장음표시 사용
621쪽
CAPUT VI. 27sanimo circa quaestiones G pugnas verborum quod unum est, ex quibus quaestionibus oriuntur blatis hemiae quia blasphemat sacram scripturam per malam interpretationem Rupiciones
malae ad inuice: cuia unus suspicatur altu non recto intellisere consi citationes hominum mente corruptorum quia configendo inter se de quaestionibus, corrumpunt hominum mentes cr illi tales ὰ veritate priuatisunt, id est longe ie- parati sunt existimantium quastum siue lucrum temporale essepietatem siue praedicationem,id est, qui ideo praedicant, ut lucrum temporale possint accipere ab auditoribus. Est a tem qVastus magnus pictas cum I scientia. Ac si diceret:Vis scire d Timotheae quid sit luctum magnum seu quaestus Pietas,id est fides de cognitio sanctae Trinitatis est lucrum magnum cum sufficientia r quando homo non desiderat plus habere qua necesse est ad corporis necessitatem implendam. Nam qui diuites volunt feri, incidant in tentationcs diuersas quia diu noctuque cogitant quomodo possint ditari,& incidunt etiam in laqueum,id est, in damnatione diaboli. radix siue initium omnium malo=um si piditas, id est mor pecuniarum & honoris : quae & auaritia nominatur,
quia omnia mala de illa procedunt. Videamus quomodo. Verbi gratia: Volo adulterium perpetrare,occido viru mulieris.& hoc cupiditas agit. Volo abundare diuitiis, aufero equum alicuius,& expolio alios. & in hoc cupiditas est, Similiter de caeteris vitiis intelligendiim est. Sed quaestio est in hoc loco quare dicat Apostolus, radix omnium maloru est cupiditas siue auaritia,cum sapientia dicat: initium siue radix omnis peccati superbia: quomodo ergo eritvtruque & auaritia radix peccati, &superbia initium peccati Vtruq; veru est, quia ista duo coi uncta sunt, de unu sine autero nequaqua fit. Auaritia etenim non solii diuitiaria est, sed altitudinis de dignitatis. Omnis naq; superbus ideo se extollit,ut maior appareat aliis, de avarus ideo congregat diuitias,ut altior & potentior sit aliis in dignitate, & praecellat eos in multitudine diuitiarum. subaudis ci
piditate siue auaritia quidam appetentes. i. vltra Inodu quaeretes errauerunt a fide G c. 4 ppreber te vitam aeternam recte docendo , de bene vivendo ad quam percipiendam vocatus es Cr confessus bonam conscφοnem coram multis te Bbus. Apprehende vitam aeternam. Timotheus quando baptiza-
622쪽
.rus est, tantae aetatis erat, ut interrogatus utrum erederet deum omnipotentem, Jc quomodo crederet, ipse ore proprio consteretur se credere. Praecipio tibi coram deo patre cauvivi cat omnia subaudis,quae vivificantur c coram Christo Iesu . qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam onsessionem. Quod fuit illud testimonium , sue illa confessio quod unum est istud, Pilato interrogante virum ipse esset rexi Iudaeorum ait ru dicis,Ecce testimonium.simili-3er qua udo dixit. Ego testimonium perhibeo veritati. Et quid praecipio tibiZut serues mandatum tibi a me commeadatum, sine macula irreprehensibile usque in aduentum domini nostri Iesu Christi id est usquequo ab illo voceris per mortem corporis . vel usque ad die iudicii seruet unusquitaque fidelium hoc mandatum quod supra tibi commenda-uiq e nsabau dis aduentum domini nostri Iesu ChristiIuis tr oribus id est congruis & dispositis obtendet beati Gr solus yotens rex regum. π domi us dominantium. Beatum & solupotentem regemque regu ac dominus dominantium debemus intelligere hic siaictam trinitatem, patrem videlicet filiit .ac spiritum Cainctu, unum deuin omnipotentem,qui aduentii hominis assumpti l verbo ostendit congruis temporibus qrifolia habet immortalitatem id est,immutabilitate. Hngeli 5e animae hominum immortales sunt: sed comparatione omnipotentis dei,cuius immutabilitas neq; initium neque finem habet,isti immortales no sunt, quia eoru timmortalitas ex tepore coepit esse.Velut amplius dicamuς,in hoc θ mutari poterunt angeli & animae, quasi immortales mon fuerunt. Quando enim angeluspeccauit, in superbia erigens se cuius rei causa mutatus est de bono in malum quasi in mortem cecidit,quia mutari potuit . similiter homo quando peccando mutatus est de bono in malum, in mortem corporis & animae cecidit,ideoque solus omnipo- gens deus de immortalis manet ineternum Cr lucem bis&tat inacce bilem. Deus omnipotens lux est substantialis,
quia illuminat omnem hominem . sed ii inaccessibilis est, quare dicit Psalmista. Accedite ad eu, de illuminabimini an hoc ergo est inaccessibilis, quia nemo potest accedere
ad eum nisi a deo attrahatur. Qui vero a deo attrahitur,illi ςst accessibilis quem nullus vidit hominum subaudis,corpo-
eis oculis id nec videri potest sicuti est,corporeis oculis.Vi
623쪽
2 rdetur tamen ex parte mentis intuitu. Diuitibus bulis feculi praecipe non sublime sapere,id est non superbire,neque in sunerbiam erigi, n 'que speram in incerto diuitiarum. Diuitiae huiuς seculi incertar sunt, quia transitoriae sunt. quoniam plerunque amittet illas homo ante mortem ex toto autem
in ipsa morte. t leo lue nemo debet spem suam in illis po- ineresita in deo subaudis debet sperare qM praestat nsbs omnia abunde adfore dum, id est .qui omnia bona nobis administrat,quae posse in is ita disponere in praesenti, mi in futuro fruamur remuneratione eorum . Praecipe etiam illi , bene agere videlicet ut bene agant. commu icare, id est.
mortaleς se recogitare. & socios esse aliis hominibu in fragilitate & Aesauratare sibi fundamentum bonum in futuram. id est. diuuias sibi praeparare in futurum, faciendo amicos de mammona iniquitatis iuxta quod dominus ait: Thesaurietate vobis thesauros in caelo. Ubi est thesaurus tuu ,ibi est cor tuum. O Thimotheae depositum siue eomine datum custodi. id est. gratiam fidei & sapientiae doctrinam quam tibi commendaui deuitans siue declinans profanis, id
est,irrelisiosas nouitates vocum.Sunt enim nouitates vocunon profanar, sed religiosae, sicut legimus quod in Antiochia . piri inum Christiani appellati sunt, & sicut sancti patres in synodo nouum quoddam nomen adinvenerunt homousion. id est, unius substaritiae. quod in tota secie diuinarum scripturarum ante non est inuentum. Istae tales nouitates vocum non sunt contra religionem, sed religiola, quia ad religionem pertinent. E contra sunt nouitates vocum prophanae,quas adinvenerunt haeretici, a quibus pret-eepit Apostolus declinare Timotheum, Et deuit etiam oppositiones,vd est, quaestiones, scientiae falsi nominu, id est, quaestiones Iudaeorum, quas solent opponere, quae viden - tui quaestiones esse scientiae, sed falso nomen scientiis habent, quia non est ibi scientia, . quam scientiam falsi nominis quidem promittenter, id est,ostendentes tanquam vera scietia lit ciris idem exciderunt, id est a veritate fidei alieni peierunt, Gratia dei tecum subaudis sit. Amen. id est, fiat quod oro, vel verum est,quod hactenus dixi &e.
624쪽
posteriorem argumentum IJaymonis.
Ecundam epistolam Timotheo se ipsi ab urbe
S in carcere de exhortatioe martyrii: S quid futurum sit temporibus nouissimis , & sua passione:& ut perseueraret in officiis recte praedicationis , & sancta operatione dic. Cenci .
ad Timothesiposteriorem exegesis.
huti postolia. Cuius Apostolus Christi δεμ pe= voluntatem dei patris se
cundom prcm 'onem vita qxae est in Chri.sto Iesu. Deus omnipotens pater ad hoc voluit eligi per filium suum Paulum Aposolum, ut per illum annuntiaret promissionem vitae aeterna,quet est in Christo Iesu. i. quae datur per fidem Christi Iesu electis.Vita enim aeterna per Christia datur quia in illo cosissit,sicut ipse dicit: Ego sum via,veritas, di vita,& haec est vita aeterna,vi cognoscat te, & quem misisti Iesum Christum, via uni & veru deum. Timotheo charisiimo filio. In graeco habetur germanissimo fratri. Gratias ago deo meosuifernis aprogenito bus, sue a patribus meum conscientia pura. i. in mente pura ab omni fictione di simulatione: quod ne intermissione habeam tui memoriam. Qui damcodices habest,quam sine intermissione: sed melius est dicere quod legimus in Genes,l Abraham reuertente a car- de quatuor regum occurrerit ei Nelchisedech sacerdos dei
summi,& obtulerit ci panem S vinum: cui Abraham dedit decimas de praedis omnium hostium, & dicit idem Paulus δε post. in epistola ad Hebraeos, quod Levi qui decimas pe- cepit a fratribus suis , ipse decimatus est in proauo suo Abraham adhuc enim in lumbis erat Abrahae,quando decimas dedit Melchisedech sacerdoti.Vnde considerandu est,
625쪽
quia sicut Levi in proauo suo decimatus est, Ita Apostolus in Abrahalsaac& Iacob aliisque patribus deo seruiuit. Et
hoc est quod dicit: Gratias ago deo meo, cui scruro a progenitoribus meis. Hoc autem ideo dicit, ut ostendat eandem fidem habuisse veteres patres qui domini aduentum praecesserunt,quam babebat ipse aliique Apostoli & ab iliis pat ibus descendit ad Apostolus Jc ab aliis ad nos,sicut& a nobis descendit ad illos qui futuri sunt. Refert autem pratias deo,quo donante semper erat memor discipuli sui Timothei nee poterat illius obliuisci. Vel etiam in noc referebat ei gratias, quia seruiebat illi a progenitoribus suis.
desiderans te videre, ut gaudio replear. de tuo aduentu memor lacias narum tuarum quas fudisti a me recedendo. Qua-' do Apostolus ista scribebar, Timotheus erat ultra male, dc ipse iacebat in carcere constrictus catenis & cippo: ide6q; tantum desiderabat illum. vi in illo baberet aliquam consolationem . Nam quando ab illo discessit Timotheus, a marissimas fudit lachrymas. Recordationem accipiens, siue habens e Dei quae est in te non mia, quia bonis operibus
illam exornas fides habitauit primum in auia tua corde, in matre tua Eunice. Genealogiam Timothei ad memoriam reducebat Apostolus, ut ostenderet amorem suum quem
habebat non solum erga illum, sed etiam erga parentes quorum memoriam habebat, certus sum autem quὸd Cr iure subaudis , habitat eadem fides . Propter quam causam,quia fidem veram habes, admoneo te ut resuscites gratiam Dei. quae est in te per impositionem manuum mearum. Quia Timotheus mansuetissimus erat, & nimiae patie- faciliortatur illum Apostolus quatenus fortiter eonsistat in praedicationis officio,& fortiter redarguat negligentes, inquiens, Ideo admoneo te ut euigilare facias in te gratia Dei ut sine timore praedices, & corripias peccantes. Gratiam autem Dei appellat fidem , doctrinam & operationem. quae omnia gratis dantur. Non enim dedit nobis deis Inritum timoris, sed virtutis. Duo sunt timores, unus bonus, alter malus. Malus timor est,qui a diabolo immittitur, que habuit Petrus quando dominum negauit, & de quo dicit dominus. Noli timere eos qui occidunt corpus. Bonus autem timor a deo datur, quem dicit Isaias super dominum requievisse,Et requiescet inquiens) super eum spiri-
626쪽
M timoris domini,& de ovo dominus in euangello:T inete ineuit, eum qui potest animam S corpus perdere. De malo erro timore,ser quem quis iliscedit a s de,dicit Aro solus hic Non dedit nobis spiritum timoris ,ut timeamus persecutores liuius seculi,& cessemul propter hoc a praedicatione,sed spiritum virtutis,id est,fortitudinis,ut constater annuntietur verbum fidei oe' dilection, ut diligamu, delim de proximum o sobrietatis ut in cnanibus sobrie de temperate agamus. Noli itaque opbescere t 'monidim domi ni nostra Erant quidam illo tempore qui erubescebant dicere Christum esse hominem veru S mortuum & passum, quidam etiam negabant illum natum esse de virgine,& resurrexige a mortuis.Quapropter alloquitur Tami theum, inquieus. Nolite verecundari testimonium praebere Christo,quod natus est de virgine, quod passus est, quod mose
tuus est quod resurrex t,atque ascendit ad caelos ubi sedet nunc in gloria paterna. Sed neque me vinctum eno, erubescos aut despicias: quia non causa furti aut homicidii te,neor astrictus vinculis, sed pro veritate. Sed collabora etia selis. Laboro ego,collabora tu mecum fecundum virtutem ei qui nos liΓer ιt a morte, G vocavit vocationesva Ianctam, Hic iungit se omnibus Apostolis cuia domino sunt voeati Nam sicut Petrus,Andreas, laec bus & loannes a domino vocati sunt,quibus dixit Venite pos me,faciam vos pireatores hominum rita Apostolus Paxilus vocatus est de camio dicente domi uor Saule Saule, quid me persequeris ista ergo vocatio sancta fuit, quia per illam sanctificati sun r. non stecundum opera nostra, id est,merita nostra vocavit nos, sed fecundum propositum seu um, id est, secundum quod ipse definiuit de praedes inauit, vocavit nos: dc secundum trotiam quae data est nobis in Christo Iesu , ante i mpora Iecularia. Tempora secularia debemus hic intelligere tempora & secula quae ex eo tempore esse coeperunt,quo mundus factus est,& dies de nox.Nam antea non erant secula neq; tepora, quousq; venit vicissi xudo diei & noctis, di mutabilita, . reporis,sed quasi aruu er t. Igitur ante omnia secula & tepora data est Apostolis gratia in praedestinatione dei, quod apostoli Christi essent futuri,& omnes etiam Electia deo praedestinati sunt in Christo ante initium mundi,
sicut in epistola ad Ephesios dicitur: Qui praedestinauit
627쪽
no, In ipso,ta es an Christo ante mundi constitutionem. De qua praedestinatione dicit dominus in euangelio: Clarifica metu pater aput temetipsum claritate quam habui in praedestinatione, priuiquam mundus esset. Manifestata est auten subaudis eadem gratia nunc in ultima aetate per illuminationem fatuararis nothi Iesu Chresti, id est, per doctrinam Sc miracula illius qui lux est.& qui illuminat omnem hominem. Ostensa est dc manifestata illi gratia in mundo, quae est praedestinata ante exordium mundi qui destruxisquidem mortem, resurgendo a mortuis, & electos suos de morte reuocando. Illuminauit autem vitam G incomptionem per euanielium, id est vitam aeternam de incorruptionem atque immortalitatem quam habet in se,ex quo restierexit a mortuis,quia resurgens a mortuiῆ iam non moritur.
vel ostendit& manifestauit, siue illuminauit per prς dieationem euagelii: quoniam sicut ille vivit, ita speramus nos resurgere & viuere sine fine Deliciter eum illo in quo subaudis euangelio positus Se constitutus sum ego predicator. Ob quam causam subaudis quia ego constitutus sum predicator euangelij etiam hacpition: sed non confundor, id est .
non erubesco. Qid patiebatur Apostolus 'Persecutiones, flagella,carcere vincula,cippum,famem , sitim, de caetera talia incommoda scio enim cui credidi, id est christo ide6que non confundor inter tormenta, er certaes sum quia ρο-
rens est depositum meum struare in illum diem Depositum posuit pro commodatum, de quid Apostolus habebat comendatum Christo3 salutem suam habebat apud illum comisesam. Inde dicit: Certus sum, uia Christus cui credidi .potes est seruare salutein meam in illum diem , id est , in diem iudici: quam salutem in spe se in fide illius collocavi. δε- mam habe 4s, id est,exemplum sanarMm verborum quae a me audi'. Sana verba sunt siue sana doctrina, quando hoc Iod predicatur. operibus impletur boηum depositum custo per spiratu anctum qui habitat in nobs, id est, doctrina ui& operationem quam tibi commendaui, custodi per virtutem spiritu sancti,qui est in nobis: vel, depositum quod accepisti per spiritum sanctum, custodi Scis quia a essunt. id est,recesserunt a me omnes qui in i piasunt Si Apost.in Tantum praedicauit in Asia, lonec omnex Atiani crederet,
sicut in Act.4post. Lucas dixit,quare hie dicit Apost.a se
628쪽
omnes recessis 3 Et ibi ergo & Iic totum pro parte positu est. Crediderunt ergo omnes Aliani electi & praedestinati ,recesserunt omne' reprobi & non predestinati, ex quibus est Phygelus & Hermogenes. Alter fuit Phygelus, de alter fuit Philetus,& tamen uterque apostata Phygelus de Hermogenes socii fuerunt,de quibus hic dicitur:& Philetus similiter &Hymenaeus de quibus in subsequentibus sermo habebitur. Phygelus ergo& Hermogenes adbaeserunt non simpliciter beato Apostolo sed ut explorarent ei' pridicationem & conuersationem,& reprehenderent eu .Sed cum hoc non potuissent,recesserunt ab illo quia non erant
recte fidei, Det misericordiam dominia Onesiphora domui, id est familiae illius. Iste Onesiphorus Asianus fidelis erat effectus per praedicationein Apostoli: qui cum sui causa venisset Romam ad imperatorem, utpote quia nobilissimus erat,magnae quς dignitatis ,requisiuit ubi esset Apostolus. Et cum reperisset illum esse in carcere, non est dedignatus ad illum venire, sed consolatus est illum , & praebuit ei quae necessaria erant. Inde dicit Apostolus, sue me
refrigerauit suo colloquio & consolatione er catenam meam non erubuit. Det illi dein pater inueniare miserico
diam in illa die ὰ δε no subaudis filio, id est, in die aduentus filij dei adiudicium, det illi deus pater misericordiam inuenire. Tale est boc , quale & illud quod legitur in Genesi. Pluit dominus, filius, a domino patre Quon- tu Ephesi ministrauit idem Onesphorus non solum mihi
S tibi, verum etiam aliis fidelibus, tu melim nψι subaudis,quam alius.
CAPUT II., V veo σι mi consertare in gratia deIvel in sapientia 'dei quae est in C, isto
Iesu & quae audisti a me per multos testes sue quae audiuisti coram multu i stibis haec commenda fidelibus ho- minibus, qui idonei erunt γ' alios doce- 're, illis debet committi praedicatio diuina,qui apti sunt illi officio in omni conuersatione sua, videlicet ut quod praedicat ore, confirment operibus. Nemo militans deo, plicatse negotiis sec lumbin, quia nemo potest duobus dominis seruire,Deo Scseculo.
629쪽
seculo. secularia negotia sunt,per usuras & adulatlanes ludera temporalia acquirere , sicut faciunt illi qui regibus de comitibus ideo seruiunt,ut ab eis temporalia accipiant beneficia. A talibus debent se custodire episcopi,qui ut C nones dicunt)praedicationi debent semper insistere & o- rationibus. Et non solum Episcopi, sed etiam oninis ordo ecclesiasticus debet se inquantum valet ab his immunem reddere.Ideoque debet qui deo militat,ab his te remouere utei placeat Deo,cui se probauit, id est, cui se deuouit te ore baptismatis, Laborantem agricolam oportet primum de λι-sba tui laboris percipere. Quantum ad literam pertinet, dignum est ut agricola & vinitor primita fructus sui laboris degustent. Altiori autem sensit,ager est hic mundus vel ecclesia agricolae & vinitores sunt praedicatores,qui ligone verbi dei excolunt corda auditorum. Qui debent fructus sui laboris,id est victum & calciamentu in & vestitne tum accipere ab auditoribus suis quia dign' est operariuet mercede sua. Et primum debent illi suam necessitatem implere ex his quae accipiunt , & sie postmodum aliis de hi quae supersunt ministrare. Fortasse quaerit aliquis , quare Apostolus qui labore manuum suarum vivebat talia praeceperit Timotheo,videlicet ut acciperet ab auditorib' suis ea quae necessaria sibi erant Cui re pondendum est.Tim theum bonae voluntatis atque intctionis fuisset& quia ipse sciebat beatum Apostolum labore manuum suarum viquere, nihilque accipere a subiectis volebat imitari magistrum sed non volebat operari.grauatus infirmitate stomaehi. Q in propter scripsit ei A postolus quatenus acciperet a
subiectis subsidia,consiliens infirmitati illius,Vnde & subdit: intellige quae dico, subaudis, quia ad te pertinent. Dabit enim tibi dominus intellec non solum in his sed etiam in omnibus. Memor esio dominum Iesum resurrexisse a mortui
ex semine David, id est de progenie David. fecundum
euangelium meum, id est secundum praedicationem mea. Non oportet quando ad Dimotheum ita scribebat Ap stolus , ut ipse ignoraret,sed propter haereticos quos prae- uidit futuros,qui dicturi erant Christum non resurrexisse a mortuis neque natum de virgine. Si enim de virgine natus non est,utique nec de semine, id est de progenie Dauid descendit. Sed veritate roboratum est, illum dese-
630쪽
mine mulieris esse natum sine semine viri, & tamen vI eo permansi in quo Euangelio labolo usique ad vincula quasi male operans, id est quasi latro. aut homicida. Ied --- Dei non est alligatum. id est licet ego sim alligatus corpore, tamen verbum dei non est alligatum: quia temper praedico positus in vinculis Ideo subaudis Quia verbum Dei non est alligatum. omnia lucommoda fostineo propter
electos, id est propter illos qui electi & pr destinati sunt
ut salutem consequantur. Nam si cominorωι fumi, m coη- iuvemin, id est , ii morimur peccatis in baptismate seueChristus mortuus est carne sine peccato . vivemus utique cum illo vita aeterna.s in bonis operibus permanserimus,& superuiuemus in spe. Sisustinemu , subaudi , tribulationes N passiones pro Christo in hoc seculo, sicut ipae sustinuit pro nobis i conregnabimm cum illo. in aeterna beatituditie. Si negauerimu , subaudis illum coram hominibus cr ille negabit nos scut ipse dixit:Qui negauerit me eoram hominibus negabo eum coram patre meo. si non credimia illum subaudis filium dei esse, di verum Deum tiale fidelis manet, id est,uerus. deus manet. Sicut deus omnipotens non eget nostra laudesc etiam si adhaeremus illi, non crescit: neque si recesserimus, decrescit, quia sempermanet idem. negare stinum non potest. i negare seipsum n5vult no sit deus, ut B. Aug. dicit. Nec enim decet deu ut semetipsum neget. Haec commone , test cans coram deo, id est .lestem deum inuocatis. Noli verbis contendere subaudis, neque cum gentibus, neque cum Iudaeis. Od nihil emni utile est contendere nis ads uerbonem siue ad deceptione acidientium Saepe dum contendunt bomines de quaestionibus scripturarum maxime illi qui sapientes videntur esse. decipiunt corda auditorum simplicium quia plerunque talia proserunt quae cotra salutem sunt, di contra veritatem, non curantes nisi tantummodo ut vincant. Attamen si aliquid disputandum est de scripturis diuini ,inter sapientes potius collatio est habenda c 'in ratione . quam contentio cum surore. Sollicitc. id est,studiose cura teipsum probabilem. id est probatum & laudabilem exhibere dco . operariMm inconfusi lem siue iri eprchensibilem recte re fiantcm α
cum veritate ex ponentem verbum verit itu,Profana ahrem,
id est Areligiosa α vetitati contra. ia σε vaniloquia Quae nullam