장음표시 사용
131쪽
is TRAPEZVN. R HAE T. sit.Partes iuris,qu)d aequo e bono, ac consuetudine unicuique artifici licere,et pictori similiter pingere, a quo velitiinponere licet saccusare non potes. Item quod nuDla lex unqκum uetuit, nullum iudicatum unquam repro- resna, bauit, C sei quae caetera incidunt. Personam hic appeLluanus locum quod qualitate quadam personae rei per obis stentiam ad partes iam retu definditur , hoc modo, QMdsi etiam ea in iudicium trahi possent, quae nulla lex vetuit, nulla consuctudo deiecit, nec aequo Cr bono remotabantur,cimen publicae iniuriae pictor poenas non dabit. Nam hi uniuersum Rempublicum afficere incommodis possunt, qui Rempublicam gerunt, ut oratores, legati,
Imperatores priuati autem quod non gerunt,nec bene nec
male id gesisse unquam credentur. Is locus deficit, quiunt persona huiusmodi est, ut Scile uideatur rem patrasse potam uis tuisse, ut IImperator lase maiestitis accusetur. Distiis nitio cad personam per obsistentiam refertur sicut ipsa
persona ad iuris partes restrebatur, hoc modo, Espi- tor Rempublicum uiolare possit, non tamen in pingenado non enim pingere, incommodis afficere rempublicam est sed naues hostibus trudere, moenia de cere, socios abstrahere, aerarium depilare hi tres loci proximie destir foris sunt e coniunguntur ut plurimu ni Alius enim Euam quodammodo confirmant, Cyprimus per inficiationem, caeteri per obsistentiam prostrantur. Quare uimr cu utionis quoniam iudiciu in subire recusant, habere uita dentur, hoc modo, Non oportet causam in iudicio eius rei dicere, quam nulla lex uetuit, nulla prohibet consuetudo. odii etiam rei no prohibitae ausum dicere aequiam esset, pictorem tamen Paedusae non oportet, nec enim pictor
unqgam rempublicum ladere posset:quod si posset ionis ,
132쪽
Ratiocinatio utrunque colligit, haec enim quae reus scit, Ratio alio in perniciosa reipublicae dicet ,quemadmodι ὰ ea quae
ab ipso reo perniciosa se conceduntur, nec diferre afffirmabit pingendo, aut bonibus naves tradendo, rempublieam laedere :si lex incidit intcntio lepulatoris ab utro. mpliatis. que ex resua explanabitur. Ampliatio accusatoris nidis pulicano gnum quod est commissum,ostendit. comparatis,quod et comparatio. multo multis, quam ea quae dicit, hoc est, maius esse detrimentum approbabit rebum necessarijs carere,quam naves, aut moenia bossibus tradere sciendum autem, quod ampliatio cir comparatio per comprehensionem, hoc est, ashs,quae ab initio adfinem fiunt comproba litur:num tam persona quam rea oco , tempore, modo, causa, magis bos Ioacos quam caetero virmare solemtis: caeteros enim saepe vel una circunstantia stabilire contentamur, hos nisi uis comprehensionis approbauerit eo quidem iudicio potius praetereundi sunt. Verum quoniam persona Cretes nimxime continent comprehensionem, exemplo demonstremus quo pacto ampliatioci comparatio his ejiruntur 'elli Expersona igitur magnum rem issim dicemus, quΘd piis
Elor unus tam magnum ciuitatem tantis incommodn f
eerit, e quὀd multo matas est, a priuato, pictore ita oppressos esse,quam ab Imperatore, aut aliquo magistruis tu,quoniam ad perniciem contempli,s retis sumus.Ex re magnum Jefictum dicemus, qu)d rebus necessari spriis
Oti Sine torquemur, C quod multo maiusquam moenia deqcere,naues hostibus trudere, quae recuperari icile μαlent, Sines nos,non nostra consumit,o ut nosmet hostilbus ciuitatem trudamus pleruns cogit. In quibus etiam si ita placuerit,coniunctim ad maiorem uehementium, reliquarmi coim
133쪽
xi P Era V N. R HAE T. comprehensionem inserere non incongruam erit,hoc Oado, At in qua haec ciuitate ficit, in quam ampla, Crsu filici Per quam mesore ac filiciore caeteris, et quo temispore quod in angustiore cum penuria esset annonae,er quomodo,depingendo ad portuis picti naufragia deis frendo, ut quum ex parua re magna pernicies sequereatur, nos magis doIeremus. Sed de busulis Illud non preis tereundum puto, quod hi proximi tres accusatoris loci
ad personam e diffinitionem, duos destit oris locos, opponuntur oe ampliatio quidem ac comparatio comprehensisne approbantur Rutiocinatio uero sola perbona, renititur, hoc modo, Nihil deberisiue pictor sis siue Imperator,dum Rempublica ladas. Item,idem est te hostiis bus ciuitatem tradere, Crisime opprimere, quae plerarique uesbuis, homines cogit,ut est hostibus tradant. Assolutio a partibus iuris capitur, C tribus proxime positis locis maxime opponitur, ut non est maius hoc quam nauesprodere, nec ita magnum ut fingis hoc enim natura crilege, Creaetera, licet, illud prohibetur. Di bir, en absolutio a partibiis iuris, maxime in duobus. Num Volutio ex paritora iuris Partes iuris aut inter se, autudductis alijs,ationibus approbantur: C partes iuris, quum in princia pio confirmationis ponantur, in reiectionem iudici a
cipiuntur hoc modo, Non licet id accusare, quod nulla lex, nulla consuetudo prohibuit, quod natura praebet, ori mnes fictistitit. AUolutione autem non dicemios,non licere aduersario id accusare, sed esse tali negabimiιε, aut natura, aut lege,aut consuetudine, aut aequo Cr bono, aut pa- cto,aut bis omnibus,aut pluribus, quale aduersuris ratio-rionatione ampliatione de comparatione ostendit, hoc
modo, Itura differt hoc ab itis:bo enim licet da uelim
134쪽
L1BER SECUN DV s. rassunt Absolutioneinuenta,necessario repulso per obsistentiam quidemsemper,per inficiationem uero quam aut natura , aut lege, aut pacto absolutio nititur, impudentistismum est dicere,non licuisse.sin autem a consuetudine illa confirmatur, poterit repulso etiam per inficiationem inis ueniri. Jumptio, hic lacus est repulsioni oppositus, qui, vita aliquid extra Uliaemendo, rem licitam ostendit Eam quadripartito sicut er omnem V ptionem, partimur. Est enim omnis asst ptio aut concestonis, aut relationis, aut
remotionis, aut comparationis. Quare conoderandum
est, qua ratione assumptio ad ab olutam constitutionem trahitur. Nec negauerim aliquam assumptiuae speciem omnibus suis locis, qui tamen ab absolutae locis dii, rant, hae in constitutione posse inueniri, quod etiam quam de diffinitione diceremus aius diximus Ed igitur asy-ptio huiusmodi est, pingere inportu naustagia probis
stitui, qui cupiditate lucri saepe praeter tempus nauigati reststinant. Quare in proposito themate comparationis est. Nam remissem dicit esse,ut emolumenti ex ea non
damnum ciuitas persequi posset. Non sum nescius coni clara quoque propositam causam posse findi ,si diceret, non quoniam ille naustagium depinxit, sed aliud causa aut noluisse uenire, aut tardasse nauigantes. Sed iam diis Elum est, quod etiam Cicero saepiyime in Vetere conframat, unam atque eandem causam multis nonnunquam
eonstitutionibus tramri posse, Crad unum constitutioisi nem alias quoque posse accedere: quod quum accidit, quid ficiendum fit indilbositione, dicenim uidetur Ver ut nullus dubitetuli squoque tribus modis assumptionem in absoluta inueniri, exemplis id explanare non gravabimur, Quidum friem uirum, in imperator , libeo
135쪽
iure enim interfectiam adulteram dicet. Item, soror trium Horatiorum intersim curiatque tresfratres ouanteis, achonium funguine cruentos uidit, lacrγmus effudit. Accusatur quod iniquo animo erat ciuinitis uictorium, defendit natura licitum : Assumptio concestonis est amplius, quaedam ciuitas crebro deficiebat, eim moenia deqcere imperator persuasit,caeteri deinde foci ab ea ciuinitae quaererium poticbatur deficiunt. Imperator labe reipublicae accersitur, defindit lege, con uetudine, equo ex bono It-
euisse in concione proponere quicquid reipublicae utila arbitraretur: qu)d soci dejicissent, se poenas dare non oportere: Assumptio remotionis est transfrt enim cui pum adsocios: altera repulsio assumptioni opposita est, s nauigantibus prodesse uolebas, alio modo,quo reipublicae non obesses, illis consulere debebis. Vnde mani istum est hunc alterum repusionem nunquam per inficiationem, semper per obsistentiam niti concedit enim rem, quὁd stilicet in utilicitem nauigantium I cisset.sed Gripus, aut
locum, aut modum, aut omnino aliquam circunstintiant reprehendit. Hanc repu*ionem, tanquam altera sequitur Milo, absolutio ps Iocus quem nosti σιν , Latini Infinitionem
. appellare post unt. Ea est huiusmodi, oporteat ne unimr- quenque ut potest, reipliblicae pro virili parte consulere. cuius a firmativam partem hic definsor habebit alterum
accusator,quamula nonnunquam pariumper eam commu
tet, hoc modo, Nulla oportet in perniciem reip. arte viti Sciendum autem quod semper uterque aduersariorum hac
infinitione uti poterit si causa dubia est, id est, inter honeristitem σturpitudinem media. quin in re honesti defin*-
136쪽
LIBER E CUNDVI. risii re turpi accusatoris infinitio uehementior est. mal naseas. Otas eruntentio quomodo conisderetur iam dictum est. Ab 'Vt φ
solute modos quatuor ponimus: omnis enim absoluti, aut simplex est, aut duplex:rursus simplex,uel propter rem gestim in iudicium uenit, uel propter aliquem euentum, qui rem gestam confiecutus est. Duplex vero aut per coniunctionem aut per diuisionem feri solet: nonnulli plures absolutae modos arbitrati sunt, sed omnes ad hos reduci ritis-ninum est quare praetermittendi omnino uili unt. Frustira enim in huc dicendi de inueniendi praeceptione dicun- tum,quae sotam, erum siciunt,caeterium ad dicendum, hil amplius affrrunt. Osiod uero hi quatuo modi necessario a nobis positi sunt, exemplis melius prospicitur Simo Et latetur plex,quae ex re gesti in iudicium uenit, huiusmodis c. sim t. Pompilius, quum a Galilis obsideretur, uenit eum hosti-wm ducibus in collocutionem,in distefit ut exercitwm educeret,impedimenta amitteret postea hunc totam rem in anulis e poculis caelauit Accusatur quod aduersitate reip. gaudeat: huiusmodi simplex absoluta incidentibus Iocis, quos exposuimus, agetur Altera filii quae ab euentu, qui
mi gestim confiecuts est, in iudicium uenit ii quasi quod
consecutum dicitur, non eadem ratione uenisee probabile sit,coniecturalis accedi quale illud si it pictoris: in res ge
sti huiusmodi est,ut plane possit dici,nis id βcisses, hoc no
accidisset, locus coces ionis omnino incidit,ut in hoc exenapio, Philippres Atheniensibus optionem dedit,ut uel duo milia captiuoru,uel mille qui in praelio ceciderunt acciperet, per uacti Demosthenes mortuos accipere,captiui a Philippo litterficiutur,accusatur se reipublicae.Flutumori u soluta recusatione habet pes lam, quam si placebit parti bis iuris,personae, ac dis in tioni coniungemus meo autem iudicio
137쪽
r P N. R HAE T. iudicio post comparationem collocabimm,ea est bula moedi, Non potes me bidus rei accusare, quid enim decu usistrum quod postea consecutiam est sed non oportet eius rei poenas pendere,suae ab alijs gesti est,non si Smiliares, non si propinqui non sistatres essent qui ges munt. An for is accusas,quae in concione populo consului ut tune uel sibi radixisti iudicio populirepulsus,nunc non me solum, verum uniuersum populi accusas uel si non contradixisti, aut habebas optimum quid dicere, quod conticuisti, e tu potius huirus muli causa quam ego esse uideris:aut nil aliud
dicere habebas, C hoe ipso ignorantiaefuturorum crimine, quo me accusas , similiter accusandus es Sed haec lon- iu stam proces erui quam oporteat. Nam hoc libro Iocos polum nictionis,non quid ab unoquoq; loco inuenire posin sumus ocere propositum est. Etenim omnia quaerere, quae dici possunt,quum artem doceas, stuliu mihi uidetur,quatare ad propositum redeamM. In huiu modi ergo absolutet
possumus etiani aspumptione concessionis optime uti, hoc modo, Nullus unquam hominum futura sciuit,quare si haenatura hominum ego etiam Arturorum euentam ignoraui, reprehendendus non sum. Haec assumptio in hoc maxime
ab ea,quaestrine semper incidit, diffa re uidetur, quod illa
ad rem, quam reus scit: haec ad id quod confiecutum est, commode resistur. Duplex ab olim per coniunctionem sit, quum duo crimina interse ita coniuncti affruntur, ut alteram ab alteroseparatum crimen non sit, Crtamen virus cum astero culpabile uideatur, hoc pacto, Quidam
inconcione omnibus semper contradicit ipsi quid fieriere eat, nunquam dicit, i, se reipublicae accersitur: hic duas esse Uohitis nemini dubium Licet enim unicuis dicere quae uelit in concione itemsilere licet. Huiu modi
138쪽
LIBER GEc VNDV s. adbsolutae illud maxime propriu est,quod accusator utrunaique coniunget. Nam si separabit, nihil unquam confim. mare poterit destrisor. Quoniam unaquaeq; res ab Hiera semota , nullum habet culpam. Et quemadmodum accus torneutrugmperbe, sed coniunctim ambo considerat,sedestnsior alterum ab altero diuisum trambit. Duplexabsoluta per diuisonem fit,quam duo huiusmodi crimina causae insunt,ut etiam utrunq; per se crimen uideatur, hoc modo,crebro quidam ques habuit uxores expellebat, de non
solum denuo alies ducebat, sed etiam adoptione sibifilios
nullos comparabat Accusatur turpis vitae, estndit licere diuortio dimittere uxore aliam ducere,ac filios quoso cunq; uelit adoptione asciscere. Hi sciendum est duplices nos eas appellare causas, quae simplices non fini,si etiam ampliores quam duae quaectiones in ea inuenirentur.Huiusmodi absoluta a superiore diser quonia virumae
quodq; per se uenire in iudicium potest. Quare tam abaccviatore quam a destit ore separatim haec omnia ord-ri possunt: cauamuis uehementior sit accusatio siquense
admodum insuperiore, coniunctim agentur omnia non dico ut in coniecturali duplici fit, unum prius ab aliquo loco, deinde alterum confirmetur, antequam ad alium la- et transeamus, sed quum ab aliquo loco propositiones trabis,eu ad omnia quae incidunt crimina simul accommodabis,ut uerbi grati si ampliatione magnam rem ostenadere uelissumme illum remp.ofendere dices, qui orataeane sua populo persuadet ne quid earum rerum sat, quuali feri oportere aiunt, quum quid ficiendum sit nutaniodo aperiat. Deinde a circunstantijs ad hoc confirmandrum inuenies rationes, ut in tertio libro dicemus miput an alios quos modo absoluta inueniri, id maxime
139쪽
adulteri accusabant, inter mora iudici , dimittere acci sationem, Cr uxores commutare placuit. Accusantur tu pis uitae.Hic duae personae utit, quae in iudicium trabatur,er ab utraq; quadrupliciter voluta sumitur, hoc modo, Accusare aliquem licet, dimittere accusatione nullus prohibetur, diuortio ab uxore separare nemo ventur, aliaruetiam ducere licet. Q quamis insint,stamen quoniam a
superioribus Cragendae oe dicendae causae huim artificium Dile intelligitur ros assolutae modos,qui ad dicenis dum necessari nonfurit, omnes silentio tradere utilius visum est.Nunc de iuridiciali Ul ptiua dicemus.
Voniam iuridicialis assumptiuae constitutionis θν
cies,quus quatuor esse is primo libro declarauimus, eisdem stre locis pertractatitur,ne ldgiores quam piissis, μυε- esse videamur simiae omnibus dicemus. Omnes igitur his locis absolui solent, expositione, distinitione, nonnun- quam ij quae sequuntur diffinitionem usq; ad comparationem,intentione,ipsa assumptione,qui locus,quotlia causam denominat, totam quaestionem continet, ac ideo cau- sum,aiu comparationis,aut remotionis, aut relationis,aut concessionis appellamus: Item intentione,repulsitane, conmparatione ininitione uiolenta, infinitione, altera repul fon ab olutione,qualitate,intentione. Expositio eorum quae ictisunt, breuis cum amplificatione, qua imis modica tro modo, Arma,equos, caeteraq; irrilitari infirmenti hostibus tradidisti,remp. sisti.Item in concesἶione,Inis sepultos homines,qui uitam reip. condonauerant, dimisitasti, fecisti ne alij pro repub mori uelitit, quare rempub.
140쪽
qui usique ad comparationem diximus, hoc modo, Non estudere rempublicum, exercitum seruare, ac milites e magno periculo incolumes omnes educere. Item ἡ contrario,
Quippe hoc est sedere rempublicum, arma hostibu sudis dere, quos amittere infirmos milites,acsub iuguam missos
educere. Item in remotione, Indebitam legationem non
proficisci hoc est rempublicum dere. Desinfors oppositam diffinitionem ibi irre non posit, non hoc dicet,sed deae
trimento aspicere, exercitium perdere, moenia dejjcere. In
concesἶione liegabit peccatum esse commissum imprudenotidia ut nece1fitate. Idem in relatione,hoc est parricidium, consulto indemnatam matrem occidisse. Item e contrario, non est parricidium, adulterum , ac patris interfectricem occidere. Nam quam res patrata duplex esse uidetur,quod comparationi ac relationi criminis accidit, utrunque a tractis describendum, qui non riderit Ratiocinatio semis per accusatoris est, utranque diffinitionem ita colligit, ut non disterre hoc ab illo, sed idem contendat caute tacimen in comparatione agendis est, ne dicis idem esse incol es milites educere, et arma hostibus tradere, ed potitutam hoc,quam illud usione reipublicae appellabis.Tractatio enim locorium in dicendo, paruus immutatio a b neri cessaria est, tu nonnunquam quum eundem locum tractemus mei; aIlo modo tractitionis nune aduersuritum uehe meriter percutiamus, modo nosmet ipsos aufunis nostrum
subuertamus. Quare hoc saepius admonendu,parva comtatione,tu prodositionis,tu evirationique ad propositione ait rutur,saepius totu locu aut utilem aut nonsolu inuti