장음표시 사용
541쪽
Id est sancti catione sui nominis . per quam sanctiscati
nem accipit homo vitam aeternam . Post abrenuntiatione
enim diaboli sanctificat illum sacerdos dicens, Baptizo te in nomine patris Oc filii & spiritu sancti, Qt quare hoc fecit Christus 3 Quare in udauit, & quare quotidie mudat in lauacro baptismi per inuocatione sui nomini si Vt exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non bulente peccati macula aut ru- , gam duplicitatis in mente, aut aliquid sumsimodi. i. aliquid viti j seed vi sitsanctam immaculata, in praesenti qui de seculo, uno modo potest dici & esse ecclesia gloriosa, videlicet qa reges & principes huius seculi habet subiectos. &coti nee in se diuersos ordines & gradus. tame sine macula peccati& ruga non potest esse,quia multi sint in ea poenitetes. Et i. Dis i. si dixerimus quia peccatum non habemus , nosipsos sedu- Q,.ves cimus.& Veritas in nobis non est.&, Non est homo super
terram qui faciat bonu, Ic no peccet .. Qi a propter melius est ut referam' haec verba ad generale resurrectione qua-do erit gloriosa,quia fulgebit sicut sol in regno patris sui, se
erit sine macula peccati,& sine ruga duplicitatis: quia incorruptibilis erit in corpore.& incommutabilis in anima. Per hoc etia quod dicit sine macula &ruga,ostendit etiam ecclesiam vestimentu esse Christi , iuxta quod ei pater di-
'- cit per propheta. Vivo ego dicit dominus, quia omni ' his
velut vestrineto vestieris. Vestimentum enim quod das olet habere maculas & quasda noras ex aliqua tinctione, dc solet esse rugat una .i. plicatum dc duplicatum per loca . Est de aliud vestimentu , quod neque maculam neq; ruga habet, ut est linteu bene extensum . Post resurrectione liquidem ecclesia sine macula est &ruga. quia erit sine peccati ,&extensa in contemplatione omnipotentis dei sicut linteum. Nemo car um suam odio habuit scd nutrit m fouet eam , sicut
rigus ecclesia. Hoc dupliciter potest intelligi, ut sit sensus: Sicut carnem suam odio nemo habet, sic etiam suam uxorein nemo debet odio habere, quia de corpore eius facta est. Aliter, Carnem posuit hic pro uxore. quae est ex viri corpore sumpta. Nemo enim carnem suam odio habuit, id est nemo uxorem suam odio debet habere. sed debet illa nutrire & uere , sicut Christus ta corporaliter qua spiritualiter fovet & nutrit ecclesiam. Membra enim fmnus corporis ei M. Sicut generaliter omnis ecclesia corpus est Chri-
542쪽
CAPUT V. 23ssii ta singuli electorum inebra sunt corpo Is eluq.I. membra ecclesiae. Non illius corporis membra sumus quod ipse assumpsit in utero virginali,sed inebra ecclesiae. quae est corpuς eius . Alius est enim in ecclesia oculus , sicut quilibet
praedicator: alius auris, ut bonus auditor alius manus, qui est eleemosynator. alius pes, qui curam infirmorii de mortuorum gerit,de carne eius Cr de ogi sus eius fumus ncis, Duplici intelligentia accipi potest, De carne & ossibus eius stimus, quia sicut nos constamus ex carne & ossibus , ita de ille verum corpus habet ex carue & ossibus . Aliter in ecclesia siunt fortes in fide .in opere,in praedicatione, qui designantur per Ossa,vi fuerunt A postoli,martyres, & modo episcopi Se praelati, de sunt infirmi, cui designatur per carae nem,qui indigent sustentari a fortibus , sicut caro ab ossibus. Qui fortes & infirmi sicuti membra eius dicuntur,ita etiam recte ossa & caro illius appellantur Propter hic id est propter hanc dilectionem,quam debet habere vir cu uxore. retinquet homo patrem cr matrem suam , G adhaerebit uxori suae σπ erili duo in carne una. Quantum ad literam pertiner,
ita fit. Relinquit homo patrem & matrem , & coniungit se suae uxori & sunt duo in carne una id est de una carne. Vel etiam relinquit in illa coniunctione concubatus, qua do simul miscentur , in carne una sunt. spiritualiter autem potest reserti ad Christum de ad ecclesia qui propter ecclesset dilectionem reliquit dexi patrem , per Eoc q, non in forma diuinitatis,qua aequalis est patri, apparuit, sed semetipsum
exlpa niuit,& adhaesit uxori suae sanistae ecclesiae dilectione, di carne quam assumpsit, Jc sunt modo duo Christus de ecclesia in carne una: uia de una carne sunt,& Christus verus est homo, per se verum corpus habens, de ecclesia similiter. Haec autem primo vates Adam de Christo & ecclesia prophetavit. Sacramentum hoc subaudis quod dixi modo
magnum est. Sunt sacramenta maiora, ni & minora. ut e
go A postolus ostenderet tam secundum literam, quam se- ,
cundum spiritalem sensum haec debere intelligi, ideo subiunxit: Sacramentum siue mysterium hoc quod ego dixi, propter quod relinquet homo patrem & matrem deo magnum est,quia pertinet ad Christum de ad ecclesiam: Vnde etiam subdit: Ego autem dico in Christo Cr in ecclesia, subaudis id ess) complatum.
543쪽
Ratres de caetero tanfortamini in dominompotentia virtutu eitu. Post specialia praecepta quibus admonuit Apostolus viros & mulieres, patres & filios , dominos & seruos, subiunxit illis ista generalia non solum ad E phesios, quibus mittebat hanc epistolam,sed ad omne sexum & ad omnem conditionem , dc
dixit: De caetero id est deinceps.& prςter illa quς superi diximus fratres mei in fide & dilectione, & qui unum deuomnipotentem habemus, confortamini in domino, & in fide illius, & in potentia virtutis eius . Nolite considere in vestra fortitudine,neque in meritis vestris, neque in pote-tia principum huius seculi,sed in domino & in potentia
virtutis eius confortamini. Induite vos armaturam dei, Ne
possitis stare aduersius insidias diaboli. In hoc nomine quod
est armatura, comprehenduntur omnia vasa bellica, lorica videlicet, galea, scutum,lancea, tela, caeteraque instrumenta armorum, specialiter autem quid debemus intelligere per armaturam dei Dominum Iesum Christum .cuius protectione defenduntur omnes electi,& quem induut, iuxta
quod idem Apost. alias dixit: Quotquot in Christo bapti,etati estis,Christu induistis.Tunc enim induut electi Christum,quando virtutes quae in Christo sunt, per adiutorium illius assumunt. Quod ergo dicit: Induite armatura dei,tale est ac si diceret: Induite dominum Iesum Christu .i. omnes virtutes quas scitis in illo esse, in vobis assumite: verbi gratia est ille iustus,verus, paties,castus,mansuetus,appellatus est agnus,& leo,& vitulus: induite vos iustitia , veritatem, patientiam,charitate, castitatem, mansuetudinein: estote agnus .i.mites leo, fortes in fide & bono opere contra diaboIum: estote & vitulus mortis cantes vel metipsos cum vitiis & concupiscentiis , ut possitis stare aduersus insidias diaboli. Multis modis insidiatur nobis diabolus. Denique insidiatur nobis per malas suggestiones, insidiatur per vitia carnis nostrae,& incentiva malarum delectationum insidiatur per ministros suos, per haereticos videlicet & fatasbs fratres,atque paganos: sed contra hos omnes debemus nos viriliter pugnare, ne possimus superari. Poterat ali-
544쪽
ad squis dicere: o Paule, quare praecipis nos omnem armaturam dei induere 3 Ad haec ille subiunxit, quia nobis inquiens, non est colluctatio a luctus carnem Gr sanguinem , sed
aduersus principes-potesta:es, aduersus muni rediores .ienebrarum baram, contra spiritalia nequitiae in caelestibus. Carnem
de sanguinem appellat in isto loco Apostolus omnes qui constant ex carne & sanguine, a quibus plerumque suadente diabolo impugnamur, & dicit: Quia non est nobis colluctatio aduersus illos solummodo, sed aduersius daemones qui principantur malia hominibus, & potestatem exercent super illos , regunt illos potius ad malum quam ad bonum , ipsique appellantur spiritalia , subaudis daemones, Nequitiae, hoc est, malitiae, qui moratur in hoc aere arti nomine appellatur aer inscripturis sanctis: unde & aue caeli dicuntur. Qui ut philosophi dixerunt,& ut doctores etiam nostri opinantur ita plenus est da monibus & malignis spiritibus,sicuti radius solis minutissimis atomis,id est puluisculis indiuiduis. Contra hos ergo pugnandum est nobis potius quam contra homines conisitantes ex carne de sanguine quia quicquid mali cotra nos homines machinatur,ab illis suggeritur: S si superauimus
illos qui sunt principes militiae, & quorum instinctu vitia ,
carnis nostrae cotra nos saeuiunt,tuc facile seperare poterimus oes ministros illius,uerbi gratia, sicut superato principe .exercitus facile fugatur. Quod probari potest ex lib. Iudith quo narrate discimus quia Holoferne principe militiae interepto, multitudo exercituu in fugam versia est,&a Iudaeis est facili me superata. Sed quaeredum est quomodo pugnare possumus cotra damaones qui spiritus sunt 3None omnibus patet cotra spiritu armis materialibus non posse pugnare,quia spiritus sunt inuisibiles ZQuapropter necesse est vi arma spiritalia formetur,videlicet supra memorata, dc decertemus eo modo quo legimus luctatu esse Iacob cuangelo,orado, ieiunado,vigilado,caeteris'; bonis operibus insistendo. , ut sicut ille meruit ab angelo iancto benedici,cu quo luctabatur orado,ita de nos superato diabolo a domino benedici mereamur. Ctteria quaeri potest ubi acceperit Apostolus, ut daemones & malignos spiritus principes de potestates ac rectores tenebrarum haru, id est hominuin fidelici appellaret, deum ignorati v dc peccatoru de quo-
545쪽
rum numero fuerant illi quibus quondam dicebat Fultas
'be. q. aliquando tenebre,id est infideles & peccatores,deu igno Danie. 9. rantes ZAd quod dicendum quia ex lib. Danielis illud acce-Exe. 13. rit,ubi legitur: Principes Graecorum, de principes Persarum ex lib. quoq; Ezechielis,ubi dicitur ad principem Tyri Tu signaculum smilitudinis in para diso dei fuisti:& c tera quae ibi dicuntur de hoc & de principibus aliaru gentium, Aegyptiorum videlicet, Assyrinrum Ic Idumaeorum.
Nam principes illi id est daemones intelligutur illis in getibus preponi. Sicut enim unusquisq; fideliu habet sibi angelum delegatum ad custodia sui: ita de pagani habet malos qui eis principantur permissione dei. de sicut Michael praepositus est genti Iudaeorum vel Christianorum,de quo Danie. io. dicitur. Et nemo est adiutor meus nisi Michael princeps vester ita habent & gentes in infidelitate manentes malos principes. Dicamus & altius: Apostolus repletus gratia dei cognouit per spiritu sanctum,quia sicut boni reges ista elitarum significabant dominum Iesum,& principes qui sunt in ecclesia, verbi gratia qualis fuit David qui interpretatur manu fortis siue desiderabilis, aliique quam plurimi:&sicut populus Israel significabat populum credentium qui
sunt veri Israelitae,ita mali reges S principes eii luis gentibus,qui contra populum dei pugnabant,ut fuerunt reges Ismaelitaru, Assyriorii,& Idumaeoru de Philistinorum , significabat daemones,qui principantur paganis & haereticis qui ecclesiam dei semper impugnabat. Propterea subaudis, quia non est nobis colluctatio aduersus carne , sanguine,sed aduersus principes. ccipite armaturam dei liam quam supra diximus,id est omnes virtutes: utpostis resistere in die malo, m in omnibus perfect stare id est in omnib' prosperis de aduersis perseuerare firmi in fide bonisque operibus. Diem malum appellat praesens tempus, non quod pecse sit malum,sed quia multa mala in eo fiant. Vel etiam die malum dicit diem iudicis,in quo omnes mali danabuntur. State ergo succincti lumbos vestros inieritate. Lumbos succingimus,cum luxuriam refrenamus. State inquit in sile in bono opere,& restringite lumbos a Iuxuria , ubi maxime vi et, & hoc in veritate facite, non in mendacio neque perypocrisim,neque ut laudem hominum capiatis.vel in veritate dicit, quali pro amore nominis Christi, qui est veri-
546쪽
CAPUT VI. 237tas, induti lorica iustitiae. Recte iustitia loricae eomparatur, quia sicut lorica multis circulis contexitur ita iustitia multis virtutibus constat. Aliter: iustitia etenim loricae potest comparari, quia sicut lorica pectus munit, ventrem stringit, femora protegit, ita iustitia superfluas cogitationes quae in pectore versari solent, repellit, ingluuiem ventris stringit luxuriam quoque opprimit Cr calceati pedes. Subaudis sint vobis in praeparationem euangelu pacis. F t est sensus Sicut ille qui calceatos habet pedes. serpentes spe nit, spinasqne, omnemque asperitatem viae pro nihilo ducit, ita & vos diabolum serpentem antiquum, spinas quoque, id est punctiones passion uin omnEmque asperitatem vitae huius contemnite ,& liberi ad praedicationem euangelii incedite. Aliter: Per calceamenta qua ex mortuis animalibus fiunt, debemus intelligere dicta & exempla sanaorum patrum praecedentium. Calceatos ergo pedes habe muς,cum dictis & exemplis praecedentium patrum muniti , securi ad praedicandum euangelium pacis accedimus. Euangelium autem pacis dicitur, quia ibi continetur pax quam Christus Apostolis commendauit, & in Apostolis omnibus fidelibus. vel etiam quia propter obseruantiam euanselij meremur reconciliari deo. In omnibu/ subaudis praeliis & certaminibus sumentes scutum fidei, in quo ρομαι omnia tela nequisiimi ignea extinguere. Quicquid missile est vel iacitur , telum potest appellari: proprie tamen illud quod in longum protenditur,ut lancea.Nam telon dicunt Graeci longum , unde mustela dicitur mus longus. Sicut ergo scutum se tenentem protegit,& tela repellit ita fides hominem munit, & ab eo diaboli iacula & infestationes repellit, ita tamen, si fuerit bonis operibus adornata. Tela denique diaboli ignea appellat suggestionem prauam, quae nos incendit ad mala opera agenda, & quae extinguitur per virtutem fidei. Et galeam salutis assumite Galea in capite ponitur, omne'; corporis sensus munit Ze protegit , visum videlicet in oculis , auditum in auribus , gustum in ore, olfactum in naribus , tactum in toto corpore. Quid habemus ergo intelligere per galeam , quae cui diximus) omnes sensus corporis protegit Z Dominum Iesum Christum,& protectionem illius: per caput vero metem , quia sicut capite reguntur membra, ita cogitationes
547쪽
mente disponuntur. Ponamus igitur galeam in eapIte, id est protectionem Chrisi recondamus in secreto mentis nostrae,habentes in illo fiduciam,non in nobismetipsis,&ipse tuebitur omnes sensus nostros ne a diabolo hoste antiquo possint vulnerari,'gladium spiritio. quod est verbum ὐi. Subaudis assumite. Gladius spiritussancti intelligitur verbum dei, ut Apostolus ait, id est , doctrina & scientia diuinarum scripturarum, quae per spiritum sanctum nobis tribuitur. Idcirco autem gladius appellatur, quia sicuti gladio fugantur hostes, ita per cognitionem diuinarum
acripturarum possumus fugare omnes insidias dc omnia machinamenta diaboli,appetendo illa quae scriptura docet,& vitando quae prohibet: & non solum daemones pei eius cognitionem & adiutorium dei possumus superare, sed etiam authoritate illius haereticos couincere , & errO- rem illorum destriae te. Gratiis,id est fides S remissio peccatorum sit vobis in incorruptione,id est in integritate cum mmbus qui diligunt dominum Iesum Christum. Aliter: Gratia, id est,fides & remissio peccatorum ,societas aeterna sit Vobis cum omnibus sanctis in incorruptione, hoc est in generali resurrectione, ubi accipient omnes electi incorruptionem in corpore & immortalitatem in anima, fulgentes sicut sol in regno patris sui, cum quo scilices in secula
lippenses argumentum Haymonis.
Ηilippenses sunt Macedones,id est Gr ei
P Graecia enim a diuersis regibus diuersa nomina sortita est.Vocatur ei Macedonia ά Macedone rege,& Aemathia ab Aematho, & Thessalia a Thessalo, generaliter aute omnis terra Graecorum Graecia vocatur a Graeco rege,ut Seruius dicit. Hi Philippenses Postquam acceperunt verbum praedicationis ab Aposto- Io,fortes in fide ruerunt, nec receperunt falsos Apostolos, sicut in argumento ostenditur.
548쪽
ulus quare posuit nomen suum in primordio epistola 3 ut maioris authoritatis esset epistola. Sic nanque soliti sunt agere reges & principes. Quare
non seruauit morem suum, ponendo
s nomen apostolatus sui in epistola hac, Κ in omnibus,praeter in illa ad Hebraeos in qua ideo praetermisit.ne utilitas lectionis differretur. Philippenses ergo, ut diximus, postquam per illum crediderunt, non dubitauerunt quin ipse esset Apostolut& magister gentium, ideoque non fuit necesse ut eis scribens , apostolum se nominaret, Corinthij vero seducti 2 falsis prophetis , recesserunt a fide, subitauerunt illum esse apostolum a deo electum & misilan , dicentes. Vere Paulus non vidit Christum in carne, neque eius doctiina est vera. A quo necesse duxit se apostolum nominare, in quiens, Paulus Apostolus non ab hominibus , neque per hominem, sed per Iesum Christum & deum patrem. Sciendum etiam beato Paula reuelatum esse per visum quod Philippensibus verbum dei deberet praedicare. Nam apparuit ei, ut legimus in actibus Apostolorum,uir Macedo deprecans eum & dicens . ansiens in Macedoniam adiuua nos. Qui vir angelus dei fuisse creditur illi genti praepositus a deo cr Timsthaei Quare interponebat nomina discipuloru in epistolis suis ut maioris authoritatis essent secundum quod dominus dixit,In ore duorum vel triti testiu stet omne verbia,& ne aliquis diceret. in me dacio ista excogitata sunt. Vel etiam coplebat ipse Apostolus quod docuerat dicens: si reuelatum fuerit sedenti aliquid. orior taceat. Nam quando distabat epistolas , omnes discipuli, eius aderant:& si alicui illoru alia reuelata essent.que lose ' non dicebat,aut aliter quam dicebat.quia ide spiritusi,nctus erat in discipulis.qui & in magistro, sicuti ab illo dicebatur,ita ponebat ille in ordinem,no inuides bonii, ni gister sius discipulis,&m super iaci e illius ponebat in eae ordio cum suo,quia partem ibi habebat Serm sicuti
549쪽
riabatur ali quis eonsulum seriuim se esse imperatoris, ut Andromachus seruus Octaviani,ita de Apostolus, ut eius epistola firmior esset dicebat se seritum esse Christi omni-b: μηctis id est,omnibus sanctificatis in baptismate.& in ea sanctificatione manentibus qhi sunt Pbil pu chm episecohis id est,cum presbyteris, quia vi a ciuitas non potest habere plures episcopos . philippi est ciuitas Graeciae quam aedificauit Philippos pater adoptiuus Alexandri , vocanseam nomine suo Philippos, Gr diaconubus subaudis si s
lus S remissio peccatorum Gratias ago deo meo in Omm m
moria xegra id est , in memoria fidei vestrae, in qua solide permanetis, gratias reddo deo,vel memor vest ri semper in meis orationibus gratias ago illi qui vos confirmat semper in fide cum gaudio subaudis spiritali deprecationem facio non cum moerore.Pro illis qui in fide perseuerant,& fide
quam renent bonis operibus exornant,non est necesse cumcerore orare, sed gratias deo reddere: pro his vero qui labuntur,cum gemitu & moerore est orandum, super communicatione vestra id est . de communione quam babetis
nobiscum vel quia recepistis euangelium , & participastis fidei eius: ves etiam de communione de participatione,qua nobis participastis in praedicatione, quia praedicastis iam scut & nos. a primo die id est, a primordio fidei fratres confidimus in domino Iesu , quia qui capit in vobis opus bonum, id est, Christus qui dedit vobis initium fidei di bonae conuersationis: dabit & perseuerantiam usque in diem mortis,
vel usque ad diem iudicij per successionem. Sicut est mihi iustum, id est, iustum est mihi hoc intelligere de vobis,quia permanebitis in fide Christi, & ideo debeo gaudere cr sentire, id est .intelligere eo quod babeam vos in corde min cuia meu subaudis vestri reminiscor. Te u est mihi
deus quomodo vos cupiam invisieribu3 Iehu Christi Viscera dicuntur filij & viscus dicitur quicquid intra corium est. Ideo duobus modis intelligitur. Cutio,inquiens,omnes vos lios dei esse,vel cupio ut ipse si templum vestrum,& vos communicantes corpori & sanguini eius maneatis in illo. Et hoc oro.ut charitas vestra oc. id est,sicut fides habet initium habet incrementum & perfectionem , ita charitas: Oro inquit,ut non solum in deum & proximum,led etiam ad inimicos extendatur charitas vestra . inscientia subau-
550쪽
CAPUT V. is Idis legis cr in omni siensiu. id est doctrina Euangelii ve
'bem id est. intelligatis maiora de deo ut sit γηcerre id est, perfecti in deo & fide dc in omni bonitate. Synceris
mitelia est solida & firma,que nullius rei varietate maculatur. ita debet & fides talida esse sine olf nsa id est,sine
offensione in diem iudicin repleti fructu iugitiae id est, sitis repleti omnibus virtutibus, de quibus dicit Apostolus: Fructus autem spiritus est gaudium pax&c. in gloriam cr lau-gem δει ut glorificetur deus in vobis, de dominus Iesus
laudetur, per quem omnia bona habemus. Scire autem vos 'volo fratres, quia quae circa me siunt,magis ad Uect venerunt
euanges . Sciens Beatus Apostolus Philippenses eontristari de suis tribulationibus.& condolere de suis infirmitatibu .ne illi deficerent in fide, au sientes eum talia pati, scribebat eis dicens. Scio quidem vos compati afflictionibu meis. sed innotescere vobis volo quia quae circa me sunt vincula videlicet, carcer & cippus, magis ad profectum id est, ilitatem & augmentum sent euangelij,quam ad contrarietatem ita ut vincula mea in Christo id est, quae
non pro ali quod alio crimine sustineo,sed propter Christum m imbe ferent in omni praetorio, m in caeteris omnibus locis. Praetor dicitur a praeeundo & quasi praeceptor, quia Veniente ergo B. Apostolo Romam,vincto pro Christi nomine cum esset retrusus in carcerem in domo imperatoris, si coepisset docere, infirmos cura rei multa miracula patrare, multi crediderunt , in tantum sicut B.Hiero. dicit vedomum persecutoris Neronis ecclesiam faceret redemptoris.Tunc manifestatum est in omni praetorio,id est,imperatori omnibusque consulibus & principibus,& in omnibus locis propter Christum illum talia sustinere . ut plures e fratribus. id est,ex credentibus in domino id est,per dominum con Hentes in vincias meis id est,exemplo vinculorum meorum confortati. Cum vidissent multi ex eredentibus talia pati beatum Apostolum omni formidine mortis repulsa exemplo vinculorum eius consortati atque corroborari,cceperunt audacius verbii dei praedicare sine timore Quidam qaidem γ' propter inuidiam π contentionem,ruidam raetorium autem dicitur quasi prae- praetores siue praeceptores & prae- - ,enda quaedam, & praecepta danda. praecepta dat populo. Pceptorium eo quod ibi secti sedeant ad discuti