur, & Iioe satis constat se cundum praedicta principia. Sed an tota latitudo formae motu acquiratur, illic dia sputabitur,quamuis e vera, hoe Aristotcles videatur docere,sed postea latius di
Oniam autem omne, aut m uetur. Tex. LXVII.
Vae de motu docuit, pura .I Onon dari primum , idi m ge- de quiete , & de quietatio. e temne, id est motu, quo quies acquiritur docet , & tale moueri ad quietem vertit Boetius stare) quasi ad standum ire , posset id vel bonoli satis Latino, tamen rei e nersitam ex- 'Primcntri dicitur quietatio. Probat aut E N.
pii mo, quod quietatio illa sit in tempore dupliciter. Primo, quia est motus,ctae
stat ,. id est ad quietem mouetur , re vera mouetur: in hoc autem textu , taleuare motum esse probat, sic. Omne, apta est moueri,& tepore & loco,& mo do, quibus aptum est moueri , aut mou
tur, aut quiescit, sed stans si sic licet dic re, uod quietatuo in huiusmodi, & non
quiescit; ergo moueniri Non enim eii sedare medium. Quod autem non quiescat, probat, Quia quod stat, tendit inquietem: quod autem in quietem tendi nondum quiescit: ergo stans non quiescita Aduertenda est doctaratio illarum par
ticulatum,quae in maiori ponuntur. Non enim Omne,quod non mouetur, quiescit, sed quod aptum est natura moueri, Unde immobilia non dicuntur quiescere proprie. Vlterius, non omne aptum moueri, cum non mouetur quiescit , nisi sit tune cum aptum est moueri, unde in instanti non moueriar, in instanti etiam non qui scit ira. Nee satis adhuc est, sed etiam is quiritur ex parte loci,nam in puncto non m monis, etiam tempore,& mobili positis. Similiter non est motus : nec quiescirres a motu,quo non est apta moueri, unde cit uno molietur recte, tamen non qui
sat a motu recto noua se moueri est aptu, Cum
387쪽
In lib. VI. Physi. Arist. , VIIa
Cum igῖtur aliquid est aptum sie moueri, ει tali loco, Si tempore,& non mouetur, tunc latescit.Quies enim priuarioneni dicit, cluae negatio est cum aptitudine, di circunii ui s illis.
Hoc autem demonstrato. Tex. LXVI H.& LXIX.
1. R Io. Oc principio ostens. quod stat, id in , quod quietatur moueri, iacit
priore rationem. Omnis motus &quod moueriar,in tempore mouetur: at ilic illat,mouetui:ergo quod stat, in tempo
. Asteri alteram rationem in altero texta Velocius,& taidius in tempore sunt:quod sat velocius , 5c tardiu, stat; ergo quod sat, in tempore stat.& vide per state, in- ielligi motum in staria m ,& quietem , ut diximus iam, quam quietationem dice-ie'roilumus. s. Vnda. quod in aliquo ιδ
In quo autem tempore . Tex. L X X. AL erum statuit simile principium,
sicut in motu. Nempe quod in aliquo tempore primo stat, in qualibet parte illius tempolis stat. dc facit eandem rationem cum superiori Dividatur illud tempus primum,non enim esse potindiuisibile : aliter enim non esset in eo motus:diuidatur ergo in duas partes. I sic non est dicendum, quod in neuti' tunc enim non staret in toto: Similiter noest dicendum , 'uod in neutra stae, tunc enim non esset illud totum primum , in quo stat,sed illius pars. Colligitur ergo, quod in utraque stat, &sie de Hijs ipsius partibus. Ex his concludit , et intenderat, nepe no dari primu in statu ,& motu isto, sicut nec in motu uniuerialiter dicto dat.
Neque enim ipsus motus. Tex. LXXI. PRobat, non dari primo in statione
hae. Si esset primiam, vel esset in indivisibili temporis , vel non; neutro modo esse potest, primo non praeue in indivisibilu sie enim non esset motus: at dictum est , motum esse. Praeterea,
nec potest in diuisibili este, est enim diuia sibile id tempus primum, in quo erit immediate motus ille, quia alias non esset in illo tempore primo,& adaequatri ergo illa medietas suit priori inq; in temporia diuisione non perueniatur ad unam Pa omnium primam cum illa adhue diuisibili, sit,profecto nec in tali motu quietationis,quae status dicitur, dabitur prima pari,sed semper erit alia,& alia, Mintre.
Neque igitur quiescens . Tex. LXXII. QVod de motu in quietem dixit, id
etiam de ipsa quiete tradit,puta, non dari prima ipsius pane. Et hoc probat. quia in tempore quies est, &quod quiescit in tempore quiescit,ten pinris autem cum non detur prima pars, nec dabitur in quiete. Quod autem in tempore sit quies,dupli iter probat. Primo,Tune
res quiescit, cum non mouetur, te mou
ri apta est , sed in instanti non est mou ri apta,ergo nec quiescere, sed in tepore .
Amplius autem , se tunc diciamus. Tex. LXXIII. SEcundo idem probat ex descriptione
quiescentis. Id enim quiescere dicimus quod sic se habet modo, sicut ante, quasi quies non dignoscanitini si per diuersa nunc, sed instans non habet ni do & ante, ergo in tempore quiescens est. Vtraque ratio superius exposita est. Nam concludit prouenire ex diuisione continui in infinitum, qua supposta, sequitur, non dari prima in motu, & similiter nec dari ultimam partem.
Quoniam autem omne, quod mouetur. Tex. LXXIII I. ARist praeparas se ad siluendum ar
388쪽
In aliquo lipore primo,& adaequato,non est sisti potest in aliqua parte illius temporis esse
in uno locis aequali, aut in uno radii somniae secundum alios motus, sed semperto inutat, & mutat locum aequalenit, aut esὶ sub alio,& alio gradu formae. Attende, quod dicit in tempore primo. si enim sumas tempus non primum, potest in uno loco esse in aliquo tempore, v. .ego dicor moueri in classe in hoc dies. . quia in ueor tempore huius horae,si ' nato isto motu possum manere in loco, in uo motus sim per lio a in aliam eiusdem iei,tamen in hac eadem hora, in qua tota moueor, permanere per aliquod tempus in code loco aequali mihi, impossibile eis Attende etiam quod loquitur de loco aequali in quo toto eis mobile . nam intra totum spatium maius , intra quod totus sit motus, per tempus manet: At de illo loco, in quo adaequale est ipsim locatum, loquentes dicimus, qudd dum mouetur, non permanet in viro per tempus particula, vel minima, sed mutat, & mutat loca alia, nec in eodem permanet, dummodo moueatur secundum se totum, quod si secundum partem mouetur, illa laltem pars nunquam in eodem loco aequali erit per aliquod tempus, uo mouetur. Probat hoc, quia si in aliquo loco aequali per aliquod tempus maneret, utiq; quiesceret, quies aere enim est eodem modo se habere in duobus nunc u is continui. i. in aliquo tempore,& si quieiceret, iam esset illud tempus primum motu
si uero non sic est, sed uno selo
Concludit, quod cum non sit in ulla
parte temporis in uno,& eode loco, quod in instanti erit in illo loco sibi aquali & in alio instanti in alio, tamen in tempore semper mutat loca aequalia, nee propterea admitti debet, quod quiestat in illo. Nam sicut in instanti non est motus, ira nec quies ob id in tempore primo toto mouetur, & in parte qualibet temporis locum aectualem alium,3c alium,& mutat, nec quiescit, licet per intians sit in uno, &eodem sibi aequali loco, iuuans enim temni non est.
X doctsina textus praecedentis Bluit sophisma Zeno - nis, quo probabat, non es. motum. Dicebat aut sie.QJ in quolibet nunc temporis quiescit, non mouetur in illo tempore,sed id quod moueri dr, puta sagitta, in quolibet Nundinis quiescit,ei go non n ouetur. Probat minorem. Quia quod est in sibi quali loco, non mouetur, sagitta in singu-h, Nune est in sibi aequalibus locis, ergo in illis non mouetur. quod si non inouetur,ergo quiescit. Omne. n. in sbi aequali
loco,aut mouetur,aut quiescit.
Hoc autem salsum est. Tex. LXXXVI. Soluit praedictam rationem, dicens s. AH.
quod tempus non coponitur ex ipsis Nunc, sed ex diuisibilibus panibus, ideo non si in omnibus Nune non
mouetur , in toto non mouetur, nam in panibus omnibus temporis mouetur.
Et naee est si lutio potis lima. Hine enim prouenit. quod non sit in Nune non mo. ueri vel quiescete, no enim Nuc est para temporis. Quod autem in omnibus partibus temporis in loco aequali non si: per aliquam temporis partem, dictum est in
Quatuor autem sunt rationes. Tex. LXXVII. HVius occasione a psincipio incespit
numerare quatuor rationes Zenonis qbus cotendebat, non est e mo-
tsi,quas dii licitis solutionis dicit. Primi ratio erat Supposito, et si esset motus,esset a termino in terminu alicuius spatij,&quod spatium diuisibile est in infinitum , tune est argument L Mobile non potest perue
389쪽
In lib. V L phys Arist Cap. I X.
transeat dimidium spatij, nec potest hoc transi e. nisi prius aliud huius dimidium, nec hoc, nisi huius aliud dimidium. Sed se est, ut sit ut infinita dimidia, quae prius
oportet transire; ergo nόnquam contingit moueri per spatium aliquod . Infinitienim non est sinis.
Grati De hac autem diuisione se locutum su' yerius dicit vel potest esse se sus,quod ii ista ratio Gluta est per distinctionem si
perius puta, textu i 9. ubi dictum est,sp tium non esse actu infinitum, sed potentia, unde non opus est,quod infinitae partes sint, quas actu oporteat transire. Sed hoc postea in fine libri examinabimus magis.
Secunda autem ea, quae vocatur.
, DRoponi: secunda rationem Zenonis,
qua dicit vocari Achillem. Ratio aute era quia utebatur exemplo Achillis,qui erat ce rimus.& sic exponut Thei ..... Simpli. Psellus. unde male. Interpretes aliquot putant dicit Achillem quia . erat ratio validissima. Ratio autem ducit ad inconueniens,quod veloci stimum, putarichilles, nunquam appresederet tardissimum, puta testudinem . Probabat autem, quia semper erit aliquod spasu inter unii, di alterumSed quo modo id probet,optime explicat Themist. Demus spatiun ,
in quo se motus. Sis miliare , quod octo stadi s constat,& Achilles incipiat moueria principio primi stade, & testudo a dimidio illius stadii. Sitque Achilles in decu pla proportione vesocior . Est argumentum. Dum Achilles transit illud medii uri stadii, testudo talem transiuit decimam partem alterius dimidii;& sic nondum estisprehensae Iterum dum Achilles transit illam decimam , testudo transibit aliam decimam illius decimae; & dum hanc decimam decimae Achilles , testudo aliam decimam decim; alterius declinet trisbit, cumque sint infinitae huiusnodi diuisiones, nunquam Achilles testadinem motam seque
Est autem & haec ratio eadem Tex. LX XIX.
ma comparat, ae dicis esse eandi m. . 'Nempe, uia idem sipponit cit ea, non tamen omnino eandem, quia alia aliter procedi supponit igitur idem, quia infinitum putatur spatium , nec ad terminuperuenire posse in utraque ratione. Sed noest idem modus . nam prima diuidit spatium seni per in duas partes proportion liter, at posterior non diuidit, nisi secundum proportionem,& rationem uelocioris, tardioris. Vnde quamuis diuersis in do procedant, ad idem tendunt, eademq; est utriusque ibi utio. Quod si in argumento secundo se matut uelocissimum, &t dis limum, fuit tragico modo ad facienda argumentum admirabile, sed nou quod iis iam difficultatem faceret. solutio ergo ei quod uelox no approhendet laidum, dum non attingit ipsum.& tamen attinget. Manus enim spatium transit uelox in eodem tempore, ani tardum, cum spatium finitum actu titi A gamentum autem procedit , ibi esse infinitas actu partes,quod fallii est
Tertia autem, quς nunc dicta esti Tex. LXXX.
TErtiam rationem Zenoni, dicit esse
eam, quaeia proposita est textu ss.
Nempe, M'd, si in quolibet instinti quiescit mobile, cum non mutet locum, in toto tempore quiescit. Et repetit sblutionem eadem, quia innititur ratio in hoc, quod i pus ex me componitur. Hoc autem- negato,nihil concludit. Dicetur enim , quod in qualibet parte mutat locum, & mouetur, licet in singuli, instantibus sit in singulis locis , nee in illis motus sint,non tamen propterea dicendu est, mobile quiestate, ut dictum, est. In iustatui enim, nec
390쪽
se maria autem ea, quae de ijs est. Tex. LXXXI.
Vartam iacit rationE Zenonis quaere veta dissicile colligi potestati qui.n.eam sic construum, ut nec nimam apparentiam faciat, quod cre dendum non est. Erultimo, sie estu proponendam: & hoe magis accedo ad expositionem s. Tho. Zeno in hac ratione ducebat ad impossibile. Nempe si motus esset, xempus duplum esset aequale sito dimidio, nempe,una hora aequalis mediae. Ad hoc ostendedum suimebat hoc principium. Caduo mobilia aeque velocia aequalem magni nidinem percurrunt, tempora utriusque motus sunt aequalia. Ex hoc principio argumentabatur , et umebat tres magnitudines aequales, sin
sulas quatuor partium ae lucinam . Et primam ponebat immobilem , quae dicebatur , A A A A. Ait ram conuituebat sit Perius, quae inciperet ex media parte fixae, di immobilis , litiae dic batur BBBB. ita ut primum B. esset cum :ecundo A. Tertiam sumebat, quae dicebatur C C C C. &ronebat a principio immobilis. ut es et primum C, cum primo Α, contra alteram magnitudinem, ut notum si in ligura insta descripta.
Noueatur igitur tertia, quae dicitur C, per totam magnitudinem A , per horam , ita ut cum perueniat ad secundum A, L hi incipiebat B, moueatur ipsum B. versus A, a quo incepit C. Tunc, quia no habet nisi duo A, pertranseunda, Per mediam horam
mouebitur & in illa media ipsum C. ua
sbit alia duo A. & tunc in fine medix h irae ultima omnium horum simul ersit. pii nisi C, eum ultimo C.& A.& primu B, in ., a. vltimo C . & A, ae si essent iuxta polita . In hoc igitur casti tempus ipsius C, est duplu ad tempus ipsius B quia Qtransiuiequatuor A, & non nisi duo. Quod ante ilia tepora sint aequalia, probatur. Ipsem B, in media hora transit per omnia quatuor C. ut notum est,quia in principio mediae borae est cum primo C. in fine cu virimo, sed quatuor G sunt aequalia quatuor
ergo per sundamentum tempora ip rum . . et
fututio huius est quod illud sundamen - . a. ta intelligi debet, quod duo mobilia transeant aequales magnitudines fixas,na cum una est fixa, altera mouetur contra mobile, otius transitur mota,& ita errabat Zeno . Hie est sensus horum duorum textuu , .
di est notanda expositio. Ad literam deue niamus. Quartam rationem dicit esse ei, vin qua sumebat magnitiUine, aequat seu .
aliis aequalibus, di applicabat stadio unam a principio, alteram a medio,& e contra : ε 'per hoc probat duplum tempus aequale dimidio, sumpta duplici illa magnitudi- ne mobili mitialiter ueloci. Et attende, quod una magnitudo poni- . tur in principio, altera in medio illius tertiae, quae d icitur stadium, A non utraque in medio: ut multi expositores ponundi de que vix intelliguntur.
Est autem deceptio in eo. - 'Tex. LXXXII. Soluti E cauilli ponit in hocmog sal
utate sultisanaeti aperit. Putat enim lcum duo mobilia tque velocia mo- turperaequalem magnitudine ita, ut unuper fixam aberum per mota moueatur in tempora sunt aequalia. Et hoc quidem iasum est aut enim utraque dcbet ille fixa, aut utraque aequaliter mota . Constituit asit casum argumenti. sint casus αν cires magnitudines , pii ma sit A A A A , gam. sxa, aliae motae, tamen aequale, & numero & p. itium n gnitudine, quatum una BABB. sit incipiens a s ndo A . altera uero CCCC, a prinino A.e contr/:cC: