장음표시 사용
181쪽
hic est dicendi modus, Nam cum locorum, temporum, re
ruris rationes c causas omnes ante oculos pqnut ficit nonnunquam ut etiam quae probabilia sunt, nocessaria esse uideantur. Quare ille fons omnium dicendi generiam Cicero Cristoquenter hoc utitur, C postremus duas interis rogationes nonnunquam per complexionem complectilatur,ut pro P. ad intio, Appellandi tempus non erat flat tecum plus annum uixit. In Gallia agi non potuit uter ii
prouincia ius dicebatur, er Romae Micta fiebant. Restitu aut summa negligentiu tibi obstiterit, aut inuit Itbeis ralitas si negligentiam dices,mirabimur si liberalitatem, ridebimus. Sequebatur enim , si per subiectionem dicere uoluisset,Negligentia tibi obstitit At mirum erit si te unis
quam in exquirendis pecunijs dices fissi negligentem Liberalitas impedimento filiis A ridiculum est te liberatilem nunc dicere,qui semper auare uixisti: Uerum ut uehementior simul ac uelocior esset oratio, bubiectionis ultimas istis duas partes in complexionem conuertit, quod non in his solum uertim etiam in alijs fere omnibus tu uehementiae, tam ut se citius oratio expediat, tum ut varie di. cat,iam suauitatis, tum grauitatis ornutugs causa, tuo etiam ut iudices excitet, diuinitus soletficere. Sed de his alias. Subiectio duobus modis reprehendi potest, aut quum aliquid praeternussum esse dicitur, aut quum unum eorinum sis satius acere ris e confirmamus. Summi ἰio est argumenistatio,in qua nosmetipsi a nobis petimus rationem quare quidque dicamus,quod genus commode conficietur, si crebro uniuscuiusq; rationem petamus hoc modo,Athenienses magnam philosophiae operum dare uoluerunt. Quaresses quo
182쪽
LIBER ER I V s. rsrquoniarn recte intellexcrunt liberales artes famine omnia in appetendas esse cur ita quoniam per eas res icit r,
ut quanto natura homini caeteris animantibus excellit, tantonos indoctis hominibus antecellamia Quare hocs
quia ingenium nostrum nil arte, doctrinas excolatur, rude de omnino fui ipsius diisimile est. Quare fui diΝ I, quoniam cum eruditus sis, natura ingeni inulto acuatior est,quam esset si omni eruditione curere uoIuisses.Vnis de hoc quia principia quaedam quas semina natura nobis imposuit,quae nisi cura, studio labore, cuigilantia geraemnare ficeris, parum ingenii bonitate ruere. Miram quod sic natura fictum sit rectefictum inquam quam αobrem quoniam uoluit nos non ut beluas ne labore perfici, sed industriat opera nostra aeternitatem mereri. Haec urgumentatio Crauditores Scile assentirescit, et nihil in ea dicatur,cuius rationem non subqciamus, Cr*stiuinita crebratum interrogatione an responsione baisbet plurimum. Quare illis superioribus quum exu cie ire
auditores,aut quum uehementius dicere uolumus huc,cum
festiua attentione opm sit, diligenter utenrur Inuenitur tamen er duabus interrogationibus absoluci,ut Cicero pro P. Quintio,Non fili causa cur postulares. Qui hoc intelliis gi potest quia Sext. Neuio nes ex societatis ratione, ne
que priuatim quicquam debuito tantius quis bula reii stis est idem qui acerrimus aduersurius. Summisio repreae
hendeturs una plures ue rationes infirmabuntur diueram
sistitim ea ratio quae primo loco exposita est, aut improbatur, aut omnino uera esse negatur, nil aliud amplius quaerendum est. Qubd si aliqua de his quae postrem locum obtinent refutatur . Scile caeteras si opus fuerit, iisque ad propositionem inani regrediendo infirmabis Opis in s positio
183쪽
is TRAPEZUN. R II E T. Oppositis postiori argimentatio in qua ex opposito propositio nis adi uim propositionem reuertina r, hoc pacto quo-1ram dies est,oportet operari: hoc iampropositum est. - oppositam deinde capiatur, hoc modo, Namsi nox esisset,quiescere oporteret deinde propositum instratur,Nunc autem quum dies sit, operari oportet cuius exempli etiam in ciuili causa hoc sit, Oportet nouo exemplo cotra
Imbros C. Marium imperiam continuare. Nam spax esset O nullus nos ad nolis excogitationes cogeret, liceaeret autem omnia nobisscere quae uolum vi, nunquam ego vobis innovandum Cnirites aliquid dicerem contra exempla,atque instituta maiorum contentus enim essem ijs moribus, i s legibus, eas consuetudine, qui nobis a patribusi inris tradita est ne autem quam bellum acciTimum sit et hostes Italiam deuustent, quotidies propius uenueant, ac urbi iam imminere ui untur, is qui omnibus ImperatoribG antecedit, CNarius vel contra instituta ciuitat sifilent enim leges inter arma ut nos liberet, nouo quodam exemplo, hoc etiam anno consulatum, ac imperiri contra Cγmbros accipiat: haec oppositio inter alios modos argumentationis perutilis est. Nam tum acrimoniae. tam ornatuS, e dignitatis habet plurimum mitis etiam
modis trucitur. Non olum enim productione stiritres, ut in hoc quod exposuimus, sed circuitu er omnibus ferire dicendi modis profertur scireuitu ut in proposito exemplo confiitimum,hoc modo, Etenim quae nunquam β- . ceremis,si pax esset, haec nobis quum bellum fit, neces d-
, As Iotie destri,quoniam se implici conclusione resso quae praetermitti non posbunt pro P i solent in oppositione,imaxime ea quae per productionem spiritit quam nos πνεῖ
184쪽
LIBER TERTIV s. μα nominamus, dicit, plures semper tum grauistitis, tum κνευε α suauinitis causa , quae in simplici conclusione ponendae non sunt propositiones accipiuntur, hoc modo, Si ego eo tempore, quo me hominem hic occidisse dicitis, inprouimet, ut, relinquitur hominem eum a me occidi non potuisse: haec simplex conclusio est, quae fiet oppositio, hoc modo , si ego hie filissem eo tempore quo occi in hominem esse constit, 'rtisu iudices illum a me occibum fusticar
mni: nunc autem quam eo tempore in prouincia fιerim,
nihil est iudices,quoa me occisium hominem fullpicuri possitis: hoc iam plurimum ab ilio superiore disset. Quare
quaeri diuerso tractentur modo, diuersos modos etiani argumentationis hoc dicere placuit, praesertim quid mul
to clarius ad praeeipiendum fit oppositionem a simplici conclusione separare quamuis etiam in hoc diffrrant, qu)d simplex conclusio etiam crisontrarim insetur, hoc modo, Quisibi ipsit nunquam prosilit, eam quomodo alijs pro uturum heres Sed ex hoc oppositionem ficies, si duo membra sibi addideris quare putet illam bimem brem, hanc si productiones tritus conficitur,quadrimem brem esse quae uero per circuitum profistur oppositio
non sella uidetur in quo a simplici distet conclusione,
quae circuitu pronuncietur,nisi quod uehementior simple iconclusio est,exornatio oppositio: haec latius patet a tum constit, quum ex eo,quod dictum est, aliquid eon iei itur Si quis timen nihil difrre putabit, de penitus oppositionem simplicem conclusionem esse arbitrabitur, ego denomine non dilbuto, dum tra latio, ut ficilius haec conficere possis, diuersa esse iiitelligatur. Praeterea non igno
ro nivillos haec, de quibus dicimus, in numero exornati rumponenda putasse,nos ab exornationibus separauimus,
185쪽
xs N. R II E . non quia non exornent orationeni,sed quoniam conclusio. nem commodi)fime instrunt, quod argumentationis pro-O p prium est. Oppositio quatuor modis reprehenditur, aut o 'g'' ὀ quum propositum aliqua ex parte infirmatur, vel etiam omnino negatur,uis quam dicitur,quoniam dies est op rari oportet,pars aut totum infirmaretur aut quia propositi oppositum non huiusmodi esse comprobatur aut quum oppositum qui esse conceditur, Cretamen alitise firmatur, aut etiam omnino negaturficiundum esse, ut βι concederes in die operari oportere,nec propter hoc in nocte omnino quiescendum contenderes, non quod totum toti oppositum non t, uerum quoniam fieri non oporteat, quod tam utili,tum honesto, crexemplis approbabis: Aviqinimconclusae ex his sequi negatur. Hunc dicendi moadamatunc etiam opportune occupare posse videmur,qlium quod sequitur tollitur, ut quod antecedit, austratur. Num in superiore ex opposito, non ex negatione, quod antec dii negare LI M: quod si ad idem redeat, tamen quoniam quae proposito et opposito accommodantur , inter se modo aliquo opponi debent,propositi oppositum si invenitur,non negatio ponenda est e enim C aequalis erunt ambitus is propositum et oppositam, quam accommodata inter se, quam solum ille modus necesitatem adducerenidetur In altero modo dum,ue aequale, vel maius constisquens sit, sufficit. Quare perfidius oppositionis modus
quatuor in terminis', alter in duobus repetitis,in duo Crrepetitionesupersedere autores inueniuntur, quod adsim- Vistilis plicem conclusionem redire uidetur.Violatio est modus imgumentationis, in quo ex aduersuriora ratione,no id quod
ipsi lunt, sed quod pro nobis est, sequi demonfiramus. Haec in confitationesolum adhiberi poterit, in Do maxime
186쪽
s. mea 'irta simplici conclusione. Hunc instrendae conclu- faenis modum, idcirco Latine uiolation appellauim tu, quoniam nobis non icile in refutando quicquam inueniri posse uidetur,quod maiore ui aduersarios urgeat Praeter ea nos Graece βίαι os appellare solemus, quod nomen οβ apud Latinos frsan recte uioletum interpretatur. Uerlim quoniam adsoluendurationes aduersariorum nihil utilius violatione uidetur,ea nobis quaerenda semper maximos ludio est. Nam quum inuenitur ta breuiter vulnerat due sarios,ut nihil amplius ad argumentum id refutandum nobis opus esse uideatur. Haee est huiusmodi si quis diceret. non esse adhibenda connubia, quθd hac ex re, aut uxore, aut iiijs mortuis luctus Ierunque accidat maximM,potes,quum inficiatione usus fueris, qu)d huiusce luctM, non connubium sed Jrtuna 'edusa,violationem in sere,qubdscilicet connubium non modo haec non inferat incommodassed etiam ducti alia uxore,uIijs procreatu ilijsmiusmodi a nobis luctus expellat,quod ut clarius pateat,exem plo quoque Ciceronis utentur, in Catulus non praeficiendum bello Mithridatico Pompeiaem censebat,ne in lino, qui natura humani generis breui moriturus erat, cinnia ponerent Sed cicero ideo magis in eo ponenda ducit omnia qu)d breui moriturus est. Sed ipsim Ciceronis uerba hic interponere commodiu est, Sed in hoc ipso inquit ab eo uehementi)fini dissentio, quὸ quo minus certa est hominum, ac minus diuturna uita, hoc magis Respublicadam per deos immorteses licet frui debet sumta hominis vita atque uirtute. Nam hic Cicero ratione ipsim in. tuli, in eo ipso Pompeio dum uiuit omnia ponenda esse arbitratur. Violutionem ab aIjsseparauimus,s aliqua ς4ram semper tractetuir, ut quid i quoniam perutili esti
187쪽
rt 'E Z V N. R HAE T. Acilius teneatur Mic modus a pugnantibus diffrt qaom- diu ibi rationes aduersari inter se pugnare demonstranae Vio O in tur, hic quod pro nobis est, sequi aperitur. Violutior iis
ostenditur, quod ne accidat rationibM quoque nonnun a ductis quainfirmanda vititur Indussio est argui mentatio, quaerebia non dubij conce1fis propter similitudinem rem quae dubia erat comprobat, uicti praetor, quoniam aegro consule, ipse contra hostes exercitum ductitaverit, atque iiDeerit, aequestibi de consuli triumphum decenni uellet, hoc modo non dubij rebus a praetore concessis, per finalituis dinem non ita fieri oportere ab eo ipso aduersurio consul extorqueret, Dic mihi praetorsi uarijs senteti spugnandum necne, isto die inter nos deben Ucinus, cuiust sententlijsstiretur Non est dubiain, inquies, quin consulis: qu)d si diuersa iussent auspicia, er mea quidem pugnandum eo dissignificassent, tua cauendum esse ab honibus, meis ne austic pugnandum fuistiet, an tuis quiescendum meis scilicet, qui consul ui parendum fuissee dices. Age ueros sententia mea , metis usticj pugnatum prospere est,
aeqν ne tibi eundem te honorem ea ex re assequi uideritzricuius nec sententia, nec auspicijs quicquam actum est Hic necesse est, ut vel diceat aduersarius, uri uictum se se confiteatur. Hoc deinde genere Plato plurimum usias est, hoc e oratorem pliminum iuuat, si commode, C quum res postsilat eo utimur. In hoc genere primum cauendum
est,ne ea quae proposim fiunt huiusmodi sint, ut iure neguaeri possint, deinde ut mani iste similia eisint quod infir-re uolumus. Nam parum proderit huiusmodi esse ut conis cedantur, si propter ij, situdinem eo peruenire non poteris, quo uoluisti. Postremosi ipsum aduersarium in
188쪽
V s. ra terrogamus, utile erit repentilla quadam interrogatione ipsum aggredi, ne sentiat qum adfinem illa tendat inte rogatio. Nam si sentiet aut non respondendo, aut muli re ondendo inductionem ulterius peruenire non sinet. Q vhddubitares ne peruerse ress pondedo concludi non sinat n- ductione poteris udi os iudices orationem conuertere,ac
soniliter quid Diedum esset interrogare,deinde per te reis sponsionem asterrere non dubiae: Demaras utile uidetur, cunila per conclusionem colligere. Veram in buc interroαgatione semper fer sibi orator restondebit, nisi quam in altercatione est,ubiproprius locus inductionis esse uidetur. Ex his iam patet inductionem tribus potityimum modis reprehendi posse aut si quum intelligi quo peruentura est oratio, caute respondendo, aut non restondendo concludi non sinus, duis aliquid plura ue eorum,quae proponuntiarita infirmabunt, ut iure negari possint, aut si conceduntur quidem, ver ei rei simila esse asseruntur , propter quam inducta uidentur collectio est argu mentitio perfiti od melior, quae rationibliser expositione absoluitrer, haec in Tt quinq; partes didributa est,propositionem, rationem, rues
tionis confrinutionem,expolitioncmae conclusionem.Pro
positio est,per quam βαmmatim ostendimu qiud sit quia
probare volvmM. Ratio est causa, quae demon1hrat uerum esse id quod proposuimus. uno uel pluribus arginentis.Ra tionis confirmatio est, quaeratione expositam corroborat . Expositio est, quae rei collocupletandae ac honestindureau auehementius sumitur conclusio est, quae postremo diffusius dictas breuiter eorigit partes argumentationis, hoc modo, Onyniam breviter docuiridices, qua de causa semper vidisses interitis Aiacis optauerit, nunc ne quid nobis
189쪽
is R A PAE Z V N. R HAE T. nobis impedimento sit, quin ab hoc eum interfictum, uel hae luce clarius uideatis potuisse quoque quod de γderauerit sicile perficere,quam breuit is potero, vobis aperioum. Nam is, quum sinebocq solitudines acerrimum uiri ram petere videret, tunc denique cogitauit posse incautum opprimi. Etenim cum arborum frequentiam prospectum neni eripere pose videbat, tum ea securum, alijs comgitationibus occupatum, non ante quicquam aduersibus , caturum arbitrabatur, quam ei gladium occultius infigeret. Itaque solitudo Ioci, obscuritas bluae, insidiae praeparatae, ac dolus acerrimi ac1sibi capitalu inimici, nulla uasticisne iusso timorearu aut illuc fluctuantis,potestitem interimendiyrtifimi uiri deterrimo omnium atq; perfido praebuerunt. Quis hoc non credat,praesiertim quum cognoscat Vbgem, unum omniam audacij imum, fumi ac in qui)fimum s cuius rei indigna mors Palamedis praeclaram testimonium est,quemfingularis prudentiae uirum dolo,ac
insidiis suis confisus,ui publico iudiciosuperare posse spe
rauit. Quodsi non in blais, neque in solitudine, sed celeis berrimo in loco,cunctis speclantibus, publico iudicio sup enti imam omnium superare posse credidit, quanto magis solum,as incautum, idq; in latebris interimere posses' rasset, praestrita quam Palamedis iniusti neximitos eroestiorem,ac audaciorem,in confiequendis caeteris quae uellet
eum reddidisset innare, si diluam si olitudinem, si illum
inermem,incautum ne praemeditatum haec omnia, paratum ii filisse intellexistis, nolite amplius iudices dubitare sorti imam uirum ab hoc deterrimo, dolo intcoici potuisse. Hanc argumentationem ita diximus, tanquam aduer dorium dicturum suspicati essenium, setim fortein uirum, ersiliolassici, tamet Iimquam interficere potuiJe. Quod si
190쪽
tu Rixa in se potestitem Jecuturaeni, omnia ad id accom moduremus, ac huiusmodi propositione uteremur, Ostendam breuiter iudices diligenter eum perst)σxisse, qua raotiore interficere posset. Deinde locu tempus, huius praemparationem, i illius securitatem ante oculos ita poneremus,
ut eum omnia haec diligenter animaduertisse constirct. Postremo, quoniam eo uenit, ubi solum inii cum convenit, ac maxime praeparatus incautum, bene cum cogitasse, ac vidisse,qua re inimicum esset superaturus. Quare reliqua argumentationum partes ad propositionem accommodandae. Propositio ei quod aduersarius uel dixit,uel dicturi rus existimatur, opponenda est. Haec argumentatio quadripartita inuenitur quum aut expolitio, aut con-4imatio praetermittitur. Et tripartita, quum in confra mationem quam expositionem relinquimus.Nunc si ratio αcinationem priusqualta sit aperiemus, unde omnes hae partes inueniantur, docebimus Ratiocinatu est arguis mentatio perfictifima quae accommodatione assumptio ci-pa nis ad id quod propositum est, elicit conclusionem. Huius
omnes,qui ab Arictotelica palastra pro icti sunt,tres partes esse uoluerunt, propositionem,assumptionem conclusonem. Marcus Cicero quinque partib eam reumri posse putauit. Nam proposivio rationis plerunque indiget, e assumptionem nonnunquam nil confirmaueris,
conclusione non recte uti poteris, propter quam inducta
videntur. Sed tam propositio, quam assumptio si dubi efiit,propositio C assumptio puta:ndae non sunt: tunc enim recte propo uisse putare debes quum βῆceris ne propoαstio tua dubia sit, idems de assumptione dicendum cenae seo. Quare tripartita nobis ratiocinatio solum videtur.