장음표시 사용
201쪽
ido V HAE T. retiones inseruisse. Num quin tribus membris solutionciet complaxus sit,primo a persona, ecundo cr tertio a re caesprim rationem imita cuit. Item pro Pompeio quadriparaetito exornum solutione utitur, hoc modo, Reliquum est ut de Quinti Catuli autoritate sententia dicendum esse uideatur,qui quum ex nobis quaerere si in uno Cn.Pompeio omnia poneretis, si quid de eo Sctum esset, creaeterira, usque ad opposirim propositiorem sublatio est, eui addidit commodiisime fructum quem ex hac intrerogatiori ne Catulu ceperat, Sed in hoc ipso ab eo uehementisime dissentio. Haec opposita propositio est, quam solutio subis sequitur per uiolationem. Illud etiam ficiendum, quὀd nonnunquam eleganti)fimus ille orator his quatuorvi ulta inesserere solet,uel ut magis exornet, uel ut probabiliora quae dicit , uideantur, uel ut ars non ita Acile appareat, ut in eadem Pompeiana paulo superius, At enim uir Iarib imus Reipublicae, Cr nomis beneficijs amplityimis af, dius Q. que ad illud, Nam tu idem propositionem sublationem,c solationem absoluit, oppositam propositionem reliquit. Nam sicut omnes has partes soluendo occupare nonnunquam ornuti ἰλωm est, nonnullas relinquere, cum breuius, tum uehementitos puto. Vna etiam sublatione solanti inuenitur, ut in eadem ipsa pro Archia oratione, Edictu tutulus requiris Eracliensissim. Item censi nostros r
quiris scilicet: quibM sublationibus rationessolutionis stitissubiunxit. Nam solutio ita ficile subauditur ut conmismodius, de uehementim est,atur oratio, si subaudiatur qtiamsi dicatur solutio mare omnem aut plures iniusmodi parteis occupare ornatim breuis dicere, vehementium atque derim. Sed causas per conoderanda est, mishil eitim melius, tibi ornatita,nihil in aduersarium acrius
202쪽
LIBER TERTIV s. apteo dicit potest , quod natiora rerim expostulat. Praeterea in omni solutione primum qua rendum diligenter puto si
per uiolationem 'posset sterrisolutio:quodsi uiolatio fe υβῆrri4 ri non potest. possu mus per inficiationem , uel obsisten , Qtiam uel utroque pacto solutiones affine Numersi imficiationem, er obfictentium oppositos ab olutioni locos in secundo Uuimus, tamen omni in loco quum soluimus quem recte adhiberi possunt, hoc modo, Oportet aliquid lan nari. Solutio per inficiationem, immo nihil oportet innovari Per obsistontium, C si oportet, non hoc in tempore, vel huc dere,vel in hoc homine item difficile hoe ictu es , immo non difficile crisi difficile, timen ficiendum. At haec quid de propositionibus argumentorum diffs sufficiant Nunc unde rationes inueniuntur doceamus.Propositione igitur a principali loco ad utilitatem nostrae causae trum fluesolationem instrum, siue tu primm pro αponas, ratio, uel etiam rationes multae quaerendae sunt,
quibus propositio nisi per se necessaria esset corrobore
tur Inuenitur autem omnis ratio a circunstiniijs, quae istae sunt, persona, res, causa, locus, tempus, modus, quibus nonnulli addiderunt, quibus auxilijs, quod nos modo ut ique alijs circui tinth nonnunquam immisceri dicimus, qua insper se sola haec circumtintia rationem non asstrat sed alijs inseratur, non placuit eam seorsum pone Ire, quaestorsemper se nunquam inueniatur Quodcunisque igitur,fue esse, siue non esse proponitur, harum ali, qua circunmntia, plurium uefirmabitur, quod ut Iurius frat, exemplo aperiatur, Proditor patriae catilina es: a petitione tectium, nisi testes huius rei produxerit, non est audiendus iudices Ratio a persona, euenim nobili te, hisq; maioribus natus sum, ut sine inibus id de me I
203쪽
xor V N. R HAE T. suspicor non debeatis. Item a persona aduersurij, atque ideo magis expellendus Marci Cicero, quu haec sis teαpibus dicat,quod imbi semper ininucii filerit uel ex utrisque, bomni enim nouo ambitione corrupto fine testibus
inuidia in nobili)fimos uiros atrocessuspiciones uicitanti credendum non esse. Item etiam a persiona iudicum, Num uestrae prudentiae iudices esst, non eam potestitem resibus uiris concedere, ut fictis argumentis nobili)fimos homines circumuenianta re, nihil enim iudices sine testibus in iudicio credendum est uel fae, non enim tinti sce- cleris sine testibus suspicionem approbare debetis. Ioaeco, neque in republica, ubi omnes libere uiuimus, nisi te-pibus probaueris audiendmes aeuusa, ac ideo magis expellendus,ne si fictis argumentis locus dabitur , multos nostrorum hi noui homines depellere conentur. A temaepore et in hoc tempore maxime, in quo propter simul. rates nullsies qui criminu fissa non excogitet Item econtrario per inficiatiorum solutio, non oportet testes quaerere catilina tu proditionis.Ratio a re, huiusimodi enim scelera quam occulte geruntur, ne si manis fientur,in σιμ
clatus ac poenus, eorum alitores rapiuntur:a causa, amsi testes expedlabitis, antequam eos inueniatis, opprime-nani. Et coniunctum tam a re quam causa, tanti enim minoris, aut proditionis tectes non expeElandi, ne antequam testes inueniatis, uectra negligentia dominiam, bis praeparaueritis A persona, Nullus enim testimonium
perhibere de Catilina uoluerit, nisi uitam suam omnino contemnat quem enim ille infidij non trucidaret, qui se testem huius rei. Irrret Item, in enim a pueritia uixisti Catilina ut scite de te omnia etiam sine testibus credi possint. loco,etenim in hoc nomo centrumuirali iudicio opus
204쪽
tempor Cibis temporibus maxime argumentis non testiabae ueritu quaerenda, in quibus cupiditati nouarum rerum pene omnes transversiferuntur. Haec diximus, non ut omnia inuenire uellemus Num infinita ab unoquoque loco
trahi posse putamum uerum ut ab omnibus circunflant srationes,qΗG nos epicheremata dicimus,inueniri ostende submmararemus. Nam praeceptionis aperta uia,ficile quiuis,maxime
si natura ad hae ludia iuuari uidetur, multo plura uide . bit quam hic potuimus. Hunc igitur modum, hane 'pro praeceptio postulonem, in caeteris principalibus locis obseruare nemoportebit hoc modo, ' quia quum prodere patrium uoluissona re, pejfimrum enim omnium dis atroci mam proditio,quam nemo unquam mentis non inops exoptivit. Item, pes enim plurimis quos nunc a rep. honores partimidaebeo,partim me habiturtum p To,tam utroce iniquam,
iam mihi ipsi periculo fimam rem praeponerem a persori na,rim suiquam aduersurij, an ego oblissem eum rempublicum prodere, quum mei maiores amplificauerunt, pr sertim quum eum Narcus cicero eius inquilinus saluam esse uelit a loco,ites patriam, chmisimum klum, ubi natus, ubi educatus mi , prodere uoluissem: tempore, praesertimeo tempore,quo seminum honorem consulatus a populo me consecuturum s erubum: causa, si posset dicere eos haec Scinora cogitare,qui egestite,qui oe alieno prein maritur,qui odio ciuium perbequuntur e diuitijsin bono
riblis abundare, O summo umore ciuium eo liatem sit dictismus conseruanda esse leges,nihil innovandissi loco, qu)d inrep. maxime leges conseruandi sun a persona, Romanis maxime, qui legum obstruatione plurimum laudan--:d tempore his temporibus quibus maxim periculo m
205쪽
αος TRAPEZVN. R HAE T. st aliquid innovare per obsistentiam postea e siquid innovandum esset, non tamen haec lex commiranda, aut contemnenda ratio a re, Araximus enim res atque reiis publicae utilisimus haec lex continetri tempore,Etsi alias fortulis mutanda uideretur, tamen non tempore belli, ne tumultus in ciuitate Actus propter immutationcm, ciuitatem euerteret. Nunc si unum discro, ad confirmationis locos ruisitionem Sciam:num, nequis dubitet, breuiter diiscendum censeo , saepe ad aliquam rem,aut probandum, aut improbandum, una ex circunshintia multas, nonnunquam nullam inueniri posse rationem Namsi quem con-s et aere alieno oppressum inopia laborasse, de uim eius non uehementer integra uideretur, is a persona sua non Dile quicquam probare posset quare ab eadem quidem circunsmitia poterit ad causam argumenta trahere, quam nona persona sua, sed iudicum, aduersariorum, testium, de ab his qui extra id iudici sunt, ite fociorum, hostium, iiiimicorum, assium C quae huiusmodi sunt.
Praeterea tam ciceronem quam Demosthenem inuenio sie breuiter millis rationibμ causam suam nonnunquam δε-bilire, ut paucis uti uideantiar, ac contra in re tenui in ea quae inuetuuntur, quamuis exilia sint, oratione sua extol. lare, ut quod natura sua tenue est, id oratoris secundia,f- cille amplum mugiri laudis uideatur. Saepius etiam una ratione contenti ad cor irmationem uoletium ad alios Iocos principutes transeunt. Ad haec per congeriem ita rationes allori nonnunquam, ut non diuersos unitos circunflantiae modos solum uerim etiam multae circunstin-tiarum occupcntur: qua re nil meo iudicio datus, praesertim si genere orationis idoneo dicitur, quae multarum rerum congeries,aut breuius, aut tutius prout res expetit
206쪽
LIBER TERTIVS aoI explicabitur.FIaec omnia non solum de rationibus, verum etiarn tam de confimatione, quoi de expolitione intelligi volumus. Quemadmodum igitur propcsitio a laco prin-eipuli ad causam trami e solutio aut per inficiationem, aut per obsistentium Amrationibus communitur, sic e unamquanque rationem, si parum in se neruorum hab re uidebitur , confirmatione una pluribus ue niti oportet. Pro luit autem omnis confirmationis ratio abiti Leis. Vimai
milituditae exemplo,minore,maiore,cquali Criotrario, a quibus etiam quamuis rationes afferre ciccro soleat, disemen in hoc confirmationem a ratione differre voluimus, quod a circunstiniij nunquam inueniatur confirmatio. Non autem ignoro Hermogenem nunquam rationem, quam ille epicherema uocat, ab his locis, quos paulo antepouimus, inueniri putasse, quodsi quis uerum putauerit, quum nonnunquam ab hisce locis rationes elarijsimi ordiores inuratre uideantur, non rutiones, sed rarum rationam, quae facile auditori subaudiantia , confirmationes appellabit,quod paulo post etiam exemplis declarabimus.
Nam si dilucidior nobis I tura haec praeceptio uisa est.
si prius omnia qua de raciocinatione dicere instituimus, breuitor proponemustaeinde,exemplis etiam maiorum,uel explanentur, uel confirmentur. Nunc ea, quae diccbamus, latius aperiuntur Inueniuntur ergo rationum confirmationes a supradict:s locis Cr quemadmodum ad propo. sitionem unam multae nonnunquam alliruntur rationes, sic etiam quandoque eadem ratio multis corroboratur confirmationibus , hoc modo oportet tempore belli ad ciuitatis emolinentum aliquid etiam innovari, haec prompossiti estier maxime hoc nobis Romanis licet,qui simul per ad utilitatem reipublicae aliquid noui excogitetvresol
207쪽
xos N. R Η E T. nius ratio a persona: confrinatio ab exemplo Maiores enim nostri ex commodo reipublicae, Reges expularunt, e Decemviros continuare imperium passi non Lut ertribunos lebis,sucrosanctos constituerunt, Scipionem ante tempus consulem crearunt. Quae omnia unicam, non plures confirmationes appessumus: Quaecunque enim ab
ico loco ad unum desidem probandum inueniuntur, quanivis plura videantur, tamen unius rationis, aut contifirmationis uim obtinere dicenda fiunt, quod etiam in exis pylitione posse fieri non negabituri:uera m superiorem rationem etiam a minore confirmare poteris, si dices innotuvandum esse Romanis,quoniam eripater Smilia ex re sua
dia innovare non veretur: C ex contrario, sic, Si tempore pacis nihil innovare solemus,tempore belli,quum res postulat, innovandum est quod contrarium, aut simili quodam modo,ut dictum est,pronunciamus,ut quod in pu-cefieri non soleat, id in bello fieri oportere contendummaut si res ita postulat, per contentionem, aut percontra. rium exornationes prostremus:per contentionem hoc pa- cto, In pace inulta innovamus, in bello nihil mouere audemus per contrarium hoc pacto, Quae in pace fcitH,quurm nihil cogat, ea in belloquum opussit non icietis Poterit etiam contrarium nonnunquam per oppositionem ferri. Num ut diximus argimentationis impersectiores modi inferti perfictioribus inueniuntur. Quare et nonnulli, exa
nationes, non argu mentationis modos esse uoluerunt. Nos omnem argumentationem,orationem exornarescite
P concesserimus. Est enim Argumentatio argumenti per orationem explicatio , quae sine ornamento fieri non potest. Quare argumentitionis modos eas orationes esse dixtam,ssaecunque halu modi sunt, ut frequeliter inueniantur per se rem
208쪽
roborat,atque amplificat,duplicem esse arbitram com I . .
mentitiam, quam enthγmematicam Crat loriam, quum tbmematica πλαεὴν Graece nominamus. Expolitio commentitia conistentionis modo semper pro istur inuenit autem a cis
cun tintijs, a quibus frutiones inueniri docuimus. Haeetendere semper quadam cum collatione ad confirmatio nem debet quare,meo quidem iudicio haec quam Latine hic nobis expolitionem nominare placuit, Graece enthFamema appellanam, ex ratione atque confirmatione quiddam compositum est, quod ut clarius pateat, exemplo quoque demonstretur , continuare scipionem imperium, vel contra leges oportet: confirmatio, pilam C maiores nostri ex utilitate reipublicae Decemviros ficile conti unuare imperium pasi sunt. Expolitio impore, Atqui tunc illi in pace, nos coum bello sciemus a causa sic, πiti ad ornandum legibus rempublicam , nos ad deae findendum libertαtem hoc Selemus: Are, HLDeccmo viros fimo imperarum continuare aftfiunt, nos unum μ-lammodo non patiemur sin persona, illi Appium cla dium, hominem, ut res docuit, libidine perditum atque orannicum, nos Scipionem, qui ea continentiae acquiris sitaris exempla IQumantiae dedit, ut omnino probatis,mor uirorum esse uideatur probatiisimum. Haec enis thymo thγmemata, quam bene de uarie profrruntur, uehemen M- ter auditores mouent, orationem amplificant, Ciuictoa
riam fellime pariunt. Verum sicut ad unicam propositionem rationes inestas in ad quamlibet rationem p firmationes sic diu tamquanque confirmationem πα-
209쪽
,os N. R HAE T. Vias expolstiones inueniriposse, baec quae diximum, aper te ostendunt. Non enim ab unaquaque circunilantius iura compara nem ad confirmationem expolitionis aik,
remus, sed nonnunquam etiam ab una circunshntia ent memata nulla adducere poterimus, quae ne satietatem pariunt, ita varie pronunciabimus, ut alia interrogatione, adlusine interrogatione, haec repetitionium, illa qui, busdam alijs coloribus exornabimus illud etiam non protermittendum cen=ossummam illum oratorem cuius diuti, orationes in confectione huiws libri nobis proposuiamus, sic plerunque rationes, rationares confirmationes prosine ut sim uim erit mematis ficile contineat,quod ideo tabi ficere uidetaer, ut uehementior sibi cribreuior fiat oratio, ut in oratione pro Pompeio his uerbis Naiores nostri saepe mercatorim aut nauiculatoribus intrariosius tractatis bella gesserunt: Vos tot civium RonM-
noram natibusinno nuncio, utque uno tempore necatis,
quo tandem animo esse debetiis Legati quod erant paulo appellati superbis, Corinthin patres nostri totius Graeciae Iumen extinctum esse uoluerunt: Vos eam regem inui. tum esse patiemini, qui Legatum populi Romani, confularem virum uinculis ac uerberibus atque omni supplicio excruciatu necauit erbae quidem cum exemplis confirmet per contentionem,quod genvi dicendi nihγmein ii maxime accommodatur, prolata sunt Verm quies quuntur, quum dicendi genere ac contentione rerum pura sint enthγmemata, ad superiora ,sicut ad confirmati nem tendunt, I lli libertatem ciuiis Romanorum imminutam non tulerunt,uos urtam ereptam negligetis suus legationis uerbo uiolatis illi persecuti fuit uos legatum o
mni upplicio interfictum relinquetiis Sunt qui huiu modi
210쪽
αtbγmemata, quae ab eodem inuendi ad eandem confimi. tionem tendunt,ut hic est, uis ligationis uerbo, non enthγ memata edepenthyincinata uocari uelint, quorum error icilius inredigetur quidsit, ac quomodo epentisin astat,quod etiam ad expolitionem pertinet, aperiamus. Est ergo penthdimenta quaedam addita enth memati acuta mo ἡ- excogitatio, ut si quum Cortulanum hostibio quoque cru μα. deliorem diceres,rationem a re dicus, orannicum enim est patriam oppugnare quam a contrario confirmes, Histes enim oppugnadisunt,quibus hic maiore odio probequeduc quod illi alimum hic suam oppugnet: hoc enthγmema est, cui poterit addi epentb mema cinodo, cui plurimum debet, hanc uertere conatur. Ex his iam paretensb me-ma,quod commentum, uel commentationem Latine appel. lare possumus orationcm Je,quae circunstiniijs ad confirmationem cum collatione fertur. Verum haec deerithγ-mematica expolitione dicti sufficiunt. Nunc ea de Expo Fictorialitione dicamus, quam nos quidem πλα κμ, Latini Fictois rum appellare possunt, quae post omines locos expolithis λ Sη nis, ac maxime post exemplum C contrarium an irrinonnunquam solet, nisi confirmare contra Mithridatem Pompeio continuum imperium defrendum, quoniam ma diores eundem Scipionem, in invi pania, quam in Asti lca gerere bellum uoluerunt. Deinde πλα o , hoc est,f πλα Actorium enthγmma hoc modo adjceres, quodsi tune ma Dia is laribus aliquis modwm imperio tituere per uoisci, iuc
dPus quam scipio in Asticum nugus esset, prosict renoni
nunc gloriam capta atque defira' Carthagine popula sRomanus non haberet. Item a contrariosic eum quem si tritum boniscisset, quantum mali incommodorum in xit, maximisi neribus asceretis, eum inquam Anco impu