장음표시 사용
731쪽
rationis habebat,neq; sortitudine qua se posset exoluere a
iugo opprimetium,tetendit manu suain et magnuvi telicet auxilium pietatis suae: & extraxit eum Ae fornace ferrear trahens ad cognitionem suam: & amplius amore eum diliges gratissimo ,.simulq; deducens per deserti vastitatein, introduxit in terram omnibus meliorein. Sed quia no peria manserunt in testametosius , id est, non obseruauerut quae praecepit in testameto suomeglexit eos: hoc est dimisit eos
ire secundum desideria cordis sui, iuxta quod Psalmista dicit. Notandum aute quia cum dixisset sermo diuinus: Pe sciam testamentum nouum,non secundum illud quod pepigi cum patribus eorum: ne forte I udari possent oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse de quo dixit ad Abraham deus In semine tuo benedicentur omnes gentes: discrete manifestauit de quo loqueretur, cum si intulit dicens: In die qua apprehendi manum illorum ut educerem eos de terra Aegypti. De lege enim dixit hoc. quam quinquagesimo die egressionis illorii de terra Aegypti, datam esse constat in monte si uai,in qua non permanserunt patres eorum , sed fecerunt vitulum conflatilem in
Oreb, de adorauerunt illum. Nam illud quod pepigit cum Abraham , in Christo completum est, in quo benedicentur omnes gentes. Quia hoc est testamentum quod disponam domui Orael scilicet credentibus post dies illos,dicitdominus,
dabo leges meas in mente eorum, m in cordibus eorum superstribam eas, Cr ero eis in deum, si erunt misi in populum,' nodocebit unussu que proximum fuit, σνημβMisique fatrem suam,
dicens, Cognosce dominum: Ponia omnes cognoscent me a maiore usque ad minorem eorum: quia propitius ero iniquitatibus raris peccatoriet eorum non recordabor amplius.'Magna distantia est
inter legem & legem,in ter scripturam & scripturam, inter doctores legi s doctores': euagelij, inter literam & gratia spiritalis intelligentiae. Na litera legis scripta est in tabulis lapideis, gratia aute spiritalis intelligetare data est fidelib' per spiritu sanctum, per quem charitas dei distula est in eoedibus fidelium. Hoc autem quod dicit,Dabo Ieges meas in
mente eorum, & in cordibus eorum superscribam eas: sp
ei aliter ad sanctos Apostolos pertinet, qui gratia noui testamenti non habuerunt scriptam in tabulis lapideis,neq; in mebranis,sed in mente &in cordibus suis diuinitus ex-
732쪽
aratam habuerunt Primum quidem ante dominicam passionem,quando sicut Matthaeus narra, ascedat in monte. ibique cum illis illu prolixum sermonem habuit,ubi institutio totius perfectae vitae continetur. Secundo vero post resurrectionem suam,quando sicut Lucas testatur aperuit illis sensum ut intelligerent omnia quae scripta erant in Iepe Moysi & prophetis & psalmis de ipso, deinde vero decimo die ascen sumis suae adueniente spiritu sancto in linguis isneis super eos,reuelauit eis ut cognosceret quicquid mortalibus de deo sciendum erat.Quomodo erum possent euangelislaetata miracula & verba caelestia post eius alc sone scribere nisi ea in tabulis cordis diuinitiis exarata haberet & precipue B. Ioannes qui sexagesen quinto anno post dominica ascensionem euangelium scripsit,quomodo posset lata de diuinitate illius proferre,quae ipse dominus eis protulit,maxime ea nocte qua coprehensus est Nos aute partita in cordibus,plenius aute in membranis scriptu habemus ab illis nobis relictum,ut in illis meditando exerceamur. Quod autem subiungit,Non docebit unusquisque proximum suum,& unusquisque fratrem suum,dicens, C gnosce dominummon ad praesens tempus referendum eli.
.bi inuicem docemur, sed sicut dicit beatus Augustinus
dum loqueretur propheta Ieremias deprimo donum aduentu,subito conuertit oculu metis ad secundum, post que nemo docebit proximu suum ut cognscat deum,quonia lecti positi in eius contemplatione videbunt &cognoscent eu sicuti est.Na in praesenti sicut diximus docemur
ab inuice. Postea etiam peccatorii illorum no erit memorrcuonia omnes expoliati ab omni fece mortalitatis 3c eo ruptionis corporis,& mutabilitate atque peccato,resurre
ionis gloria donati fulgebui sicut angeli dei in caelis. Dicendo aute nouum eterm prim. Sumens A postolus fiducia& authoritatem ex dictis propheticis, ubi dicitur, Consummabo testamen tu nouum super domum Istaei,os edit vetus ia liquidius esse finiendu.Dicendo aute,Consumma. bo nouum festamentu, ostendit in vetustatem redigi siue
vetustu essici illud quod erat prius,unde subiungit. Quod
autem antrquatur m senescit,prope interitum est. quasi diceret Quia sermo diuinus per hoc quod dixit testamen tu nouulaturum vetustum esse rrius:datur intelligi, quia si an-
733쪽
squatur,& vetustum est prius testamentia , in proximo est ut intereat,snemque recipiat. Hoc verd intelligendum est
non de praeceptis vitae ac morum,in quibus lex manet co-eordans eum euangelio,sed de mandatis sacrificiorum caenalium , in quibus adueniente Christo quem figurabant,
finem. acceptura erat len, CAPUT IX. luit quidem' prius iustificationes culturae, Cr ah
Η sumbeculare. Prius quidem testamentum habuit iustificationes culturae, quia per diuinum cultum iustiscabantur homines a leuioribus culpis habuit & sanctum seculare,in quo seculi homines, hoe est gentiles ad iudaismuni traiiseuntes recipiebat. Patebat enim non soluIudaeis sed etiam gentilibus.sanctum ergo seculare vocat
locum atriorum ubi gentiles stabant ad adorandum post Iudaeos. Tabernaculum enim factum est primum,in quo cande labra Cr mensa quae subaudis mensa vel propositio panum, dicitur sancta Non de illo tabernaculo disputaturus est hie Apostolux.quod Moyses secit in eremo, ubi tantummodo unum candelabrum fuit: sed de templo quod postea salomon aedificauit in Hierusalem ubi fuerunt plura candelabra. Vnde quod dicit primum,non est referendum ad tem- pu .sed potius ad loeum. Diuidit enim illud templum Salomonis B. Apostolus in duo tabernacula:& primum quidem tabernaculum appellat illam partem templi ubi erat candelabra & mensa, super quam ponebantur duodecim panes callidi, sex hinc,& sex inde,& super panes duae patinae aureae,plenae thure,una hinc,& altera inde: eratq; ibi a sabbato vi , ad sabbatin&erat ibi altare aureu,ubi offerebatur incensum thymiamatis mane 5c vespere: cum qua parte tepli comprehendit altare holocaustorum, quod erat sub diuo ante fores tepli domini in quod tabernaculia licite ingrediebatur quotidie sacerdotes,de relicui ministri. Secundu aute tabernaculi, vult intelligi sancta sanctorii, illa videlicet partem templi quae diuidebatur pariete.ro. cubitoru & velo,quod pendebat ante pariete,ubi intrinsecus erat arca M. ysi,continens in se tabulas legis, Sc urna. aurea,in qua erat manna, virga quoq; Aaron quae frond erat. Ipsa aute arca pleno schemate erat facta,ideoq; supreipsam erat tabula aurea,quae appellabatur propitiatori
734쪽
AD HEBRAE Os ted quod inde loqueretur dominus Moysi& sacerdotibus
S super ipsam area erant duo Cherubim , quae alis suis obumbrabant tabulam propitiatorij, versisiue vultibus re spiciebant in propitiatorium.In istud secundum tabernaculum,hoc est sancta sanctoria,nemo audebat in Uedi,nisi solus ponti sex semel in anno,qui accepto sanguine in vasculo ingrediebatur intus oraturus pro populo,septimadecima videlicet die septimi mensis a festiuitate paschali, quae dies appellabatur quidem propitiationis. in crastinuautem sequebatur festiuitas tabernaculorunt. Spiritualiter autem illud primum tabernaculum ubi sacerdotes licite ingrediebantur, statum praesentis ςcclesiae significat, ubi sunt plura candelabra , sancti videlicet praedicatores, qui sibi & aliis lucent verbo & exemplis r vel etiam ubi sunt dona spiritussancti, quibus fidelium corda illuminantur, rui per fidem in eccletia consistunt. Et de mensa diuina vi- elicet scriptura, de qua Psalmista dicit Parasi in conspe- spectu meo mensain. Est&propositio panum in mensa ntellectus videlicet sacrae scripturae,quo quotidie reficiuturanimae fidelium. Possumus & per panem intelligere corpus & sanguine domini,quod in ecclesia consecratur. Post
velamentum autem secundum talernaculum subaudis est,
quod dicitur Sancta sanctorum, aureum habens thuriaulum , σarcum testamenticircuntectum ex omni parte auro , ιη qua Vr aurea babens manna, 'virga e Caron piae fronduerat, tabuia testamenti. De his singulis quomodo & qualiter essent
ordinata , secundum literam paulo superius elucidatum est . quapropter spiritualia mysteria videamus.' elum post quod erat tabernaculum , quod appellabatur sancta sanctorum,causa suae dignitatis,ficut de catica canticorum,significat cassum , post quod sunt interiora patriae caelestis. Eleuato velo ingrediebatur pontifex cum sanguine in sancta sanctorum,oraturus pro populo:& dominus noster pontifex cum sanguine pamonis suae eadem passione peracta, resierato caelo, Sancta sanctorum penetrauit,ubi assidue deum patrem exorat pro nobis. In sanctis sanctorum erat thuribulum,quia Christus in secretis patriae caelestis consistit, per quem orationes nostras ad deum patrem dirigimus. Arca testamenti circuntecta ex omni parte auro,
caro est domini nostri saluatoris,qui autor est utriusque t stamenti.
735쪽
stamenti &qui interius plenus erat diuinitate,& exteriugristagebat virtute miraculorum verboruque canestium. In auro enim solet claritas sermonis designari,ficut sapientia dieit Concupisce sapientiam sicut aurum. Vrna aurea ha bens manna, Christus est,in quo manna diuinitatis est,qui dixit Ego sum panis uiuus,qui de c. aelo descendi. Virga Aaron quae fronduerat, sacerdotij dignitas est, quae semper foret in Christo: siue potentia imperialis. Duae tabulae testim pii in arca duo sunt testamenta consistentia in Christo Sequitur super quae erant id est, per arca duo Cherabis gloriae,obumbrantispropitiatorium Duo Cherubim regentia arcam,quae interpretantur plenitudo scietiar, duo sunt
testam eta,in quibus plenitudo est scietiae quae tegunt Christum,qui est propitiatio pro peccatis nostris,quia in diuina scriptura latet. de quibus omnibus subaudis quid mysterii in se habeant non est modo dicendum per singula. Forta Isideo teticuit, quia multis sermonibus opus habebat, siue quia necdum erant capaces omnia capere. His verὸ ita compositis & ordinatis,quae diximus esse tam in primo tabernaculo quam in secundo,hoc est, in sanctis sanctorum An prio=i quidem tabernaculo hoc est in illa parte templi in qua altare incensi erat,& ante cuius etiam fores erat altare holocaustorum semper introibant facerdotes fumsciorum officia consummantes. Non est ita intelligendum, quod inteplo super altare incensi hostias offerren t,a ut ubi perficerent sacrificia victimaruin, sed potius sacrificiorum officia possumus accipere incensum, ad quod offerendum semper ingrediebantur sacerdotes mane & vespere, siue consula malo & perfecto ante templum in altari holocaustorum semper ingrediebantur in templum cum incenso. Potest& tertio modo intelligi, ut sicut superius diximus cuiutemnio altare etiam holocaustorum comprehenderat, ae per hoc a parte totum voluerit comprehendere. Vtrunque tamen pro vero accipi potest. in secundo autem stem lin anno Ibius pontifex non sine statu 'e, quem Og ret pro sua Cr populi ignorantia. secundum autem tabernaculum in quod solus pontifex cum sanguine ingrediebatur, signia' ficat interiora patriae casestis ille vero pontifex significat Christum . qui semel ingressus est sincta sanctorum in tra velum, completa pastione sua, ut adsistat nunc vultui
736쪽
dei pro nobis orans,no pro suis,sed pro nostris delictIs essi forte dicatur orare pro suis,propter communionem qu habet eu corpore suo,quod est ecclesia, unde dicit in pansione. Deus deus meus,ut quid me dereliquisti 3longe a salute mea verba delictorum meoru . Quae sunt enim verba delictoru,nisi corporis eius,quod nos sumusZIpse enim pec Icatii non fecit,nec dolus inuentus est in ore eius hoc significante spiriti sancto,nondum propalatam essensiorum να- .i. noc signifieante spiritus sancto ad Moysem. non tu venisse Christit qui semel cu sanguine passionis suae ingredyetur caelorii secreta. q. d. aliis verbis: ideo solus pontifex cu sanguine intrabat in sancta sanctoru,ut discamus quia caeleste regnii inaccessibile erat adhuc mortalibus, quoadusq; ve- .niret Christus qui expleta,passione sua aperiret nobis ianua patriae cςlestis, reserato vςlo.i. caelo. Nondu enim erat
manifestata sanctorum via ingredi edi in patriam ea testε, siue non manifesta via intelligentiae,quia ignorabant homines quid significarent illa mysteria, Nec putem os illuc nos non posse ingredi quo pontifex noster prius ingre sus est. Ipse nanq; dicit ad patrem: Pater, volo ut ubi ego sum,& isti sint mecum,& alibi,Vbi sum ego, illi e-minister meus erit. Et quia adhuc templum stabat quando apostolus ista loquebatur,& munera legalia,quamuis sine cau- si bi offerebantur,ideo subiunxit dicens: Ocdhuc priore tabemaculo habente statum qκa subaudis res parabola est hoc est, figura de similitudo temporis instantu siue praesentis. Quod enim agebatur in templo tu e temporis, figura erat & similitudo illius ve iratis quae ia in ecclesia completur. Sequitur iuxta quam subaudis parabolam siue figuram. munera er hostiae offeruntur, adhuc ibi a sacerdotibus, qua munera vel hostiae non possunt perfectum facere feruientem
iuxta consitientiam. Conscientia dicitur cordis scientia per quam intelligitur mens hominis. illa,inquit, munera earnalia non poterant persectum reddere seruientem in lege, iuxta persectionem mentis quia non valebant metem iustificare,dum non tollebant grauiora peccata. Neminem enim ad persectum adduxit lex.sed in quibus ex maxima parte mundatio legis constabat,subsequenter o- , stendit,inquiens solummodo in cibis σ potibus er variis baptismatib-er iustitio carnis subaudis:videbatur perfectum
737쪽
facere seresentem, Usue ad tempus correctionis, id est,meliorationis & emendationis impositis istis scilicet iustitiis carnis. Hae iustitiae carnales in disseretia ciborum & potuum, ac variorum baptismatum siue lauationum usque ad tempus dominici aduentus impositae fuerunt, sicut & reliqua
quae agebantur in figura. domino autem adueniente correctae sunt hoc est, eme datae,ac in melius mutate. Nam per
inunda animalia quae lex praecepit ut edantur, significantur munda opera: per immunda vero animalia, immunda opera intelliguntur , a quibus abstinendum est. Per potus vero mundos, doctrinam ecclesiasticorum virorur per immundos vero, doctrinam haereticorum nihilominus debemus accipere. De baptismatibus vero Iudaeorum plenius
in euangelio Marci legitur, ubi vituperabant pharisti dominum & discipulos eius: non lotis manibus manducare. Omnes enim lauationes illorii, nomine baptismatu designantur. Aliquado aute manus solummodo lauant, aliqua- do pedes,aliquado totu corpus, quando aut aliquid immu- dum contingunt,aut etiam si ad mortuu accedunt. Sed frustra lauant manus corpusque totu, dum contemnunt sonte saluatoris ablui. Nam quod propheta dicit. Lavamini mu-di estote,& mundamini qui fertis vasa domini: illi solumodo carnaliter intelligebat, clim potius de lauatione baptismatis Christi de munditia operum dictum fit. Ista omnia imposita erant usque ad tempus correctionis: hoc est,usq; ad tempus dominici aduentus.Postea vero immutata sunt a Christo in melius: quia dum carnaliter obseruabantur,munditiam corporis adimplebant. dum vero spiritaliter coeperunt obseruari munditiam animae pariter coeperunt operari. Christin autem agistens pontifex futurorum bonorum peramplius tar perfectus tabernaculum non manufactum, id est non huius creationis. Pontifex ludaeoru qui semel in anno cum sanguine introibat intra velum in Sancta sanctoruoraturus pro populo,Christit significabat, sicut iam multis in locis declaratum est: qui cum sanguine passionis suae reserato caelo ingressus est secreta patriae caelestis, ubi nucassistit vultui dei patris,orans pro nobis. Pontifex autem
futurorum bonorum, duobus modis appellatur . Futura enim bona quae nobis ipse administrauit,fuerunt verba caelestia,passio illius,resurrecti baptismus, remissio pecca-
738쪽
torum, persectaque iustificatio quae ideirco sutura bona appellabantur, vel quia mysteriis praefigurata sunt, vel etiam quia praedicta sunt in diuinis oraculis. Altiori aute intellectu futura bona possitimis accipere gaudia patriae caelestis, quae nobis per Christu administrata sunt. Vnde & potifex appellatur,cori potem .s. viam iustitiae, viamque ad patria caelestem ascendendo nobis exhibuerit. Alia transatio habet, Christus adueniens pontifex futurorum bonorii. Nisi enim aduenisset, nequaqua haec futura bona nobis adminifrasset neque assisteret vultui dei patris pro nobis. Notandumq; quia non dixit simpliciter apostolus illum assistere, sed per tabernaculum usus etiam eo parativo gradu, dices: Peramplius & perfectius. Taberii aculum autem per quod assistit deo patri ,humanitas illius est: quonia nili homo fieret, nequaq deo patri assistere posset. Tabernaculum ergo corporis dominici amplius est tabernaculo Moysi . tabernaculo quoq; Salomonis. quia illa manibus carnaliu hominum facta sent: hoc vero intra uterii virginis sine semine virili totius trinitatis opere effigiatu est.Siue in hoc est amplius & maius illis tabernaculis,quia diuinitas verbi, q tota no potest coprehedi in tabernaculo manufacto, in illo
homine plenissime requiescit, Persectius siue sancti is in hoc est illis tabernaculis quia cu neutru illoru sibi ministrates sanctificare perfect6sq; facere posset,istud tabernaculuad se accedetes & a peccatis mundare, & persectos facere potest. Quod dixit no manufactu ,exposuit ipse, lices id est
non huius creationis cuius nos sumus, quia no fuit semine
virili coceptu. Iste est lapis que vidit Daniel abscissum de
monte sine manibus,hoc est de populo Iudaeorum, datia sine semine virili & coitu masculino. Neque per sanguine hir corum aut vii lorum, sed per proprium sanguinem siemes introitiit
in sancta,aterna redemptione inuenta non cum sanguine legalium animal tu a quo perfecta iustificatio no poterat dari: sed cu sanguine passionis suae introiuit in patria caeleste, quo sanguine omnes sunt redepti, perfecteq; iustificati, noteporali sed et terna re deptione. De hac re deptione dicitur per Zacharia patre beati Ioannis. Vilitauit nos,& fecit re- de iptione plebis suae. Redeptio autem ad captiuos pertinet: dc nos captiui eramus captiuari a diabolo in primo parente nostro, Sι enim saeto hircorum cI taurorum , cr
739쪽
cinis vituli aspersis, inquinatos sanctificat ad emungationem caseni quanto magis sanguis Christi. qui per stiritum sanctum heme
ipsium obtulit ιmmaculatum deo, emtindabit conscientiam nostiam A operibus mortatae ad heruiendum deo viventi3 Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem mundare, α
sicut tune temporis videbatur sanctificabatur si quis im-m udus aspersius suisset illo sanguine' multo magis sanguis Christi poterat mundare animam nostram . & plenissime iustificare Sed ne quis putaret plenam iustificationem de emundationcm prouenire aspersione illius sanguinis i galis, subintulit Apostolus carnis emundationem secunda legem per illum dari, quali dicat. Sanctificatur quidem caro & mundatur propter legis praeceptum, sed tame animano expiatur Addidit quoq; disserentiae causam . per quam demonstrauit illum sanguine animalium non esse immaculatum dicens de Christo: Qui perspi ritum sanctum semetipsum obtulit immaculatum Uco. Spiritu sanctus , qui repleuit illum hominem in utero virginali, custodiuit eum
ut absque peccato ab hoc mundo transiret, essetq; immaculatum sacrificium in odorem suauitatis deo patri . Emundabit conscientiam nostram. i. inentem nostra ab operibus
mortuis. Opera mortua sunt peccata,quae anima occidunt. Sicut enim anima vivit virtutibus, quae opera vitae appellatur:ita moritur vitiis S peccatis, similiq; trahitur ad morte aeternae perditionis. st bene dixit ab operibus mortuis,siquis enim in lege tangebat mortuum, polluebatur: tamen
aspersione sanguinis postea mundabatur. Similiter qui imitatus fuerit opus mortuae animae,inquinatur, tame per fidediticae passionis in udatur. Qui enim tetigerit pice,inquinabitur ab ea: tamen per fide dominicae passionis mundabitur ,hoc est, si per poenitentia & gratiam baptismatis quis
fuerit ablutus ab operibus mortuis, si eadem iterum attia gerit, colaminatur. Sequitur. Ad seruiendum deo vis emi. Hic apertissime osteditur, quia opera mortua haben es no possunt seruire vivo & vero deo.quia illi mortui sunt & salsi. Si enim qui mortuum aut aliquod immundum tangebat.
non Oportebat eum intrare in templum : quanto magis quis opera mortua habens , non poterit intrare in cae- Ium3 Et ideo noui testamenti mediator est, ut moi te intercedente, siue interueniente in rede tronem earundem prae
740쪽
uaricationum quae erant sub priori teli Mento, repromissionem accipiant quι vocat uni aeternae haereditatu. Vbi enim teliam tuus
est,mors necesse est intercedat seu interueniat te talom. Testamentum enim in mortus confirmatum est , alioquin, id est, aliter nondum valit fumum esse testamentum dum vivit ille qui testatus est. Leges humanas hic videtur Apostolus tangere,quae solent testamentum quod alter alteri de haereditate sua facit,infirmum facere,quousque testator i psius testamenti morte interueniente discesserit mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino iam firmum manet. in hunc modum testamen tu vitae aeternae quod a Christo accepimus, non aliter nobis firmum manere poterat,nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi &saluari. nisi unigenitus dei filius pro nobis moreretur. Et quia ad illud con tequςndum quod ille pronuserat, indigni eramus, ipse nobis morte sua mediator factus est,ut per moriesuam indebitam illam quae nobis debebatur, auferret. Et quia fortassis poterant multi minus perfecti dubitare depromissionibus domini, maxime eo mortuus est quali
infirmus, beatus Apostolus exponit exempla ex communi coniue rudine legum humanarum , ostendens quia non vi uetitibus testatoribus, sed morientibus firmatur testamenta, fortitudinemque accipiunt, Quandiu enim vivit testator, potest immutare sententiam suam, S alios atque alios haeredes adducere in haereditatem suam . Quapropter Volens Apostolus monstrare firmum esse testamentum quod Christus nobis dimisit. dicit Ideo Christus noui testamenti mediator est,ut morte sua interueniente in redemptionem illarum praeuaricationum quae non poterant auferri& deleri in pilori testamento,deletae sunt aute per eius passionem .re proinissionem aeternae haereditatis accipiant illi qui vocati sunt aeterna vocatione . Na non loquitur hic degenerali vocatione,de qua dominus ait, Ν ulti sunt vocati,
sed pauci electi: sed de illa de qua idem egregius praedicator loques, ait de electis dei: quos praesciuit, nos S praedestinauit:& quos praedestinauit, hos & vocavit: & quos vocavit,illos d: iustificauit:& quos iustificauit. illos & magnificauit. Titulu aute aeternae haereditatis ex parte in praesenti seculo ia postidemus nobis a domino datia,euanget sim