장음표시 사용
601쪽
ipse perdidit humanu genus qui aduersatur .i. contrarius est Christo omnibusque membris eius cir extollitur siue erigitur in superbiam Iupra omne quod duatur deus,aut quod colitur. Non est verum quod alta Quod dicitur deus aut quod colitur. Extollet se Antichristus supra omne quod dicitur de , id est supra omnes deos gentium, Hercule videlicet, A pollinem, Iouem,qui falso dictatur dii, & supra omnes electos qui nuncupative vocantur dij, ut Moyses cui dicitur : Icce Ex AEnconstitui te deum Pharaonis. & in lege : Diis ne detrahah ostd 3i.
id est sacerdotib' &, Ego dixi dij estis. Igitur super omnes istos extollet se Antichristus:& maiorem se dicet omnibus istis,& non solum super illos sed etiam quod maius est supra omne quod colitur, id est, supra sanctam trinitatem, 'quae soluin modo colenda & adoranda est ab omni creatu ra .ita se extollet, ut in templo dei sedeat ostendens se tan-
qua sit deus. Hoc dupliciter potest intelligi. Nascetur Antichristus in Babylone de tribu Dan iuxta quod Iacob dicit: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita. Et cum venerit Hiero lyma circuncidet se dicens ludatis, Fgo sum Christus vobis promissus. Tunc confluent ad eum omnes
Iudari , & reaedificabunt templum . quod est destructum a Romanis,sedebitque ibi dicens se esse Chri sum, vel etia cin templo dei. i. in ecclesia sedebit. ostendens se tanquam ' 'sest deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo diuinitativrequieuit, ita in illo homine qui Antichristus appellatur.
eo i sit cotrarius Christo, plenitudo malitiae & omnis iniquitatis babitabit: quia in ipso erit caput omnium malorudiabolus,qui est rex super omnes filios superbi . His verbis demonstrauit Apostolus Thessalonicensibus, no prius venturum dominu ad iudicium , qua regni Romam desectio seret: quod iam non impletum videmus, & Antichristum apparere in mundo, qui interficiet Christi martyres. Non retinetu qιὸd cum adhuc essem apud vos , haec dicebam 'vobis de aduentu Antichristi, di de die iudicii. Et nunc quid δε- tineat reti latur in suo tempore. Dicit Scitis quid detineat, & non demonstrat quid : Ouod nihil melius ibi in atelligitur voluisse significare , quam destructionem regni Romanoru, de qua obscure hic locutus est,ne sorte aliquis
602쪽
Romanorum legeret hanc epistolam, Sc excitaret contra se alio laue Christianos perlecutionem illorii. qui se putabant semper regnaturos in toto mundo.Vos scitis sinquit
quid detineat illii Antichristit,& quid moretur illum : quia
necdum destructum est regnum Romanorum, nec recesserunt omnes gentes ab illis. Vt reveletur siue manifestetur
ipse Antichristus in suo tepore, id est congruo tempore &a deo disposito,scilicet postqua omnia regna discesserint a
Romano imperio. Nam Ῥιuum iniquitatu ιam operatur.
Mysteri uin Graece, latino vocabulo dicitur aliquid oe- cultum & tecretum. Mysterium ergo iniquitatis appellae interfectionem sanctorum martyrum, & persecutionem quam inferebat Nero & principes eius fidelibus Christi. Quae ideo appellatur mysterium, quia quod diabolus operaturus est manifeste per Antichristu interficie do 2anctos martyres Eliam & Enoch. ali6sq; plurimos , hoc operatur iam occulte per membra sua. Neronem ac principes eius, interficiens per illos principes ,martyres, Apostolos. Istud mysterium iniquitatis coeptu est a Nerone,qui occulte insigante patre suo diabolo, etelo idolorum interfecit sanctos martyres,& peruenit usque ad Diocletianii & Iulia nuna apostata, qui plurimos sanctorum perimerunt . Sicut ergo Christus, qui est caput omnium electorii, longe ante suun aduentum occulte & per mysterili praefiguratus est,
sicut in morte Abel, & in immolatione Isaac. & in David rege, qui Goliam interfecit,nui diabolum significabat, queCuristus in sua morte & passione debellauit: ita diabolus qui in Antichristo erit in inebris suis,malis, scilicet regib
praefiguratus est occulte,& per mysterili tantia, Ut qui tenet nunc teneat donec de missio MLi.hoc solumodo restat, ut Nero qui nuc tenet imperiit totius orbis: tandiu teneat illud, donec de mediomundi tollatur potestas Romanorum. In Nerone comprehendit omnes imperatores Romanos qui
post illu imper ij sceptra tenueriit. Ideo dicit: Donec de medio tollatur: quia undique ex omnibus gentibus cofluebat Romam,& quasi in medio mundi erat, habens in cireui tu suo omnes gentes: vel quicquid intra initium 3e fines continetur,medium potest dici. Et tunc subaudis cu ablata fuerix potestas a Romano imperio, reu labitur siue manifestabitur iri iniquus, Antichristus. quem dominus Iesius inter
603쪽
CAPUT II. asyotilpiritu oris sui. Sive dominus Iesus interfecerit illum potentia iussionis sua ,sive Michael interfecerit eum, virtute domini lem occidetur, non virtute Michaelis . Occidetur autem sicut doctores tradunt)in monte oliveti, in Babylone & solio suo,ilita in loco contra quem dominus ascendit in caelos. Quod vero dicit Apostolus: Tunc reuelabitur ille iniquus postquam fuerit destruetiim Romanum imperium . non est ita intelligendum , quod statim didierit illum venturum sed primum illud destruendum, ac deinde Antichristum venturum,tempore a deo disposito,'illusi tiοκe siue claritate aduentus sui destruet dominus Iesus eum, id est Antichristum, tu est aduentusfecundum operationem fatanae. Hoc ad ipsum diem iudici j pertinet, quando destruetur ipse Antichristus cum omnibus membris suis: audientenim a domino: Ite in ignem aeternuin . Notandu quia nonatim veniet dominus ad iudiciu , ubi fuerit Antichristus intersectus: sed sicut ex libro Danielis intelligimus post
morte illius concedentur electis ad poenitentia dies quadra sinta quinque. Quantulit cunque vero spatium temporis situsquequo dominus veniet, penitus ignoratur. 46dque cicit: Cuius aduentus erit secundia operationem fatanae, intelligendum est, quia quicquid operabitur , diabolo instigante & cooperante implebit qui ex toto illii possidebit tamen non amittet sensum, ut ignoranter dicat se nescire deum meq; vexabitur u diabolo,sicut phrenetici quia si ita esset,nequaquam peccatum haberet quicquid ageret: sicut illi non habent qui phrenesim patiuntur, qui nesciui quid agant, in omni virtute, signis i pmdigin mendacibus, subaudis erit aduentus Antichristi. signa & prodigia pro uno accipiuntur. In signis ergo & prodigiis mendacibus
operabitur quia videbitur mortuos suscitare, & alia multa sigii a facere,sed mendacia erunt,& a veritate aliena, quia per magicam artem & phantasiam deludet homines , cut& Simon magus delusit illum qui putans eum occidere, arietem decollauit pro eo. Vel etiam in signis & prodigiis
mendacibus erit aduentus eius, quia per signa de prodigia falsa quae videbitur operari, tradet homines ad mendaciucolendum,id est, ad semetipsum , qui est mendax & pater eius. omni seductione siue deceptione iniquitatu erit bu qui pereunt, id est Iudaeis & paganis, eo quia charitatem verita-
604쪽
Dan. I s. tis non receperunt ut salui ferent .i. spiritum Christi, qui dixit: Ego sum veritas, per quem spiritum sanctum infunditur dilectio dei 5: proximi in cordibus nostris. Ide6q; quia
neque Christia neque spiritum sanctu voluerunt recipere, mittet illis deus operatione erroris,id est permittet ad eos venire A ntichrillum operatorem mendacii. Plus est quod dixit operati Cnem,quam operatore, quia ipsam rem mittet eis, id est,ipse in mendacium , de patrem omnis malitiae & inis in tali S. Vt credant mendisio , id est diabolo vi v. licentur siue damnentur, omnes qui non crediderunt veritati, Christo sed co- senserunt inrquitati, diabolo,quod elegerit nos apostolos primitias in salutem omnium gentium. Apostoli primitiae fuerunt: quia primi crediderunt. In alitisitionem gloriae domi-m Iesu, id est ut vos acquisiti ad fidem nostra praed: catione, augmetu in faciatis corpori Christi, de glorificetur per vos atque laudetur iuxta illud: Videant opera vestra bona , &glorificent patrem vestrum qui in caelis est. Dem pater qui in tantum dilixitnos ut filium suum pro nobis daret, & ae' dii consolationem aeternam promittendo nobis regnum caelorum, 'cin bonam expectationem futurorum bonorum, in gratia sua non in merito nostro, exbortetur , id est, doceat corda nostra.
E catero orate pro nobis, ut sermo domini Mais.
dei se proximi Cr patientia Christi, ut patietes sitis inter aduersa hui' seculi, sicut Christus pertulit patieter opprobria, Irrisiones flagella, crucem: vel sicut quidam codices habent in expectatione Christi, ut expectetis Christi aduentum ad iudicium. Gratis panem non manducauimis, id est, sine labore, Si quis non obedit verbo subaudis nostro, aut vestro ut non sit otiosus per epistolam subaudis vestram,unc notate notate vobis,& nos aspere increpabimus illum. Salu -
currat ab ore nostro ad auresvestras,dcab auribus ad cor,sic quod vertatur in operatione. ut liberemur ab importunis. qui non stant in portu quietis. Domι-r nVs autem dirigat corda vestia .i.si quid sortitudinis in vobis habetur . augeat& faciat vos per rectitudine vitae ambulare,& rectos gressiis figere in bono opere in charitate
605쪽
262 Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni vi lati. In sne omnium epistolarum Hebraicis literis & Gra coserinone nomen suum scribebat, ne illud quod sequitur, ab aliquo pseudoapostolorum potuisset corrumpi , Ita scribo t Quomodo Z Gratia domini nostri Iesu Christi cum a
Timotheum,argumentum Haymonis. Imotheus, filius fuit mulieris viduae,p T tre gentili Graeco procreatus. Quem in ter dum vellet circucidere secundu prς-ceptum legis,pater prohibuit, qui erat in circuncisus: v pote gentilis.Traditus autem literis , eruditus est tam diuinis scripturis quam liberalibus artibus: sociatusque Beato Paulo,nctus est ei comes in praedicatione: ac postea ab illo ordinatus & constitutus episcopus: Cui Apostolus direxit hane epistolam , instruens eum de ordinatione ep1scopatus, diaconi , omnisq; ecclesiasticae disciplinae & ordinis: & quomodo deberet docere populum.
si ad Timotheum priorem Exegesis.
ιmperium dei,id est secundum iussione& voluntatem dei patris fatuatoris no-' In & secundum iussionem Gripti Iesu ei nostrae S alutem refert ad deum patrem: & spem nostram ad Christum quia deus pater dedit nobis salutem pers fusi que dignatus est mittere nobis: Ic per spiritum sanctum,quem nobis tribuit tempore baptismatis: & tempore manuum impositionis. Per Christum autem habemus spem,id est expectationem futuroru bonorii: quia sicut ille resurrexit a mortuis &atice-du ad caelos sta nos speram' resurrectione nobis profutura per ipsum: δ ad gloria tarnae beatitudinis astensuros.
606쪽
Timotheo dilecto Fib in spiritu in doctrina: in side non ea
ne . Gratia qua gratis dimittuntur peccata, Cr misericosedra m pax qua reconciliamur deo patri. Misericordia mmediam interposuit: ut ostenderet, quia gratia S pax permisericordiam dei nobis confertur, non per meritum ni strum. Sicut rogaui te ut remaneres Ephs quae est ciuitas metropolis Asiae. Cum irem in Macedoniam, prouinciam Graecorum, viden ti,ires quibus iam, id est, i ii aris iudaizantibus,& non rectie credentibus, ne aliter docerent , subaudis. quam nos docemus η que intenderent sobolis Cr genealtis interminatu .id est, generationibus quae terminum non babent, quae fabulae & genealogiae. quastiones praestat magis Egaedficationem dei, quae e Pin fide. De Iu laeis loquitur,qui praeter pentateuchum & prophetas alii λ, scripturas . habent quasdam traditiones, non scriptas,sed memoriae coinmc- datas ςx traditione paxrum,quas Aposto. sabula id est sistiones do ςogitationes appellat,quae nullρm utilitate habent in se, in ilicotentiones generat & quaestiones. Ea quibus pauca de pluribus dica in ':Traditio illorii est in exordio duas mulieres esse factas, Euam,& alteram: ex quibus dicunt multos filios esse natos, quod nusqua sacra scriptura narrat. Tales etiam erant illi, ite quibus dicit dominus. Vae vobis pharisaei de scribae, qui superponitis traditiones vestras madatis dei,dicetes patri,Corban i. donia vel munus quocuq; ex me,libi proderit.& multa his similia. Similiter de genealogiis proponebat quςstione quot annis vixerit Mathusale, Heber, Noe,caeteria; patres: dc quid fecerint, quompilo vul quado, unde proponunt quaestione, Si Salomo duodecimo anno aetatis suae unctus est in rege, dc quadraginta annis regnauit. Je Roboa filius eius quadragesimo umilitetr anno aetatis suae suscepit regnii quomo io Salomo duodenis potuerit siliu proereare 3 Quae traditiones 3ἰ genealogiae nulla aedificatione dei praestant,quae est in fide. i. quae ad fide dei pertinet. Aedificatio dei est,quado quis ea loquitur, quae aliquid utilitatis habet,per quae praeparat & aedificat deo teptu in cordib' auditoru. Sed figme-xa Iudaeoru qu.n memoriter recitat, nullius utilitatis sunt. Dicit enim beatus Hieronymus: Quid mihi prodest shire quot annis vixerit Mathuselem Noe, Sem, aliique patres
Wihil Sic intelligcdum est de fictionibus illorum,a quibus
607쪽
CAPUT I. 1 9 Apostolus praecipit eis per Timothe*m videsistant. Fi, is
enim praecepti est charitas. Finis est terminus, finisest consumptio qua consumitur cibu , ut ultra non lit quod erat. Unde dicimus .finitus est cibus. Finis etiam est copletio, persectio, consummatio,qua coclum matur tela. viailr dicimus,finita est tela. i texendo perfecta est, u cosummata. Sic finis praecepti, siue praeceptorii persectio & completio est cha ritas. Tota enim magnitudine S latitudinem diuinorum eloquioru secura possidet charitas. qua diligimus deum &proximii. Omnis igitur praecepti finis siue completio cha ritas est,id est ad charitate refertur omne preceptum,quia qui deii diligit, no peccat & qui proximu amat ut seipsuin, n, delinquit quia non adulterat uxorem eiu ς,quoniam novult sua adulterari no occidit alium, quia non vult occidi. Sic de caeteris i ntelige dum est praeceptis. Et ipsa charitas Decorde puro debet esse non de ficto: γ' conscientia bona me non si Li. Conscie tuta saepe ponitur pro spe, sicut in hoc loco. Charitas ergo dei pe bona debet procedere , quia ideo debet deum & proximum diligere, ut aetςrna praemia se siperet exinde recepturum. De fide etiam non ficta, ut quod cre lit & intelligit. opere perficiat. Nam fides ficta est quae cofitetur ore sed no tenetur corde ne '; exornatur operibus: qua multi habent,de quibus dicitur:Confitentur se nosse deum. actis autem negant. Fides vero vera est, quae tenetur corde, profitetur ore, perficitur ψpere.
quisvi subaudis virtutibus, id est,icharitate, spe bona,& s deno ficta oberrantes quidam ludaeorum conuessunt in vaniloquium loquentes ea quae vana sunt, mallamque utilitatem in se habentia. Colentes esse letu doctores, non intelligente, ea sicut intelligenda sunt neque quae loquuntur, neque de quibus affirmanti ludaei siquando de praua & falsa opinione sua , & de fabulis & traditionibus suis vanis reprehendi & conuinei coeperint ad defendendum id quod leuiatina temeritate δέ cogitatione, necnon & apertissima salsitate dixerunt .eotae libros suos,unde id probant,pr
serre conaturi vel etiam memoriter, quaea a testimonium valere arbitrantur,inulta verba inde proniinti animon intelligentes sicut intelligenda sunt: neque quae loquuntur neque testimonia quae proserunt de quibus volunt affirmare Dam falsitatem ponentqs incongrua exempla sitim
608쪽
a tem quia bona lex est, si qus ea legitime utatur.Illa ut Itur legitime lege, qui intelligit qua
ligit quare si data,videlicet ad reparadi & rosoranda naturalem legem, quam genus humanum 3 coculcata habebat, di qui intelligit quandiu obseruari debuit in figura scilicet usque ad Christi aduentum,& quii ea quae in lege praecipiuntur carnaliter & in figura . post domini aduentum spiritaliter intelligit,& iam non in figura, sed in veritate adimplet, videlicet ut circuncidat se; id est,expolici per baptismum & per poenitentiam ab omnibus peccatis & celebret sabbatum spiritaliter, quieseendo
a prauo opere,& praecepta moralia teneat. Qui taliter uti
tur lege bona est illi lex sciem hoc quia iusto non est lex posita, id est iustificato per sdem & gratiam baptismatis, & lege volenti implere , non est lex posita, id est, imposita ut supra illum sit. In illa enim est potius, & cum ipsa quam suballa, quia amicus legis est. Unde si omnes iusti essent, nequaqua esset lex data. Sed iniustu π peccatoribus data est lex, ut illi eius timore desinant peccare.Plagiariis subaudis posita est lex. Plagiarii sunt seductores, qui homines seducendo furantur & vendunt Fidelissermo omni acceptione divus , quia Christus Iesus venit peccatorcs saluosfacere, quorum primus egosum. In Graeco habetur, humanus sermo,id est. Lucae. s. iucundus,gratus δέ acceptus. Quid enim iucundius, quid Matib. it. gratius Vel acceptius, quam audire, quia Christus Iesus Iob. i. venit peccatores salvos facere 3 Si ergo est humanus,nunquid est & diuinus 3 Est utique, quia nisi esset diuinus,nequaquam potuisset peccatores salvos facere , Sed humanum illum dixit alio modo, quia verbum caro factum est, di habitauit in nobis vel fidelis sermo est, id est verus , dc dignus est, ut ab omnibus acceptus habeatur, quia Christus Iesus venit peccatores salvos facere: sicut ipse dixit. Non veni vocare iustos, sed peccatores ad poenitentiam, de venit filius hominis saluare quod perierat. Sed quaeren dii est quare dicat Apostolus, quare primus ego sum . Nu- quid ante eum non fuit peccator Cain Nunquid ante eunon fuerunt peccatores Sodomitae ,& Iudaei qui crucifixerunt dominum 3 Vel nunquid illum primum venit --
care & saluare Nunquid ante eum non est vocatus & saluatus Petru', aliique Apostoli, multique credentes 3 sunt
utique. Notandum,quia sicut dicitur ptimus in bono inter alios
609쪽
alios, Ita etῖam 3c primus luter alios in malo: sse ponitur aliquando pro ordine vel dignitate. Sed in hoc loco Apostolus causa humilitatis primum se dixit, quasi priorem
aliis , aut pessimum omnium. Sic enim soliti sumuq dicere , verbi gratia: Transit rex aut quaelibet potestas perquedam Iocum,& inuenit turbam latronum,& dicit: Quis
est primus in vobis,adducite illum,id est quis est primus ad
malum,adducatur,cuius authoritate alij latrocinium exercent. Sic etia dum inuenit aliquis artifices laborantes dicit, Quis est hic primus 3 Non interrogat quis prior sit aetate. sed quis prior sit arte .sicut ille prior est in arte ita latro primus est in iniquitate : Et beatus Apostolus hoc modo de se dicit causa humilitatis: Quorum primus ego suin, id est illorum peccatorum quos venit Christus saluare, ego
sum pesssimus. Re enim vera multum erat imbutus iniquitate , qui Christum iam in caelo sedentem persequebatur in terra in membris suis. Sed ideo misericordia consecum sum, ut in meprimu ostenderet Christus Iesus omne patientia ad informationem siue ad exemplum eoru qui creditura μnt illi in uuam aeternam. Quare sit misericordiam consecutus exponit causas. Christus inquit, daturus veniam conuersis ad se peceatoribus , ex tedit charitatem suam usque ad inimicos suos,& ne primum elegit acriorem inimicum, quem sanaret,ne
exteri desperaret. Egit dominus more peritissimi medici, qui veniens ad illum locum ubi antea ignotus erat. & ubi plurimi infirmi sunt , quecunque grauiori infirmitate laborantem,& in desperatione positum inuenit illum assumit primum ad curan dum,ut in illo ostendat peritiam suae artis, & ut alij infirmi videntes illum senatu, qui g auiori morbo grauabatur,non desperent de salute: sed unusqui que illo in loco dicat proximo suo Vade ad illum medicit. securus esto, sanabit te , sic dominus lesus Christus verus medicus, ostendit in Beato Paulo gratiam suae medicinae. i. misericordia suae pietatis, sanado illu a languore infidelitatis & morbo vitiorii, ut in illo ostederet,quia si illitat mi sertus est,qui eius fuit persecutor in sanctis martyrib' ti-que de aliis miserebitur. Regi autebeculo uimmortati inuisibili foti deo,honor' gloria in secula similom. Qisida rege seculoruin hoc loco intelligunt deu patre, pro eo quod ait Apost.
inuisibili,dicentes,ideo illu appellatu esse ab Apostolo in
610쪽
uisbilem, quod eius persona in veteri testamento per ali qua subiectam creaturam & similitudinem non fuit osten-
Dan. . sa sed si ii sicut ostensa est Isaiae, qui vidit illum in habitu
regnantis sedere:& Danieli, qui dixit, Aspiciebam in visunoctis,&ecce filius hominis venit, & data est ei potestas. Quod beatus Augustinus reprehendi Trmans regem seculorum inuisibilem sanctam trinitatem appellatam esse, patrem videlicet & filium ac spiritum sanctum , quae trinitas personarum veritalcm deitatis facit,suae est unus de ii S sicut est pater inuisibilis ita filius inuisibilis,& spiritusΩ-ctus inuisibilis, quia deus spiritus est. Illi ergo qui dicunt
persona patris non esse ostensam in veteti testamento,attendant quid dicat Daniel, Aspiciebam,inquit,& ecce an an diis tinfluus dierum sedit. Quapropter rex seculorum sancta trinitas est:quae est unus & verus deus, immortalis imni ut
bilis, do inuisibilis in sua substantia. pater igitur & filius &spiti iussanctus, unus deus rex est seculorum praeteritorum& fututorum. homo vero assumptus a verbo ex tempore, rex est futurorum,ex quo assumptus est a verbo,Nam praeteritorum seculorum non fuit rex ille homo.quia no erat.
Soli deo, id est, sanctae trinitati honor, laus, iubilatio,&gloria in omnia secula seculorum sit. Hoc praeceptum se peri us dictu quia Christus Iesus venit pecccatores soluos facere, vel etiam hoc praeceptum commodo tibι quod dicturus sum fili Timothee secundum praecedentes in te prophetias ,ur mihi es in illis bonam militiam. Prophetias pracedentes appellat intelligentiam prophetarum,quam habebat Timotheus antequa ordinatus esset episcopus. Comendo,inquit,tibi hoc praeceptuni, libaudis intelligentia prophetarum,quae praecessit in te antequam episcopus ordinareris a me, ut milii tes id est, certes in illis prophetiis bonam militiam id est, pugnam, locendo te & alios,quod praedicas ore,perficie- do opere. Nam militia dicitur pugna, & miles pugnator, babens fidem subaudis rectam conscientiam bonam id est, bonam spem: quae intelligitur per conscientiam,sicut paulo superius praediximus. ille ergo habet bonam spem, qui talia opera agit, pro quibus sperat se praemia aeterna percepturum, quam subaudis fidem vel spem, repellento quidam, irreasdem naufragaverunt. Naufragium dicitur nauis fracta. Et sicut ille nudatur a substantia sua quam ha-