장음표시 사용
81쪽
incertum est, de hoc igitur latum est, ut quaereretur, ita senatus rem non hominem notauit, o Pom de iure
non de icto quaestionem tulit. Nunquid igitur aliud in iudicium uenit, nisi uter utrilicerit insidias f pro icto nia biI Inter iudicationci vero C propositioncin hoc interis est, quod propositio summam totis negoti plerunque
Scatio solam, Iudicatio cum rationibus continet Praeterea dicatiosaepe multis in locis, C tota ex altera parte dici potest. Propo sitio nonnili cum probatio sequatur. Quaorri suo re Proposivi quidem de qua loquimur, aut iudicatio ex altera parte emper erit, aut pars iudicationis, iudicati
nem propositionem nunquam esse necesse est. Quare iudicationem nisi cause clari fima sit, e simplicis ima, ut ex
ipsa narratione quid in iudicit ueniat clare appareat, semper proponem scinduplici discili, ut causa postulat principalem aut initio confirmationis, autposta cessorias, aut in utrisque Iocis Iocabimus : irmiorem quoque ex accessorij sepium tingemus, semel proponemus, si ex multis unum relinquiuolumus, quae nobis ficilior probatu,ta utilior fit, caeteras tanquam si conuenire deberent, a quasi quaestionibus seiunctionem aperientibus ita
proponemus. Oviotas explicatis,qu ad irimorem utariimus, quaeprobauimus tanquam si conuenirent accipi mus , C firmioris controuersiam aperienvis, quae omnia a Cicerone sectitati uerbis suis ostendimus. Ad haec acriter conoderandum , si tota causa fimplici propositione comprehendi potest, quam in partessues diuidere cons stiri liceat, ut in praeficiendo Pompeio imperatore, quam genas belli proponat, e pro ' Q. Negamus te bona P. Quint.
82쪽
LIBER s EcVNDV s. san viniij. Sex. Neu possedisse ex edicto moris, in eo θonsio im est: ostendam primum causam non βιisse, cura praetore postulares ut bona P. posueres, deinde ex edicto teloysidere non potirisse, postremo non possedisse. Sed huius uoluminis iam finissit, caetera in aliud transsi-
V Maim in primo libro exordio, narratione, diuisisne breuiter diximus. ae ut Scilia caetera absolueremus,consilirtutiones' que declarauimis quotimodo iudicationem inuenire conuel docuimus, in hoc libro dabimus operam, ut uniuscui que stitvi loci quibus confirmationem c cons titioneniferi necesse est, quam dilucide pateant Per quoniam conaiecturalis ad alias quoque causas saepe utila est, eum primum exponemus quam etiam ea ipsa causa diligentius tramre constituimus. Verum ut omnia scilius eriintelligi, Crimemoriae commendari possint: er in hac eralijs constitutionibus unumque uelocum certo uocasu, Io nominare operaepretiam uidetur quae reser si durior
83쪽
t G. TRAPEZVN. RHETprciter verboris nouirum videbitur, lamen quoniam perutilis est,non filiisupersedenda, verum etiam id eo duae ducim conficierida, quoniain antiqui)yimos Latine linguae
autores, ac ipsum Ciceronem id finitasse persticuum est. diri et Constit*tion i coniecturalis ratio his locis comprobari
solet,recusatione,nonnunquam festium petitione, cui loco etiam quaestiones, praeiudicia, rumores tabulas, iusiurandum , quoniam testimoniorum uim habent,iure inferimus, noluntite, potestite, comprehensione, absollatione, repu&mne,transpositione inuersione, qua te com ni Horum locorum accusatoris quidem proprius is sollas est,cuem repulsionem dicimus: destit suerireeuntio ab is solatio,ira o sitis,inuersiis. caeteriautem communes lamatitas is iis accusatori quam destri oris. Recusatio est Iocus, quotoissus modis comim causam nobis rei cere cona)nur haec si aut lege,
sit ut firma consuetudine, aut iudicatis adiuuatur, non Ioaevi sed persecta est constitutio, quum translationem appellamia: Recusatio autem quae loem est a circunstinujsinuenitur et his quatuormodis praecipue conbderatumes ut enim ab eo quod res deficiat, ut siprodigipater non appareret, CT parricidi prodigus accusaretur, detur enim in hac coniecturali recusatione , quod hunc causam subire non debeat, nisi constet patrem occisis esse: Autus eo quod plurima personas propter diuersitem vitae, una. eadem ratione damnari non conueniat, ut sit rem iuuenes nunquam uxorem ducere coniurassent, ermuli interse uiuere accusarentur , unusquisque perseώ-
dicari debere confirmabit,' quὸ alio more utque caeteri
uixisseι Aut qu)d ab eo quod hiscerunt iudicium ubaeire non d beamus,hoc modo, Viri ortis tituas et trophaea
hostesconituebat,et hie apud uos proditionis accusaturire cit
84쪽
LIBEM SECUN DV s. sre'ciet enim iudicium, nec debere se causam dicereias 'mabit eius quod ab uti s fictum est. Aut a tempore, hoc modo, Ignaui cuiusdam filius magno animo, nisgni, que uiribus saepia hostesfigat, C pater eius mu-trem adulter accersit: Dicit enim miter muliis transaditis annis, hoc crimine i do accusari non conuenire.
Sunt qui purint hunc locum non in conisectura Llum, sed in omni causa perutilam , quod aiunt Alcibiadem timias is
adhuc puerum intellexisse. Num cum Pericles magna cura uentum. angeretur,quonam modo pecuniarum rationem rcip. redis
deret, dixisses,tur, potius considerandum esse quo, do non redderet quibus uerbis eum asyrmant hunc I eis uobiisse significare, quo prius conamur aceruicibus re cere causam Deinde siparum hoc procedit cisteros quoque locos adhibendos aiunt. Ego in alijs quo D s hunc locis inueniri non ficile negauerim, quum semis per ipsam quoque persectam translationem quaerendarierastuin si ea legibus, moribu3, iudieatis non inuenitur, per circunstantiam aliquam translatiuum hune Ioc quaeremus Tutius enim est, erimitum iuuat sequentia, primis si non debere nos eius rei subire iudicium scaretur, deinde per obsistentiam ad caetera transire, quinstitim, ac si ad nos ea res eiure pertineret causam subciis pere Inpetitione testium considerandam, utrina deae fatore testes de re fruntur. Nams testes producuntur Mesensior a uoluntate, de qua mox dicemus, tessimonia oris improbabit quὀdficilicet aut gratia, uisii utrae aut ab nitate, aut pretis,aut metu, aut ambitu, quae omnia ad retiocinatio a pertinent, aut impulsone commotus, ut metu, ira, aut perrurbatione ubist in dicenis
do testimoni mentitus sit, quae ita ege uita sua comproo
85쪽
minis congrχιτ dicatur Ossare putet testes uoluntate eraemonistrationis locis, lii persona attribuuntur, creomprobari circi ci soli re neque solum quae priuatim, sed etiam quae communitis in pompium dicuntur, maxia me si testimonia publica essent, accipienda sunt, sicut Cicero pro L. Flacco aer leuitatem nutionis crinconstititiam, perditosq; Graecorum usque ad dandu mutuo testiis monia mores ampla oratione insequitur. Ad haec infrina.
tio testiuem coniecturali quadam sulpicione comprobari potest,si aut nou se ictum quod dicunt, aut non potui est ieri urgumentabimur, C id aliquo coniecturae loco assequemur: deinde sit ea quae a testibus dim sunt, aut eois
r aliquid cum signis et argumenti non conueniat. Praeterea si unus alteri contradicit, aut idem sibi, ut aliud superius,aliud inferius dicere uideatior uulsi rationibus erargumentis,quod dicat comprobare nititur. Nam haec duo postrema cupiditatem eius arguunt, vel gratia, uel odio, neIcaeteris huiu modi uehementer accensam. Econtra, ro ab his omnibus accusator te timoniorum firmabit con-
Itintium. Quhdsi testes non essent, rem eos circunstinisi romnibus,si eam sicultatem res patitur, diligenter peistet, quis uidit ibi uidi s quo tempore quomodo rem amni dicit aut quomodo uidit ubi ipsi quum uideret erat aut etiamsic, lautum scelus sine testibus credi non oportere , praesertim de Bruto modecti imo uiro, quam id uir omnium perditiisimus,m ius inimιcus asserat, Crisaxiae meus rep. ubi nihil temere,ut in tγrunnide credisoleat. A cu utor hic dicet, plus signis σargamentu quam te libus credi oportere, haec enim exponi ut gesti sunt, testes
86쪽
stiones more maiorum trabere uolamm,dicemus dolore bonum cogi ueritatem aperire Deinde quae in quaestionibus
dicti funi, uerisimitu esse coniecturae locis allimabim
Crsignis e argumentis conuenire ostendemus. Reus in his quaestiones interponi non oportere, quae signis Cris gaementis ita patent, ut quaestionibus decipi non possimus: deinde alium alio recctiorem ad dolorem esse, et ingeniosiorem ad comminiscendum aut quod cire posse uel uspicuri, quid quaesitor audire uelit, uicti quid conueniens dAeat, intelligat sibi ritem doloris futurum. Quare dolori
non esse credendum: quae omnia aliqua coniectae diaet mentatione,si res possutit, comprobabluitur. Nam idine
saepius repetatur hoc loco dictum sit, quod non solum in
hac constitutione , sed etiam in alijs quandocunque aliis quid in irtur, quod quoniam infirmum sit, negari ab adversario potest id a nobis aliquo coniecturae Ioco comis probandum videri Praeterea scire oportet accusatorem non seruos in quaestionesJed ipsium reum saepe re here tabere, quodsiimili modo tractandum est, nisi quod haec toramenta, quae ad eum con*runtur in peroratione comproisbata causa per amplificationem aut commiserationem dif- tribui aptius poni, quamuis Tullorum locorum mnium,non quae hic ponitur,sed quomodo dissionendi ratio postulat collocatio sit. Inter praeiudicium rex plum, quod a iudicato ducitur , hoc interest, quoniam tu Adicatum est quod de re simili aut maiore, aut minore, vel ' aequali pro irtur: Praeiudicium est eadem ipsa de re qua de agitur Iam sententia hoc Cr in iudiciali inuenitur, ut illud contra Milonem Inutu iudico e caedemsectam in I ppia via contra remp.uideri, hoc enim senatu decreis
87쪽
G. TRAPEZVN. R II E Tt prius sui, in iudicio cause agitin esset eon tuti
Nilone aduersuri dicebant.Et in coniecturalis pro cluetitio ne damnatum Oppianicum ueneficij duobus pririudicijs ostenditur prius eniim cuma derc. Fabriti, libertus accusatu er dunatia i erat einde nec Fabritius imiliter per eosdem iudices linqua conficius ueneficiscondemnatur Ex quibus iure danatu Oppianicu sequitur:hoc igitur praeiudicium sit inuenitur in iudicialis plurinum perlegitimiumstatum raelatur. In coniecturali negabimius ad hunc hominem ea praeiudicia pertinere , illos damnatos, quoniam C alioquin nocentes homines, ininsemeis eisrunt,non oportere damnationem sceleratorum hominum integro viro nocere,σcaetera hutu modi, quae tam lacum habent,cum qui praeiudiciis premitur,honectioris uitae uis detum Praeterea tenes eorum iudicioris eorruptos filisse, C utendia loco contra testes adlaeesi possinitis, dicemus callidos ac distrios accusatores fuisse, bonospatronos reis non ad Lisse. Item cinuptos iudices uel ineptos, stultos ues isse. Denique iudices rogabimus, ne alieno iureiurando suum condoncnt. Quare omne praeiudicium, vel earum personarurin didrrentia, qui reictunt, fuerunis, iudicum, patronorum,tectium infirmatur,uel quξd ad eam rem non pertiiteat, vel quΘd aliter intelligendum, quod legitimo stitu obsoluituri Quoram omnium contrarium compro- bari potest. Emoribus dicemus, si non temere nasci,
morem ostendemus , qui subsit aliquid. nussi enim causa posse rem quampiam omnibus ess in ore, si ita res se non
habeat. Rumores etiam nonnullos ueros commemorabia inus,ac eis fidem dari oportere nonnullorum autorum verbis comprobabimus. Econtrario argumentis eskagendum
tu a conjici fibula, quam unusquih minacorum, loco,
88쪽
LIBER'sECUN DV s. rtempore, causa constare ita potest, ut σῶ ἰipetur, ereredibilis uideatur, multa rumoribus credita iiisse pro ueris, quae postea fisa inuenta sunt. Infirmos due
sarios argamentis , ad ramores, rem incertam con*gere. Rumoris in Milita tem autoritate confirmabimus,
multos in eo aduersirios filis er esse, quibus nos fidem non habemus. Tabula quoque geruntur non in edidis .f. nunquam quassio dimus, si aut inhonestum quid, vel non credιbile, aut omnino impeἰibile continere uideantur, non recti fuisse gignatores, aut etiam aliquem ab itisse, uel definctum luisse,quod firmabimus,ftempora non conagruunt. Praetereus quae antecedunt in tabulu eum sequentibus pugnit i detestimento et haereditate ageretur,tes, torem hunc qui haeredem se dicit nunquam cognouige, uel inimicum iis e scriptori tabularum. ne amici)fimu senisi per extitisse,eum corrupim largitione,quod viti Crixis stimatione homim de eo corroborabitur, testitorem ros haeredes ante mortem saepius multis praesentibmnoamnasse,non fuisse causam cur mutasset trisulas, si rei Poenon possumus, e scriptum id patitur, legitimo stitu explicabimus. Iusiuranduma petitore uel de in ore uel petitur uel offertur, in utroque religio personae consideranda uidetur sto fertur Trion accipitur, id iam ex re nostradicemus1la dabitur petitis, impudelia est si id rursus, pudias. Quare nisi religionem hominis noueris, of redementiae est: accidere etiam potest, visitam ab utraq; parte iuratum fit, contentionem per onarum icere ne lcessessit -dsi non petitum, e tamen contra nos dis iuersarii iusiurandum acceptis sit uel iure id fieri posse negabimos, uel tectimonis modo res tibimus. Volimius quaeritur ex causa er uitricia his maxime cor deratur,
89쪽
s UE T V N. R HAE T. quae personis attribum funi, quos locos demonstrativi euneris esse manis dum est: hi fiunt butu modi, nomen, nauris attributa tura, uictus, fortuna, habitus , affectio, studia, casus orationes, de quibus latius in tortio dicetur: Nune breuiter aperire sufficiat. Nomen est quod unicuique proprium ac certum uocabulum est. Naturam hic appella
mu nationem, ut Graecus: patriam, ut Athenien s coaegnationem,ut cornelius sexum, ut vir, mulier aetatem, ut iuuenis senex: commoditatem corporta aut anima, ut longus valens,uelox, memor cuius frita incommodita tem,ut breuis umbecillus, tardus,obliuiosus hebes, incidus,
e similia, dum haec nobis insini non indufima compararisiit:tiam ea quide non in natura sed in habitu ponimmaniactu consideratur quomodo educidim sit apud quos uixeririt,aut uiuat, quos praeceptores habuerit , quibus amicis utatur,quo artificio acquaestu uiuat quomodo rem finali rem adminictrct. In frtuna, seruus necti an fuerit, undiaber, an priuatus, an cum potestite et si cum potestite, iure an iuiuria, diues an pauper, clarus an in m s. In babitu est uelocitas, robire, memoria, ingenium, Crsimilia non natura data, sed exercitatione quaesita. Affectio,ut Ix-titia,maror, metus, audacia repiditas, pallor, rubor, timtubatio Studium, ut philosophiae, rhetoricae, geometriae, artis mugicae. Fam,cesus, orationes, a tribus temporibus considerantur, quid licerit, quid acciderit, quid dixerit,
quid ficiat, quid bi accidat, quid dicat, quid ficturus sit, quid dicturus, quid bi ea urae sit. His ut diximu
locis erruisti hominis, per uim uoluntas confideram tur. I Iam hic accusator subdolam verbi gratia, cognominatum dicet aduersariam , quod dolo semper aequalles aggrediatur. Praeterea iuuentus luxuriose volantistis
90쪽
supprimit paupertas. Educatio denique e societas, consuetudo uiuendi, caetera quae dicti fiunt, imagnam praebent copiam , qua accusator reum uoluisReicile probaribit, quod tutius exponeremus, pictis intellectu id sciule putaremus, Crinitia ab arte, caetera ab exercinitiora ne proficisci exin imurenam. Illud etiam praemittendum, quod pleris locorum, qui personis attributi sunt,potestitem magis arguunt,ut prima,habitus,studia nonnulli uoluntatem magis,ut nomen,uictus,as ctio.Reliqui communes tam uoluntatis, quis potestitu mihi vitiniuri Verum non sine ratione uoluntati omnes attribuimus, quoniam Crpotestas ipsa uoluntatem inducere solet. At nonnunquam et si ante noluerimus,limen quium copiam ad aliquid comis mode iciendum nactos nos urbitramur, in molitaniar, ut quod nolabamus iam cupere uideamur. Quare nobis uictum est omnes hos locos uoluntati ait ribuere, ac hinc ad poreis statem quoq; trans ore omnia quae ad eum comprobanaedum pertinere possunt causa est, quae ad suscipiendum Scinia inducit. Ea diuiditur in impulsionem ex rationem. Impulsio est temerarius impetus animi ad aliquid Scien Impdum fine cogitatione, ut cupiditas nimia,iracundia, uinoes lentia, timor er omnino omnis perturbatio animi, quaerem consilio e cogitatione uideri non1sinit Ratio est quae
aut commodorum spe , aut incommodori ιitatione ad maleficium hominem impellit, ut quum dicimus adipi cenae di, uel retinendi, uel augendi commodi: aut econtrario.
erutandi, rejiciendi, uel diminuendi incommodi causa ad scinus impulsum esse, quae comparatione etiam conbderari possunt. Ut quum dicimus maioris adipiscendi come modi, aut maioris euitandi incommodi causa Scere, olui