장음표시 사용
281쪽
LI in V A' T V s. habere videamur: hoc enim modo, dum ars Crexercitatis nobis insit, ces,actus oration ,ipsi uilicti optimi cor n-gcinus.Nam qui affectibus idonea non attribuunt,iaudere hi quidem auditores, rictioni clicausa potius ingere qum ex animo dicere uidetur.Sed de partibus orationis unisula dicta esl,Cr huius uoluminumagnitudo longius proce1ςit. Quarequie equuntur dcinceps in quartum librum traducamus.
V o NI A partibus orationis,qua nbreuius potuimis in superioribus explicauimus uolumitribus,russa iudiciali acco modauimus, nunc consequens ege uiacturm ut paucι de deliberativo CDd monstratum genere diseramus. Ac primum quidon, quoniam distic, Id est, liberativum absoluamis. inde quum demonstrativum etiam expo tum miserit,de caeteris oratoris ossi iconsectabimus. Dcuberativum es quod positum in consultation bellast sentcntia dictioncm. Ein partes sunt duae, Deliberatin suasio C dij fio. Suasio est oratio deliberatuti primo incon
282쪽
tio deliberativa, qua auditoribus alium partem, ac suasione ostensum est,persuadere otiumr.Oratione d liberatiuae it,d ut iudicialis ex fuit parita,Exordium,narratio,diuisero, eonfrinatio,confutatio,Cr,ci oratio,uc conclasio. Nam etsi quatuor partire orationem putamus tamen ex diuinione unus, sex nobis redduntur Particu, non in partibus cnumerare
propter Beuitalcm mn placuit quod in primo non ficimum, Im nutara π1l icerctur. Exordiam ut principio vel infrixatione tructilium, bis rationibus quibus in iudiciali cutifumcniri solet. Narratiosiqua incidit, quomodo explicunda 1it,fatis exprimo intelligi posse confido Diuisioncin quoque breum C absolutam,ut in primo diccbanius sicere noecsse s V mim hoc non in clocruthus tantum causiis es in cri n. νον obstritare non mille videtur. Finem, quum
non ita angustim, ut in lucticiali, sic latius univcrsim captam omnes fere cantcndunt, Debberativi generis uti h
mstit solani ali utilitatem sinem esse arbitrati sunt. Nos
quoniam illud unicum Lutinae linguae ornumcntiam ac pr. clarisimum oratorum .iccus Marcum Ciceronem, clitus
nec nonisi quidem me eloquentiae dici potest mentione,ubiaque sequimur, d crativi circi is inna nam negat quian ualitatem constituimus:Utia uero hoc Cthon sit , sic eo sum aes aratim,ut nomine dicuntur intelligimus V rum id quod ex hon olo ac utili, intellcctu in uirum confla- tur in csse deliborationis affirmamus. Oporta ergo ita in migmere druidcie , ut ex linoquoque diuisitorus membro uel
283쪽
xc ex omnibus diuisitonis urtibus,quod intendimus, concludatur,ut Cicero de praeficiendo Pomprio bellum Mithridaticam Cracili re cccsSirum,quare non praetcrmittendam πωguitudine portonscendam quare non conicinnendum dit, sed illum utram inuin periculosio bello praeficiendum , qui procul dubio cunctis Ron is imperatoribu praestiret,atque his partibus honestam Crutile ita expresum est utres cauci hcnritis et utilitas alijs ncinanibasio ita spe uide Dr. Orare Amper diuisio quo redierat, non alienumque adure di a civi sint, scde ut dictam est,accommodabitur a que inhaerctit,carica ac habebit omnia quae in primo latius explicum funes confirmatio ciconfictatio in dolibm aliuol n re haud ferinἡ aliter atque in iudiciali causa fieri solent. Quare inde omnia, quae mic causae conueniunt, traducenda putamus quod si scite fieri pose reor, ni ne qua retardalio legentiam animos impcdire o sit,altius Indamcn-rabacsMque in re iacere non grauabor. Causi delitera Debber σtir a propositis quae consi Et, n titutio causae quaerenda est,' C.'
quaesumam deliberatio consequens tempus id ueste lat. negotialis non esse non poti est. Est nim negotialis confiit. tio rationalis,in qua Diendam ne sit aliquid,aut non,q-ritia . Quaren nquam mihi quidem uidetur negotialis adcia
liberalisso genere a utura, quae quidon, ut insccundo dia' Etam est fra busticis maxime tructitur. Fines porro ca
sarum paulo ante dicti sunt,aequitas, ri sies,utilitas. Nam k-gem,posibile,impossibile, laudabile, euentum eis quae asia sant,q in negotiali consuerantur,ad hos sinules, ducit eos manis nam isti Verum qxonium aequumer bonum ali- qauluriduciali absbluitur, CT negotialis cxige pici linq; sci domistrat: egitimam Criuridicialem in Locrati
284쪽
G. TRAPEZUN. RHET.. nem posse incidcre necesse est: quod cum uasit, iustus implius dubitare debet,caeteras quoque omnes coestitutiones in bocgcncre inueniri posse. Num si iuridicialis,quam praeteriatum 1 cmre cmpus in primo iuxtam, incidit,quanto magis conicctarier diffinitio, quae non magis ad transactum quaru ad consequens cmpus resticore uidenturi Transtitioncm uero huic uus conlinure quis dubitet Praesertiniquam vitectigat translutioncm huiusmodi csbe,ut etiam in iudiciali genere non fine quadam doliberationis specie inueniri possit Nam cum quaeritur , Ciceroni ne creta accusandus sit,aut hoc ne loco his auditoribus γα tempore causa agenda sit. iudicitiories deliberatione non abhorrciuiu transiacto enim teporcicccdere C consequens occupare uidenturi C multa exsinalibus locu nonnunqua ad eiusmodi deliberationes probandas improbandiaue confisuntur. Quas ob res omne constitutioncs cura nis partes, deliberativum genus aris ire necesse st,quamuis nonnullae res nucniatur,quae nunqua hanc, aut illam constitutionem ut constitutionis parrem recipiant, quod cum finaliter iudicio accidui,non huc re a uera restis opinione insucri dcbcinus. Namsicut quum deliberum Hanininme bellum debeamus, iurida ciuissu obite nati vimin- Edere potcst. Nullus enim bellum perse secipiendum dic ut a caeterae omnes huiusmodi causas nolunt i qum c. de honi is nunquam perbe suscipienda uideatur, nisi am quid addas, purani in ea absolutio tibi proderit Ver in quoniam negotialis Mirpor huic generi, caeterae connitationes c per c mdci crcum neutiali adueniunt quom do hoc stat, aperiendum cst. σρtiuus constituti ciusmodi naturum sorti est, ut nulla deliberativa causia in i ci rii yit, quanis paulo amplius proportus,non accurrat ilico,utque causam totam pro suo iure comple latur: V
285쪽
LIBER VARTV s. assrum si rationis aliquid adjctis,utque inde conflacres,quisitium stitus fui eribi latus consurgit qui etiam quum Istius propontis post negotialem accest. Quare liccbit,si ex re tua
fieri uideturinlterutram ficere. Num uti negotialta causim occupilis,reliquosq; latus tanquam fecundarios ad il- Lan reduces,aut a principio ratiuncuti quadam contrum causa slatam,qui ad negotiat accedebat, principes in coiistitues quo qui in pacto tunc utendum censico, quum i aut purum negotialis conductura sit Verum, quoniam haec praeceptio perutilis est,exemplis quoque aperiatur, in πα- dum ne sit bellum Mithridati consideras, quoniam Sciendum ne sit,confideras in otialis est. Alsi parua adiectione ita confideres, quum natatos Romanae urbis ciues uno die, unos murcio Mithridates interfecerit,ein bellum instrentam sis, stibistendum ne aliquid qua rutrer, tam confram causa est,nec tamen a negotiali omnino discessit iaci re- Iitioncin quos criminis adiecit. Nam ut si animali rationein ad cius,ab animali quidem minime recesint,augustius iciuin igni: que animul intcssigra nccesse est, sic si ration aliquum negotiali alberas, ad aliud quidem transiisse uid
ris, negotialem tamen iam omisisti. Nec nunc id ego dico, ut omnino uelan relatiotiem criminis negotialis fl)ccic:a ge, praesertim quum absque ea inueniatur,clusiosed ut frondum negotialem deliboratiuum genus non Dile praetermittere. Itonsi quis dicat, diruenda si Carthago,alters non diri n-dam contendit,quum dirurndane sit quaeratur,ncgotiali est.
At si dicas diruendam csbe Carthaon , ne quid po tbacide
patiamur, opponaturii; non je diruendam, quoniam nunquam tae quidas eis pertim socium si G si coniecturae Fricti per suum tota causa tramnia est,tunm in negotiat In huiusnodi coniecturum radices ciuere quis non uideriis Narn
286쪽
xs G. TRAPEZVM RHETNam quia dicit non esse dii iremtam Carthaginem,quoniam ni hi stile portis siccndum sit is concedere uidetier ex bone locritili eum diruendum si pertimc cedam es et. Item arm. ne paranda sint adures si Antonium, annm negotialis estiquae Istoniam diffinitione ab obsitur potiris uel primo e carceribus mitet eam diffinitionem quae quidem negotialem ρ ponat adhibcre,hcc modo:Aduersus M. Ant.qui urbi bH-lum instri, irati sunt arma.Econtrario sicino sunt duc D M. Antonium arara paranda,no enim bellumsed tumultu cocistit, hic fit tumultuantes etiam hostes appelles laebcta
dicta iis tumultum diffinire necesse s l. Ite delenda est Corinthus, ne commoditate loci Graeci leues homines ini: Si de Lesat,ac nobis imbe ut id manu nrunitam expugnare libor
niaximus fit, hic si dices delendam no esse nes enim deficient,
qtium ictum orbem purere Romanis videant, etsi scient, laeti erit in cns labor expugnare coniecturum scies sex obsisto:lia addideris aut puniendos uideri boreines antequapcccciit,aut cretam aflATe ciuitati ruinam, propter qua coniectura Ulicqueris defictionein inire non oportere, Iuridiciuicina Aut in lauretcs: ex quibus clari 'iure patet,dcliberactum genus omnes connitutiones earumq; partes amploeli, quamuis negotiali insolum recte, ab ἱs oblique atque retorte ui 'diciale tirgotialom. Num quum prono impetu non erumpunt, neque ut in iudicialiferi sola accedunt ri enim, qui accusatoris vicesngerit quare quicquam proponat di-ccndum cstae uod nunquam iudiciali accidit, unde a di fuso re accedere hic confiitutioncs,cccse est qm quae iudicialistitui accedimi ab um utore saepius oriuntur neque ad I timqucivpla mincidunt citorim ambiuntqtismoncm ne nego
287쪽
LIBER QUARTUS. teneatu, plerunque in cuni cicon undantur, ut non multistitiu, struma ex ita, e bis confici uideatur non reddisnec proprie accessorius,nec incidontes ueri obliquua retorris appcllamus quare quum us e dcin nuncupentur nominibus, diuersae tam illae ali es atque adiciales sunt
ornnino putandae. Num quae eundcin originem hab re non
possunt, alium i finem resticiant quo fit, ut aliter tractentur, ut paulo p. latius getur, diuersas eg nccese
est. Alioqui tria genera causaram nor qui dicercinus. Nullus rim non monte captus ea dcin diuersiis generibus
species subicctis pinxit, nisi forte fluas ouem ac dissuasio
irent, ut lorinas generi deliberativo sub ceret, sed hae tu ipsi fortius generum aperte ni guntur. Haec de origine. Hatitur. Nuii de rumtione pauca dicamus. Quilmergo aut Detractatioηe confiitutioncs curamq; partes si plures incla in inueneri dς-mus,omnes quidem locos quibus eas eo initutioncs insecundo absolui demonBruubinis, dii reter discuti mus,si quid ab eis, quod adiumcnto causae fit, inueniri poterit: Deinde haec quoque, quae deliberationis praerepta antpropria quoniam asu proprio manant,omnia tentabimus,m separa tim ab illis in oratio taetrum binias, scd stingula fingulis,aut plura uni iii accominodalius it ut bilurio beseri,distribuemus,quam,cia in hoc genere perutilan, nonnul lis clari limorum oratorum orationibus declarusson, si longum 4 ct ex ptis singula complodit,oe rem peritis clarijsimum
Atarum confidat s.Praetercu quoniam caeteroru quos sed striam ad inquirenduincitandum putauimus,non in ullo taximus breuius res inguis tangore,ut breuitate comoti inuestigare caetera concritur. Na qui omnia dicit,quii nihil quod dubitet lectoria erat,is ficit ne quid praetoria quaerendum vi deatur.Sed ne longius diuertar,quam privi constitutione d
288쪽
: G. TRAPEZUN. RHET. Iiberullam inueneris omniaq; quae praeceptis eius coctilutionis ex re tua dici po sint consitiraueris, tum d mm ea quae fila dcliberalitii generis manant sic tuae cuique adaptatoint minime ab his qαe de connitutionibus unant eiungi uideantur,si inlim concurrunt,unumque corpus orationis conficiunt. Nam ut stitus 'turm prae upponunt neque ab eo fie- paranturias loci locos qua in re naturam constitutionum sequi necessc cst. Nam ut coniunctiores uel remotiores a negotiali fiunt,incer locos colangi aut scparari uidemus.Quare aliter negotialem in iuridicialia oluta a qua utilitatis solum confidi ratione dotire uidctur,aliter in alij tra labis quibus ex rebus puto eos recte deliberativum genus tractare non posse,qui negotialam contempserunt, aut eius nuturum non intellexerunt,quos eo magis errare putamus, neque sentire quid agant quod es ab ea recedunt cum de deliberativo genere loquuntur, 'generis putant locos a formis eiunctos inveniri,quum nihil in genere fit,quod in st)eciem non defluat. Verum quoniam quomodo constitutiones in deliberativo inveniri docuimus, deliberationis quoque stilum proprium in iudicium torqueri doceamus ire ab oratore summo recedu-mus,L. Flaccus quum in ut praetor esset ut uicina maria a praedonibus tutet redderet, communi ciuitatum impensa classem confiit it Accusatur inde quum opus non Ubet classem constituige: hic quoniam deliberatio eius reprchen ditur tanquam inutilis, ac frustra suscepta,his locis dicere causam oporici, quibus animum ad conficiendam classcin ii duxit. Quare,cgotialis in iudicio est,cui aliquid accedere a iudici ' non incongruum est, ut quum natura hanc
ab iri di terre nece*ectit, ira latione quoque distra sed
de his hunenus. Num ad ea transitamus,st: qIam ex ipsis fiae deliberaliovi a Ullinit, a constitutionibus tamen nonρ-
289쪽
L DB V ARTVS. parantur. sed quamuis loco constitus in adnitantuae rammm quoniam ex proprio fine deliberationis pro imit, mripis paratim solent. Finis igitur doliberutivi et meνι ut ante diximus Monestis est, quum ita intellismus ut utilitaui conlatim fit cituum enim ex honesto critili finis emunet, placuit honestitis uocabulo potius quam utilitatι eum nominare. Num onestu multa perse , etiam quum inutilia ii deantur, fuscipi videmus, ut stoicos multos, Acad nucos ae nicos audivimus , acquircndae disciplinae lac adipiscende virtutis Nulla non modo collutam sibi ab alijs pecuniam contempsisse, sita tiam suam esecisse. At contra, nemo unquam , qui quidem boni exictimationem libri bubuerit, utiliaditon turpem consic latus est. Hi ita si ij, roriam expe Expetendorum tradarum tria gcnera esse uidentur, vitandarum I ex op t g inera posito tria Nam quaedam dignitate seu nullo emolumento cupinilla ui propria nos adsest alliciunt, quae pure hon sta nominamus, ut uirtus, scientia, ueritas. Quaedam non sua vi aut natura,st quurm turpitudinem non afferant, propter fructum utque utilitatem expetuntur, ut petatua, haec utilia communiter appellantur. Quaedam G sua uinos du- eunter utilitatis sycci capiunt, ut umicitis:id vero quod un-le qui lcm,sed inhonestum, ac palam κrpe,tanqua niscon fficiis, quadruplatoribus, e star s, de quo deliberent,ro linquatur. Primum igitur rerum expeto adurum partem G. Q H p 'inae tum aut Laudabile diuidum s. Rectum est quod cum ' ' uirtute croficio uta diiuditur in Virtutem Cristicium Dini.
Virtus est unin habitus rationi consentaneus quae qua Virtus.
dripartito diuisa est, in prudentium ruti litiam fortitudinem, .
t peruntium. Prudentia si rerum imitarum memoria, Prudentia.
Crisius quamplurium negotiorum quo q: idcin ex usu C in pruria reruam multarum cassulitas quaedam conflatur,quue,a-. tione
290쪽
G. RAPEZUN RHET. iisne quadam potest habere delictum bonorum Hirrulorum Partes prudentis sunt in ortu, intelligentia, prouidentia. minoria. Memorti est per quum animus praeterita repetit. In me om tectigentia est, per quam ea quae fuit perspicimus. Prou, Frouidentia dentia est,per quain si turam liquid uidetur, antequam fiat. Heca iuxtim pars prudentiae sit, nullarum reram memoriter usu, tum uel maxime singularum circunslantiu-rum acri eramnatione conficitur. Qua in resi quis non parum proficerit, meast cisti miliam ex in prouidendo crin itin dicendo consecutum esse. Iustitia est equistis ius inicuique tribuens pro dignitate cxiusque: huic tripartito partihmur,ut quoddam natura ius se iuuerigunivi, quoddam confiuctudine, quoddam lege.Num lactitiae uni manatura profectuin,
em uetudine postea e legibus sancitum est quae e si sitis in
secundo qualia sint,patucrunt, timcn etiam hic in erenda videntur. I aura est, quod nobis non opinio, sed qtisdam usu uta instruit. Eias parita sex fiunt, religio, pictas, grati 'vindicitio,obstruuntia, ueritu. Rcligio si uis infim,quae deo misci Crceremonijs hominem ablacit Pictas si tu patrium,aut in parcntes, aut in ullos sanguine illii tos officium. Gratia est officiorum, bonorum, numicitiarum in moriam remuneratio Vindicatio est quae Miser contumeliam δε-
findendo aut ulciscendo propulset, C per pam peccata punimugs Obstri tu est,per quam aetate Crsupicntia, ne ut qua dignitate antecedoues vcneramur Uoritas est, quae nos mouet ut remsicuti est, Crsicuti cimus, dicamus. Confuctu-diue in si, quod1 ne lae propic uctustitem aeque ac si legitimam fit,usimi ist, ut pactam par,uiditatum Paeliam di, quod intor aliquos convcnit Pur si quod inter aliquos communes aequabile it Iudicatum cel, de quo liquorum aut ilicsias iam Fonsciuia, constitatam est Lege ius si,quod