장음표시 사용
221쪽
xi in P N. R HAE T. incertis est,uehementer timere. At haec quidem si confirmas , ita sinata omnia complicanda sunt. In reprehensione autem unum negares,spcit, hoc modo, Non esse corruispiam,quium virum nunq m cogno; erit: non esse occupaturos Teucros mare, quoniam eius rei notitiam non hobeunt:aut quid materiesinci nauiculatores; ibi desint, aut materia quia portuosa Teucria minime sit materia, ex qua
solet aequid fieri, si liter argues rem esse si Micra quae
ad rem pertinent concurrere uidentur lvoc modo. Habentra duris reum , habent ibros, quare non est dubium amma eos posse Uricare. E contra uero negatio sola rem austri, numsi irrum non habent, nec quod ex frro fiti firma eos ictitare posse dubium est forma, quae aptitudinem quandum,ac habitura rei praebet, ita duces argumen- tuum si diceret aduersari:κ paucos halere ad tantus naues praeparandas nauiculatores Teucrum. At illos inquies
homines natos esse, infit m sibi esse ingenium, posse bre,
ut ex paucis, uel etiam ab unico huius rei artificium 1 Itos accipere,quare non esse negligendum. Similiter conistra, si jrmam doc est, si naturam e potestiton rei huius e esse negabis, necessimo quod dicitur reprehendes, hoc modo: Aperte mentiuntur poetae uolasse Daedalum. Nin quod natura negat, neminem acere posse, hauddu- UM bium est. Finis, cuius gratia taetera quoque quaeruntur, coniecturalibia causis de deliberatiun ualde utilis est. In coniecturali enim causa uoluntatem asine approbare vicimprobares me semper solemus crin consultationibus iciundum, aut non iciundam aliquid finis causa dicimus. Ex fine ita rationes ducuntur, quemadmodum ex est iciente duci putabamrre. Nam ut in his quae natur inter e consequuntur, tum probare tum reprobare solosine posesii πει
222쪽
LIBER TERTIV s. sinus, isti quam uoluntat fine arguimus, nisi caetera
conueniunt, non uesti ueris liter dicere putabitur. Quare er cicero quum causam afferrent aduersurij, cur putrem Sextus Roscius occiderat, quod eum rure releegasset, qu)d patri non placeret quΘdexhaeredare cogiaetisset irim,uitim Rosci tanto scinori non conuenire ait, deinde ipsam causam scit infirmat. Quare oportet omnia quae ad rem petinent,si l cum fine instrae, quum voluisse reum ostendere uolueris, ne nobis quoque adis versuritu dii in ultet, ut claris imus ille orator, Sexti Rosci aduersarios irridet, quὁὐ to sceleri viri Rosci non conueniret: quainuis ille potius ut soluat, quam quod iis cile soluturus uideretur , derideat Verum nos debilitari facile finem si etiam negarinon po fit, quam caetera non conuenire dicuntur, intelligamus. Et haec quidem it se habent. Illa uerb quae natura sui propter finm adhibentur,' aut mouentur positosine consequuntur necessuria, nee bona enim est uirtus, quoniam Cr beatitudo bona,eTresis publica bona est, quoniam e congregatio ac cohabitatio homini Iona. Eibe tu quantum ad rem pertinet, famidem plerunque in solet inueniri sic enim tim uirtutis, beatitudinem: quam peccati, poenas ejectum appellare LI sis. Verum quoniam nonnullis in rebus a fine sepa- ratur,seorsum locum quoque ab ejectibus ponendum doximus , ut si quis onyrictionem , de aedificationem bonum dicet, quoniam Cr domus non enim a fine hie aedistiscationis fine confiructionis domi, uerim ab ejectibus raritio trahitur. Nam aedificationis quidem finis is est prae
cipue, qui nos maxime ad aedificandum mouet moliet aut non domus, sed usus eius. Illud etiam notare decet
diuersas causas diuersos a ictus conbequi, Dud oppositas
223쪽
das oportet. Etsi nauigare dicis oportere, naves habere necessario: equitire eteninrequoris, nauigare,dae seneratio uium Uus est. Generatio est,quas ut aliqilid sit cora σμγ φ ruptionem uersi dicimus, qua fit nequidsit: as his sitae cuntur rationes, ut ellius generatio bona uel mala fit,
la psum bonum. Nam quoniam corrinpi remp.pernicios sum est Dirco remp.bonam esse asprinabimus et quoniam
concordiam ciuiam optimum, ideo Cr ciuitatem. Adiuncti in mumire quae etiam comminiter accidetis diceaesolemum, unique
u semper,dut plerunt rem con equantur, nisi dicas sapientem fuisse Caesirem, quoniam nx ius anquam rei e poenituiset,aut stultam M. Antoniis, cuθd nihil unquam agere potuisset , cuius ilico se non paenituerit Autsi ideo reum fecisse quicquam arguis, quoniam qxum ad cust ventum ilisset,erubuisse titubaset inconstititer locutus esset, dia esiquid huivi et et Nam haec omnia commmiter his
accidere solent, qui si ipsis confici sunt .adiunci sub
eandem rationem mire decet, nutura inter se conagri re sic enim isti uerit milia sunt,utfirme neci arisiadeantur, si Rhodijs portorium locare honestis est crHermacreonti conducere si lactitia bonum, recte iudicun-d Jὶ malum perfidia, non Silendum quem quis amat, i prudens non Ddit quem haeredem ficit, harum habuit. Onynium hae rationes omnes ,rigae conr: Initer accidentibus inueniuntur, necesitatem flerunt sermoni nonnanimum si ab his ducuntur, quae a re separari non possunt. Idcirco Du eg tios coi tari olent. Num Iconia
224쪽
que eum uelis nolis ue, dicere oportebit. Quare id negare oportebit in litisse,sed eum nonnunq tum aut etiam saepenumero ea egisse dices, quae postea sim nolebat. Hunc modum et in his quae ab ejectibus aut usibus,aut generatione, ac corruptione trahuntur,et omnino in omnibus,quibus posuis,aut remotis,necesse erit aliquid confici quod nos nunneret iligenter Uerrabimus in his Meia quae non necesissurio quicquam conficiant,praeter hunc modum etiam ἀciale poteris quum rem cocedas, alia id de causufictum contendere, ut si non ideo diceret accusator non expalluisse rem,quoniam innoces esset,sed quoniam in huiusmodi rebus a pueritia uersutus, eo audaciae uenerit,ut nihilsibi putet timcndu econuerso quos si pertimuisse reus concedit,
poterit magnitudinest periculi commotum, non conscienotia dicere. Illud etiam in his omnibus, quae aut se inuicem, aut unum ex altero quacunque ratione con equuntur, diligenter notandum, antecedente posito consequens instr-τi,Czecontra inprimis remoto quoque, ut erri inprimis, C contra in omniblis. Locus a rei iudicio, quem ab du- βῶ tμηctormiesepe nominamus, is est,qui iudicio et auctoritate alicuius ea in re periti nititur. Sitnile est, quod ex re di sim Iuersa ad rem de qua agitur,sic aliquid eiusdem rationis accommodat,ut propter similitudinem assentire cogat audiatorcs,quod Cr dupliciter nonnunquam stertur,hoc modo, Nam ut in nulligatione antequam nauis submersus , omnes uigilare,dc niti solent, ne submergatur quam nauis euersa fuerit, eum amplius nemo gubernat Ita rempub.
dum incolumis sit, omnibra uiribus tueri oportet:quumst f
225쪽
TRAPEZVN. RHET. pressa fuerit, frustra eam amplectere. In con uditione dulsimilitudo neganda est, aut alia commodior adducenda: neganda hoc modo, Non ita oportet , ut in nauigatione censet istinare Submersum enim nauem nullum fulvam nouimus, oppressas ab hostibus ciuitate, multas etiamnunc rerum potiri uidemus. Aliam commodiorem oppoα nemus, hoe modo, Nam si dum belluam indicatur, praepais rati expectamus non ut imperiti nautae, antequam tempestas errumpat trepidatione nauem submergunt, ita non antequam bellum indicatus, discillimo bello nos implicabimus uerum ut fortis, ac suae rei doctii simus gubernatorvminime tempestitem quin absit desiderat, cum adsit non timet, sic nos pacem quod pos inus amplect i mr , quum bellum instretur fortiter suscipiemus. Haec militudo fornandi causa, uel apertius dicendi, uel ante oculos ponendi sumitur,orationis magis exornatio, quam argu mentum dicenda est quum uero probandi causa accipitur, argumentum C confirmatio est: quod ficile ui debis,forationis quae per similitudinem fit,ublata compo-stione, re uim nudam confideres:fenim quae probant, non ficile arguuntur: Reipublicae oppressae stuctra
eluxiliarta, quoniam σnaui submersae, C ante naustu-gium niti ne nauis submergatur, boni gubernatori est. gor ciuis boni antequam opprimatur respublica conarine tu libus obruatur. Item si continentia virtus π ab istinentia : si fidem det tutor, c procurator: quod mulieri,
id iupillo. At illud non huiusmodi est non ut qui curarenti succedit uelocior ad cursim est, sic qui Imperatori
ad regendum exercitum melior: nec ut nauis noua in
Eors er amicitia. Quare quod probat furale, caetera f-mlitudinis nomine appellentura ad quoque notandum f-
226쪽
-s t ingeniosus is est a quo uirtutustinus elicerepossis. Maius es id a quo id quod minus est continetur.
Minus est, quod maioris ponitur Pur,quod nec continetur nec continet, sed aequalitatis comparatione confiditur Amaiore argumentum ducitur, cum minus instrtur, hoc modo: Non expugnaturam Hannibalem Romanos, quoniam nec Galli, aut si ustra Pyrrhum in cγthas ituram, quoniam Cr Darius Cnisacrilegi scit, siciet crfilrtum si adulterum occidere lices oris caedere si mundis prouidentia regitur,Cr respublica prouidentia regendae si respublica,Cr domus A minore, cum maius iri παtur,sie, Facile Romanus Persas superaturus est, quoniam e Graecus sit f.rem caedere licet, C latronem. Iurtum scelus, sacrilegium si abdinentia uirtus,et continentia. Amari, ni ob rem iudicandum inique pecuniam accopit, et ob dicendum fictum testimonium accipiet qua cristia qui patrem interficit puniendus, eadem C qui matrem: C sinu uisse, neque hic: C econtrario con bis, si aut rem negabis, quod, uerbi gratia, Graeci non Persas superassentci aut non huiusmodi rem dices, ut si non imitores tune Graecos quam nunc siit Romana potetis: dat si fortio,
res nunc esse Persas colendes,quum olim uissent quae tum
gentiam multitudine,tum armorum peritia, exercitationeque comprobabis. Item si minoris modus maiori attribuitur, aut econtra: quod ersificilius intellectu, quam diactu sis , timen breui dicam quomodo fieri debeat Maius et minus,aut in his sunt quibus qiud accommodatur,aut ini seu cuisuam accommodantvir: Si primo modo compa p ratio
227쪽
minus,neque maim,neque retro agere oportet. Narnsi maius prim nrodo est, non idcirco minus est, aut non est Et si nullus secundo modo conuenit , non idcirco mutire conveniet. Quare maius crurinus in rebus sic enim secvnaedum modi appellamus contrario quodum modo, atque
in personis tractanda sunt. Verum quae diximus ad ipsius solum minoris maiorisq; naturam robantur. Namsi quid ex circunctantis accidere intelligitur , horum quoque opposita ut credibilia su cipienda oratori censemus ut hoc, qui Dite O palim mentitur, peierabit: huiusmodi
rationem a maiore scilicet ac minore, vel in numero inue uniri, rerumq; naturam conficqui nullus dubitabit. Nam qui
decem dare potest, cr quinque qui se quinque negauit
Exempη- daturum, er decem. Exemplum est rei gestae commemoα ratio, quae ad propositim probandrum improbandum uedicitur Exemplum aut omnino sinale, aut contrarium, aut malistulit minus re,cui confertur,esse solet simile,Iure occilium saturninum, quoniam C Graccham:contrarium
uel finxie, non ille fatum quo te mentiris, Achilles talis in hoste fuit Priuino, sed iuri, idemq; supplicis ergabuit. Item, Brutus filios proditionem molientes occidit. Natilius uirtutem iiij morte irruictarit. Marcelliri ornais mental racusanis hostibum restituit:Verres eadem sociis abstulit. Maius si propter matrimonium uiolatum Troia euersa est, quid ieri adultero par est linus, si tibicines, cum ex urbe rece,fissent, publice reuocati sunt ciuineis principes , qui bene de republica meriti sunt, quam inu, diae cesserint, ab exilio reducendi. In exemplis minora magi mouerit. Viide in s ad ortitudinem incitat Lucretia, quam
228쪽
LI EM TERTIV s. aia quis cato. Inter Exemplum eriocum ab ductoritate, Exemptim O
quamuis in utroque certi nomen auctoris cominemoretur, hoc interest, quod in uno, iudicio hominis it inrur, in I S 'altero uero sententiam cuiusquam equititur, scd icti ad rem nostrumsimilitudine iuvamuri Exempluam C locus arei iudicio, et inter se conueniunt similiter conlutantur. simile igitur risustule, impar simile oneri datur, genere, natura,vi, magnitudine, militudine, tempore, laco, cauisse,persona,opinione modo Gener extingui intellectum, quoniam mulum , sed is materialis Natura, sequatur voluptatem homo, quoniam Cristora animalia, ut ratione gubernatur. Vt, insiit iuuentuti seueritas quaedam, crgrauitas , quoniam e T senibus sed iucunditas iuuentutis propria Magnitudine, styrte non electione gubernator nauis, nec imperator cla fis at maiore maius ratione getirendi . Multitudine, fori nonrae ne, an hostium hae ei lvitatessint dijudic m. Sic enim ex maiores de duabus fecerunt,sed in pluribus maius periculam Tempore, colit nuci Pompeium imperium, quoniam eriaritis: sed illei uatroci uina reipublicae tempestite, nunc urget nemo Lonco C causa, cum in Italia bestiam sit, non traiiciantur in
Africam copiae, ne simile quid cum Atheniensibus patiuis
muri sed longius illi, cro ignoti Iocaci propius nos, Crin cognita,er ea ex re alios quoque hostes illi attraxerunt, nos Hannibalem,quiq; cara eo exercitus est, ex India penktam. Persiona, continuet Murias imperium, quoniam erscipio:atiae sanctus uir, libidine ictius nequid incommodi accidat,cauentam opinione, sisimilia dicuntur, quae non ita dicuntur Modo, qui cerer: sacra obeuntemstuprauit ea poena ple latur, qua qui Uestae oberintem sacricorruapitscd qui mulare conatu fuscipiuntur peccata atrocius p α puni
229쪽
a, G. V N. R HAE T. punienda. Multa etiam horum ad eius eummi concurrere clarum est, ut ad idem.Vi, ut haec uirgo, illa mulatrona: loco,in domo illa, haec in templo. Idem etiam a diis uersis fluere uidetur, At haec Vestae consecrata, illa non cereri. Vi Cr magnitudine, sed unum horum consilianti
sufficit confirmanti id maxime aduertendum, quo similiis tudo negari potest: si negari non poteit, uidendum si aut
reprehensum, aut mirim laudatura exemplumsit. Haec in
omnibus quaesimilitudinem habent,excogitari possuntiquid simul dicit, non ipsum remsi tosti toti, uerum si quod ad
Zoeus a σον rem pertinet simile fit considerabit. Locus a proportio-νio-- ine dicitur similitudinis quaedam diligenter Acta collatio, hoc pacto, Nam quoniam ita se habet gubernator ad natanem regendum judices quemadmodum magistratus ad distonendam rempublicam, idcirco cum diligente cura,Cracri iudicio,non sorte gubernator eligatum: nec magiarutus quidem sorte potius quam iudicio in ciuitate sunt timgendi. Is locisa simili differt, quoniam ibi assimili simile in isturtae similitudinis e proportistiis collatiost, quod
ut clarius pateat in eodem exemplo utrunque ostendam Asimili ficinam ut gubernator non sorte,sed iudicio eligitis, ita in republica magistratus eligendi fiunt. A proportione hoe pacto, ita se habet ad nauem gubernator, ut ad rempublicam magistratus:a gubernator iudicio,non sorte eligitur: Quare oportet iudicio quoque, non sorte indisgimatus ciuitatis eligere A minore uero uel maiore, in
quo locis a proportione dii strat mani istum est , quae
enim Pisimilitudo attenditur, aut minoris aut maioris est, ut si ita diceres, qu)d si nuutis gubernator arte, non sorte eligitur, multo magis a ciuibus magistratus iudici, noti sorte eligendi uno minore,non asinali, nec a proportio
230쪽
ne det ratum caperes:hunc Iocam confutabimiu fidue proportionis fi litudinem negabimus, aut ea concesse ab euentu diuerso rationem infirmabimus. Nam si concedis in proposito exemplo proportionissin alitudinem,poteriscere nautis non esse quicquam timendum, fratione gube
natorem di cernunt At in republica uehementer metuendum esse si semper praestititiores ciuitate imperio regant,
ne in paucoriam potestiicii restaeoncidat. Nam id euenire hie Dile,ibine timeri quidem posit. Locum ab oppositis πψuerum in quinque partes diuidimus, nam quod ad proposita p-ς pertinet, omnis oppositio, aut priuationis e habitus est,
aut a firmationis,Crnegationis,aut relationis,aut contra-νiorum,dut depuratorvm Privatio est, qlla aliquid,quum, malis. natu si inesse, non inest:cuius oppositum Habitum p uisbitis pellamus: ab his ita sumtur argiumentum, Non est oculo ror proprium ut videant, mulli enim quam habeant oculos,carent visu. Item e contrario,Non est solum caecus, qui curet oculis: nam mustos tametsi oculos habeant tamen caecos appellare non dubitamus. si negatione sumitur istis Gargumentum, quum quidem ab ea sequitur asyrmatio, C irmam. econtra rocmodo, Pacem cotempsere carthaginienses
Hispania enim noctros socios solicitant, nullum Romanus carthaginiensi attulit iniuriam, neque causam belli unis quam dedit. Quare bene Prtuna iudicauit, quum tuliae Africam subiecerit. Locus a relatione oppositis appella rutilis tur, quum ab altero eorum,quae inter se resi; untur, astearum in istur, hoc modo,' niuersa Graecia Atheniensibus subieci: filii, toti enim Graeciae Atheniensies imperabant. Item,carthaginienses Romanis subie fossilisse conceditis. Quare dubium non est,carthagini Romanos imperitasse.