Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

351쪽

LIBER UARTULtoritati Pompci anteib tur: haec destit ori hoc ordine disponenda sunt sciunt conte turalem. Numitorque id prius piniit quod ex depultione quamine dicit, viscitur:hunc diffrrentiam ubique obstruare diligenter in huiusmodi causis

Ciceron in inuenies. Quare Inui multam, nisi autoritati cius ration iiij rrem abunde,st arbitror, es t dictum: Nunc C et toritatis ius pondus Fullorum usus ratiorci claram ficiunt. Neminem nim di birare arbitror utili fimum esse in disceptando, ea quum d sanam ἰς, in animis auditorum,clinquere, ql e nostras,non quae aduersariora rationes comple tunso r. Illa enim sex utiliora nobis sunt,ut aduersarijs haec Vulcsti ste enim utilius iudicendo illud est, rationis suae si . At rutioncs nostras id complcctitur, quod ab aduersario depcllitur: id ergo nobis in antiras auditorum re liquendum est quod ratura ipse duce risieri debere,breviter demonstrandum Etenim in statibus, nisi qui tua depasione continetur absolutus erit, quod tu aut ratione aut firmamento intendis, locini habere non poterit, ut in proposita re , nisi ad Miloncm primo reiectis undijs, potentius caetera acci fatiotici corroborare non possunt iniquam mina uehementer intellectu, auditu absurdim,di ilι improba uidetur ei praeclare negare defensionem, in quem inmpetus ictus fit, scd innid scin eum reiectis, uis allorum ita crescit, ut uix sustineri a defensore possit, si commulctar Ex altera otium parte nihil proderit, clodium insultitum sitisse comprobare, ilii prius aliter caetera qua nab aduersu, s dictu insit, se habere confirmaueris: itast,

uter firmiora in extremis fuit, es ordo certus constru tur, quum a latibus lus ad rutiones tuas fieri a celidas: Hoc ergos unicam caeteris construaueris,ita mirabilis orator in dis onendo fili rus,Gσὴ: iu haec nat: ra duce fui,

352쪽

ctoricam ont muri,quoniam,quum ars apparcat,m autoritatis orator bubct, u ideo non adhibendum coectent ni m etin arim, ne contemnaris. Num iudicio meo nil magis uri

orationem uideri, cideo ubqciendum, qu arte uelle uti, quum recte, clas. Nunc quonia)n in stilat uarictate rerum, ac inultitudine flavum accidere potest,ut de loco narrationis ambigatur,iscuiter id quoque perlandiam est. In bula modi ergo causis quc instatum narratio crtitulat,diligenter considerandaemol. Quod quum inmeneris,de loco suo nodubitabis. Est citis locandu ante quam confrinationem con*tationcmcbaggrediunxir,quae ex eo stitu nobis affluit, si ubi sta si foti ico'tu utcndu iustis cris, ipsum quos diuisorias narratio m antecedct,ut pro Nilone Cicero,quum sibi primum expertineat licundum se multis de causis iure cedi bomiticinio Scinarrare non potuit. Nulla enim ad hoc ab oluendum ex cui se narratio hicidit Senatus,e Pompei autoritas quo tenderet. InorisDuiria iussu Dirratio dcbderatur, a quo fictae in uis aperiendum primiturrandum erat. Ncque cximia ter insidiae usi serum perfortarum Crit oti vi cornprobari poterurit. Quare ut dixisitas' confiderandam est quis

eorum stituam,aut mulo modo,du aefficile absolutio O,nili

praetiarratum si mi, et narratioracin accommodarritum.

rationem uersum qualidalii' narrationcmbubeunt potcst enim C hoc GVμ- φ accidire 141nicuique idolatatu iurrution commodabimi. teiati requisere Versim quotua'nua de disto molli batis dictum hi, quae rationes. ex ' constitutione artis proficiscitur, iiunc breuiter de ca Ii ritutione dicamus, quae cominunitor ad casum temporis accoirrmo

data est, neque non plura dici posunt si viii enundat

paruam

353쪽

RTV S. 3 3 paruaticu us esse desti inani necesse est. In quo res artificissa dilho tio mutetur, a praec piis artis discedere ructum non fit nuncii id sine magno artificio Quippe orator non rem solam quide agitur, uerum personas,tempus, caetcrassis cun tintius confiderat, qua de re saepe accidit ut quum ipsim

rei ordinan propter auditores aut angustias imporis, caeteras huiusmodi seruare non posit, artis praecepta sic cogat, ut quum maxime despicere uideatur, tum maxime iudicio meo construet. Summum enim praeceptum artis est,a quo cetera omnia tanquor ex fonte 4 luunt,ex causa omnia inuenire, inuenta ita disponere,pronuciare,ornare, ut ipse cui

sui tulat. Quas ob res Ciceronem fiecuti non ideo ab innLtutione artis brene modum dipnximus, quod ei opposivus sit, aut ita discrepans iιt quaedam sub genere distinctae specita, sed

ut certior in praeceptorum rationem, ac clariorcin praebcremus. a d enim magis artificiosium, quam Zi chorictit o uia res auditorum obtihuidcbuntur, animis clitigati ab ad Mahiata

ver urijs multitudine uerborum, principio lipea sic re, cali dum. sum dramatione exordiris aut hi persuasi fuerint audi ndo, ab aliquosmicausae nostrae adiumento aut ab huiusmodi urgumentatione,quae firmi)fimus aduersiriorum ratione d bialitet Praeoccupamus enim hoc pacto animum auditoris, C fetemerc potius assensisse credit, quam nos sine ratione ea ud- versari argumenta, quae nostrum causa michmnenter laedore existimet, magno animo C fitcnt aggredi. Atque in hoc nautine Assitur auditor, quod q notauerit nos frinqu-mis rationibus irrititos, uirmn ipsum contempti cxm d speruenire, nos ad principi fontentium relabimur sensim, φηρη

quod dimens per nccesse non si Est etiam quando con ia 'O

354쪽

TRA PETUN RHET. tunc sciendum esse arbitror, quum turratio parum probabilis fit: ad haec nonnuliqua nidis accidit, ut acces oriri μι-

tus principaliorern anteueniat, incidens aut praeoccupetur,

aut postponatur. Principesos quoque dico commisceri sic posse,ac maxime fi locos finitimos atque confii te habeant, ut legitimae stre omnes c Fumpturae, Cr cum his di sinitio, titum ex imus, inodo ex illius loco uictifim arguatur, qui

naturam Etuum et usium oratorum nouerit, non negas 'nunc His ergo cr huiusmodi commutationibus' non ex institutio nunc ne artis, it c sine arte quaeni cmpus postulat utemur. Nec grauare hic latius exponere, quando hoc aut illud ex conditione teniportim nobis Scitndum fit, nisi putarem deis inexplicabilim hunc Ube praeceptioncm, ut melusio fit unico vorbo, quum longa oratione intelligi: nam quum casias certo namtro colligi non possint, id follim dictu sub icere uidetur , orationem adcoum cinporis accommodari dcbcre. Praeterea haec di possitionis pars grauituis praeccptis potius quon disto sitionis continetur : grauisimi enim oratoris mu-' nus est, imporibus, causis, rebus, personis,posse oration accommodare, quibus ut infinitis supersedeamus, ac de memoria dicere incipiamus, num de dispositione uti dictum putamus.Explanatum es enim,quod ad cusana temporis accommodari saepe debeat oratio: dcmon Brutum est quid oporteat ex instit otione artis insimplici causa fori: dictam, duplic ruali quaestionum inultillesine aut sola conmtutionum fieri,

Dictorum re Muss illi vae tres partes dictae sunt quarum liltimum in duopcti in praeceptum est. Quare qllinque modis duplicem caus fieri pose declaratum est, quaestionum multitudine, rationum varietate biremtefirmamentorum firmamentiu pulctione incidenti stitu NKllu ergo crit causa, quum non optirne diariacs,cti memoriae cram teneas, quae nobis ex

355쪽

LIBER VART PS. 31sii u oratorum praecepta sunt

MEmoria duplex est,naturalis, artificio a Iedfurulis Dupserim est,quae nostris animis infra fine inductione artis finita cum cogitatione nascitur Artificiose est eadem ipsa naturalis, inductione quadam crisatione praeccptionis C fmlatac amplificata, haec artificio a naturales iuchcinenter iuuat. Quare quemadmodum in caeteri rebius nisi naturum arte confirmauertaris, egregium quid conficere Mn possumus, se naturalis memoria, s artificio nitatur, egregia obe non poterit. Huim igitur arti ci duae fuit partes, loci r mugi feiali nes,locos dicimus,ut fornicem angulum, stiresisum, alia ' mori pa quae his similia sunt. Imagines fiunt notae quaeda ne sirula I chira eius,ci,quam n minis siolumus,quod ganis,cqui, lio M.

nos aquilla,quorum memoria ct uoluerirnus habere,vrrugines coram cortis in locis locare oportebit. Locos coimrrode coin-

parabimus si dabimus operum,ne in clabri, sta in derelim

regioire confiiti tur frequentia enim hominum simulachrorum murus conturbat Itonsi caerubimus, ut ijsimiles fit. Num similis bene distin te cineri non possunt. Μagi:itudine etiam mediocres similiter luce ac litteruallo esse oportet Iicin quiritam locu=n egregie figitabimus, ut facilius o mirum locorum nu crum incinariae habeamss. Multos habere litan conuenit βι miliorum incinitiisse uolumus: me multitudo confisori ni aciat, orditae onmes di buemus. Fingere etiam locos non posse , multi autorcssunt.

Quum ergo locos nobis constituerimus, crobra meditatione oportebit incinoriae eos cominoridare, firmiters retinere. Num unugines quidcin dolonus, 2 nuri alias,modo alias no

356쪽

336 G. TRAPEZUN. RHET. Im ei incipiamus. Imagines duplices sunt,unae rerum,Hterae v τ-borum rerum sunt,quum fluminatim inorum negotiorum sim ludi ac comparamusocti negotison expetit, aut unam ta, aut pluribus res tota comprehenditur Verborum mugianes confiituuntur, cum uniuscuiusque uocabuli simulachra

notantur. Imago igitur omnis aut similis omnino est si eum in loco constituis,cuius nomcnticlismi omnino dii initis,quae tunicii habet aliquid, ex quo id in in ortu remanet quod uolumus,ut si Aethiopem in loco ponercs pertis tib scientes ostendentem, quo albi recordari Uis,aut si quid ex eo quod tibi omnino ol oppositum recorderis: aut media, quae partini similia, parum defercns est, ut artutus Martius, pomum promium pronaem Praeterea eius imaginis, quae omnino diffinalis est, aut translatione, aut gcstu, aut scriptura, aut nanslatis consuetudine locatiosor sokt. Translatio est rei propter proprietat suam, quae si istudium Scis, more aliqua transumptio. Et quoniam unius rei plures bubcinus nonnunquam proprientcs, una res pro multis accipi potest. Qua in re nubi placet, u liquid etiam addi uel detrahi, ne confusio fiat,ut si leonem modo pro regno modo pro fortitudine loces,

nunc corona caput eius exornes nunc pedcin dextrum,

quo plurimum pos dicitur , extendentem imagineris Gestus hi rei quam nictans e uolumus actio idonea, nisi quom

vitrum mundere concipias animo, ut Bui uocabulum terreas.

rpura Scriptura est quaein literarum imagines, quibus in locis tanquam in chartis scribamus, ud pticitum confingitim qua in re licet aliqualem struare 'non struare finalitudinc in litaper uel mus pro a litora, uel pro mAed impositio quae ult- quam uocis similitudinem tenet, ubique laudabilior est Fucilius enim etiam imprimiure retinetur, quarmiser eam,

p. s. opposta si non 'npc figicndum iudiccinum consect

357쪽

Consuetudo est,quum aliquis pro ea reponitur,ue m Consieruὀ 1.cere aut dicere sepe solitus est,ut quum pro minis crebro minantem ponimi η racundum pro ira, deditum studio pro sit ris,aut pro uerbo ut re aliqua,eum qui plurimum huiusmodi vocabulo solus utitur, unde praestisti quadam cognominantur ut apud T. Liuium septis,praeter quam quod Cr. ceronem pro rhetorica, Aristotelcm pro philosophia, quoruni finalia nitati nostris quoque temporibus reperiuntur. Hic modus non partim similon, cd onmino disimilem reddore imaginem dictus est, quoniam non iracundum pro ira ponimus, scd Laditam uerbi gratia, iracundum non enim aes ellua cupimus, sed certos,e nobis notos,quibus adiectiva a cidunt. Certius enim ubique reor, notum qum ignotum, hominon quin aluid unimi, animatam qu inanimatum ponere. Quare notum tibi bomitam quum nullusit res, quam illi attribuere non possis f per firme locabis.Ad hunc consuctudinem reducimus etiam quae ccussigna rei cuius iam accipiuntur,ut tuba pro bello,gladius cruentus pro cede. Ad hoc,

ne longiores in Asidendo simus, flectum quoque pro causa,

ut fumum pro igni,c econtra ponimus.Nihil enim ad praeceptioncin attinet, ut plurima ne, quod consuetudinis est, ans per aliquid fui, quod naturae putamus. Dum enim uiam inuenias,qua remiscinoria teneas nihil inters si consectud nem appetas,per quam ut Cicero, uel nutura sic soleat ac

re Ex parte aut sinitis imago, si eius similitudo sufficere

non uideatur,quatuor modissinutior effici poterit,additione, subtractione trans ositione, mutatione. Additione, ut si pro cereati,cerae addas ulus.Etsi Alexadri Macedonu regis meminisse uelis,Alexandro cuipiam ex macello cupiti coronam imponas ut omninosi rei uni ullum superponis,ut ex duobus uel pluribus uocabulis unum colligis. Subtractione,quam rei

et 3 a liquid

358쪽

31 TRAPEZUN. RHETuliquid ita substrabis, ut uocabulo suo substracto, esse Melis. Eiusmodi substructionem, aut ex principio a Iam tale rei, ars exfine, hoc est, in fama parte, aut ex inclo sciri necessei si, uisi Iacobum pro Iacob ponis capite contecto, quae rest libitam fui nonnunis partem si trahi tibi significci, aut prolabus lumbos succinctum,aut pro obus uoce,pedes truncum. Hinc in caeteris unimalibus, aut capitis,aut postremae partis, axi mediis,aut d arum quarumvis partium,sic cilis creactio fiat,ut ne cision integi is in quavis parte corporis super-ρdere, ac in figi quaedam intelligantur, quod genus ex cane ius medio conteho, aut pcile priuato, utrumuis ea, uel uis tibi praebet,cui incesami atq; pei toji columbus insulet, inartici latam iniectione conficici uoce, qua in adiectioiae subtrahi etia

mul posse est i id mani ictum si Non enim singulis his

modis Iollam,sed etiam coniunctis, ac multis in unum coactis finguntur plurima Muntur Trun positio si iterae uero ab unius

uel plurimaru distocutio. Ueram qu admodum ultrinal

per ire si glanda,ita in prior nonnunquam festindu in re aliquid fccre quod significet, unde iliti sit, aut si quo modo

trans Gula,chcmcntor cotiducit,ut si di eas pro huc uoce Fre uel Asandre ponatur, uel pcdem ad caput eleuans, uel caput ad pedem declinans, uulsi e modio incipis uestes ad haraeros ubles ans,uc ungulam ad pedes de ciens, fingiti r. Mutatios inlisittar ollabarum ues literarum s lint ramus r nim Scini in ubio fabradu in syrm: His bre omnibus literaram inmines intervcnire possunt, qui tum modus additionis sit, invitationcin plurimum i mi Placet enim nobis vcliterae dolo, uti quavis re, ne memoria concidat, muta tioncnsignificari: quodsi literis mimum, cauendum est, nedum additione uti mutatio fit quaerimus, con ndamur. Confisionem uero,c hic e dique cum diuersis modorumi gin

359쪽

LIBER VARTUS. ginibus, tam,quod in lius puto, diu se locutionis genere ellii nus , ut si hoc ccte, illud uersum, hoc ad altera es erutistrum laterum, illud in istis, s porta aliud. Sempre locandam constitumus, ut ordini in pronunciandurum uocumncnilior rus. Praetor ait supcrius tactam si non singula cilcra nobis solam in i ilanda videntur, scd sinu pleratique multamum uncistas tum G subtractione Cr runcitasti additione locabimus hutis nominis aliquis consuetudine nobis adiecturu duret,er uulgus pectoro additione in adiectivunt medio fibtructione vis ex addito, cr ultimae rei, quam in ore pono, a stranda litera immutatis facile simul C tute ' aseeunda collinitur. Haec ordine omnia fieri necesse est, ut aut a dex litera notris ad finiara, aut d supcrioribus ad inistriora, aliticontra irrutata. proficiscantur. Verum ad aqα dicti sunt, praeparatas ccbit tam couin imagines habere, id que vel in utroque numeroseparatim uc coniun lim, singulari miricii, c plurali additis Annilachris, quo formarum nominis, utili ta in or .uci instavis sincntium, Clusiuram ctiam pamtium per fornin quidem, si in pauciora redigi solent: si autem id non contingit , singulorura ncccsse est smilitud,

nes'gcre: quamuli non in iusngulis occupari oporteat, ut ' in uentis nitari clinquatur. Sintiliter numerorum non fui mentis omnium, nam id infrucam cst, scd uniuscuiusque notae nu δε umerorum mera solum poterit nim ordo i e simulachrorum, quem ορ donodam inscribendo, ita in locundo maiores numeros re loquendo praeficii re, quod ii qui Dici, ne ultimae MArie, quae decem conficit, miltiplicatio confisionem reddat, centurm 1mde,dlim apponet imagines. Sunt qui conigni in numeris svmilachra uiunt, deii te aut horum commixtione quadam, aut centum Crimille notis Uitta, caeteros, hoc est,maiore risimcros, qiu luboncm habent aut sesequi nolueris locor

360쪽

sso G. TRAPEZVN. RHETlocorum infigm, placci enim nobis, locos insignitos naem ris apponas: ad haec duri Cr Ucriti, aeris tam mioris ponderis quam minoris stibiles bubcbis locos similitudines, uescitius quicquid uolucri consic qui possis. Et quoniam mutis rerum imagines saepe similes fingi contingit, estnnsilu-do inmorium tu ci, Ut ido, diminumdo,mutando forma, colore, magnitudine,furfure,deorsum extro um naero fam,antro am,uarius ficii mus: quod nos in locis quoque necoi Uidunt secere oportcbit, non quia inclius m illo non sit,

tam in imaginibus quoi in locis totum toti disic um csse sed quam tanta rerum copia non succurrerit,ut intc sesigna diuersa in ad hanc postr o modum, quirebus onaginiabus Allerentiam ulteri, configiendum est Veram de artim

Rerum sentem cis memorae di 'lim est. Nam rerum crisintentiarum

riuimmq; lacusios illic erit, qui usu er exercitatione prona haec; ibi efficilia reddot. Nihil enim erit, maxime si locos artis, ex qua quid dicitur,teneat,quod memoria non consequatur L cos artis quoniam distincte ac tire domunus,quamuis habitu hucit, certis iamcn artifici notis sibi notos coniundi cam rei nota notabit, quod qui intellicti scire, retice quam sibi utilitatem incinoriae artificiam caeterorums clara ex certat ac pin diuina praeceptio constrol. Quare huius

artifici usum, quoniam multis in rebus usui est: dumis ersi mund2m exercitatione ' conscruandum puto. Non enim haec modo I ab cimus cure poterimus, quae quum dixerium ultro obi cimus, x reducenda rametium haec quae in habitum nobis' rctilienda citius σβ-funt, citius cilius posita imprirnuntur. Verum quoniam certum habere

cnim σμ numerum locortum Moesse est,quam injunt prae rerum essciti imaginum copia plenilunt, ne priores vi camento fimilit dines sint, uacuo rvrjus locos inruginabimur,C ut imaginitio Arna orsi iracundum qu dum Mnanc inpos,mus