Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

271쪽

LIBEM TERTI Vs. α litudine,fictorijs, huiusmodi unumquodque incisionis membrum amplificare, ac rursus in rem convnodi uri redire: qua ex re adeo magna luci dicendi copia, ut hirrc uore ilia .ri poterit , oratorem ficile rem parum sua posse oratione,

vel in bivncnsium extollere q d,lit clarius pateat, exemplo quoqNe aperiatur,Trecentos Thobanorum captiuos ab Ale Ex π σημxandro cinerunt Lacedaemoni ,eosq; super Trophetim, Ddi s μμ' paret ab illis uictoria Thebani instituerant, Omnes xxai: gulaverunt,accusantur in conrnum Graeciae con illo iniuria .rum. Hic in confinitatione quidem trecentos iugulastis di cemus crudolito tanquum beluia Et quorum catim tali su currere dcbuistis bos uno eod inq; die trucidari non erubuia

Ilis quos subli uare debl Letis, hos deprimere magis ausi citis:

quos ut captiuos emebatis se ut latrones securi porta fiastis. Haec incisim est ex trecentorum persona: nam quia min omni circunstantia feri posit, in re persona ad quis etiam caeterae reducuntur, maxime fieri solena incilioue etiam reici diccrcs, Si non interjicissetis es uerberatos solumi dimisessetis,adhuc iniuriarurm crimine uos non absoluerem. Haec C huiu=modi amplificationis exempla,praeterea militudines, contraria confirmationi instremus. In hacc fa,quoniam res propositi minimc tenuis esse uidetur, qua in re tenai perorationi accommodari solent dium hic modum rerum ut diximus,conclusioni sterre satis ac satis erit liuerstristis dicem ros trecentos uiros non estis moliticaontis eorum, non uillis queretis,non intellexi lis complorationcm A icti ctiam eorum,ac maxime quum issos est rutros amplecti, oscularis uideritis,tum omnem iniquitatenu in eos est uti tis. A dictis citum, non mouerunt uos supplicationes corum,non

272쪽

α TRAPEZVN. RHET. femoritation subqcere poterimus. Nullo enim orationis loco sermocinatio aptior si,quam inrignationi, aut conquestioni,quom a proprijs locis perordinus. Hic is disi-mri exemplorum commemoratio, similiturinam,c muli rumque uel ad confirmutionem orationis accommodari diaxunus feri opportune potest. Qube,quonia id uideri posesint,in quo diffisant dicendum est. Ea ergosiue ad confir-mndus rationes afferuntur, huiusmodi sunt,ut ex rationis vis, amplificationissimilcontineant. Quae isdem de I cis ad perorationem trahuntur , solum amplificationis nuturum retinent, ut si in proposito brnute, exonso confirmares ac diceres,tanto crudeliores uideri debere Lacedaemonios, quod eorum olim trecenti pro libertate Graeciae apud

Thermonius Xerxisse regi Persarum opposuerris,qui quatam in illis*it,hostes interemerunt, Graeciam liberauerunt.

Allis no satis uisu ab Alexandro devastita Graecia,nisi quorum ipsi hoctis miserebatur,res isti utrociter necarent cuius orationis,ut pertius dicatur, uis sit,ut quin gloria trecentis eorum pro hibertate Graeci e trucidatis allecti sint,tanto quoniam ad calamitaton Graeciae trecentos crudeliter necarunt,moerore conficiuntur. In peroratione ab eodem sic, Trecentos trucidums,dcleuistis totam Lacedaemonis gloria, amisistis laudem itum mirificum qua ex m0rte trecentorum qui cum Leonida pro libertate Graeciae mortui funt,ad astra Lacedaemones efferebuntur inquin istis illorum uirorum laudati fimum iit erum aut sic, Non mouit uos ille trecentoruntamerus,s caeterissimiliter.Verum ea de indignatione,quae proprijs locissi uti dictum est: Nunc ad communes rara eamus. Communes loci sunt,qui omnibus communiter fimblium causarum rebus accommodari poJuntra contra pure, viam ιrci tyannum,latronon, pro innocente,vel forti

uiro,

273쪽

viro, huiusmodi immunes loci indurationi sunt qui-communes bus omnia quae rem con qui possunt , exponimus acritererim nosi hi noumn maxime sunt, auctoritas, pertinentia, euentus, seueritu insistis,comparatio, collectio, inconu nicntia, conuersio. Ab auctoritate sumitur communis lo- auctoricus,sram com moramus quantae curae V sirerit ea res,

quorum ductoritas graui ἰima esse discut Ide partim dys, partim hominibus attribuit, D s, quum ex oram i, ortibus, o lentis, prodigijs rcs onsis latibus, ac tum bus, bai, quanti cum rcin cere oportet sim irinus. Hominibus,

quum aut ex nostrorum maioram fiententia, scriptorums k-gita actione, magnam nidori oportere putamus, aut regum, alium res mutatura Cr critium se, opinione atrox

esse Scinus comprobamus. Iton qVum apertinus qualis it sapicntum hominum ea de re fientcntia, et eorum maxime qui ictis rebus operum diligentis ne aut dederunt, aut dant,qua ram rerum scientia, rei quid agitur notitiam optime comprehcndit uertinentia est per quum amplificando per in AE d nutioncm ad quos aures pertineat, acritor Sendimus,

aut ad omnes, aut ad plures, quod atroci lanam est, aut ad supcriores, qualis j sunt, quorum auctoritato indignatiosumitur, quod indigni)ςimum est aut ui arta animo, ortuna, corpore, quod iniqui ἰimum est: avt ud instriores, quod fu- perbi fimum est. Euentus est, quo ostendisus quid concte cuturumsit, si eum impunitum relinquamus, in quo ccc se est, ut aperianam multos aemulos huius audaciae si tu ros sisbi conce*um intellexerint: quod constrinabimus,frucinon strabanus mitto alacres, quid de eo stituatur, expcllare, ut ex eo intelligerem sint, q ud sibi quoque de re tali liceat: quibus de rebus, quid mali actitarum sit, si huic conccJum

fuerit, ante oculos ponemus. Praeterea ex his in Graias ratios huius

274쪽

TRAPETUM RHEThuim rei naturam videri, ut nisi quamprimum corrigatur

non ficat caeterae res intellem veritate comvrutari, ac cor

rigi possit sichfonper in peius ruat, quum neque consilio, nequc potestae si reuocari possit, Sit difficillime possit. Quare cauendum egesinos r p. aluo esse uol

leuerit41 mus,ne hiuus rei licentia, auctoritate iudic sanctiatur seueritas est qua ostelli inius nugam volun rrio ficu:or xenium dari conuenires, imprudentiae nonnunquam concedi pliatio oportere. Inplicitio est, per quam indignamur, tam tetrum , nae friam , crudole brannicum licuius esse fictum per vim, anxm opulentanir quae res a legibus,ta ab aequabili iure remotis ima sit: quod confirmabunxs,facmonstrubimus non uulgare, neque ictitatam, necis audaci 'imis quidan homirigas id quod agitur, sed a barbaris ac feris genti bus, martanabit quoque bcst s se remotum 'cum

iniuria, contumesia coniuncti domonstrabitur quae res iusuperbiam, arrogratiam, odim incitat. Haec crunt, quae in parentcs, liberos, coniugcs, consanguineos, supplices, crudeliter feti dicuntur. Praetcrcu in torcs tu, hos ires, .icinos, uneticos, in os quibuscurn uitam evrii, apud quos educatus, a quibus erudatus 1is, in ca taxat os mortuos, acinoi reta notaricordia divos. Praetcrea in homino claros,hobilcs, honoribus usos, ac in eos qui nunquam tire alios consecuerunt, nec se disiadcre potiumunt, ut sunt pucri β-ncs, licrcs qilae onmis hostibus, acetium trumcisis comparatis stris indigna ui 'i dicemus. comparati cs pc quam percontentiorum ostendimus quanto atrocius C indigniussi a js,scae constat esse peccata id de quo agitur , quod genum fatrocius discres stuprare ingcnuam quian uiolaresacrum, propterea quod ad hoc gestate ploranque homitu simpelluntur, illud nullus ius luxu atque supcrbia perditus

275쪽

LIBER TERTIV s. si ipsit. Collectio est pc quam omnia quae in negotio e collictis. rendo am sunt quaeq; confecuri negotium, cum ii cuia

que criminatione ae indigitatione cossi rimus, ex quo fit, ut totarc ante oculos poliatur, C summum in rem odium concitetltr. Inconuenientia si per quum indignanium ab Incon mure nobis illisum maleficium d quo nime oportu it, qui 'nosia indere, de tutari debcrct, quod aut inquam, aut raro ut s accidat, itaque nobis hoe primum ccid Se conqueremur , nec sic si ante, qxod in moriae truditum fit. conuersio est, per quum ab ar ditoribus clunus, ut in Comersio. furarcs nostra inutrius restrant: si ad primos pertinebit, de sileris uis cogitont: si ad mulieres, de uxoribum. Iadscnes de parcntibus. Ac indignationis itides hos communc locos se putamus. Oporta diam ex conanodo causae non hoc ordine quo expositianus , a commulnibus Iocis et on amplificare. Illud etiam scire conuenit, quod bos communc locos proprios oratorcs porta ccnt, ut Merivritior δ;tata dolor oratio uideatur. Conquestio stor tis , per quam duditorum captatur misericordiaci huius

etiam sicut nignationis loci, ali propri , alij com-nrunes sunt. Propri fiunt,' i cuti ae ita cohaerent, ut Hycalis conuenire non posint. Cominianes sunt, qui multis causiis convcnire possunt. Proprii ergo conquestium t ei ex ipse regella, i bisque resa conficqliuntur,illicrari folcnt,et a tribus temporibus praeimis, in Ente consequonte, ut superius di tum est, cupiuntur: a prae:erito si in quibus incommodis iniuria si erit, o tondetur: ab instinci, si qua in fortuna nunc fit apertitur,allum uiate in sub γαorc

276쪽

G. I infra furit, comi nibus non proprijs locis misericordium captas Hoc enim ut dixi nota,into comiminem locum C proprium intercist,quod proprius rei qua de agitur accomnodatur,comimnis latius putet ac ideo ni estissimilibus causis a commodari potest. Quare C comi nnn locum ad proprium rediges, si quae ad rem pertinerit, addere uolueris Crproprium comi niorem officies, fi quae rei fiunt, ab eo Metraxeris, quod breuiter exemplo quoque demolisti undum est. Ioueut illud uos iudices, moueat uehcine iter, quod decori utinis, quibus clarilsimus ille rex Agumcinnon hine ab- mi ab adultera matre, non ut Agamniinonis filiam docuit, inflix educatus sum, quum ab ipsa Chicinnecti a iudices, tam ab Aegist udultero, doctrina miser,priuatusfum regia,c baioribus contra decia regirun rusticunis nutritus, Crii uper summo cruciatu, ac dolore corporis indigne, cum mea Aga non non putre, tum uobis ipsis iudices plurimumuffectus sum. Hoc iam ita cause accommodatum uidetur, ut nequaquum ali causae convcinre posit, atqui undIn locamco1ir mirator hoc 3nodo pronuraelabis, Quis ignorat iudicesium doctilivo,quibus incoimnodis,quibus doloribus, quo cruciatu corporis miser uexatus sim Nuinquem decuit optimis moribus,d di lapsinu institui iudices, his ego omitibus aduersariorim priuatus sum 'clare , ac insupra crudi iter mi cruc atroci fune exagiritus, nunc quum primum res 'irare visus sum, ab audacis,imis aduersari1 etiam in supplici is pior. Hoc ideo latius exposuimus, quamis uerbo otium mollito igi posit,ne quis putiret longe lios ab aritiquorum praereptis siue illi iridignatiotu atque coliquestioni attribuunt, uberr4 c. Nam quae illi cominutilus praecepta locis accorum abutit, haec ab his His in orationibus suis ani truducri mus, itan vuta ,quam proprie prosei. Quare, ut di-

277쪽

cos appctare placuit. Hoc titaque, ut Mum est, tam in conquestione, quum in indignatione uolumus ita feri pose,ut crquae rebum inhaerent sublatis rerum circuit Ani s omniantur ijstrantur, c quae comi niter truduntur, circunstin- iij rerum intra positis causis inhaereunt, qua mulier quosdam communc dixerim inueniri, ut scinperab oratoribus communitor dieruntur, de quibius etiam primum dicendum

videtur. Comimine ergo loci conquestioni fiunt, mr quos commimes renuis Prtunae in onmes, cx omnium infirmitas, Icnditur, C μα- commutatro similiter rerum omnium c in tibilitas rate oculos ponitur. Item si quid de humanita te, misericordia, tisa lamm,aut coraminin sim qui audiunt,aut omnium dicimis

cet cinus, eam honesio,ta lux bilii euentu maxime comprobabunus Caeteros locos,qui 2 ad proprios redigyntur, ex distri bulloiae temporum deploratione uigulorum, eucritu praeteri cin praeterea coimersione,exu citatione,commodatione, obsecratione pietate,d postremo magnanimιtate evMnare cristinus. Pronus est perque distributiolae temporum tim ericordia captatur. Hunc bipartito con ideramus num aut semper calum tofio nos viditie Mise conquerimur et nunc id esses crudolitate aduersariorum,n lamunitas nobis iudicum auxilio fit,deploramus,ut etiam in posterum semper lu-nre ccessest:aut quibus in bonis,qua dumtate, qlio honores in ae nunc persum maxime, quibus in mus, ac dedecore sanus, deflemus. Hae commodijsime turpitudinem , ει

militati in illiberalitatem p rei indignum aetate, genere, lor turia, pristino que honore nostro apponomi s. ccundus si iti

uniuscuiusque incommo i diligens cum deplorutione exp0stio, ut in morte fit oblactamenta in inlita, pueritiae bola

278쪽

11 G. TRAPE EVN. RHET. tia,mor, sdis, tutela me tutis, construatio domus es uehula modi sunt limis' in gcstione negoti sunt, ut non

affui non uidi, non postremum cilis uocem audiui, non postremum 1 iri sim accepi. Item, In munibus inimcorum momtuus est, in hostili reruturpiti iacesit insepultus a fris dia laniatus, commni quoqxe honore in morte cursiit. Item quin illa ii :ommota ante oc: los ponAntur, in quibus desu dios nos ab aduersiari' dicimus, ut inopti,dolor edecussolitudo, i ii irraim, ut v qui audit, re ipse a se, non uerbis i ii solam ut Are uideatur. Tertim stic quem praeter st aliquod actum comploratur, ut quum escis, bono te univio illis usse, de quam gratiam dcbimn exped&ges,in mistrium procre incurrisse, quod per indignationem ' pro ircinus, quod nnius his, a quam minime conueniat, male tractemur, propinquis, amicis, quibus benescerimus, quos adiutores fore pu-- tu rus, aut a quibus indignum est, ut si is silcris, clientia Aufupplicibus, ut quam dicimus si crasse nos a filio, qu nium ista parti ut, non filiam a nobis sepultum iri, nostrossab eo, non contra glimia nobis elausos iri oculos aut aliqui a IIII huius. Quartus est,m quem cum nostrum, aut in eos ipsos qui audiunt, aut in eos ipsios, qui charisdi uni isti coim

vertimas, ut quum nos videant, fui aut suorum inis orium V. mire cogamu Quintim est, per quom oratio ad mutas expcritarcianimi refertur visi ad eqssum,domum, L Ilcmo nonon alicuius accommodes quibus animus eortim VI qui audiunt homenter continoueari r Sextus cs per quem

parentim liberoram fui corporis sepeliendi, aut alicuit s rei eiusmodi commendatio fit, in quibus commendandis, lum-ctio quoque deplorabitrer tuum dicamus didici ab eo quicum libentisis uixerimus, ut a parente, aut filio, aut si utre, aut vii Amiliari, inlinio Septimus est qui por obsecrationeiu

279쪽

saremur, in quo orantur illi qui audiunt hum=uli supplai

oratio ae ut mistruuntur. O diuus est per quem non nostras, sed eorum qui chari nobis fiunt fortunes conqueri domonfir mus quare pietatem in alios magis quam in nostris inconmmodis agere stoidimus. Notitu est,m quem unisuem, strum in alios miscricord fuisse ' dimus, Cretamen an plum C excolyciar,incommodoram patienici esse si quid a ciderit demonstramns. Nam saepe uirtus Cr magnificentia in qua Drauitas C datoritas si, plus proficit ad n cricordiam

commouendum qa dureisitis C obsecratio. His locis commoueri animi ad misi ricordium Alcima ruere eorum aliquos quotquot in causam incidunt,non eo ordine, po exposuimus, sed sicuti res postulat, occupabisque , qae omnes in dicennis,ut non robus bolum, sed orationis gen:Υe,uocesicctu,velasticomas iudices provocemus, quod quam actum infe xerimus , finem perorationis a Demus. Num quoniam con- questio ad afficioedos, uredossanimos Ocricordia ad iumenta si, Mn est diutius in ea commorandum, si quod uo-

per cor siccire, id iam si tum esse Wrspicimus De- .inde haud paraum opcrae pretium est, in his His acoluis, siseri pol. , duditorcs relinquere, ut quod iudicaturi sint,

ipsa motione atrimorum pronancient. Verssim quoniam tam

indignatiorus, quam conquestionis illud proprium esse uid tur,ut omnia sub Occtamsub ciuntur. Nulla enim res magis aflictus mouet, qui peroratione maxime fiunt excitan di , quam ut ipsis negorijs audiendo iudicis interes uideau - tur,quid de alluctibus sentimus, breuiter aperiendam est. Vt igitur omnta allectus orationi necessarios ducimus, sis

eos mugis ad elocutioncin , quam ad nuciuionem perti ncre putamus. Non enim sntiliter cademista alio atque elio modo diciti concitat alliditores. Quare mihi uidentur uehem

280쪽

is G. TRAPEZVN. RHET. vehententer errare, totamque hanc rem penitus ignorari

qui dilectus hic curiosiure numerant , quasi ficile fit sinis

jectus nouerit, quos novit, oratione mollere, aut qualienumerari posset, qui prout ab oratore confideruntur, ne infiniti unt. Neque enim odisse, amare, cupere, abomianari, gaudere olere,illlicre lycrare inci C sit qua alia generalius enumeraritur, nobis solum subiccta sunt, scd mestipraeterea, quae quamuis ictis contineri uideantur, diuerso tamen genere orationi tractanda sunt misinis nescit se nonnunquam afficiendos iudices, ut contemnant, ut meant, ut dedignentur, ut inuidcunt, ut misereantur, ut sellianti Quae omnia, caeteras Musinrodi, si ad alios reduci posse videantur, genore tamcn dicendi, rumtioncs diuersi, indsunt, ncque inter se solum, scd ad ista a stipsu nonnunquam. Naturae v iudicum, loco,i portiali sq; circunstin-t s oratio accommodanda est. At hi sic mesisunt,uc hebetes, vel acuti ad mouendumque faciles praeterea mitos, iracundi, truces, benigni, inuidi, inlidi, quae omnia longe alium atque

alium orationem oratoris dsiderunt, gram si ullectus inepc se solum confiidcrandus esset. Ad haec mulium interest, se ne solum orator ustre tum ut sit flensere, an iudicis p Deus icere. Neque enon semper quum timere nos vigin ,

auditori quoque terror an incutere volumus. Quare eos qui allectum , quot uisunt ensimaant, eamq; rem plurimum posse arbitrantur, tanquam huius tri imperitos relinquumtas, nos quum quid causa desiderat intellex mus, orati ius gemu ad id accomnodabunus, affectusq; quum pG totam oratiqn , ut uiua oratiosis, tum in peroratione maxime 'iudico coit ouctinus Qua in re illud summe opto in uideo, diari mutura iuvet, imagines rerum absintium sic animo nostro assciscere, ut res ipsus odore oculu,uci sentcs habere