Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

321쪽

LI BAE R M V ARTV s. sit quoque generibus, iudicio oratoris, quid dicit, quid praetcreas inquiram con anuis qα perse insit nuctu est, o stari sed siqua ex obiectionibus incidit, cuius stilus locis ab Hium tit, confiderabimus,ut superius quoque tactum est eamq;

perbrevem licere oportebit, ne destrifores, aut accusatores pro donon brutoribis esse uideamur. Conclusionibus bre cro UM 'ribus lite r ac plerasque enumeratione prostremus non π' nullus etiam licebit comparatione ad exitu causae absioluere, in qua semper curandum est, ut aut aequalem hunc de quo

dicimus aut maiorem , tvmquam minorem cicui comparatur sendamus. In hac uero ipsa comparatione, maximesi non totam rem toti rei, sed singilla bigu is comparamus, enumeratione uti licebit, ut si ita diceres,magnus Alexander rei milimri peritia, inuior Scipio. Ille enim imbelles homines, hic hi panos ac carthaginienses omniarm bellicos limos

subuertit. Modestia He laudabatur, quod Dari uxorem, ac flias ne uidere quidnir uoluit: quam hic modestior,qui crit-diter abstinuit Acidit per collutioncin breuiter in memoriam redigemus quae diximus, qua quidem in collatione ampli limum ac pulcherrimum iudico quoi plurianos occupare:quod erit,si ecundum unumquanque rem uni uel pluribum conferamus, ut Ciceronem in eloquentia Demostheni, in philosi phia Plutoni inprouidentiu Themistocli, in iustitia Aristidi, in liberanda patria Thrabbulo Sed de demon uitio geri

re iam finem ficiemus si illud etiam assum erimus, comparatiorumtrion in conclusionesolum sed in ipsa quoque causa

nonnunquam locum inuciiire. Nam quum liquid amplifica-nnis, licet breui comparatione,quam magnum quamlingulare, tramis admirabile fit perire. Praetcrcu comparationem in demonotraliuo fieri ex utraque parte, laudis scisicci, ac tu

imperationis, in qua singula finguli per totam orationem conferr

322쪽

a G. TRAPEZUN. RHET. confirmiur qlti oratio lic laus,ut uituperatio, uel ex utri que compositi inuenitur, C parua magnis Ismranquam exaequat,aut etiam maiora ostendore conatur haec omnia parum commutata, in lius quos iit monstrationis ornis descendet. Nam qui plantavri,uci quum laudat,tauqqum a genere a quo deorum res aut producti, aut culta sit, uel cui dedicata no- dubit cum amplificatione ut oliua Palladi,Neptuno ut Marti equus,r rius cilci i,Llcro putri itis: educulioni uero βι- te crit,quod cito restat,quod cito frudiam fora rutilius de inde,quam ex fructu, lici usa rei consequiniar, rerum gesti-- locum obtinebit.

NVnc quoniam ductus nequaquam ad inuentiolitan portinere non potes ussi elocutionis quoque habeut plurunain, iacit tamen in inrecutione rudices,c qua consillium agredi nascitur Me eo primi tu, lcinde de reliquis oratoris

nussis offici s digeremus. Ductus igitur si dices1di ratis, qua toti cui se oratori ageda sl, em usum; sicciis figurata jam Alliae. tis r. Simplexis quian clare id agimus,quod in causa po-Fi fatu . fit misi. Figuratus si, quom si ipse ca se ratio postulat aliud agere quan uolumum, idq; ita scri uideastir, t en ad

quod esumus occultius rupiuntur auditores implicem in re-dlum σβumlatum Figaratanir in contrarium,obliquum, quod nos Π μφασιν, Latini per subicctionem dicere posREAiis funi, diuidimus. Raectus cst, quum id agimus quod uolumissis vitillati sti simulatione. simulatus cst,quam id agitam quod uolumus,cum simulatione Priori cxGVliam, Iuxta cadat Hr cens inb luar ortus, dii accusetur. Desim dato post adicemus, clarius nissct si de figurato prius digeretur. contrariu contrarius ductuis, in quo oppositam eius quod patitu

323쪽

LIBER M V AR VI. 3r 3 dicistis uelle auditoribus per videre conamuriquod Scimus, aut qui quidnam auditores sientiant, experiri uolumeis aut quia sine ollentione auditorum hoc orationis dum scilius eis perfluoum iri arbitramur ut in hoc ex plo, Dant LacedaemonisAthrenensibus pacem, sis Plan is dare uoluerint, consultant Athenienses, molas te hunc corum' dubitatio 'consules novi isti latcs, c qirum nusso modo dari uelit, mra tioncindandum e con alitataque quod Sciendum siqnjicit, di uu-dcre magisa in suadere conatur: hoc simplici ductu agi non potesst. Nam si quod uult proponcrct pillico commodo suum praeponore uid rectar, C hac ollynctione auditorum nesciosi obtineri cause possit. Obliq iam est,cum ad contrarium C Oῖiquus. ala d quid si indit oratio ut in hoc excinplo Diues in magna annonae pennia subleuare pollicetur ciuitatem si paci perem inimicum sibi liceat occidore C pauper inconcione dundum se consulit, hoc ad contrarium: duri enim non uultatium ex Aliquo aut non c*e annonam apud diuitem 4 crit, aut si si,

inde capere rejicere. Per sublamcnc appoffunus D Fresbiem diam, quum quoniam, aut pudore, aut tim re, perte discre impedimur,ita dicimus,ut quod uolumus, ub auditoriis; bub- intelligi, non a nobis dici libratur. Horum contraria Cribi, qua eod in trumn tam modo praeter quam quod contrariamum quid olant, obliqua plures res amploctuntur. In his c

go praecipuannis obiectiones ita firmare, ut dilikile dissolui

possint Confinitationes iacia sic totilles astore,ut tram per se parum ualere uideantur, aut omnino pugnantibus approbarern im qui in confirmando pugnantia dicit,I corte oppostum,quod in contrarijs quaeritur,non quod proposuit, probat: hane figuratura duectum, crus, loq'erillae stris nonis citi, Uum,scdpc cit. Nam Aganicianona in concione,

ne animos miluum experiretur consulere fugam scit, cr

324쪽

Homerum uidere cupit, secundum liados legat,nos in Ymplo superiore rent latius pertimus: Pericles quam truden-

is Lacedaemon censeatietasq; oppo situm uelit,confimmundo benevoli be Athenien Prusemper dicet fi libri salutem uum publicae utilitati βmper postposuisse haec exemplis confirmabit, es nunc si comodum ciuitatis, max firma inde eonstitui potest, si ipse dabitur, non dari solum uelle,sed in ri etiam, ut patria pacem habeat, paratum esse: infirmum fore pacemsi obiectionibus confirmare potest, obliquum ductum occupabit Alius quidem, qui commodis patriis salutem praeponeret suum, tentari patientium ciuitatis ab hostibus imperent diceret ut si hoc aequiore animo strat, nudus' impetret. Ego sit ruri nossem, cauendum uobis dicerem, ne spoliata pecuaria a M., a lupis nullo destilliente lacerentur, non esse odiendos amicos meos,siquis amore meo compulsus direret non oportere imperanti boni parere turpe mimesse, mortem turpitudine potiorem, amicis imperanti. bis parendum non hosti, e quod putres nostri, neque D rio unquam, neque Σπxi, neque cuiquam hosti paruerunt, neque uos si unquam: e omnia icto parum apud eos imlere debent, quod ine ud mortem pro patria oppetere paratus sit. Haec etsi non ita late ac commode dimfluit,ut resi putit, tamen ut in exemplo satis. Namsine tradendum camprobant, parum ualent. Quid citis in firmis ad hunc ren quam quoniam ipsi no recuset,idcirco dandum asserere quod uero beneuola se Atheniensibus dicat alutems suum publiaco postposuisse semper conmodo, huiusmodi est ut oppositum potius instrui. temones uero non eodem modosi prediteremus sta ut te uis, causas postillare uidentur,commode viri onus er modo quidemsc, Asius quidcm, qui

325쪽

LIBER M . Vin s. tis non ut Periclis patriae commodum suae saluti anteponeret, turpe diceret hosti parere , quum amicis debeas: Modosic, Ego autem, si quis nolentem ire cogeret sic Crsu: dicerem:

nunc uero quum uel uitam mittere pro patria paratum sim, mitendam me censeo. In obiectionibus eadem discire debe-mios quae etiam si nosse aperte proponeremus, cupare conveniret: ideo enim figurata dicuntur, quoniam ad quod,

h M occultius deuenistri, eas dicimus, ut uincamur: nam

infiguratis uinci, id quidem uincere est. In quibus omnibus itit rurire orationem, Cr his schemutis uti conuenit, ut audit res, etsi oratione nostra ad quod uolaratos, adducantur,non emen id nos lipsse aperte percipiunt. Verum in contrario

semper quaerendum, siquid quod obliquum ductum Platinueniri posit, quodctfrmiusquam contrarium est, illi potius immorandum, e ductam iliae occupandum puram . nuneupum

ad haec quod ex obliquo dicitur, aperturi dicendum,sis dura. mum est: tangendum, si tenue. Verum haec de contrario er obliquo breuiter sesciant , quod autem καί μεnxeris citarimus, quodsi, cait Latine ex subiectione appctare, id est, quum ex eo, quod dicitaer, quod uolumus subupparet, Cret men eius causa dicere non uidemur. Subiectionis illud maxime proprium cst,ut quod uolumus cum vi quadam erumpat, C affectum onmem aperiat, 'ir latere non possit, cum it 'iamen id nos uelle non pateat, mirabilis huiusmodi oratio est. Cnare iis excinplum subiecero, ficile intelligi non potest. VcVillius in quarto Aeneidos, Nori licuit thalami expertem fine crimine uitam Degere more strae Erumpit enim albe-ctus, ut sine thalamo uitam non putet homnum, sed haec propter indignationem: clarior illa apud Ovidiam, Aptior ὀ dixit 'licem coniuge matren Quum ergo aut pararat tum et dicere, aut non licet, uti pudor impedit, danda si

s opera,

326쪽

GA TRAPEZVN. RHEToper , ut urebis ambiguis vel compositione orationis, ualitroque modo non mimis id quod uesamus, qua, quod dicimus oratio significit: quod si huius res fictili non occurrit,

confirmatione utendum punirnu Qvae ut clarius pateant Crs minuas auditu homilis, men explanationi hau locis dis ii ptioribus exempli utaniar, infamis in nurum patris filius de nato sibi puero Apcilincm consulit, Dcus in auctu parricidam fore dixit. Non uult exponore illus, abdicatur, contradicit. Hic quoniam crimcn tir ama ire dabitamus. au: qaia patri pzdct aut quia quum turpe fit etiam, doceri parum potcst, ex confirmatione, xci subicctione , adiutorqqacque si bicioncm scicinus confirmatio astrorem spicio non hoc modo Dici sata nune ex te natam puerum esse patc , exponis quom gemunt, et is insentem, cuius 2 exposuicneias c put . Ex compositione verborum per subiccti nem hoc pacto, Cur me abdicas pater, ex quid De Uus te unquam commisit nonne usque adcξ tibis per obtemperaui, ut uel in cnduc&Lia uxore, eum duxcrim, quae tibi Facuit Ex sola verborum potestifciboc modo Numquid tibi uis patres non nil in incnt solum me tibi ilium se si mre expositio extinctum iri graus nos iram seπquod indignius est, in tanta roram copia duos uiros a cara milis culi conuicturos squam conuiuirent recte dici videtur, itisus icionis nonnihil relinquitiat 'of io iudices quid sit, ne mi rastrisque lacte magis quam in alium cous duci sos

reservire, i stin qu oraculam tendore videatur parti pendam, pater pro me imam extim scat, ut nil exp- nepos filiam abdicare non Abites,qua ego de vi se reddisurum mi epotero iudices Qvares iconiadiciar, t ribo in exillam, acit exposito filio, ego qGUM qae mmae potero simul tam expona quae omnia Pari recte

327쪽

recte patc frit,atque intelligat, nsiro iudices curem nes . hi optioncin dat, qua praeter ipsum, o in trim ampla Lino relinquatur . quod si fui non potis eum non inistret, mistreatur nurus,quae orbata viro, orbata filio, foti domi relinquom: Nisiercatur deniqxe sui ipsius, tandein quesibi uetitit in

Gnton, quam duri Fima erit illa lista, quam una cum nuru accinis o)mubus doctitutus in lucomis atque luctu ducet, quum non licet aut purum tutum est dicere , hoc modo, Sub pacto abolitionis brutinus do nutioncm deposuit ictit mu-gUὶrutum eius compotitor: qaum in comparatim: pcisonarum cure amaxime uersitur,rogare potorit,ut apertius in se inuebatur,hoc pacto, Mila in te dicere non licet, tu in me oro dica s,ncque cribra non potes, ipcrde uolui occidere. His muratis praecisioncs tu a, quae interruptam filantio resiam quunt orationem,aptifima sunt. Schemata quoque omnia congrucre possunt, Mae aut plus in fistucione relinquunt, qu

dicitur,aut aliud oratione aliud intcac tu complicti uidentur, ut occupationes,permutationes, ignificationes,C quae huiusmodi unt. In omnib: Sic summe carendum arbitrurnur, ne

densim aperiatur Mara. Num ut autorioitis paru α Npnse nonnihil habebit, crapina figura hoc ipsum perdit, quo guriis.Praeterea in eo,quod ex subiectione sit,maxime it dcx Muris creditsi nos putat nolle dicere.Aperta eroseu rami ,ne timor aut pudor prohibere uideatur, ne panu Mi ctis c quod probare dissidus. Ad haec subiectione utimur,uti idcx quaerat illud, scio qiud quod ine ' risbe non credat

ars lirct,ac eidem quod se inuratum exi lim credat.Quareno olum ui orationis, urrit quod ego in huiasimodi remo milimu iudico,pro clatione, quae maxime a Pelus attinui tedit, periculum aut pudor furipparcre dcbct,quamuis Znunquinou ex eo quod uolumus ficii ex co quod dicimus as ci non imuila

328쪽

a a TRAPEZVN. RHETimide dixerim, ut non a nobis rccepisse,sedasi fios Lliu quid intellexisse iudex gaudeat Issici uero acriter animaduertendum, nefiguris rem tam fusapertimus, quae nobis officit,brannidis dilectitae dimituram torqueri ut conficios iacit oe accusatorem eius praemium petere lex iubent.Putrem filius accusat,eo damnato, optat ne torqueatur. Pate contradicit. Qui pro patre dicit, figuras in filium quod conficiis

sit,quamuis id puter uelit, non dicet: peruertit et rem sua. Num si iudices intellexerint, evin idcirco torqueri uelle, ut filium conficium indicet, aut tortura liberabunt, aut torto non credent Simplici ergo genere aget,st torqueri uelle, vel ut lex construetur, neque hic vehementer inflium inu hetur, quia id optet quod legem ipsum, quae optandisibi. testitem dat, omnino peruertat,sta ita callide aget, ut Crtorturum obtineat, e quid uelit iudices ut orationis uae,non intelligant,uel quod nolit accusatoris acceptare beneficiumve quod ego xtae sequerer, vis tormentis innocentem portendat in quibus omnibus,ut nitius in ilium irae affectio retinendus,ita moderatus non occulandus:hinc putet simplicium causarum, alius recte agi,alius Hut Staintum est. quam quod petimus, non fui sed alterius gratia uolimus, quod anguslijs causae impediti occulamus:hoc a guttatis dif-stri,quoniam ibi uel nolumus quod optare uidelmr,emquod nosse ostendinius id appetimus, uel causam occurius fusi crumas,qua repelli aduersarius debeat. Hicer quod clare agi

mus,id uolumus,inquare id uolumus,omnino celamus,si

sola re a recto disterre uidetur. Vnde quae in illis est simulatis,plena figurarum est hic quoniam Iimrae obfiunt recte

agimus,mfiguram cut scopulum cauemus.Verum in hune nece, Sitatem quae jurus Uderet raro uera negotia,

nisint ii aliam huic similem ac didici remit Tunque ini

329쪽

LIBER AE VARTV s. ii, dunt, quom scilicet perforti potentes de clari homines obstinet, a quorum reprehcnfiione j dctium, causa flucturi,

aperte reprehendere, cum metus C pudor, tum auditorum

olfensio deterres: Illud quoque optime tenendum, saepius inueris causis loci, quin causae iuram intercurrere solere, in rure quibus in causis huiusmodi figurata locutione inter utrunque

uiam angustum iter enc bimus Verborum quoque in leuius nutatio figura non millis uidetur sed non hi mirantur autem tm quae locum unum continent, qu sine tot ua

sum substinent, quoniam durum es stroprijs uocabulis rem appetare, pro quibus ea ponenda sunt, quae Cr rebus con-uci re posse uidentur e quod uolumus mitius ostendunt, ut qui cum victorias aures in usum conflare suadebatinicto frijs utendum csse dicebat Themistocles etiam Atheniensibus

non urbem relinquere, quod durifiniam erat,sed tanto te rore imminente apud deos eam deponere uasisse ferturii, guris triplicito repondemus. Nam si rariores neque magnae uiolentiae sunt, nihil intolligere bonae conficientiae uia bitur. Sin crebriores furint, quaen ut di limVari possint cui latentia corporis uitia quum rescinduntur, tam sanantur,s eas aporiendo de cinnus Sin erunt uehementiores, quum

ut tuto denudari pose uictuntur,nestiressimilabricis,quid itilud sit, quod aduersari obliquis scivient s significare volu

rint pc ulabimus ques fiducia sit,ob ciant ut , aut certe non exigunt, ut iudices norastatim intolligant sed etiam credunt, quod ipsi pes alacre non ad deos.

DE DIs POSITIONE.

Onim inuentis,dillicidiim rhetoricae pars nobis ab- 'luta est, dedi positione breuiter ac iure digeramus. Nam quanadmodum instructio exercitu in acion necessaria

330쪽

33ο α TRAPEZVN. RHETest imperatoris haec para oratori es conmredi lim.Etenim sicut ista in pugnandosi in ditando distino ui sciis uictoriam

parit. Quare ut imperatorio adcligendos militcssolum edetium ad ordinandos plumnum laborat ic oratori non paruoperae con cndum en usint ea quae inuenerit, elegris, recto iudicio comproburitan ordincm,m onis,causis, laco, tempori conuenienton,redigat. Quas ob res unda nobis diopcra,ut non minus Dexire quam iure didi sitionis pro pia res ramus qua in re plus etiam laboris nobis erit, quonia haec quos pars,ut locutio,cunctis fore neglecti est. Nam de aut distyo sitione quide,nec apud Graecosinc apud Latinos, prae

si mra e ter id quod ad Herenniuedidit clam o,nunqua legisnus.Veruquae nos de dispositione dicemus,quanaus nullibi legimus, nerme nostro urbitrio sim sed usu orator ,σ eius traxime, quouiutina singua principm confictata est,approbata fiunt. Nor ut in caetcris rhetoricae partibus ficilius,uxilia diximus quae orte ab alijs praecepti non inuenies Atmiamsi cicer Min diligenter legis, ab eo quod isse fecerit, nos praecepisse vitae Itala in huc quoque parte Ciceronis nobis orationes horiam praeceptoru=m copiam praestitisse confitcmur, c deri: red V incipiamus, ut quod diximus, res ipsa doceat. m. . Di fossimi duo sunt genera, linum ab influuitone d tis profector, altorum ad coaem imporis accommodatam. Priuriam ex uter ex natura causae ,1t,rci de qua agitur co

din ipsivis eiurtificiost commistat. Verim uidi, position ex institatione artis pro illam intelligere posmim onplexne vii duplex causa proposita sit,confiderandum urbitramur. i se plim adfam simpliccin appessamus quae unum non dupli

tam vittat con ututioncin,aut confiitutionis part ,lit e bigratia, coniectural solum, aut legitonant exscriptota

sent