장음표시 사용
161쪽
Einsitius nem censuit Elementuu
currissi partium tetulissimamiri. At ex aditerso non miIli uiri a scit, concellis i liliis trib:is Elem ntis, gite siisti Jerunt,& ratiori . v riis ex ordine Elementoratillimi explodere conati sitiat, inquiunt . n. Si Ignis esset Elcmetitii 3 1 proximo si ibCςlo locum liaberet, sub purissimo, S: s aluta - .ui Corpore, Ll corpus positimi esset,'irod pormutat, turbar,& ii Ccndit alia corporaa
Praetere si Cometae, Faces, zaeterae lite Meteorologicariticeiasiones,quae comparatareum Sphaero Ignis, sunt Corpora exigua,tam vehemanternos calefaciunt: qilida cita rct, si totais superiis locu ,sith Luna posi cita, Igile esse plenus; non collocati tam amis ratiquam in medio sornacili notine Vniuersus noster Orbis inbureretur cu e Perieram constet,exiguo igne, vastissimas Siluas,latissimas Regiones, magnasque vr .i ies incendi: Ignis . n. si adsit combustibili cxctat inimincrasum, & contiirentcr red- Alitiirmientior.Tert id, Si supra Aerem inet gnis, cur quanto altius supra montes - ..cletiamur, minus a calore turbamurpacrem inuenimus frigidiore,&in Montibus al- aissimis,etiam sub Aequatore positis, nives apparent cligilatae & perentes Pr terea, si Ignis inter Elementa esset numerandus,etiam esset Iacccs1arius pro mixtorum conalitutionc,qtiod tamen veriva non est: quia Ιginis vel dissipat mixta, vel extingititur,
pro cons itutione mixtotum sat est Calat Celinis ima cutribus Elemctis & pransortina quia Corpus leuissimum suin me distans a loco mixtionis,ad illum per natura Mon est aptum descendere pro mixto constituendo,quod etiam approbasse visus est inrist. qui in secundo de ortu Sc interitu, et t.& in secundo de Gener Animalium, . 3anqiii ex ignes: Glacie nil fiori. Praeterea Ii ignis ciset Esernentiam,vel hoc copetet Corpori sub Luna posito, vel sanam ae piope nos existenti, non Corpori sub Luna posito,quod ostenditur per AristotcIem in primo Meteom: ia,capitulo quarto,dicen m,quod enim est sursum 1 sque ad Lima: Ucorpiis, alterum est ab Igne & Aere, dc hoc eius purius, id minus sincerunt, & addit id incendi aliquando imo tu Coeli ; At ignis non incenditii sicum sit sumine calidus, & post pauca addit, circa aqua autem
δε contigilaei,sunt Aer, c quod per consuetuditiem vocamus Ignem,non est autem Ignis, cossvsentiri calidi, Si tanquam feruorestigii is,dcc.C5spicue Aristoteles neis gaz collocatum sub Luna esse Ignem. Similiter Flammae, quibus utim tir, prope nos sim V, Elemen tum Ignis non colasti tirunt, tum quia hic non est Locus momenti ignis, tum quia alimento egent, alioquila extii agui intur: ideo per Plutonem claudum, semperat veri haerentem denotantur, ut ait Philo in Libro de Mundo non interituro t tiam quia certam non habent Sedem, ordinem, Locum, Se congruontem Magnitii dinem , & dom dira , sunt tanquam forina in aliena MaterIa , non auiatem coreus simplex. Praeterea, ut quod imixtorum est Eleinentum,in omni persectai Pars Tertia. M a mixto
162쪽
mixto debet reperiri,hos Igni non copeti natura da uir mixta seminὸ frigida summeque gratii in quibu4 Ignis qui sacillime extingui pur, tu siuς calore non struatur, τ- locum ullo paeto habere non potest.Theophrastus in suo libro de Igne, illum ex n
. mero Elementorum uidetur explodere,& sub initio libri De Proprietatibus Elementorum,l itur,fixistimarunt nonnulli Vςtςrum,quod ignis non sit Elementum, sed eo vi alteratio,& combustio Aeris. No itaque iniuria Cardanus in secundo libro De Sub
' tilitate, Ignem inficiatur esic Elementum, & idipsinnali, quoquc uiri Oinem
Misntur Rationes, μbus ossendebatur Ignem non esse num
rosim inter Elementa. fai. VII.
Am eximia Sapient si consensione, adeoque firmis rationibus ostensum es Elemeta esse quattuor,ut per rationes aduersas miniin E tu bari, sententiamque mutare debeamus,& praesertim,quia si uim aliquam haberit,id solum ostendunt,quod Elementum Ignis no est piarum, & quod qui prope nos reperitur,no est Elemetum Igins. Vt aute ueritas clarior fitigeat, de aduersae instantiae exactius diluatur,explicandu primo est,quid nomine Elementi Ignis intelligere debeamus. Vsurpatuznome Ignis nonnunqua pro Luce,ut apud Platone in Tim . Nonnumqua pro Spirememu ritu calido de sicco qui faetid inceditur,& dicitur semes incensionis. Tertio pro Flah uq ma .Quart3 pro Carbonibus .Et prosecto,nil horu iudicari debet Elcinctum Ignis. Plato Coelum nuncupabat Ignem, in quo reliqua Elementa in igneam coditionem essent redacta,Coeloque competere putabat illam Ignis conditione,qus Lux dicia. tur,&est Ignis no urens,sed die pariens. Similiter Plotinus C lii in dixit Igne. Hinc Plato in Appendice Legu,Aitimalia inlestia dixit Ignea,& dicere ex sententia Pla tonis Cstum esse Ignem,S: constare ex eminentijs Elementorum,no est pugnantia' enunciar quia cfrera in Coo eleliata si in t ad conditionem Ignis,qui citeris pnstat, sub C lo ex eius sententia in Aether, quem in Timam ait esse parte aeris supremam, nitidissimam,purissimam,&agilissimam,& hanc Arist. nomine qtiarii Elementi adipellat, sub qua ponitur aliud Aeris genus crassius,& turbulentius,in quo plurimi u pores reperiuntur.Ea itaque suprema Aeris purgatissima portio,ut as Arist. ita a Platone Elementu quartum itidicatur, iieluti dum in Timaeo ex quatuor Elementis tria inuicε permutari affrinalina Terram ait permutari non posse. Hoc itaque suprenati corpus perinde se habet,ac aer nitidissimi is purgatissimus maximε attenuatus,& dem, siccatus,quod a Platone Aether,ab Arist.Elementu Ignis dicitur, & nonnumquam .erassuma. nuncupatur semes incensionis,quia in eo plurimi reperiuntur halitus calidi de hicci, apti incedi,iat Aer apud nos dicitur uapor humidus,& Aqua disgregata; quo nomia ne praesertim denotatur in I.Meteoru quia tunc huiusnodi halitus considerantur, qui sunt materia Meteorologicorii. Ignis autem in hac significatione,ut est corpus te mitissimu,dc purgatissimi im,non est aptus c5buri,cum nil humoris includatmon eget alimento, in non sit incensio: non lucet,quia lux incerisioni copetit; non comburi quia est tenuissimum & purgatissimum omburere autem competit incensioni. Insuper,est Cςlo fimillimumest praeditum loco supremo,& mole Elemento congrue te, ad hoc via est ille halitus,qui calidus est &sicciis,& per cobustionem magis attenuan tu is Elementu I iis transit. Ex hac Elemeti ignis explicatione facile
. ,---, rationes solvere,quibus ex serie Elemetoria ignis excludebatur,omnes enim pro- ex praua assumptione nominis Ignis, inter Elementa numeradi. Hoc Elementum apud nos reperitur commixtum cum csteris corporibus,& frequenter a Lunain motu, & incensionibus gignitur, ideo non est necesse, ut dum mixta apud nos
163쪽
sunt,descendat ignis ex sit pero ad inserit hunc locum,& cum Ignis prope nos sitim-
purus,aptior est ut misceatur,est enim fini proximior. Immo cli conspicuε apud nos Ignis impurus inspiciatur, elicere valelmis dari Elemcciim Ignis: nam Corpus quod reperitur commixtum cum alio,ctiam debet reperiri seorsum, ut aptum est reperiri. Quod si ascendentes in Montes, Aerem inuenimus frigidiorem, id nil obcst; tu, quia ea eleuatio relata ad distantiam a Coelo, exigua est, & paucorum stadiorum; inm, quia id est ex Accidenti,ob distantiam radiorum Solis a loco repercussionis; tu teriarib,quia id euenit ob maiorem Vaporum copiam a Ventis agitatam,quae in ea Aeris regione reperitur; tum demuin,quia vi dixi Elementum Ignis non ualde calefacit, nec comburit. Cometae & incensiones cum reuera sint incensiones, sint Ignis in materia densiore,& revera inccndantur,ilire optimo maximε nos calefaciunt. Quod si etiam imieniuntur mixta grauissima&srigidissina, adeo ut nil Ignis in eis inueniri , apparca non propterea putandum cst, omnino Ignis esse expertia, cum mixta omnia persem percoctionem fiant, coctio autem ex ignea facultate pendet. Cicero in Cicere. secundo de Natura Deorum comparans Ignem proph nos existentem cum Elementari,dixit, Hic noster Ignis,quem usus uitae requirit, consector est, & Consumptor, idemque quocumque initas i cuncta disturbat de dissipat.Ignis uero Elemerarias corporeus, vitaIis,& salutatas,omnia conseruat ali auget sustinet,sensuque assicit.Aleia Ahiaden xander in secimdo Nat.quaestionum,capitulo dccimoseptimo. Ignem pro EIemento sumptum nuncupauit semitem incensionis. Quae sententia absoIutὸ uera non est rnam incensio humorem exposcit,& praesertim quia est itapor quidam siue spiritus medius inter Elementa, non Flemcntum, nisi dicamus, ab eo nuncupari so- mitem intensionis, quia in eo quod Elementum Ignis est, magna copia hutnsmodi halituum reperitur,ex qua denominationem recipit.
Disributio simituor primarum siualitatum in να-
T quattuor apparuere Qitalitates primae, quattuorq; earu secundum matura eo xioncs,i ta quattuor apud nos resulsere simplicia corpo ra Elementi nomine denotata, quibus singulis singulae Qu alitatum
connexiones copeterent,una tamen primo, altera secundarior nam
Ignis primo dicitur calidus, secundo siccus; Aer primo humidus,s ci indo calidus; Aqua primo frigida, secsido humida: ea, secundθstigida,ita ab Arimin secundo de Ortu&irueritu, alitat s usalemm ra distributae filerunt. a de re duo cosideranda occurrui: primu est, cris Oguli Homentis duo Qualitates primae copetan non una tanissem rerum est,c una, iis dis ...& qtiae se talia Quod pertinet ad primu dicoob sopotissimsi causas do Amam titatis es ta duplici inalitate esse prmita. Prima elicitor excoditione oppositionsi eoru Qua petantilitatiaquae cum sint primae dccsimune per uniuersam materiam effundi debet,adeo
ut nulla materiae portio estera oppositam ali ratum denudari tialeat. Secunda Ramo Elici rurex conditione materi quae cust commune principium mortalium, neCSubstantiae compositum constituere ualeat sine prscurrente aliqua dispositione per huiusmodi Qualitates,est necesse ut in omni eius parte alteri earum includata reia firmitur ex conditione corporatorum Elementorii,queud suo ordine Mundu constituant,& secundsi natura sint distributa,est necesse ut continentis & cotenti Qualitas vira sit comuni ut mirino seruentur& serum non penitus sint cottaria,& per con-gnientia media ex cxircino in extreirui sit trastus: ita inspicimus Ignε cu Aere Iramia . Mine habere Calorem, Aerem cu Aqua humorc, Aqua in Terra Frigus Terram cum
Igne Si lato,adeo ut cu in parto pugnent,simul etia felicissimh concctatun tarta et Vas . Pars Tertia. M 3 Ratio
164쪽
Ratio elici citrex conditim e militionis,& mixtorum,quorum haee sum Elemen vemina ex eis cina gruenter prodeat iiiixtum, necesse est singula praedita esse Qiuditate una agente,altera patiente: ita enim Omnia agunt,omnia patiuntur,omnia te ingu& terminantur,omnia obeunt munera formantis,&semiabilis,perficientis & perse
etibilis. His quinta additur Ratio sumpta ex reIiquis in alitatib. similibus secviaiε ,
quae quattuor Elementi competere dcbent,& sunt leuitas, grauitas,inrita desilaia pers picuitas,& opacitas,quae non Qtialitatem unam primam silam sequuntur , stas connexionem duariim. Sexta Ratio Elicitur ex persectione Universi. nam in eo inveniri debent omnia non pugnantia, & persectionein aliquam indicantia, & quoniam complicatio quadrii plex, duarum primarum Qualitatum pugnam non includit, Mpersectionem aliquam donabat ; ideo putandum est in Uiuuersor inriri; non autem
c. - inueniretur a iiii quattuor Primis corporeis Elementis competeret. Et eum duae inlati,isi a litates similis Elementis competant,quoniam uni non ii Eprimb plura competi primo εῆ- re valetu,& constiti ita in Uni iterio, sitnt prinlita ordine, ideo putandum est,unain ρο-- competere primo, alteram s.ciitidario. Igni omnium consensione primo competit Calor,& iure prosecto,iit enim Calor est luprema Qualitatum mortalium, maximEformam prase serens,ita Ignis sit premiis est,& maxime serninis omnium Plementorum.Ini uper Calor maxime piirgat,ordinem seriiat, nectendo simili preximi eremotu de lumine prodit,Corpus attemtatrideb primo competere debet Elemento uapremo, quod Ccelo sit proximius, Constitillo hoc iundamento Igni scilicet primo Calorem competere,conspicim,& necessaria resulget distributio eaetetarum Cilitatum,nam sub Iene est Aer,qiticum sit calidus& hiimidus,nec calor ualeat ei primoeompetere,qilia primo Competit Igni,cogi natir dicere,ei primo competere humore.
Sub Aere est Aqua, frigida & humida, cui non potest primo tribui hi iditas, quia concessa est Aeri, ideo necessario itidicari debet primo frigida. Sub Aqua est Terra, frigida, &sicca, & quia frigidit s tributa est Aqitae, cogimur ei prim ps italein tribuere. Sic itaque singulis Elementi; duae competunt Qualitates. primae, δε-
pilis ima earum primo competit, & quae pri , competituat, non primo con petit alteri.
Aressi Natura sit Calidus γ' Humidus.
Istribuentes quartitor priinas Qualitates EIementis, Aeri una cu Aristotele C. dorem & humorem tribuimus , quod ostendit Aristoteles in secundo de ortu de interitu ex eo, quod Vapor est Calidur&hia, FAE in idus: Aer autem est tanqlia Vapor,& iure Calidus iωicari per ii
turam debet, quonia a Calore producitur,eseuatur,& seruatur,a se ..i gore autem densetur,&in Aqiii vertitur; mrmquodque autem per
. tale iudicari debet, quale est i perquod gignitur di servatur.Idipsum cos uiat in a Pluto pono ratione sim in ex lolitate:cum enim sui natura sit leuis, etia sui natiua iudicari debet calidus deducitur consecutio.quocitam ignis est levis, uel quia secus, vel quia calidus,non quia siccit nam terra sicca in &grauissima, quare esti uis,quia catulus,& p pinea cili Aer sui natura sit leuis,etia sui natura iudieari debet calidus. Eade ratio sermari potest sui mendo pro medio raritatem,nam quod sui natu. ra est rarum,siit Datiira iudicati debet calichina, quia esidi est rarefacere,viait Philissophus in secundo de ortu S interitu decimoseptim rigidi autem condensare, &3. ignis'ma calidus rarus est, non quia siccus,elim Terra sit si a & densa.Tettib id i p. sum elicitur ex locoma distitia a Cplo dat frigus & grauitate, propinquita opposita. Praeterea locantis &locati comune aliquid per natura. sse debet, lani est lociis
165쪽
Aeris quibus communis non est siccitas,quare est caliditas, ceum in eaeterix Elemetis contentis,&contine tibiis id seritetur,etiam putandum cst seritari in Aere S Igne. Praetere nisi id esset,lunc Aer & Aqua p*dita essent cisdem Qualitati b. ambo enim essent frigida, & humida,& propterea,vel unicum constituerent Elcmentum, vel alterum eorum esse superuacaneum;Et confirmatu quia si ambo per naturam essetit frigida,& humida ambo esse deberent cor, similiter rara ex leuia. Praetere si id esset,luceomplieatio calidi cum humido nulli Elemento competeret, quod maximε est abi hirchim,cum enim reliquae connexiones primarum Qualitatum alicui Elcmento competant,non est putandum mortalem orbem trac perscctione carere,ut in eo Elcmentum non reperiatur,cui haec connexio per naturam conueniat. Praeterea, cum Elementa per inlitates sint mensurς peramentorum,ut recth aitertiit Galenus, nisi Elementum daretur calidum & humidum,carerent mixta ex ea parte propria mensura, de daretur mensuratum sine congruente mensura,& natura ex ea parte diminuta penitus appareret. Praetereii, cum Rer secundum maiore eius parte, Iibere a Celo reuolitatur 2 fio 7.
in orbe,quo motu corpora calefiunt,putandu est, Aere quoq; secudu natura calefieri, di calidum a Coelo seruari. Insuper,aestiuo tempore in Regionibus calidis, inspici .. mus Aerem seruari seremim nitidum, purum, frigore veris turbari verti in nubes, &plimiam,quod indicat sui natura esse calidiim,& propterea Veri,Pueritiae,& Sanguini respondet, sua natura calidis & lnim id is. Alexander in secundo de Anima, ad ostea 'Mi. 9.dendum idipstim, varijs utitur rationibus,de hac prisertim: quia qui cunqile facilὰ iii uicem permittantur, alitatem aliquam habent coinmunem; Ignis & Aer facillime inuicem permutantur; quare commiani Q itate sunt praedita: haec non est humor, igitur calor eis communis est. Iure itaque Pylla agoras, Plato,& Arist. Aerem asseriterunt caliduin,& humidum. At non defitere, qui irarijs rationiblis hanc veritatem conati sint in dubium reuocare,Equom numero fiterunt Stoici , qui illum sui natura
frigidum assirmarunt.Idipsum putandum est existimasse Empedoclem, de quo Arist. in coiitex. I s.secundi de ortu & interitu inquit,qvbd Elemetua in duo diuisit,ignicitera opponens,ignem enim putauit calidum, tera frigida.Cicero,sequens Stoixos, citere. similiter asserit esse frigidum.Galenu in libro, quod Animi mores sequandiu corpo ris temperaturam,cap. ait, Aerem ex se esse frigidum,calefieri aute ab igne. Carda N. nus in secundo de Elamentis,singula Elementa asserit frigida, reddi autem calida a cς, & Stellis,nam ignem ex numero Elementorum eiecit. Potiora iundamenta huius, . opinionis i suntmisi enim aer sui natura maximὰ frigeret, quomodo sub Senens, none continuas niues,grandines,&glacies produceretὶnil enim Uit vltra suum gradum glacies autem est excessiis frigoris,ut in secundo de ortis de interitu, inquit Ariastol. Insuper,unumqtiodque Elementii ni tale est iudicandum, quale est in Aedia sua R ione,nam in ea maximε seruat conditi, em propriam; at Aer in media eius Re - .gione omnium consensione friget, cum in ea gignan tur pluuiae de grandines . Praete--3rea, de frigore aeris frequenter conquerimur, decalore nequaquam, praeterquam de λ qui a me producitur tempore aestiuo. Pneterea , si Aer sui natura esset calidus,
quomodo sine siti interitu per totam hiemem seruaretur frigidus p quomodo a B rea vento frigidissimo pur iretur quomodo hybemo tempore dum est serenio magis frigeret Hsuper, caeteraElementaraim dissicultate propriam Qualitatem ex -
unt, nee sine eorum aliquo interitu: at Aer remoto caleficiente, statim evadit frigi dus, & nedum non interi sed potius purior apparet. Demam, experientia constat,
ii5d humorem per naturam sequitur frigus, & propterea, cum Aer sui naturam sit humidus, etiam videtur iudicandus frigidiis. Colligunt itaque nonnulli, Aerem sui natura frigidum esse, de Arist.in primo de ortu & inicii tu, et . de Aere. & Aqua ait,
ambo esse perspicua, & stigida.
166쪽
De Elementis Ditis tur Rationes, qui rendebarin Aer sese natura fri m. Cap. X.
Voniam firmissimis Rationibus patefeei, Aees sui natura calidum esse, propterea ut adueris Rationes di hiantur,n5nulla prsaccipieda sunt. Primu est,Elemeta in Unitiersis omnia reperiri impura, permixta, de alterat ut in progressu ostendam,& prssertim Aerem,qui cli sit me dius,tenuis,& facile alterabilis,laci thalienas Qualitates recipit: hinc Aristoteles in primo Metcoru dicebat, Aerem nobis proximum esse tanquam Vaporem, & Aquam disgregatam; si quis Aerem inuenire uellet putio.
rem, deberet illam inquirere in parte sit periore, uel media, per aequam distantiam a suis extremis, nam Oa quae dicitur media eius Regio , in qua Pluvia , Nities, x Grandines gingiantur, Uentisque agitatu est nobis satis proxima, & absoluth petatinet ad infimam Aeris portionem e & propterea mirum non est, si ex accide:ui. ob Vapores Aqueos, sui natura frigidos, a repercussis radijs derelictas, frigida apparet,& ea quoque nonnunquam vires siti caloris patefaci veluti dum aestiuo tempore potatui peristasim ex ambiente eius calore prodeunte Grando producitur. Aliud sundamentum est, quod calor apud nos maxi:ne aget communi aliquo conseritante, idcis nisi a Coelo seruetair, facilὸ evanescit: nam seria in quo sunt pristantiores, eo maiorem cum Coelo habent connexionem, de magis iii pero conseruante, egent alioquin in deterius, ob materiae conditionem, labiantur. Ultimo addendum ust , quod dum Aer fuerit frigidus, minimE est purus, sed alteratus, selum videtur puriis: qtii a nona debes erassus,&densus ut dum per Austrum, Nubes & densi Vapores in eo recipititiir. His praeassumis, sicile est Rationes aduersas diluere. Dicebatur primis,stigone Aoris sub Aquilone gigni glaciem,& Niuem ico id no scri per frigus proprium Aeris, sed per esienum produAm in Aere nobis propinqurore aspiritibuς frigidi ex Terra de Aqua eleuatis,qui cum sint tenue facit per alie iam ora meant, citin eis nil sc tur,illaque alterant,& praesertim in Aqua suas vires ostedunt,cum sit sui natura frigida,& alienum calorem facit E exuat. Hanc vcrietatem patefecit Aristita quinto de G ner.Animalium,cap. tertio, inqhiletis, in congesatin ne a frigore seremi humorem tenuem nam perhuilismodi spiritiis frigidos& siccos,extinguitur ealor alieniis Aquar.& vnatum eo dis luitiir humor quidam tenuis: hinc Aqua prodiens ex Nit e R Glacie,est crassior,& torreum aliquid inchidit,quod accidit quia per congelaticinctia humor tenuis una cum calore secretus est,& id Terreum quod incrat in spiri r remanet O Aqua permixtum:hinc etiam dicimus,Glaciem esse viam ad Terram, Si gigni prς- sertim uigentibus Ventis Septentrionalibus frigidas & siccis, qualis est Terra. Ilocetiam in conmatione sentandum est, quod in cator hinctus sicco, ita frigus ii in m :1 acutius agit & intimius operatur. Addebatur, Aero in media sui Regione essesrigidum, iam dixi, non esse veriunde Regione eius media per italem distantiam ab cxtremis sed solum de illa,quae nobis est valdε proxima. Et conquerimur de frigore non quidem puri sed impuri Aeris,& de frigore Ventcitu & disgregatae Aquς Add batur,feritari tota hyeme Aere cum summo frigore:dsco, nostra rari Aere purum, sed mixtum cum halitibus,qui dum sucrint frigidi,fimi magis tenues quam calidi & h Minidi humore Aqueo,& seruariir frigidus in Region ius tua,non in vere media &si prema. Dicirur purgari a Borea,quia ab liuiusmodi Ucto repelluntur vapores Aqi iri,&asserumphali tus scet, frigidi,&magix tenues facilius aut cm ab aere aufertur calor quam humor, ob conditiose propria caloris, que ut dixi maximE cget apud nos con seruante,& maximὸ ob eius praestantiain ex Celopeiulat. Addebatur etiam quod humorem sequitur frigus. Respondeo, frigus sequi humorem crassum & Aquzun , non Aereum & tenuem At dicet adhuc aliquis, motus purcat corpora,& si quam in ca inducit
167쪽
Ducit Qualitatem, proscistoealorem inducit, quare cum motu Aer purgetur, & permotum rcddatur frigidiosivi patet, dum agitatura Uentis: Aer itaque purior frigidus est. Respondeo, Aerem superiun, per motum diurnum seruari calidum, & incedi Solutio. in eo halitus: proximum autem nobis videri reddi frigidum primo, qitiata E mouetur,secundo,quia per Ventum afferuntur halitus frigidi,tortio,quia per motum &' euentationem repellitur a nobis Aer ille, qui nos ambiebat, & a nobilinet suerat praecalefactus.
ει recte dictumsit Aerem es imo humidum,MAquam primo frigidam Z Cap. X f.
ON iniuria ambigunt viri docti de eo,qiiod ab Arist. in a. de ortu&interitu dictum est,Aerem primo esse sumidum, de aquam primo frigidam: nam quod ad primum pertinet, humor mala isses issmh magis
competit Amras,quam Aeri: Aqua.n.est quae nos humectat,non Aer: immo Aer sincerus potius humore desiccat. Augetur dubitatio: quia hac de re Arist. sibi constare non videtur,nam in . Meteoriim,CUnt. 29. inquit, siccum aximE proprium esse Terrae, humidiana vero Aquar: Nec alterum ininus dubium
est,nempὸ Aquam primo esse frigidam, id enim potisis terrae competere videtur ob distantiam eius & a Coelo,& quietem: nam ex distantia pendet stigiis. Et confirmatur: quia frigidi est condensare,Terra autem maximε densa & grauis est.Confirmantur adhuc hie ambiguitates,quia frigus ab Aqua facilε remouetur: humor vero summa cum dissicultate,quod nobis indicat,non frigus primo competere Aquae, sed potius humorem.Ηaedificultates prosecto leues no sunt: pro quarum Solutione accipio primo, dum dicimus unam vel alteram Qualitatem primo vni Elemento copetere,non denotari intensione, uel remissionem, nam ut in progressu patebit Elementa expostlint ambas malitates sinceras,sed denotari ordine, quo Qualitates Elemetis per naturam competunt. Accipio secundo, quod dum singulis Elementis una Qualitat ε primo copetere paleiacere uolumus, supposito P Igni primo copetat Calor, quod cocedunt oes,A: Sensus patefacit,no secus possvinus id facere, ac factum sit ab Arist. nam luc Aeri non amplius Calorem,sed humorem cogimur primo tribuere,&similiter cogimur Aquae tribuere non humorem iam tributum Aeri, sed frigus, Tetar siccitatem. Accipio tertio, humorem esse duplicem, unum simplum absolutε pro facilε terminabili termino alieno, ut definitus nit in secundo de ortu & interitu,&hic prinaoco petit Aeri: Alterum, pro humore crasso magis conduce te pro costituendis mixtis humidis & connectendis eoru partibus,qilo humore maxime humida est Aqua. Distinctio hie elicitur ex ipsomet Arist. sub initio libri de Sesti & Sensili, dicete, Sed tamen inter Aerem & Aquam illud interest, cy humor Aqueus constantiusquam Aer impressa vestigia retinet,& facilius loco clauditur: & in secundo de Ortudi interitu s. pro connexione parti u mixti asseruit conducere humorem Aqueum. Hinc recthdixit Olympiodorus, humore crassum conducentem pro mixtis, magis competere Aqua humore itero tenuem,sicit E terminabilem alieno termino, primo competere Aeri. Ex his facilε modo est elicere Solutiones dissicultatu, nam in statiar aduersus humore primo Aeri tributum, qui primo Aquae videtur competere, solutae
sunt, per ea qiis dixi de duplici humido,& similiter ostesum est,Arist. non secum pugnare. Qiiod aute pertinet ad frigus,quod potius terrae videtur primo copetere, iam dixi,quod si gradum inspicimus, in utrisq; stigiis est summi im. Insuper,qua mitis distantia a Coelo sit caiisa frigoris,non tam est causa integra, quonia frigus non est priuatio sed forma; ideo pro causa non sola habet distantiam quae priuatio est, sed cum sit affectio,iaqititur forma,& naturam propriam Elementi. At dicebatur,Terra m xim EAn aer primo sit humidus Quod no.
168쪽
vim h graiiem Sc densam esse. Respondeo, grauitatem dZ deiis1tatellation se iii sed nastigiis, sed triatis clinas reco iunctum .hitic durum & densiim ad siccum redigitur, MA sua dum Der Glaciem ad Terram inclinat At vergit, sicca redditur 3c condensat irrAddebatur pc,strem5, ex Aqua facile extrudi stigii non ita humorem; Hane dissicut ratem nititur solvere Λlexander in priino Nat.qq. cap.7. at eo dimisso Vdico primo did accidere ex propria conditione huiusinodi ci alitatum : nam calor & frigus qtiaὰ sint Qualitates ina is formam prael erentes,&cisicientes, facillism Subiecto redi'clluntur quam humor dc siccitas,quae' magis naturales simi & patientes. Addo se.
Dicis tortici,non adeo frigus ab Aqua repelli, uia virtuto dc facultate semietur, Amia
icuique Elemcnto consensione nanium dum primae Qualitates com ' petunt, hoc tamen apprime di ibi si est,de quo ita tiochi Sensii pugnat,gcspi mones iunt variae,an siti gula Elementa sincera de pura, .alia
est: l .a Terra sicci magis. quainfiigidis Aqua frigidi magis,quam hum idis Acr humudi magis,qtram c. lidi : ignis calidi, musis, quam sicci. id preet Sensit man qua emin. Acra 'parci ita Calidus ut ignis de si magis excal fiat, nIgno vertitur. Confit: matur, lu:a summu cit ire sequirite siccitas aer aute cst primo hi mi idus. Pra tercareiam Otio a Cilo dat frigus, propinquitas calore, quare Igr is aiuXimd debetcsse calidus cum sit propinquior, Torra ma time frigida. Insirpet,excelli nitru dc si inam si in omni genero uni soli competit,qitare ea d. ita Qyalitas summanon potest per natura niduo - S competere. I raeterea ut se hal ot de Definitionibus, ita putanditio est se habere de rebus Dcfinitis: at Definitiones primarum Qnalitatum,nadate ab Arist. de a me relata
169쪽
yinicipati oliem aberius viai mn petie,suinimi esse debet, naparticipatioest ea quaestper gradu at alitates puru 'primo eompinnmt singulis Elemetitis, & non muline participationem alterius peiorisugitur suininae esse de titu.Insuper, ines iuris ramotorii mi debent esse summe & simplices et Quplitates mi inae Elelassi sudunt I v ,-nsu Teo peramensummam, ainerita Criunmensurantius perrecesila: illis. Petiere1remmna noctest ut quid sui natura Niconssitionee tunia definim potestuma, esiedi tingis & mimurat infitetneniastix corpora prima. 1 lia definti ea definitM,&. certas exposcunt primas QSilitates,& mmdividuis positast huiusmodi mitem id sesum est piodesbsummum, Sc sinoen . Praeteres ἀ Aqua esset miniis
humida,quamae non polietaerem in se m erim nam minochumor no superat, diminuit miliorem. Praetere in Elementis,quorvin voa litas est commuuis pro minua eoru permuratione no vna sola Qualitas mutanda esset,sed una penitus del&dMaltera mimienda,vel perficienda.Arist.autem in secundo de ortu Scinterre unia . Umaidesse mutanda Insirpet, cum Tentadoncedariae sumis sicca, quia maximE ac lordistat ebetiam summe frigida concedi debet. Similiter cum Aqua conced ore minanε sejida,&appareat stam me humidMides sun-ε frigida & humida cimee di debetim erea,eumignia susimna Scalidus,&calorem Igneum sequami consumptio hutnorissetiam concedi debet sumne sicculaquod confirmatur per Arist.in seindo de inlo, 3'.dicentem,rem usionem esset inporentiana, quae a puris dc simplicibus . Elementis abessedebet. Res itaque pro omni parte satis dubia,&obscura est.
Vcmaemodumde omni re dissicili inde hae opiniones infis sunt, opimo πqi in quatuor erincipales rediguntur, ria earum est Micennae in post temo cap. sui libri de Coelo, dicentis nonnulla Elementat exposcereambas alitam summas, alia vero non omnes .mam Ignem inqlut esse silmmε calidum,summeque siccum, Terram Aia elum summe frigidam, aerem nullam Qualitatem haberesumma, . Aquam non summEfrigidam, magis tamen humdam aere. Aviaeennam sequitur Albertus Magnus in secundo de Gener.& interit a 3 .& mber mD.Τhom.exponens eundemcontexti Hoe videntur elicere ex Aristoti in conextix r. dicente : Extrema qiti dein&sincera Ignis & Terra, media autem S mixta magis, Aqua,& aer M. Idipsum potest ratione comprobaris Iam Ignis cum sit Coelo iunia vilis, sumis est talidus,cuius ealorem summum sequitur summa siccitas; rea maxu
distans, est summE frigida, summum autem frigus non sequitur euersio cuiuslibet Dimons Media Elementa ire loco,ita conditioniΚdebent censeri non summa,sed r inissa iit etia sinit remissε grauia dccara. Hanc opinionε approbanda non puto; Pri-m qilia cunm Elemciata sint Elementa Si prima, similiter debent esse simplicia H ma,& non vnsi magis qQm altersi. Praeterea, omnis remissio est imbecillitas, di recessus 1 primo,recedere aurea primo,est recederea inditiente Elementi. Demiim, inrispieuh aduersantur AristoteIi, qui aerem,rimis hirmidiim & aquam primo fit dam affirmauit.Ided est alia opinio quorundam asserentium Elementa omnia expo- G dere Qualitatem unam sumi iam alteram verbper suum contr*rium castigata dc m. n ssam: hoe aiunrasserense Aristotelem , dii Elementis singulis singulas .alitates mis competere assensit, on autem ambas: opinio etiam non est approbanda, vi presertimeuertitiirpertationes qui sestendi Elementis inuitates ambas de-
170쪽
tres competerenIQualinum,inurnerata remittent linee veth essene simplicia sed eum
continio lucta,& percontrami remissu,na quales sint affectione Λ: distereti Giudicare debet id cui,competunt. Propterea est opinio tertia AlexanMik in ieeqndo rura 3. NM qq.ca. 17.&in primo Meteorum,com. I 3. necnoli in libro de Sensii delibensili, cdm. α asserenti Elementa unicam habere Qu litatem summam, &de hoc consentit elim illis risu sindopinionis seeundae: diffinuit veris,quia Qualitatem altera inquit remisiar non per contrariam,sed per naturam propriam & condi tionem. Ela raopiniodis etiam fuit Ammonius,idebin Praedicamento Substantia ait, Qualitatem
alterairi Elementorum esse remissa ron per contrarium, sed ut vita Mims est dinum iodivita Molis,non per contrari Al puritas. Lunae est diminittion puritate is Torutra Coelestium orbium, Min per contrarium, ita Qualitas altera Elumen tormari de liueeest remissio sormae sine contrario. Haec opinio etiam non uideriit approbam
Euersio lai quonia ita his quae fiant ab uno, polost considerari remisso & incessiis e primo pec
gradus formarum linc contraris,ut in Gelo, Mente, &An in alat uti viuuocis, novae ritur ordo prioris, & posterioris secundum formam , ideo in inimi seniatur i, missici sine contrario, vel gerente uices contrarij, ut saepE aiq Aris citelas, Q inlitares autem Vnivocae sunt,& omnis calonest eiusdem speciei ultimae , sit militer stagiit Praeterca,in his oppcditis,quorum altero materia nudari non potest, non fit remissipnisi percontrarium; huiusmodi sunt quattuor prime Qualitates; quar ruinqtia in teria exuit unum gradui unius,quin induat gradi una Oppositae, nam xt totum ad iotum,ita pars se habet ad partem, de vice vors a: idch si uno gradu nudaretur si ibicelu,
no resipiendo oppositum, si Militer posset nud4xi omnibus,& pr sertim qui mies
sunt con sinistis rationis. Exempla simpla a vita, s o ad rem non faciunt,' quia il- ivio Iae non sunt tem Issones, sed condit idnes ab vi, o sub clinatae I nli , niti cae. Prop:cq - νγ rea est opinio quarta caeteris praeserenda, Elementa Ara & pura exposcere an has litates summas. Hii ius opinionis suit Galenus in primo De EIemetis,cap. sexto.
vigesinistertio Hinc Auerroes in tertio de Coelo, 7 .dixit: Ignis iton est Ignis actu,' invio. nisi eum calore,&siccitate, quae sint funimae. Vt autem Resolutio pateat clarior,& aduersae ratioties conspicue dilitati iri quattuor profero tanquam Thcses. Primum Hymi. est,du Mente Elementa ut sincera fle pura concipimus, exposcunt ambas Qualita essi mas Alterum est,si considerantur Elementa ut inuentutitur in Vniuerso, in quo Cisbisiox. impura fle permixta inspicimtiir,no ambas habent Qualitates summas, sed vel nulla,
coclasiop. vel alteram tantum.Tertio dico, csi paratas inuicem Elementis extrema ut int nisi
riiran Universo sincerior qua media, ita Qualitatibus praedita sunt sinccrioribus, Sehoc asseritur ab Arist. in a. de ortu& interitu, vigesimos udo. Dein MD addo,remis. Miaso sionem primarum Qualitatum in gradu, non seri sine permixtione cum cout rario, ut patesm: at si remisso fuerit in sola actione, ca potest fieri sine contrario,nam actio potest remitti per uariam connexionem cum distincta Qualitate, δ: Subiecto magis vel inimis raro & si Alexander & Ammonius hanc remissione denotast ent,rectEsea uill sissent: alipsis sitis exemplis temissionc in gradu visi sunt denotas Ie. H.e Cocliisiones exprilis diistis conspicuae iiiiii K-coinprobabuntur per dicenda de imparitate Elemε
Diluuntur toti im.Ex quibus elicitu Sollitio aduersariira Ratiotium:Na Arist. dum dixit, singi Wi Mersc Elementis Qualitatsi unam magis c5petere,denotauit non remission in i: gradu, - ρης sed ordinem,qtio suo Subies comperiint. Sei sus parciscit Q alitates in mi=ctentes Elementis nobis occurrentibus non esse suuii inas, tum quia sunt i inpura tu quia iudicat actiones potius qua gradus. At dicebatur,summum calorem sequi silminam siccitatem ; Respondeo, id mi iuniε verum esse, quoniam calor & cum siccitate, di cum humore seniat i potest, nos auri decipis inir, quia inspicitariis calotam Igneum cu ii . co iunctam desiccare t id facie calor nonut calor, sed ut um us,hoc est cum sicco ait,etiis r