Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

111쪽

rto G. TI A PAE E V N. R HAE P. forsitan commode, ex sententia uel ex animo appellabunt: edsit, quum e fictu in pateate quisicit non ignoretur, verum quo animo icerit solum perquiritur: ea est huiusmodi. Lex, Mente captum, si hominem occiderit, homicidam non esse. Mulier quaedam quum mente capta uitiis retur, filium percus it, priuignum interficit, e fanata in iudicium decersitur. Haec conc6sio non es, ut quidam putant, nam in concesἶione semper id conuenit,de constit quoreus se permotum si isse dicit hie nihil aliud in iudicio quaeritur nisi mentesne captis rit, an si latione ins nissilium leuiter percusserit,priuignum interjrcerit. Hos coniecturalis modos in diuisione connitutionuem non poessuimus, quoniam non species coniectumalis,stimodo esse pultantiis. Nihil enim additur per huiu modi coniecturales generi, quod speciem ficiat. Quare non alijs, sed eisdem locis quibus omnis coniecturalis tractatur, G conis

firmantur C improbantur, diltpositione quadam a tractatione, quod Scile omnibus patere arbitror, inter se disti

rentes, quae res facit uter ad pristorum oratorum orationes intelligendas ad omnem vim artems dicendi non parum utiles esse uideantur. Praeterea non sum ne scias nonnullos alius quoque coniecturali diversitates tradere uoluisse Verum si quis ea quae nos, Hermogenem secuti posuimus bene tenuerit, eum putamus omnia quae ad coniecturalem pertinent, sicile intellecturum. Nam

ter quidem quae ponunt, nullo pacto a superioribus dii, ne mihi uidentur. Ea enim duplex, cuius exemplum mox ponam, quam putant diuersum se, quod petitio testium in eum incidat, cum in alij duplicibus, quoniam aeque ab aduersario peti testes possint, non incidat, nubtam scit Abscultaton. Non enim fod aliqui Iocorum

inci

112쪽

L1BER E cvNDV s. miscuat nee ne, diuer intem quandum confiitutiones deciapere putamus e depositione quadam locorum intrata Elatione dillii re arbitrui mr. Quare si quis haec praecepti indiflpositionem transtulisset, non fortasse extrarem ficere uictus est et Nunc coniunctim ea bisset ereare non alienum uidebatur. Verum eorum quod ponere pollicitus sum, exemplum, hoc est, Medicu iuna caem aliis duobliuiuebat, alter eorum signis ueneni mortuus frit: Alter cum medico recriminationem habet, quam nos αντικατηγορία appellamus hic quis non uiderit. quod tale alter petitione tenium utetur, hoc pacto, Ostendas quis hi uenenum dederit, unde emerim, quomodo conste rim, quae omnia medicus dicere non poteriti Quare hoe

iam satis hic cautum sit,locos qui aeque ab aduersario atq; a nobA trum ri possunt, praetereundos esse eos quaerendos qui non eodem modo ab utroque sed iure o prostrari possint: haec igitur A superioribus non differt. Imperas Ela enim duplex ex parte rerum est. Frunruenim ali

modum coniecturalis dicemus quum penitus eodem modo tractare ipsam conueniat. Quod si quoniam aliquis

locus, uel incidit, uel non, aliis modum coniecturesis p rauerimus, in infinitium nobis haec modorum inutilis procedet diuisio. Praeterea cum omni in constitutione, eundem quam diuersiumstituam posse incidere arbitremur, ac quomodo idem incidat dictum est, diuersum quoque intercurrere exemplo demonstremiis, Formosus adulescens, ac pauper, aut eo annos diuitem fore, aut pudicitiari suam uenditurium praedicabat: Interim quidum mortuus, testimento eum heredem reliquit,reus est prodita pudi scitiae:hic transpositionem causae reus per diffinitiuum constitutionem Voltiet, quum dicat praedicationem illam prodi

113쪽

xti PAE Z V N. R HAE T. prodition pudicitis non itisse, quam accusator quin in his fiserit, quae ab initio sunt occupabit, C quum uterque quaecunque a distinitione de qua nunc dicemus, ad utilitatem suae causae commode truli possint, pertracti uerit, principatu stitus locos, qui sunt,persequetur. DE DIFFINITIVA

CONSTITUTIONE.

si tibis illinitionis ratio in hos locos distributa est, exp . di sitionem, distinitionem,oppositam dimitionem, raistiocinationem, Intentionem egi latoris, Ampliationem, comparationi in Assumptionem, quae si incidet, repuncto, C ab olutio consequentur qualitaterii, ex intentionem Expositio in hac constitutiones re idem si quod in coniecturali, ea quae ab initio sunt. Nam stitim secun- Eus dum narrationesn exponimus cum quadam amplificatio-ξρ te, quae circunstiniij circunflantidas conficquentibus T inuenitur, hoc modo, Quidam a templo uasa urgentea cuiusdam priuati sustulit, reus est sacrilegij. Expositio, consulto templum pethniungressu quam maxime occulte es,ud a inde urgentea abstulini, drinde negare audes sacrilegium commissse s haec expositio ab his quae ab initiola coniecturali dicuntur distiri, qu)d haec ea exponit, quae condemnationem non figiantsed comprehensio quantum instest,nullum uscipit condemnationem. Ad haec exispositio diffinitionis illidamenturm est,ad exposivionem accusatoris desinfordonitionem albist Dinnitio est qua

tota in uim e potestitem uocabuli breuiter ad noseae cauisu, sae commodum comprehendimus. Ea semper ab his solet inueniri quae derelicti sunt,ut ingressus templum sem,nullam tamen stituam fucrum uiolaui, nulla uasa acra tetiaegi, ullam rem templi ustuli. Aquibus ponea infir diffinitio

114쪽

LIBER EcVNDVI. Irs fastis , hoc modo: sacrilegium enim est rem fueram tangere,violaresurripere. Oppo seni diffinitionem ap- Opposita fledamus, quae contra diffinitionem desin oris ab aeeusa ' q-tore disertur Eum ab ijs, quae in expossitione dixerat, is rut colliget, qua ex re manifestum est desin oris diffiis nitionem ab ij quae ab eo derelicti sunt, accusatoris ab ij quae sim sunt, non a genere, erat irenti s ut nonninibu artis totam uim ignorantes Gediderunt, sentis

perstre inueniri. Nam etsi oratorem huiuscemodi esse uotimus, ut etiam eas diffinitione , quae genere dc disti rent sconstitit, inuenire Dile posit, tamen quoniam Mahementiores, atque Aciliores intellectu aquouis duditore uidentur L. Meduta ij quae derelim, aut ab his quae Ulafiunt liquum a partibus constituuntur, his ora torem potius, non illis uti debere censuerimus consuli3

templum, ut aliquid inde Hirret, introiuit, ne uidereatur cauit, quaeeunque citius surripere potuit, haec abctualit: haec a reo Sm uidentur, haec decusator acriligi esse dicet. Atreus his, quae ab eo fim non sunt, ut iam exis positum est, diffiniet, er derelicti sicut ille expositionem, vires postulat,dd diffinitionem accommodabit. Ad on

sim autem sinitionem , ratiocinationem accusator a adducet,quae per obsistentium utrasque diffinitiones istis ictiligit, ut nihil dii, rre hunc ab illa confirmet, ut posset dicere nihil afferre, Vt enim tunc imaginisi deor immortassiuam uiolatii, scelestus esses, sic nunc tanquam quireligionem contempsisti prosinus sine a templis de rura expelleris: Vel non diffisre sic enim deos contemni, quavis rei templo surrepta ,sicut eum imagines indigne tinguntur. Qu)dsi quid tale a confiequentibus non inuenitur, quo seriposse arbitror, coit ult) dicet templum pe-

115쪽

GD, elim ingressum esse, argentea uasa inde substulisse, iiihil dii bre, quam si imagines agrressus esset, eThoc

aut illud ficisi et Qua in re curandum est, ut quum non nimis a re gesti, ea quae derelim sunt distire uidentur, emenidisi hoc illi esse contendamus, ulsi idem esse conis

tenderes, crebro in aliquem manum attulisse, er uerborasse, eadem enim contumelia est. Quodsi nimis dbtirent, aut nihil aut parum distisre dicemia hoc modo aut illo iniuriari, uerbis etiam amplioribus hoc, illud angustioriabus amplectemr.Ilaec ratiocinatio,quae loci uim obtinet,

a constitutione distiri, quoniam hic ea quibus ratiocinaestio conficitur inpers chisunt, ibi perficium quid ex ptris icto consequituraton norinduis arbitror, ubicunque diffinitio inuenitur, ὀ ratiocinationem necessuri consequi. Nam sient ubique absolutioni opposita depulsis est, fediffinitioni ratiocinatio. Quare necesse est si horum uno accusator utetur, asterum definsori relinquatur quum Meroer opposita donitio diffinitioni contraria fit, in eo maxime ratiocinatio ab ea diffri, quod illa per in iridistisnon, haec per obsistentiam nititur, a qua in hoc diffisi, qu)d obsislantia non colligit. Illud etiamne aliquem laestra uolo, quod utile est, e fortis is necessarium distinitationem aduersari resilidiri, quod aut alsa, aut turpis, aut

inutilis it Primum ex opinione doctorum hominum, aut consuetudine loquendi, aut Mibendi probabit caetera honestius utilitatus partibius aperiretur, de quibus post dicemus Verm nequis, quoniam rar)lit, fieri quoquernon posse arbitretur, scire oportet has diffinitiones deis sinsoris scilicet et accusetoris, quum oppositam nuncupauimus, si alim derelictiss tanquam a partibus conis stituatur,et mologica με uocabuli interpretatione nonnun

116쪽

LIBER ris

intuliaim absolui posse Ea aut quae a generem dii eis

reniij constit, fortassis erit utendum, si aut auditores doctiores essent, aut maximes more ciuitatis, quum huiusmodires accedit, quae doctorum hominumsententia posis deridit sit diffiniri oleant haec ad doctiores reijci, ac eorum opianione dissolui: Verum quoniam de solutione quoque rae Ratheinvii tiocinationis dicendum est, ne cui con Psio decidat, etiam f- superiora clarius repetantur. Haec igitur omnia, distiniatio, opposita distinitio ratiocinatio,ratiocinationisso latio, quamvis quatuor quaedam esse uideantur, ui tamener potestite duo sunt, isdem enim I re rationibus dii iis nitionem er ratiocinationis 'solutionem defensior confi- dis Ilati aciet. Nos autem dismus, ut quod unicum re ipsa esse vi non deretur , propter usum atque utilitatem dicendi duo De irrinus, quamuis quae tempore concurrunt, tra latione dis strant: quae trucisione conueniunt, temporibus sistent, quod e si ratione exercitatis pateat evilmo,siexemplum posuere,omnibus palim erit. Vidit initio ergo utruque ea continebit quae rem antecedere solent, cum ipsa gestione negoci, sic ratiocinatio de ratiocinationis sola itio ab his quaerem Mnatura autem uetudine consequuntur conficientur, hoe modo, Insanire interficit Orannum: le sanatim praemium petit,contradicitur distinitio defensoris a derelictis, quὸd orannicida si qui consilio quam sciat quantani rem acturis fit pro reipublicae liberturi γ-runnis octidi Tu consilio uti non potuisti u quid quantamq; rem aggrediebaris,sentire non poterus, tu re .lis ibertatem tibi non proponebas, haec enim omnia ratione

fiunt,quam insanis nullam esse necesse est. Opposidi diffini .uo,quae accusatoris est,cuius locu qui petitobtinet: ranni cida est,qui ascendere arcE,inorantisi occidere ductus est:

117쪽

ris G. TRAPEZVN. R HAEEgo arcem ascendi, orannum occidi, neque disteri, si nullo consilio usus sum. Quaecunque enim, si ex consilio

orantiu occidissean,consequerentur nil onrnia conbec

ii sunt. γrannus interfictus est, Respublica liberata. In

arce nullus quem timeamus: haec a confiequentibus ratiocinatio est. Ratiocinationis solutio ab ijsque con equi oportu bet, multum disteri, inulta enim consecuta essent,s prudens interficisses, quae nunc nullas erunt. Qui enim consilio or nnum interficit, laudibG ilico extollitur, triumphis decoratur, tu post caedem medicus, π magis subiectus ligatus iacebas. Quae a Iuliffluit ratiocinatio

vehementior est, ei derelicti, vel consequentia, uel eius rei austrendae, quam abstulimus, intentionem opponemus sila incidit, intentio legislatoris ab utroque ad commotadaevi suum explicabitur: ut, orannicida praemium petat. Orator persuasit tγranno liberam ciuitatem dimittere,

petit praemium,quoitur si orannicida sititie orator γὰνannidem se expulisse dicet, libertum peperisse, leges ciuitati restitussie, quod torannicidium esse legislatorem lus e nullws dubitat. Ad hunc enim finem orannmocciditur: idem dicet ex persuasione iussistem assequuis eam, quod ex orannicidio consequeretur:do lictor nolui se legulatorem Frannum impunitum discedere uidisse, quod cuique intellectu icirrimum est, orannis mestu modis expelli posse, orannicidae Lum praemiis constiis tuisse, quod critius Frannum esset, er omnem in post rum ab eo uiro orannidis infrendae sus icionem remotiis et Unde instri persuasionem ab interfictione nitatum dii tire. Neque aliqua re distret haec diffinitio, quae id diffinire nudetur, quod in scripto positum est, ab illa quae ne scripto venit in iudicium, nisqu)d ad suam dijnitionem

uter s

118쪽

LIBER SECUNDUS. Illic uelatention scriptorin accommodat, rabia

uersari diffinitione ipsam in quantum potest, dimre

ostendit: quod ut clarim pateat, breuiter repetendaem detur Expositio petitoris,Tγrannidem posivi,praemia

volo. Dimitio definsoris, Nullum capies praemium, γ-rannicidium non est, e diffiniet ab ij quae derelicti sunt. Deinde intentionem Diptoris diffinitioni fui solu D tmii Q fitioni ratiocinationis accommodabit. Hoc illum uoluisse m dicet utlγrannus poenu penderet , ut nulla suspicio instrende orannidis remaneret, e si quid ui modi: petitor oppositam definitionem adducet. Non enim hoc esse orannicidium dicet, quod ille diffiniuit sed Orannidem quouis modo deponore, ciuitatem oppressam liberare, neque differre persuasionem ab occisione, quis ex viris que leges ciuitati restitutae sint, quod scriptorem uoluis se ostradet. Quare patet ratiocinationi, er eius solutio lni intentionem legis applicandum: qu)d si non quoereatur utrin quod ictum sit, idem esse uideatur, atque illud quod in lege scriptum est Uertim lex allata omnino dubia esse uideretur, legitima locis qui incidunt hie pertrais Elanda est.Stultum autem esse eensemus, aut quia nonnunquam legitinia causa diffinitioni complicatur quod σcaeteris omnibus constitutionibus accideresolet aut qui nune hunc locum a lege ortin habere uideatur, legi itimam esse diffinitionem putare. Non enim hoc nod randum est, ii a lege adiuuatur, nam hoc er alijs decidere potest, sed si tori controuersia eius a lege proficiscatur perspiciendum est, quae res ut clariorsit, ex phaa

propositum in coniecturalem trabamus doc modo, Expu

li tγrannidem, praemiis mihi dandum est, non expulisti: coniecturalis est,cuius signum, liberam esse ciuitatem L

119쪽

ntima hue etiam incidit Attamen propter hoe coniectu: resem legitimum nemo unquam dixit, accessorium uteri legitimum aut incidentem posse in coniecturali stituinis ueniri nullus dubitabit. Quod si locu3legitimios eos terret, illud me nugis terret, caeteros omnes diffinitionis Ioacos non a lege,sed inde potius oriri, unde e tota quaestio

profici citur. Nam is qum diffinitionem appellam , etotam causam continet, quemadmodum coniecturalem ea

quae ab initio appellamus. Vnde ab eo edusa diffinitiaeva appellatur,eπeo deficiente, diffinitiua causa nunquimconsistet. At diffinitio, hoc est Ioctus ipsie qui causam continci,nunquam detege,semper autem ab his quae gesti sunt, aut derelictis,ut iam planumscimus nueniri solet. Quarire cum is locus qui causam continet, C sine quo nunquam deitutio erit, a rebus aut derelictis, aut actis nascatur. relinquitur, ut qui diffinitivam in legitimis ponit, Crbis gitimae constitutionis sipecies, lane di itiuum pari

intelligere videatur. Praeterea omnis stilus, ut etiam furi perius dictum 1st, non ab eo quod probat, sed ab eo quod probatur,ta oritur Cr denominatur. Quare hic si princiis paliter de intentione Iegislatoris quaereretur, scriptum sententia fortu*is esset,nune autem non id quaeritur sed sit ne orannicidium res ab oratore confimi, an non. v rum debis hactenus. Nunedd praecipiendum redeamin. si ergo lex incidat dubi D, incidens stilus legitimus occupandus est. Quodsisiola intentio exquirenda', locus tune as intentione solum quaeritur, qui tum incidit cum quaeritur utrum id quod in lege scriptum fit, diis quid sit, quale Scitum dicatur necne Uerbi gratia, quum in lege rannicida scriptum sit, oporteat nebune qui persuaα

120쪽

LIBER SECUNDUS. ex quo etiam ficile persticitur non ex uiligis, hune Io- cum quem intentionem appellamus, proficisci,sed quod Actum est.kgi accommodari debere,quam accommodatio nem nonnunquam per incidentem feri legitimam, non incongruuem esse, iam diximss. Quare nil iam di nitiis iam legitimae constitutionis habere, mans tum est illud etiam hic dicendum uidetur, quὀd quandocunque lex quaa irtur, nos magis quam aduersarios iuuat, plurimum in

lege commorabimur,eanissingulatim cum commoratio 'commemos

ne i opus fierit,exponemus.Verum fi ex aduersariorum ratione. eausa lex esset,eam quum recitauerirnus, non per singula sparticulis, nec cum commemoratione, sed totius legis imi sententium comprehendemus, breuid semiora recedemus, quod praeceptum hic dictum, etiam cum legistimas traminus, memoria oprime tenendum cst Q nὸds Inulla lex incidit, aut hunc locum omnino praetermittemus, laut ex uniuersalioribus aliquid trabemus,boc modo, Quae lex unquam hoc uoluit sui legislator hocsensiti nonne haec una omium legum intentio est, ut mali puniuntur boni praeings honorentur Item ex alia parte tam pecescutorum quam eoru ra quae frtiter gesti sunt diuersi-ntes legislatores uiderunt, quod e punitionum praemioriam ostendit uarietas, eri effectu potis quam pro intentione bonmnis, cui poena aut praemio absci iniit: sed plura fro is quam opus fit, de hoc ideo dicti sunt, non enim quae dicipossunt inuenire, sed ipsos locos ostendere propo uimus, nunc ad reliqua transeamus m

Ampliatione rem magnum se ostendes,s ccusas par udin, si defendis, e non solum a circunstantiis , sed a iniquantitate etiam C qualitate rei confirmabitur,ut si dicM,3 Ita civitaterim hinc incoin Dant commoda recepi cibo com