장음표시 사용
501쪽
ripiemus. Bonum autem facientes non deficiamus, id est a bono opere quod inchoauimus,non cessemus,sed in hoc perseueremus,ut salutem cosequamur quam dominus promisit,in- quiens Qui perseuerauerit usque in fine ,hic saluus eri . tepore rei uo, id est tempore congruo & oportuno metemus hoc est, mercedem nostri laboris accipiemus non desitietes a praecipienda mercede operis. Modo est tempus seminan di,hoc est:bonum operandi,in die autem iudicii vel in die mortis erit tempus messionis& collectionis. Illa nunquam deficiet collectio,quia illa vita sine termino manet. anni';
voluentibus illa semper iuuenescit S pollet, Ergo dum
tempus babemus,veremur bonum ad omnes. Tempus seminandi & operandi virtutes, praesens vita est, quia post istΞno erit tempusvel spatium poeniteti et atque salutis .De hoc tempore dicit Apost.alibi: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis.In isto tepore debemus operari bonum ad omnes homines,ad Datres,ad haereticos,ad vaga - . nos .iam in eleemosynae omicio qua in doctrina verbi. Omnibus enim hominibus misericordia impendenda est,&doctrina fidei imitando patrem nostrum, qui solem suum oriri facit super bonos & malos. minime autem ad domesticos'ei oportet bonu operari.Domestici dicuntur a d
mo,qui in una aomo nutriuntur & couersantur. Ad omnes
quidem bonu debemus operari,hoc est,ad haereticos ad paganos.sed maxime ad illos qui una domo d est,in unitate ecclesiae nobiseu sunt,& qui eandem fidem habent,&pti cipue ad illos qui iter rectitudinis nobis ostendunt verbo& exemplo. Videte qualibus literis scripsi vobis mea manu. Insne omnium epistolarum suarum. Apostolus nomen suum Haebraicis literis scribebat ne a pseudoaposto .eius dicta corrumperentur in hac vero epistoIa sicut tradunt doctores, ab hoc loco usque ad fine propria manu scripsit, ut eos ad fidem Christi plenius traherei,dum viderent eius ana re erga se. Quacumine enim placere vult in carne, id est,qui volunt placerem carnali circuncisione scribis & pharista, suis ministris. illi cogebant circuncidere gentiles, & hoc ideo ut persecutionem crucis Christi non paterentur.Na Octauianus, Caius, aliique imperatores decreuerant , ut ubicunque essent Iudaei,suis legib' uterentur, 3c Iudaei qui legem & euangelium volebant tenere dcixco st circuncidebant
502쪽
CAPUT V. M pdebant,ne propter nomen Christi persequerentur, dicen tes se Iudaeos esse,& circuncisos,& lege custodire.Sed ideo non custodiebant, quia erant homicidae adulteri, inuidi cupidi aliisque vitiis pleni. ut in carne vegraglorientur. Gl xiabantur sudari, licentes tot gentiles heri coegi ad circu- eisionem, tot hodie. Mibi autem Esittgloriari. Nolo gloriam in diuitiis huius mundi & dignitatibus, sita in cruce Christi, id est passione illius quae in cruce est celebrata,gl
Habor , unde est mea redemptio & saluatio , vel in cruce
Christi gloriabor, id est ex hoc floriabor si potuero imitari pallionem Christi,ut qualia ipse sustinuit pro me talia sustineam pro nomine eius per quem subaudis crucem vel Christit. Dicit B. Hie. quia crux masculini generis est apud Graecos & interpres huius epistolae eundem articulum &eiusdem generis transtulit in latinum qua inuenit in Graeco. Potest & reserri ad Christum,vel pro amore passionis
eiu p. mortuus est mιbi mundus ego mundo quia nec quaero nec diligo ea quae sunt in mundo, nec mundus,id est amator huius mundi quaerit vel diligit me. Verbi fratia, Sicut
sunt duo mortui,ex quibus nullus tangit,vel diligit alterss. In Christo Iesu neque circumsis aliquid valet, id est,utrum sit circuneisus an in circuncisus,nec prodest,nec obest in fide Christi, tantum ut per illam circuncisionem no credat se posse saluari.Si vero hoc credit,tunc obest. super Istrael dei non super Israel carnalem,sed super omnes gente x veros Israelitas, qui deum mente videnti nemo mibi molestussit, id est, nemo mihi quaestiones moueat de circucisione & sacrificiis legalibus quia multum tractaui de bis omnib' saepe vobiscum. ego enim ibmata Iesu in corpore meo porto. Stigmata sunt notae seruilium pinnarum quibus solent serui fugitivi vinciri comprchensi a dominis suis. Et B. Apost. stigmata siue notas ferebat , quae pro Christo sustinuerat, quia adhuc plagae virgarum & lacerationum in corpore eius apparebant,dc quomodo catenis fuerat astrictui Aeper plateas tractus, &c.
503쪽
In epistolam ad Ephesios Argumentum
Phesus ciuitas est Asiae & Graeciae cuius habitato. I res Ephesij nominantur a note suae ciuitatis quam .incolunt. Hi accepto verbo veritatis ab Apost perstiterunt in fide , nec receperunt falsos Apostolos sicut ac palatae & alij. Ad sos ergo cum venisset Apost. mansit cum eis anno uno & mensibus sex instanter predicans verbum euangelij,& confortans in fide credentes. Erant aute mixti in ea de ciuitate magi N philosophi, iudari & gentiles,
contra quos Apostolus viriliter pugnauit pro veritate euapelli quasi ad bestias sicut alibi dicit Si ad bestias pugnaui Epheii , quid mihi prodest si mortui non resurgunt. Ipsos ergo appellauit bestias propter saeuitia & propter bestiales moresJphesus interpraetatur voluntas in ea.& ubi quondam ira, omnipotentis dei fuerat propter idololatria
atque maleficia ubi per praedicationem Apostoli voluntas dei omnipotentis requievit. sed & hoc sciendu, quia hane epistolam de Roina positus in carcere , per Tychicu Diaconum misit eis: & pene omnibus epistolis difficilior est quia sicut cor in medio ventris, ita ista in medio corpore epistolarum consistit. CAPUT I. ubu Multi quaeret quare Apostolus qui antea Saulus vocabatur quia ad s- de veniret, Postea Paul' sit appellat'. Ex qua qu stione diuersa est autoritas patrum. B. Hieronymus dicit, quia a primo spolio quod abstulit diabolo, Mattulit ecclesiae, Paulus sit appellatus, a Paulo' Sergio, scilicetviro prudeli,queCb isto aequisiuit. Dicitetia beatus Hieronymus,cuia humilitatis causa appellauit se Paulum,quasi modicum,Nam paulum siue paululum,modicum dicimus. Verg.habetur de Rehaemenide fugiete Polyphemum: Arma proculi paulu
504쪽
tia &ego summiiamus Apostolorum. Quidam etiam dicistillum fuisse binomium , ut Claudius quo I autoritate patrum non roboratur. Autoritatis autem causa nomen suum
posuit in omnibus epistolis suis, praeterquam ad Hebraeos, veluti solent facere hoc modo reges: Nero imperator Senecae suo salutem, postolus hoc nome graecum est,licet quidam dicant Hebraeum,& interpretatur missus. Et recte semetipsum nominat Apost.qui a domino missus est dicente ipso ad eum: Ecce ego te mittam longe in regiones & ge-tes. Hoc etiam nome Apostolatus dignitatis causa posuit, ut maioris honoris essent eius epistola apud auditores. Α-postolorum autem genera sunt quatuor: Primum est quod neque ab hominibus est,neque per hominem sed a deo tatum modo, de quorum numero fuerunt Moyses & Isaias,
aliique quam plurimi prophetae Apostoli, qui quamuis ab
homine Christo essent inlisit tamen ipse homo erat & verus deus; Moysi dictum est. Mittam ad Pharaone,& Isaiae: Quem mittam'& quis ibit nobis Et ille, Ecce ego, mitte me. Et dominus. Vade,inquit,ad populam istum .secudum genus a deo est,sed per homine,de quorum numero fuit Iosue, qui Deo praecipiente per Moysen missus est, aliique
qua plurimi,qui electi vocibus populi pro meritis vitet deo
volete electi sunt quia voluntas populi aliquado voluntas dei est.Tertiu genus est quod de homine tantum odo , Mnon a deo,cum fauore hominu aliquis eligitur,no pro bona conuersatione, neq; causa religionis,sed pretio subrogatur in sacerdoti j dignitatem: de quorum nutriero dicit uni beatus Ambrosius: O episcope,vere nisi centum solidos de disses,hodie episcopus non esses. De istorum etiam numero erant illi de quibus dicitur in lib. R eg quia temporibus Ieroboam implebant manus suas,& fiebat sacer dotes i dolorum. Osartu genus est quod neq; a deo neq; per homine, sed a semetipso fit, ut sunt pseudoprophetae & pseudoapostoli, qui dicut. Haec dicit dominus,cu dominus no miserit eos. Scienduin etiam, quia inter istos omnes sunt quida tantae dignitatis,ut & prophetae & Apostoli sint,vt Moyses, Ieremias, Isaias, Ioanues Baptista,de quo dicitur: Ecce ego mitta angelu meum ante faciem tua. Ex quibus merui
A postoli,qui praemia electoru & mala reproboru suis praedixerunt auditoribus.quidam vero solummodo propae t
505쪽
olstio funguntur Isu Christi Iesus nomen est dominis ansuinpti a verbo, icut ad Mariam angelus ait: Vocabitur nomen eius Iesus Christus vero nomen est dignitatis. A cbtigmate enim id est ab unctione dicitur Christus. Nam i cui apud Romanos diadema & purpura reges facit, ita antiquo tempore apud ludaeos unctio chrismatis reges dila-eerdotes faciebat: & per illam unctionem visibilem, inuisibilem merebantur accipere gratiam spiritusiancti .verbi gratia sicut in baptismate modo accipiunt credentes spiri- tussancti dona: Christus vero non est unctus oleo visibilin
sed plenitudine spiritussancti replet',de quo dicit Psal.
xit te deus deus tuus oleo laetitue. Paulus ergo Apost. est Iesu Christi, quia ab illo est electus,& ab illo est missus per
voluntatem δει subaudis patris. Ideo autem dicit per volun talem dei patris,quia voluntas una est patris & filij Omnis talutatio epistolarum istarum , potest etiam media di-
sinctio in hoc loco esse ubi dixit,in Christo Iesu, ut quida simplicium dictit,& postea subinfert.Gratia vobis:sed melius & congruentius est perfectam distinctionem ibi ponere. Et cum subauditione, Salutem dicit, ac deinde ali uiri versum incipere Gratia vobis dc pax: quia quod dicit, omnibus sanctis qui sunt Ephesi, salutem optat tertia persona est,quam requirit omnis salutatio,& quod subnectit, Gratia vobis,iam secunda persona est,ad qyam debitus conuertitur postea salutationis sermo. quare autem dicit, cum omnibus sanctis & fidelibusὶ Quia non omnes fideles lancti sunt. Sunt enim cathecumini fideles, quia credunt in veru deum, sed quia nondum sunt baptizata,no sunt sancti. ideo
addidit in Christo Ieseu quia sunt multi qui sunt fideles.sed tion in Christo Iesu sicut sunt serui, qui non ideo sunt fideles dominis suis, ut stratiam Iesu Christi inueniant, sed gratiam dominorum suorum,& quia timent flagellari ab illis. illis ergo Apost. optat salutem qui sanctificati sunt in baptismate,& fideles sunt in Christo Iesu hoc est, fidem ha Dent Iesu Christi:& sdem quam habent, bonis operibus exornant. Gratia vobis subaudis sit,id est fides sal .& remissio peccatorum,quae vobis gratis data est in baptismatem pax qua reconciliati sumus a deo per passionem filii eius 2 deo patre Cr domino Iesu Christo. in idam volunt dicere. Gratias vobis a deo patre,qui gratis misit nobis filiu
506쪽
Duum & pax a domino Iesii Christo, per culus passionem
pacificati sumus deo & angelis. sed utrunque possumus re-Drre ad utramque personam,ut dicamus hoc modor Gratia vobis & pax a deo patre,&gratia & pax a domino Iesu Christo. Videtur tamen quibusdam, personam spiritussancti praetermisisse A post. sed subtiliter insipietibus patebit nihilominus totius trinitatis mentione fecisse. In eo enim quod dixit Gratia vobis i comprehedit persona spiritustancti quia gratia hoc est remissionem omniu peccatoru, per donum sancti spiritus accepimus: siue ubi una persona trinitatis ponitur,ibi tota trinitas intelligitumquia sicut inseparabilis est substantia diuinitatis,ita inseparabilis est virtus operationis. Benedicta deus m pater domini nostri IesiuC A. hoc dupliciter potest accipi: Benedictus , inquit,
deus: deus creator omnium rerum. qui est pater domini no
fri letu Christi, & qui illum genuit ante omnia secula in natura diuinitatis. Aliter: Benedictus deus filius,qui erat in principio verbum, di qui est pater domini nostridesu Chrisii,hoe est,hominis a se assumpti. Homo siquidem a Tum - .ptus Herbo. totius trinitatis ope tione formatus est in utero virginali Et hoc attedendu,quia a lauyibus & benedictionibus inchoat Apost. sicut soliti sunt agere sancti patres.& benedixit dςu,a quo omnia quae benedici meretur. benedicuntur 'iu benedixit nos in omni benedictionespirituati in certestim in Christo. Cu dixit,in omni benedictione, quid necesse fuit addere spirituali,vel in cilestibus vel in Christo 3 Quia est benedictio tralia no in cissestibus siue in Christo & terrena. Benedictio teporalis est turba filioru famu-Iorum atq; ancillaru ,Benedictio terrena; diuitiarii exuberentia & frugu. Quae etia benedictio usq;.ad animalia peruenit, sicut legitur in Genesio benedixit omni creatura dicens: Crescite & multiplicamini,& replete terra. Benedictio vero spiritualis & aeterna ,est fides,spes, charitas, q-leraeque virtutes. In caelestibus vero subnexum est quasi de callestibus, quia omne dat optimum , & omne donum persectum .desursum est. Addidit etia quasi per Christum,quia quicquid boni habemus, no nostris meritis, sed per illu de ab illo habemus. sed quaestio oritur, quare dixerit in omni benedictione spirituali, cum nullus homina possit habere in praesenti seculo omnes benedictiones , id
507쪽
est virtutex siue omnia bona spicuussancti usquequo illucr impleatur quod alibi idem Apostolus aio: Cum tradiderit regnum deo patri, tunc erit deus omnia in omnibus. Nam in praesenti seculo dona spiritu iancti singulis diuiduntur, non tamen omnia lingulis dantur, quia alij datur per se ritum sermo sapientiae , alii sermo scientiae &c. usquedum i subiungitur. Haec omnia operatur unus atque idem spiritus, diuidens singulis prout vult. Quae quaestio tripliciter soluitur: vel quia quod unu uisque in te habet, in generalitate habet charitate fraternitatis hoc faciente:verbi gratia: Quia unus habet charitatem alius castitatem. alius ab- sinentiam, alius mansuetudinem, alius sapientiam . Vel
quia in olunt benedictione quam habemus, ab illo benedicimur. Vel tertio modo potest esse praeteritum tempus Wo futuro, ut sit sensus: Qui benedicet nos post generale resurrectionem,in omni benedictione spirituali. Sequitur, ut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem,ute e sau i Cr immaculati in conspectu eius in charitate. Ex superioribus ista pendanti Sie inquit benedixit nos, sicut elegit, hoc est praedestinauit, & praeordinauit in ipso , hoc est,in
Christo. Omnipotens ergo pater ante omnem creaturam, spiritalem videlicet atque corporalem praedestinauit omnes credentes in Christo, ut ipse sit caput omnium in se credentium,& omnes credentes sint eius membra, & hoc
ideo ut essemus sancti & immaculati in conspectu dei patris in charitate δ: dilectione,qua diligitur deus & proximus: vel etiam in ea charitate, qua ipse dilexit nos, in ipsa
nos praedestinauit: qui in tantum dilexit nos ut filium suum unigenitum daret pro nobis,sicut etiam Ioannes dicit: Sic deus dilexit m udum, ut unigenitum filium suum daret pro mundo. Hoc autem distat inter immaculatum & sanctum. quia immaculatus est puer vel aliquis hominum , quando ab omnibus maculis peccatorum mundatur in baptisino: sanctus vero efficitur labore & studio, tradendo corpus suum variis tormetis pro Christi nomine, sicut sancti martvres secerunt,siue mortificando cum vitiis & concisiscetiis, Vel ideo nos elegit ut sancti & immaculati essemus, quod nondu eramus cum dixit sicut elegit nos.i. praeordinauit sua dispositione, quia suturii erat ut in Christu cre-dς mus, quipraedestinauitnoris adoptionem suorum per Iesium
508쪽
CAPUT I. xis fistum in ipsum ecundum propositum voluntatis suae. Pra destinate est praeordinare & praefinire quando illud quod
facturi sumus, longe antὸ pra inimus in corde quando de quomodo illud opere impleamus, Adoptio autem siue optio dicitur electio. de dicimus optiuum, hoc est electu. Sic ergo deus pater praefiniuit, & statuit in voluntate de dispositione sua,ut nos in electionem filiorum eius reciperemur per Iesium Christum in ipsum, hoc est, ut in ipsum Iesum Christum credentes, filij dei efficeremur per gratiam ,qui non eramus per naturam. Secundum propositum
voluntatis suae, id est, secundum quod disposuit in voluntate sua, in laudem gloriae pati uae, in qua gratificauit nos in dilectione fui sivi: Deo dicit gloriam & gratiam. Gloria autem referenda est ad redemptionem nostram: qua nos redemit gratia autem ad redemptionem peccatorum, quam
nobis gratis dedit in baptismo per fidem passionis suae, &per gratiam sancti spiritus. Elegit itaq; nos in electione fi- horum per Iesum Christum in laude gloriae Fc gratiae suae,
ut ipse laudetur & gratificetur ab omni creatura rationabili. In qua, baudis gratia, gratificauit nos, hoc est, gratis redemit, Sc dedit remissionem peccatorum: de sic postmodum gratos Zc acceptos nos fecit sibi ,& hoc per patasionem dilecti filij sui. Dicit beatus Hieronymus, quia in graeco sermone non habetur , filio suo, sed tantummodo absolute dilecto, ut ostendatur dilectus esse omni creaturae rationabili. Ita autem dicitur a gratia gratificare, sicut a iustitia iustificare in qua .i.Christo, vel per Christum habemus omnes redemptionem siue liberationem de morte ad vitam, persanguinem passionis eius m remigionem peccatorum in baptistinate per fidem passionis eius, sicut Ioannes dicit.
Qui dilexit nos inquiens) de lauit nos a peccatis nostris in sanguine suo,hoc est, per passionem suam de per fidem
fecundum diuitias gratiae suae, subaudis habemus nos redemptionem & remissionem peccatorum quae subaudis gratia superabundauit id est, supercreuit in nobis in omni sapientia prudentia. Diuitiae gratiae eius sunt misericordia dc pietas, quae in tantum crevit in nobis, ut non solum redimeret, Ic remissionem peccatorii per spiritum sanctu nobis daret. sed etiam mysteria cognitionis suae nobis reuelaret, quae in nouo dc veteri testamento continetur , in omni sapieus E
509쪽
lla diuina & humana visibilium dc inuisibilium reru, &In
omni prudentia visibilium mortaliumque rerum. Nam sapientia est, ut quidam dicunt , cognitio diuinarum humanarumq; rerii, visibilium & inuisibiliu in orta iiii & immortalium prudelia vero visibilium & humanarii atque trasitoriarum . Aliter: Sapientia est cognitio sanctae trinitatis. prudentia vero visibilium rerum, elementorumque cognitio, ut cognoscat homo mundum a deo esse factum, quado ei placuit.'quomodo ei visum estivi cognoscat etiam cursum sederum, quatum humanae fragilitati permittitur: ordinemque temporum , & Quomoao facta sunt ista . & ad
quem finem tendant ut notumfaceret nobis deus pater Iacramentum voluntatu suae fecundum beneplacitum euo qaodproposuit in eo, id est in Christo. Sacramentum est res secreta, id est mysterium , hoc est aliqui l occultum. Quod fuit
istud sacramentum quod nobis manifestauit deus patex Mysterium natiuitatis Christi. passionis, atq, resurrectionis eius, nostraeque redemptionis. Voluntas enim dei patris fuit, quam proposuit siue disposuit vel dccreuit in Christo siue per Christum implere, ut nos per aduentum filii sui redimeremur. Hςc ergo sacra metasu et nobis manifestauit deus pater per incarnationem filii sui,secundum quod ei beneplacuit, dc secundum quod ipse in eo decreuit. &quando hoc factum sit, manifestauit dicens in dispensatione hoc est in dispositione vel ordinatione plenitudinis teporum praefiniuit ipse deus pater instaurare omnia in Christo siue per Christum. Dicit B. Hiero . quia prae nimio amore quo Apostolus Christu diligebat. saepe extraordinarie nominis eius mentionem ponebat, sicut & ipse Apostolus de seipso dicit, Imperitus fui sermone, sed non scientia . Restaurare est ad instar prioris status aliquam rem quae lapsa
fuerat reuocare. Restaurauit ergo deus pater per filium situm omnia quae in coelo Crin terra sunt quando angeli- eam naturam & humanam reparauit. Quae in callo sunt reparauit, quando angelorum numerum qui quondam im in inutus fuerat ex lapsu angeli, per reparationem generis
humani compleuit, & eis laetitiam reddidit, quam amiserunt peccante homine. E a quς in terra sunt reparauit, qua-do genus humanum , quod in mortem ruerat peccando. ipsc sua passione redimendo de morte reuocauit ad mla.
510쪽
CAPUT I. M'AlIter: per coelum possumus intelligere Iudaeos: qui coelestia mandata acceperant:per terram vero gentiles, qui si Iummodo terrena cogitabant atque quaerebant,& pro deo
idola colebant. Reparauit ergo deus pater omnia quae incαlo de quς in terra sent per passiones iij sui.quanao hoe quod periit in Iudeis in infidelitate manentibus, ex multitudine gentium venientium ad fidem compleuit, de hoc in dispensatione plenitudinis temporum secit, id est . in aetate seculi sexta, quam deus ipse decreuerat & statuerat. De hac plenitudine temporia dicit alibi idem Apostolus. Postquam venit plenitudo temporum , id est sexta aetas, misit deus filium suum. Et quod dicit hic pluraliter temporu . &alibi singulariter tempus. unum idemque est, in quo id est, in Christo siue per Christu Arte siue electione vocati μmus subaudis ad vitam aeternam praede'nati siue praeordinati, fecundum propositum eiu i. id est . secundum dispositionem dei patris. oui omnia operatus est secundum consiliuin voluntatis suae, hoc est secundum quod ipse vult & ordinat. Ideo que semus praedestinati siue praeordinati ad vitam internam: ut simus in laudem gloriae eius, subaudis nos Iudaei qui ante sperauimus in Christo, hoc est, ut laudetur de lorificetur ipse ab hominibus, & laudetur non solum ex alute gentium, sed etiam ex nostra, cu fuerimus iustificati per baptismum de per fidem passionis eius, qui non poteramus iustificari per legem, quae nemine ad persectum adduxit . Sciendum quia ipse nostra laude non eget, sed nos egemus ut illum laudando perueniamus ad gratiam illius. Verbi gratia sicut sol non eget no stro aspectu, ut nos claritatem eius videamus 3c spledorem .sed nos indigemus illius calore & illuminatione, ut ab illo illuminemur δc calleamus. In quo. i. iii Christo siue per Christuc τοι subaudia Ephesii cum audissetis verbum veritatis hoc est, euangelium Ialiatis vestrae subaudis, recepistis fidem eius,in quo. i. in Christ qc edentes signat Lissigillati vel assignati estis piritu promission ιfium,id est per spiritum sanctum , qui promissas est a domino Apostolis,& per quem nos habemus promissionem vitae in baptisino. Assignati ergo sumus a deo per spiritum sanctum, quem percepimus in baptismo: qnia signaculuin similitudinis dei.quod perdidimus peccante primo parente nostro,illud recepimus in baptismo, hoc est , innocen-