Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

161쪽

vel e contrario, quὀd Solon maximae autoritatis uiriti rudicauerit, qu)d plures ciuitatu sic utintur, qu)d iustius risiviva dis de melius fit quod utilius lauru .Violent distinitio, nons hoc praeuaricatio,=d constitutio legum, e firmamen, tum Item e contrario immo ni aliud quam praeuaricatio, et rum te non ascendere lex iube tu ascendisti Infinitio, oportet unumquenque pro uirili parte eivitati tibi ut is era retia vit, consulere. Item, non oportetinisi leges confierues Abpo tera repulsio ut in assumptiuis accusatori, est et infiniistioni destit oris per Uictentiam opponitur, hoc modo,ncti tibi licet pro uirili parte reipublicae con utere,non mmen omnimodo quovis nisi rem populo aut Senatiupat -bselutis ficeris. Absolutio ilicet quaecunque reipublicae confine via consulere deris,uel non commaniculo consili, conficere, 'si etiam non liceret,irimen quum propter brevitatem temporis, hostiumque impetum, ac caetera huiusmodi differcndum none esset, mihi tunc proficio licuit in alitas e Voluntas per com mnes locos tractintur, qui sunt a scripto quia dem in erum, qui quaera fleatur contra id quod scriptura

est stellie, timen auecat ficti quaerere destrictionem a sen-

tentia contra eum qui raptim scriptum recitet dicriptoris sensu mi uoluntatem contemnat. Legitimam confiituistionem per contrarias leges dicimus, ut in priori libro doclaravimus, quam duae leges, aut etiam una, quae diuid tur liter se pugnare uidentur: hanc postscriptum, semientiam collocamm, quoniam etfidem geminatis locis truis Ela: r. Vnde noniiulli non diuersum a scripto e sententias tegitima speciem hanc ed modum eius quendum putarunt, scut duplicem coniecturalem, aut diffinitiuum non cons blationis sipeciem, sed morum corvecturusis etiam nos inprimo

162쪽

LIBER ME UN D V g. rerprimo posuistis Verm hanc segregandum omnino inlatiligent,si ut etiam seperius dictum est, diligenter confidorare uoluerint, omnem stilum ab eo quodprobatur fuere solere deinde in scripto etfientelia unum scriptum frtur, easto modo fiunt hic plura: quare quam unius Crmitorum eadem esse deinitio non posit, diuersa lagiistimae species has esse, nulla, dubitauerit Praeterea non μ-

Ium adueritatem rei, uerum etiam ad dicendum inultura

interest, linam ne aut duas putemus. Num in scripto crsententia, unus scripto, alterfiententia ,semper contrar sin legibus uterque scripto im legis, qua nititur, C sententia contrariae lagis utitur Pomremo in contrarijs I gibus, etiam istocm incidit,quem continentia Latine apis comismi M. pedare placet, qui tunc inuenitur, quum duiplura per se, aut diuisione quadam plura scripta uidentur.Locus autem diuersus, si ab ea re qua quaestio est nascitur, quoniam diuersiitem eorum quae probantur ostendit, aliam conastitutionis speciem confiituit. Quare contrariae leges

scripto C sententia diuersum legitimae Decim omnino

constituunt, qui locis scriptio sententiae geminatis uno mitum addito, tradditur expositione, scilicet eius quod praeterseriptum fictum esse dicitur,intentione, altera expositione scriptiuitera intentione Verum inscriptio, ruistiscinatio, crassiutio in contrarijs legibus idcirco ra tristae inueniuntur, quoniam quicquid ex his locis ab uno dicitur, ab altero etiam similiter proseri potest, 'hae 'hae .equalitatis ratione etiam absolutio deficit, nisi quum ea lex quae adestri ore proponitur, eum locum possidet quem continentiam nominamus, ergo post diffiitionem, ut in 'in se scriptio e sententu,assumptio,repulsio,comparatis,uisistenti di nitio, infinitio altera repulsae, deinde qualitra er

163쪽

et uoluntas secti tur. Loctu ueris quem in cotrans legibus inueniri diximus, quem continentium Latine,quoniam nos περιελον dicimius, notrinare placuit, post comparationem collocabitur, quae ut dilucidius intelligi possint, in hoc themate conbderentur Lex Abdicato non liceat quicquam paternarum reram Videre ex Lex,Qui en pore tempestitis in naui perinan erit is, dum habeto: db-xaedis io dicatus tempestile permansit in naui paterna. Expositio accusatoris sic agitur, ut in scripto e sententia:

Intentio quum fis abdicatus,rem paternam Uidere non potes. Intentio hic legislatoris est, perquam destrisor expositio inem accusatoris res tat dicet enim Pgem abdicatos hae redinte, ac succesione quadam paternara moersim priuare liosse non ut filiis, sed ut alienum nauem pol idei aera laten re cui loco subiungct alterum expositionem, quod sciliis' cet lex iubeat eam nauem habere, qui tempore tempesti tu in naui permanserit huic expositioni alterum intentiois, nem opponet aduersarius nam id nobis uniuersaliter praeceptu sit, scripturas per quum contra nos esse uideo

eur, intentione, hoc est, sententia, c uoluntate scriptoris solui debere haec igitur altera intentio hic erit, quὁdiegbilator eos uoluit, si permanserint , po fidere qui abis

dicati non fiunt, ex tune quum alia lex non contradicat, sequitur indeteriminutio, quam C inscriptionem nomina mus. Sed quoniam exaequari uidetur, ut diximus, difficillime inuenitur. Posset autem tunc incidere , quam una lex dilucida, altera obscurior esse uidetur, aut cum una lex iudicatis confirmatur, est,quod ea lege plerunque utantur iudices, altera stre nunquam: tunc enim huiu modi legum diuersim te, quod una clarior aut usiurpa sti sit, altera o curior G usui parum accommodata, poterunt hi Ioci

forta

164쪽

forti is id pertra lari, ut non rideantur ex utracluebari te omnino eademsed diuersa dici Ratiscinatio, di itiopi uer, atque indeterminatio, difficilime de Dinimis quam incidere possunt, qua is magii oratores etiam quae discilia sunt, orationis ui Scilia reddant. Verum

nos quod ars intentionis flendit, non quod grauis ora. 'mentionisto escere potest, nunc sequimur. Itera intentio es ltera intcn-

qua bententia cruoluntas scriptoris ab utroque uini roque scripto inquiritur. Accusator dicet, ideo legislatorem abdicatum rebus paterius privasse, quod non dignum p tri et turpem ac odiosum patri filium quicquam quod parutri esset Uidcre Delinsior, non propter hoc, uerim ut eoactisu labore uos ipsos inent ire uelint, ut quis fernos nihil habere intelligunt, pericula subeant, honeniam quaestu inquirat,ociam et delicius procul ab ciant,quod is

1 cit. Nam uterque post eam intentionem, quam scripto deae commodat fictum subiunget ei conveniens, ut accusat

hic turpitudinem uitae, destiuor ictum periculum sutiem, tempestitem breuiter supponet. Item ideo ei, qui in tem pestile permanet nazem dari iubet, ut navigantes peria ieula tempestitum libenter sullirant, C ex hoc quoque pauciores ciues naufragium putiuntur. Ex parte accuti sutoris huius legis intentio in proposito themate, vel non incidit infirma est. Nam etsi noluisse legislatorem duplici poena eos affici,qui nauem reliquerunt,constit dia- mendicere praestrita parenti inuidiosum est si alius vis

ret, non verssimile in apropter muto infrimores etiam ea terae suae rationes esse uidentAr,numqai contrarium Iogem intentione infirmare non potest,is quasi cocedere videtur, illa potius quam sua lege utendum esse: haec scripti intentio inscripto sententia ad inscriptionem affini so

165쪽

latiua incidit C intentioni de Moriae opponitur,hoc mota do, Sed abdicatus es, e nihil patris,didere potes, crutetur breui amplificatione per locum coinmunem contra abdicatos. In omni enim relatione assumptio loco cominuni approbatur. Definsoris assumptio, Sed permuncti in naui in qua comparativam quid incidit, Melius atque utiliusfiit in naui permansisse, ac ita subire periculum C perpeti tempestitem, ut nauis ac ominia quae in ea erant salaa iit, unus omnia simul perdisti essent. Item, utilius egereipublicae mihi naum adiudicarier hoc enim exempla,et alii uo periculo conabuntur a tempestate naues conservare: hic tempestauiis magnifice ante oculos subqcietur. Repulsio destilboris ad assumptionem accusatoris per inficiationem prius,deinde per obfictentiam restretur,Ets sessem,quem tu putas, ac ita turpis ci infimis ut tu dicis,nui quam tamen iure navi ea priuarer,qumseruaui,nes temispus nunc praeteritam uitam accusare, sed hac de re qua de agitur distulare,quam tu uirtute,ac labore meo constrimesse negare non potesssiccusatoris repulse,Alijs in rebus, non in his quae lege probibentur uirtutem tuum ostendere debebus comparatio, quodnam criptum legis oporteat potius seruare,si una iampridem C semper, astera nuperirime,vel raro usi sum ire, e quae lata prius si haeea Publicola,illic Decemuiris multi hac,pauciores illa utantur: aut si hoc pro republica agi conueniens Rud pro priuatis quibusdam script sit: haec iustior aceomimni iuri, aequo Cr bono magis conveniens: Si utilius, conducibiliusquesit hanc, quam illum seruare, quoniam si haec reuocetur, ita incommoda restublica perpessura est illus contemnetur, aut nihil, aut milto minus incommodorum ad

ducet.

166쪽

LIBEM SECUNDVS. 16sducet. Ad comparationem continentia propritu bulastitui Iocus, praeter eos qui scripto e sententia ultribuuntur stitis consequitur continentia est locus, quo di contismi

uersis quibusdam positis scriptis diligenter quid contis ant, quid contineatur consideramus, hoc est si possumus

huiu modi earu m legium naturam ostendere, uicti una obseruatur,altera etiam simul obstruetumi reuocatur, alte ruitiam contemni uideatum, hoc modo, Sinuum possidebo da illarum legum despicietur, utraque obseruabitur: permansi in naui, secundam egem eum habebo quae iam patris non erat,nec paterea amplius dicenda,ex quo tempestate relidu*it Verum quoniam uJocus non plane nec aperte in propositio exemplo incidit,ut eius uis omnis ela iarius appareat, hoc etiam thema huius scriptiponatur 'unius Io,Vitiata uirgo uitiatoris aut interitum,autconnubium optet: quidam duas simul uitiasse dicitur, una uteritum, alia connubium optat:biextranque partem legis integrum fre dicet capite plectitur. Numhoc modo utraque ulta finiuriam erit quod si alterum in uxorem accipiet, alteri nullo modo ex lege poenas dubit, per hune locum Cr Ab Irogatio ac Derogatio considerantur,er utru manu it bed altera permittat. Nam illa lex, quae iubet, aut cui nihil abrogatam,aut derogatum Pit,quum plus uilia con tinereeam uidetur, quae permittit, C cui abrogatum 1, ne derogaturassit. Quodsi quid incontinentiam ab adueri sario a rtur, non alienum erit utriusque rei uti collatione ut si humanitatem, Crisibericordium it continentiae opponat, ut simul conseruari quoque legem dicat, collatio honesto er euentuferi potest. Violenti diffinitio continentiam confirmat, hoc modo, Nihil paterni posideo, non erubae nauis quam in media tempestate relicta esset,

167쪽

G. V N. R HAE plius patris, sic sum alicuitis esse dicet, quod in tu is tela illius de gubσnutione est sponte, aut des 'eratione relictum, alienum esse, quod e legistitor sensit, qui

eos,quiliavem in tempestile relinquunt amittere iubeat. Item contra, non poterat non esse putru quod nullius alterius erat. Item non est hoc construare legem, sed cono

temnere, si uiuus uitiator relinquitur necesse est enim semdeat uitiata despem omnino G abiem preella,qxum nutilam sibi ultionem secundum eges Adlam esse uideat Nemecontrario hoc est conseruare egem,maritum uitiatorem vitiatae concedere quum optet ψnitio e caeteri loci, qui inscripto sententia infinitionem sequuntur, quam muriscinationis cidunt, ut in Uliamptiuis diximus trumbuntur. Rutio- inutionis hi sunt loci exponitio, accommodatio ratiora

cinatio, diffinitio, criptoris intentio, ampliatio, uiolenta diffinitio,comparatio,49ωmptio quae si incidet, etiam repulsit inuenietur, quam absolutio sequetur, deinde quali-

tus Crintentio, quae ut clarius pateant, breuiter exempli causa in hoc themate considerentur, In correctionemri

uium, nominatim udere quos utilebat confvellerat uetus comoedia, quod es perutile foret, rimen quum uitiose

praeualerent, lege cautum est ne quis in comoedia ciues amplius nominatim dat quidum in imaginem eoru ur, quos nomitiare non licebat, hinriones personatos adduce ito bat,reuue fit legis. Expositio, udis ciues contra legem in bia comoedia Accommodatio est Iocus, quo rem nostrum non discrepantem ascripto donon Damus, hoc modo, Atqui timuis neminem non Anaui ro enim est quod Iege prohibetur.Ratiocinatio, nil disteri, person utim ciues uel nominatim I. iure, utroque enim modo certa ratione populus cognoscit

ussori girupem, quod legillator fieri holuit Distinitio, pluri

168쪽

LIBER EC UNDVS. 167 plurimis disterunt e diffiniet ut lique ut dist hiendo demonstret quam hoc ab illo di irrat, quam diuersintemo tendet, genere, natura, ut, magnitudine, loco,tempore, persiona ,opinione, quae quum in utrisque illidari positi acon equentibus, quoniam ratiocinationem sequitur ij nitio, tuam clariorem, tum lichementionem habebunt uinti Scriptorn intentio tam accusatoris quam de insoris est, mptoris et ccu ator dicet legislatore noluise comoedos, quemcus ipsi ciuiam uellent,inius uituperatione uiscere Definsor, non propter hanc causam latam Iegcm, sed quoniam per- utilis comoedia ciuibus uisa est, non expulsa , scd prohibitas dere nominatim, ne in aeternum memoriam uit peratio ciuiuam permunere aut ne quosi commentari uit perationis ciuissim comoedia extaret,quser ad praebcntes, er ad posteros homines turpem alicuitu, ciuis commemorationem ficeret: Ego alam qui nominatim laserim nem, u

nem,nec a me scriptum quicquam reliqui quo aliquis uituperetur, Critilitaton quae ex reprehensionesieris olet opsi me omnibus contuli, er nihil unquam contra legons c peuidebor Ampliatio magnum quid ab reo commiss ostendet. Violentia finitio, nihil diiud est non natis dere, quam certo signo significare quem uituperes, quod tuficisti comparatio,qu)d maius etiam sit eos ciues quos cois dere uelta, ita adducere, ut eosdem ipsos populit uidere existimet, quam nominare Assumptio hic meo iudicioniurelationis quam comparationis incuciae potest. Relationis, ct uehementer infimes esse uiderentur, qui si sunt: dicet

enim iure reipruexatores,aut quadrupIrtores,sicuriosita

huiusmodi in be laculo uituperatos nis, si conducibilium atque utilius cum nuti uitio se retrahunt , tum etiam

m reip. ut caeter asiis

ipsis, ut quum se

169쪽

xos N. II E T. telligant iiij suis ignominium confiecutos, conentur vir-Rep φο tiae in Smium expellere. Repulsio,non hoc modo,sed accusatione potius eos a uiti s deterrullies, erreipublicae me- Uolutio litis consuluisses. Absolutio icet unicuique ut potest, uelut uult dumnodo leges non euertat,quod utile futurum inatelligat conjicere. Ovalitus e uoluntas similiter ac in Nermagora superioribus. Scimus multos qui emiugorum imitatisct sint, omni institu conatos, complures modos excogitare,

qui id solum mihi agere uis fiunt, ut ars difficilio cognitu

putaretur, nos eos modos senodare nitimur, qui ad dicendum perutiles sunt. Quare, quoniam nonnihil addid endum refert ficilius enim inuenire poteris, si haec certim t- ratione intelligas quatuor hos modos ratiocinationis me- '' nioris commendandos duximus,a simili scilicet, a maiore, a minore, quod antecedere dcberet, C a contrario Amili est quod proposuimus,c id quod nunc dicemus Lex,

otii patrem inteo cerit,obuolutus corio dehciatur in pro- fluentem matrem quidam interstcs e conuictus est, Criaisdem lici poena recuset. A maiore Lex, Exulem intra sine deprehensum liceat occidere, quidam uerberauit Ib- Ium accusatur quod manus intulerit homini Aminore quod antecedit, Deprehensum adulterum liceat uerberatare, idulic uerberatus post aliquot dies interit, is qui uerberauit, reus est caedis A contrario, Viro forti praemiam quod petit. Imperator destriorem pugnae necauit, reus est

aedis. Flos modos ad dicendum non inutiles putaverimus, quoniam e ad ratiocinationem,et diffinitionem,qua quid quod Sctum est ascripto delerat inquirimus,ta ad intentionem scriptorta, ac ad uiolentam dijinitionem instren-bi Aes dam, oe comparationem nonnihil asterre uidentur. Q mscriptum ambesi esse uidebitur , quod aut redditione, siue

170쪽

LIBER E CUNDVS. Me constructione scripti , aut diuisione uerbi compositi, aut defectu ipsius scripti,aut uaria potestite uerborum fi ri solet, his locis utemur, expositione, intentione Iegislatoris,continentia,asDemptione,repulsione n initione,qualitate cr uoluntate, quae in hoc exemplo qualia fuit, breis

uiter confderentur, Meretrixsi coronam auream habet,

publica esto. Expositio in ambiguo duplex est, accusa simνη et toria,quae quid lege Sciundum sit, breuiter proponit, hoc modo, Lex te publicam esse iubet. Defensoria quae ambigui naturam'tim proponit, non me, sed coronam. In legis tentio legislatoris est, qua ad utiliuitem nostram scriptum exponimum ro modo, Atrociter legislato puniendus meretrices putatuit. Atrox enim ficinus dicet, meretricem bu Miusmodi corona se exornasse qua sola utuntur pudicae. Item e contrario, puniendus putauit, sed non it acriter, ut tu existimas intentionem uterque alijs inibus, natura, more, equo Cr bono confirmabit, ut appareat hoc non illa aut hoc potius eriptorem uoluisse. Ite ex utilitius, uel honestitis euentu, quod inhonestifim sit meretricem statem pudicis uideri, quod etiam inutile, quoni in hoc modo, din quaenam tignoretur, misceripudicis poterit, quibus de rebusatrociter eum puniendum en uit con σφ' utinentia perspichtur 'diligenter cooderabimus,quae senistentia ex his, quae scripto attribuuntur, alteram continet: qui locus in exemplo proposito accusatoris est hoc modo, Atqui si tu publica eris, e corona una tecum publicubitur: si corona dabitur ut tantum fialam impune fuscipies. Qua de re dicet si ita fiet, ut ipsi censet, nullo modo iudi ces legem centemnere posse: si ut aduersari putant legoa intelligant, errare ipsos, ac ab intentione scriptoris Ion-zias recedere Assumptio relationis estper locum com- a mnem