장음표시 사용
151쪽
o G. TRAPEZVN. R HAE. borium,nec contrastitutas egesseri quid doceas. Villitatem in duas partes diuidimus,quartim unam usum,alteaeram nec Iarium appellamus. Vsus est, quier si quo madest iuvat, tamen cum abest non plurinum obeli Necessis rium est,quod nisi Sciamus calamitatem allaturum est.Ηo dupliciter inuesligari solent, num C si hoc Scimus, quid aiobis usuis turum fit, quid necessarium adueniet apeari uis e si non Scimus finaliter quem Gum amiJuri,
quae necessitus aderit ostendemia,quorara utrunque rursus quadripartito diuidimus. Namsi scimm eum usum, ed Teommoditates,eu necessaria nos obseruaturos dicemm,quae
in praesentiarum possidemus, multa quoque fore nobis,
quorum in praefientia indigenim Incommoda etiam quae modo urgent, expellamm, futura priusquam ueniunt rubtabimus. Item sino scimus,bona quae nunc habentarie manibM amittemus, utura non sperabuntur, mala quae ad intinerunt,e: alia quos consequeturbae ratione siue horteis artigr, iue dehortemur,commoda,et incommoda,iiistitati et fisturo temporeconfiiderabisvi,quae omnia tripliciratione perspiciuntur. Num Cr bona quaedum animi esse dicimus, ut religio, pietes, uirtus e corporis, ut sanitas, robur, pulchritudo Cr rerum externarum, ut diuitiae, potestis, gloria, quibus Iulius suo loco dic tu. cauend- autem
ne id quod palam obesse, ut prodesse uidetur, huiusmodi
esse negemus. Nihil enim est quod magis auditoris anselim lictendat, quam mani sti certas ratione compro' bata negae. Quare multo tutius est, siquae aduersarijscienda diculi utilia esse uidentur , utiliora dicamus eae
quae nos proponimM,acita per comparationem commodie incommodi, Cr aliorum agamus ut tam exige mcon uetudine,quam ex aequo. bono cilitate commodi
152쪽
TI CVN DV s. ' mnite aude,caeteriss sinaliter quae incidu hoc potius quam illud ficiendum hortemr Posibile utili adiunctis est, Possibili. nain neque quod utile est, nisi possibile,neque quod postis bile, nisi utile uideatur suscipere solemus. Posibili duae
partes ubiectae sunt, Scise ,el difficile. si Scile ieripotest quod dicimus,dicemus huiusmodi esse, ut etiamsi difficile
xideretur, tamen non contemnendu esset nunc uero qu&m
st ficilinii ,sed fleremus rationes:sin difficilees per in sciationem C obsistentiam tradhibitur. 2Mon enim esse difficile argumentes imur deinde ersi difficile esset, tamen
portere pro laude er honestite laborescrporicula taci; ter sufferre, crisaxime ne grauioribus opprimamur, hodautem ficile de laue est: quod si belli aut pacis deliberatio esset,posibile ab his quae personis attribuni diximus inlle afligaremmmam tum animi, tum corporis, Crixternari rerum commemoratione nostras vires cinciduersarior comparabiium,quorum unumquodque unicuique constremus , nisi forte angufiij dccideret causae, ut utilius ad diaeense videretur, non singula singulis, sed uniuersu uniis versis exponere id in contentione si non omnibus an oppotecellimus, id quo praeualemus es,rrendin, e omnibu praeponendi . Si contradicimus, cile difficile issicile impcllibile fore comprobabimus, quae similiter,si commode fieri potest,injiciatione et obsistetia absolvemus. Hi locus ab his semper fuere solet, quibus res qua de eontroversia est,tanquam instrumentis conficitur, quae si alijs apparati tur,ea quoq; confiderida sunt,ut bellum militibus et lasse: haec ambo pecunia Laudabile est quod dicit honestim et praebentem,et con equet commemoratione, id ex officio et uirtute nascitur, qui quatuor sunt, prudentita iustitia,frtitudo,modestia: de quibus locosuo latius dicetur inck 4 locum
153쪽
i TRAPEZVN. R II E T. foeton his modis, quibus utile, conuenienter tractabimum, quid 'cientibias, aut non icientibus, laus, aut igno mnia nobis attribuetur ostendemur, utrunque instinti ac confiequenti tempore , laude C ignominia q adripartitis diuidemus, hoc modo, Si Scimus, quam iam nacti existimationem vide ri conseruabinam, Crimeliorem confieque risi qua ignominia sit, aut fissa omnino
putabitur,aut diminuetur alit si que confiecutura erat, penitus evanescet. Caetera quos si liter de de utilitate dicebamus excogitare conveniet. Item quod aequo Crbono, e caeteris dicebamus,in posSili maxime, ac in lauadabili fieri solet. Nam quod clare honectum appellare non possumus, id non turpe: quod non ficile uidetur, id non nimis difficite: quod non utile, id non obesse probab se sciation ad quod duer artus' infinitione ob ciet, non debere ad eam rem Sciendum ciues hortari, quae non officiat edad eum quae prosiltura sit Euenim est consecutio laudata bilis, critilitas postrem confiderata, is a laudabili Crutilitate, re param,ira latione multum distist crete qui-m non dem diit Art. quoniam con equitur. nunquam antecedit, iam hoc modo,Vtile est Florentinis opem ferre, sic enim non in Venetia, sed in L guria belliam erit: quodsi non ficimus, non inadiguria, sed in Venetia pugnabimus. Item laudabile erit,liberum ciuitatem tutarι, ne in servitutem deueniat: quod si negligemus ibertatem uilis non iniuria prodere uidebis r. Euentu poctea ostendes, amplificando, quae lucra,quas diuitias,quam laudem, quod nomen constaquemur, si pro libertate in Lγguria pugnabimus. Item econtrario, quae damna, qua iacturus, quam ignominiam nobis e posteris nomis huc negligentia praeparabimum. inii euentus e si nonnunquam ad confirmandos eos Io-
154쪽
LIBER IECUN DV s.cos,quos consequitur,adhiberi solea tamen quia in dicendoscorsum etiam ponitur, separandiu filii. In hoc igiturma linea superioribus di is euentus, quoniam ibi μαι- tangitur, loco suo amplisime exponitur. Praeterea
ibi sine complexione ire semper hic sine complexione ere nunquam tra latur oratio. Amplius, ibi ad proabutione aliorum inducitur,bie ad comproba dium euentium alia a eruntur complexione igitur trumtur euentus, hoc modo, siue uincamm,sive non, vilissimul ac laudaabile est,cterstitem tutari: cui addere poterimm, solam dea cretumstrendi auxi sconfirre multum posse, uter tim re abstineat, cum paratos nos esse sentiat, e periculi magnitudine deterreatur. Item sine nobis,siue uincant,flueuincantur,qui ad defindendum libertatem nos rogant,c inutile est, tum ignominia plena m. Id praetereasciendam, quod si complexionibus, quae in euentufiunt, uim in dicen do magnam assequi posse uidemur, poterimus quam se et paratim euentum per complexionem rumuerimus, conclusione postea uti, plurimis ante rem gestim exemplis rantes locnpletis, ima. Quod si ut parum exemploriani copia τ*m suppetit, aut quae ab euentu dicuntur, firma non sunt, ab euentu C exemplis simul totam orationem concludemus. Translatio similiter de negotialis, duiscripto absolui τε tur,aut non Cream quidem quae scripto ab esuitum per ημ ηs clam praescriptionem appellamm, quae est huiusimodi, Lex, si lex sirtur, centesimo die postquam strei coepit. sanciatur, eis usque ad nonagesimum diem solita contradicere liceat. Quin pauper quidam legatus m*m soset quidum uirtuti eius inuidia legem tuli Neminem Rem publicam gerere, cuiuscensia quinque stilentis pluris non esset, post nonagesimum diem redita legatione pauperiae
155쪽
o C. TRAPEZVN. in II E T. latae lagi contradicerestudet. Haec praescriptio duas cinae persuscipit quaestiones, quarum prima, uel legitimo ' tu uel donitione, altera rationali absoluitur. Nam C in proposito exemplo, primo scriptum e sententia in-eidit, quum is qui legi contradicit, gerat legis intentio is non esse, ne hi qui cum lex I rebatur praesentes erunt untra nonagesimum diem contradicunt , bi Uenti eum debere intelligi primum diem, quo in ciuitatem applicuit: deinde per negotialam considerabimus, si ex utilitate notastra, laude, aequo e bono ea lex sanciri posit Praeterea prascriptionis locus, quem superius recusationem appentiuimus, proposito themati poterit accommodari, hoc modo, avum quinquet lentim censium non habeas egetici cui praeter te nemo ciuium contradixit, dicere non potes, ne omnino aliquid in Republica reprehendere: ad quod scilicet id dicitur, quod non conveniat ea lege linquum sunm uti, de qua an sanciri debeat, quisectio stasHpta Translatio autem non 'cripta, in hoc maxime a praestririptione di iri, quod illa ex lege ipsum rem e ciendum es se ostendit haec quum rem ipsam per se nonpo fit re ce-re,ex aliqua circunstititia eum reprehendit. Quin aut Grecusatio, ut in coniecturali latius diectum est, aliquae
in circunstintii, quae in gestione negoti fili, i ndari uia
deatur, tamen ab hac translatione, qui ea scripto non nariscitur, maxime di tit. Nam recusatio quin perstin iudi- ut cim non ueniat, non 'altu, sed locus 6t. Haec igitur non scripta translatio in hos locos distributa est,expositionem, recusationem a scripto,repulsionem ut iocinationem, disis mitionem,assumptionem,ulteram repulsionem,ubsolutiorinem institionem, qualitatem, e intentionem, hoc mo-
, Tortu A: caiusdam illo interit peti t,ac habuit,
156쪽
hominem quam cum amplificatione multo maiorem diacemus, quam in his secere stitibus solemus, in quibus amplificatio et comparatio inuemnium Reculatio, non debeo rationem eius caedis reddere, quae mihi a popula concessa est. Inter hanc recusationem, illanis quae in coniecturali nonnunquam inuenitur, hoc interest, quod ita nunquam a scripto raee semper ascripto orito. Nam hic fortis uir nullo pacto exceptionem totius decusationis expceret, nisi petitio eius caedis plebiscitos atri esset Rea timpulsio rem quae per recusationem allistu concedit sed ex
aliqua circunstantia reprehendit: Noli erat tunc tibi haec caedes concessa, cum patrata est, quare quam homini uia
contra rempublicum illatast, non fugies nam si quin petebas, uiuiscontradixisset, non traditus*isset, 'quae
huiusimodi fiunt. Is locus in translatione uehementisima sest, quum aut in tempore, aut in Deo 'ndatur quam vero ab alijs circunstiniij ducitur,arrulto remisiorem vim habet. Ratiocinatis,nil ut purum iller post impetrautam a populo caedem, utpaulo ante interficisse. Haec ruatiocinatio, ut etiam superius diximus, quam Atiae per eam colliguntur nullum distare uidentur, ni sedulius pertractetur, peruertit defensionem, quod er caeteri loci nonnunquam iciunt. Namsi quis, quoniam licet con reaehensem adulterum interimere, adulteram in templo inisterficiat, e reus caedissit, non bene ratiocinationem exaponet, si dicet nihil differre fuero ne in Ioeo, an in pro-μno adulter interficiatur, non enim pari Milyrre uia detur. Quare non ita , sed aut mulio priestantias hoc
157쪽
rs PAE Z V N. II E T. pendere ut ad euentum illim confugiet, qui quoniarneidem ex eircunsloia nascitur repulsionem consequitur, hoc modo, Namsi adeo hoc dii ne iudicatur, ut in templo non liceat comprehensum adulteram interficere, adulter stempla deorum adimplebitis Diffinitione, Irum de iniendo disterre probabimus, quaeratiocinatione nondi irre conigebantur. Pol ratiocinationem distinitio in
translatione sequitur, quoniam accusatio, cruditisio inter se commutatae sunt. Obtinet enim accusator definissoris, estnsor accusatoris uim in translatione , quare
miram uideri non debet, si ad commutationem personaram loci etiam comi tentur. Quibus illud addam, didianitionem, quae antecedit ab antecedentibus quae cons
quitura consequentibus frequentius inuniri quarecti exuit sitione tempore di erunt, Erex inuentione tempore distibunt Asbamptio in his relationis est, iure enim cae sum adulterum dicemus, aut dignum caede, populi etiam iudicio uisum haec communi loco, ut in assumptiuis dixtis mas, approbatur. Altera repulsem assumptioni opposita est,atqui te oportebatuererem populo exposui sie, tui delicti uenium petere, uel quod dignum caede occidisti heea
superiore dijert,quoniam illa totam translationem continet,ta ab omnibus circunstitit ijs inuenitur, sine hac trans.
lationem histere posse muni istu est, C ab eo modo prosciscitur,qui eam circunflantium sequitur, unde primur pulsio inuenit .Absolutio icebat quod uolibani,s quota modo uolebam petere. In initio non particulatim sed generaliter proponitur, C tim accusatoris quam dJinboris inuenitur hoc modo,oporteat ne huiusmodi rem iudicium effligere, uel oporteat ne virum fortenr, populum culumniam Ex his iam patet quanta obuolgantur ignoruntia,
158쪽
LIAE EAE MEAE V Ni V s. in qui translationem in constitutionibus non ponunt. Nam e finibit aliud esset, quod eos moueat, stamen propter commoditatem dicendi, quum in hac ficultate sequimur, accipienda esset, uerum eos haec ratio βιgit. Ac quoniam legitimis rationalibusq; praescriptio implicatur, eisq; abis
solvitotest, translationein illis omnino accommodarunt. Asterum enim eius partem uidere non potuerunt, quae
quum locos suos, locorums dili Uitionem propriam eismat, ad alius reduci quidem potest: Nos vero non hanc partem soli , sed illam etiam a caeteris separamus, quom niam quae accedunt,quaeq; incidunt,locorum vim ad pruincipales habere omnino uidentur. Legitima constitutio egitima est, quae descripto uno uel pluribus nascitur Eum in qua ' ρος tuor partes diuidimus, criptae e sententiam, contrarias
leges, ambiguam,ratiocinationem scripturam senteni ae folia tia in hos locos dinribuitur, exposivionem, intentionem, ratio inscriptionem, intentionem legislatoris ratiocinationem,
diffinitionem, assumptionem, repulsionem, comparationem,uiolandim diffinitionem infinitionem, alterum reputisonem, absolutionem, qualitatem er uoluntatem. Exposia D
tio est ipsi rei, quae contra scriptum ficta esse uidetuir,
cum breui amplificatione propositio,hoc pacto, Lex Peae regrinum nrurum ascendere , apitale sit tempore beatquidam inurum ascendit hostium ducem interficit. Expositio, ascendisti murum contra legem, hic scripti recitatio nunquam strepraetermittenda est. Intentio hic duplici ter intelligitur, nam e scriptoris sententia circuit En qiij enodabitur, qu&m peregrintam, quo tempore, quo mo do, qua de re posse a cendere, legislator intelligit, C rei noluntas aperietur, hoc modo, Non esse tantum resticiaria*m, quod ascendit,sed qua uoluntate, e quod ut ciuiu
159쪽
peregrinum initi ram non ascend e, critetur breui
collaudatione scriptoris, quὀd commode planό, nil ambiis gue scripsisset, e scripti commemorationem scici. Ait ruranti uis ra intentio comminis est. Nam qui a sententia dicit eam ad inscriptionem opponet, hoc modo circo nihil hora ruscriptor addidit, quoniam quae isti clara sunt, ut perse intelligantur, scribenda non duxit, erutetur collaudatione scriptoris, qu)d illud solum scripsimi, quod necesse suerit,quod dubium non esset diaec scribendu duxerit. Acci sator dicet non propter hoc id Iegislatorem omisige,quoanim per se intelligi posse putauit, sed quoniam omnino noluit peregrimum murum ascendere hic duersuriora in sententia contemnetur er in firmabitur, si nihil die mus scriptori obfuisse,si duduoluisset a cribere Vertini noluit , quoniam aut iniquium, aut contra iura communia, aut inutila quod clare scriptum est, aequum erutile, er dicemus causam quare id scriptor en erit,quod scrip erit. Hunc sententiam oppositam appedamus, Crscripto non rei gestae accommodari censimus,me referr-tentiae opposita inueniri putrimus. Et quum aliquid assuruitur ii quo conuenire e ctus urget, euersionci quoque legis ea re sequi demonstramuis ac demium contentionem praeficiatu salutis cuin f turo incommodo adhibentus, quare assumptionem, quam par omnes parteis in stria
prum, sententiam,sicut e contrario incidere non nega- rara vera, uehementer probat. Rutiocinatio inscriptionem, de intentionem scripti in unam colligit hoc modo, Nihil
dis iis additiam esse, nisi salute Reipus ascendit, uel non esse additum, anis absque additione hcc clari finitiis est.
160쪽
leges breuiter Diptas se oriendemus, quae tamen tam exceptionibus quibusdam, siue expositionibus, tum consuetudine recti ex utili Reipublicae sententi intelliguntur. Quae omnia si ut uerbae literas sequaris, contramnere instituisti, culaniatoris non boni ciuis oscium, tines. Nam si ex aequo e bono,more natura, legem nos intelligis, ipsiuem legislatorem, aut iniquum, aut stultum, aut inuidum calumniaris , cum aut iniustam, aut impos- bile, aut pugnantia, id est, non conuenientia cum supe'
rioribus cir instrioribus,aut inutile scrip be eum asseveres. Diffinitio ad ratiocinationem fistur, e quod plu- ὰ io.
rimis in riptis a scriptione dilbrrat, diffiniendo onen
det, quam diuersitatem etiam a diuerso euentu probabit, quid ex hoc, quid ex illo consequi posset,breuiter aperiet. Asprumptio hic comparativa est, quae per concessionem differentiae, quam is, quia scripto dicit infirre solet, in. troducitur, hoc modo, Et si re is dicis di irrunt, tet menis utilitatem er tutelam ciuitatis I L Repulso ex aliqua Re Miri circunshntia assumptionein resutit,hoc modo huic Reι- publicae utilitati esse uolebas, aliters i nonpraeuaricatio
ne consulere debebus comparatio, utram maius, emol
mentiam ne quod ex praeuaricatione secutum est, an ipsi praeuaricatio oe constremus id quod scriptum est, cum eo quod ictum es hae ostendemus quid iudicem sequi oporte, atta inscripto, dicemus scriptum potius quam id quod a Nersari acute excogitarint,quoniam periculo filum sta scripto discedere : in sententia, e contrario hoc multo tutius atq; honestius dicemus, quod iam salutem peperit.
Haec comparatio ut certis regulis comprobendatur, tempore persona, multitudine, honestite, Gellcnta tramri