장음표시 사용
121쪽
em prohibuit, ne iureir iis per flum, tetram, Hierosolymam in similia intelligendo ad hunc sensum,ut habetur xi.quaut. i.per totain, dupralatius disputauimus . . ni re a -- Item illicitum esse iurare per aliquod membrum Dei,per quod error inducibro De. 3. posset, puta,dicendo per caput,per capillum Dei,&similia, haec Deo attribue- Aa . preca do,inquantum Deus eli, Clericum,&' Si quis per capillu, 13.q. r. Secus,si iurando per caput,per corpus, sahguinem Dei, intelligero haec, smilia de
Chi isto, Deo humanato, noc enim modo, non est error. Itaqueu urament mhoc esset illicitum,esset ratione aliariam circunstantiarum supradictariuP. Nec ex hoc inferas, licere attestare membra Chris: i quocunq; modo,nam ea auellare, ut rupe Latruo tetuliando,aut ineuerenter noti inandinesset peccaiunt mor
tale. ut in Auth. Vt nota luxur contra naturam,col. 6.
i e/θι est mus o magis illicitum est iurare per falsos De .vnde,qui iurat per falsos μ - Pem,sive nisum,sue uerum dicat,non sinium periurius eii uerum etiam scele . . hissimus blasphema torsitaque talis iuratioin omnisi nauissima Huius dicti ro
. est: qui enim per falsos Deos iurat, honorem,qui soli, vero Deo debetur, iis, qui lunt alsi. tali honore dagni non sunt,attribuit, dictum est enim supra, quod iurast,est actus religionis, nautae, per qliod maxima reuerentia Deo. tanquam in sellibili veritati, omnium suptenio Domino exhibetur Cum igitur hae quae sibi soli debentur, sicut Deus bius est,alijs ab ipso attribuuntur, maxima ei iniuria fit,quq ad blasphemias hqreticales pertulet unde Io. Chrysostomus ait: idolatram se facit omnis,qui per aliud a Deo,iurat. IU Sed contra hanc deternii nationem in statur,4 primo contra primam parte, scilicet,quod sit periurus: Non minqrein injuriam faceret Gentilis,lurando verum per suos Deos falsos, quam chriaianus,sed, is licet uti fide Gentiliu, Neorum Iliramenta accipere,dum iurant per falsos Deosis habetur xx qusit. I .cap. Mouet te; ero uerum iurare per fallos Deos,non est periurium. sed dices hoc non sequi; nam peccatum in hoc casu ascribitur Gentili, tu,n Chri-- niano illud petenti. Contra hanc , sponsionem arguisui; nam capit.Si quis ρις- . periurauerit, eod. tit dicitur,eadem psna puniri debcre, qui periurat, teriurare facit,ert ,s faciendo lurare Gentilem, non efficitur periurus, nec ipse i rans per Deos Gentali una; non essicitur periurus. , .
--- - secundo instatur contra secundam partein, scilicet, qu si celeratissimus6αι- blasphemator Dicitur enim per Aug.&hdbetur c mouet te, en si tit ii tirum ta- men sine ulla dubitatione nainus malum citi urate per Deos falsos ueracuer, quam per Deum uerum fallaciter:quanto,nim per quod iuratur masis est sincium,tanto m agis est petitate periuriiun: ergo iurare per salsos Deos inuerii te , non est blasphemia
Rus - 'dci rorespotaderiir. Ad primam dico,s nobis licet uti fide Gentiliuinum prima.- do iurant per De 'stiis os,uumnodo utamure non ad malam rem, sed na
licitam non enim per hoc peccato rinu sociamur,qui per Daemonia iurat: sed bono pacto eorum, quod idem seruatiari lunt,&huius ratio ella dum enim licite cum idolatris negoriamur, si ad Ieruandamidein, promissionem pa-
. rati sunt iurare de litore, Musu suo, per Deos quos falsos es constat: si eo
rum iuramentum recipimus, non magis peccamus, quam si mutuo sub usura ab eo qui paratus et vi uram conan attere , accipere nius sed conitar no non peccare,inducendo usurari u alloquin ad haec paralla, si ad illa ieceisitate moue mur, Sic lagitur fecisse Iudaeos, duin paetum cui Romanis inierunt,ut his tu lib. 1 ira icta in ta etiam iacit Iacob, cum foedus iniisset cuiuLaban ciurauerunt enim ad mulcein, Iacob per Deum verum, Laban, per Deum Na
Ur, ut babetur taςocus capit trigesiuiouoco. Hac etiam lege usus sui Ca solus Disiligo by Corale
122쪽
inlus Quintias Imperator dum pacta, foedus iniit eum stegerunIsici accepit enim ab eo iuramentum, in Bago i quod licituni fuit in illo casu. oris .
Ad secunda dico. iniuratione per falsos Deos, duo attenduntur unum 'ci duod est falsitas,aut ueritas,aliud quod est idolatria, quae illic inuoluitur,dum nono Dei inmonibus exhibetur. Dico igitur quantum attineta rationem Uiurii, in qiu stat uenias,8 falsitas, niis nisium est iurare uer inperii - Deos, quam falium per Deu inuenim imbitando intra latitudinem, de rationem periurii, primum non est periurium: hoc est quod Aug. dicere vult in loco citato Vnde subdit,quanto id,per quod iuratur,sauctius est,tan- i in magis poenale periurium est intelligendo quantum ad rationem periurii. ,
Sed si in iurantento consideretur id, luod iurando assumituri tunc falsos Deos attestando,honor Deo debitus, Daeinonibus arietibuitur: quid scelellius minus enim malum est eius ueritatem in dicendo,dehonestare,quod attinet ad eati
nem petiuisi,quaim eius maiestatem offender subtrahendo ei suimi iuniorem per tale iuramentum 'uod pertinet ad pessimam blasphemiama quae cum sit maius peccatum,quam periurium,ideo talis modus iurandi ei pessimus,ut asserit determinatio nostra. - -
Adqvid; idest ad quem finem minui iurantento Dupliciter autem iura' - α.
meato male uti possvinus, uel iurando in ueritate sine debito fine, idest, uti ----κ-titate , necessitate, di tunc regulariter est ueniales dictum est enim supia, ,-6-2. 'modi amentum est siciendum pio laedoepacis, via liquaestimi capiti . G. ad controuersias sedandas,&mentes hominum serenandas,ubi aliter ueritas 'ostendi non potest. Igitur sine istis rationibus iurari non debet, ut ibi exacte
Vmala uti possumus iuramento, ordinando illud ad aliquem mande- 4.--λ .ubitum, pro quo uitiati potest; hunc est mortale. Dupliciter autem ex fine .c-- uitiari potest, prout duplici circa hoc iuramento utimur, idest Asterioris, αProminorio.
Primo, quintum ad Assertorium, octo finibus hoc iuramentum uitiari m. I test, prout octo genera mendacii in hocponuntur ab Augustino, in lib. de T PT
riuininum qui iurat, affrmando aliquod salium contra articulas hiet, ad destructionem fidei Christians,&ad inducta alios Metiorem,sed illud est pessimum,sapiens hqresim. secundo,dum quis iurat falsum contra proximum ut eum inius Elldat,sine inerius iuramento, puta, dum quis proximum ac undo, imponit ei sei. sum in iudici, uel lautim testifieando in causa criminali, sine alterius, aut
sui utilitate. . . Et iste non solum tenetur bona fama satisfacere, quam abstulit detraheni. do,sed etiam damna reficere,quiploximus is semiendo passissestriuia nulli facietida est iniuria. Tettio,dum quis falsum iurando, ut prosit uni,alterum laedit:puta,pro luciarii ut testis in causa pecuniaria, ut ablolueret amicum a debito,alterum iniu- ire condemnare ficit. Et iste tenetur po umio illius, quia nullic sulen. dum cum alterius iactura. Quarto,dum quis delectatur in mendaciis,asserendo multa falsa,sola libidi ire mentiendi qus ut sibi exedantur,iuramento confirmat. Et hic etiam peccat mortaliter,sunt enim huiusmodi per se ipsa uitiosa. duinto,duri quis et etitur complacedi causa: qtiod accidit adulatoribus, spitibus,qui suavibus uerbis,multa lalsa de dominis assirmat,sin anae alte . .
123쪽
fius praeiudicio sed solum ut Dis Iaeea irra etiam eorum sectar u laudatv-do; quod et mortale. Dist. 6 Cambui: nonnulli. Et quamis dulario, ut suma,quandoque uel letis ut limis.s Alias,ta
me Iuramento Coia firmata ,semper est mortale.
Sexto,dum quis falio iurar,ut alicui prosit, sine, alterius offensione: quod accidit dum quis uerbi gratia , interrogatus, quid sit de pecunia talis, cognoscens, quod illam iniustε auferae cupiunt, iurat simpliciter cuicunque menti illam se nescire ubi sitiquod mendacium, etsi simpliciter ueniale esset, tameth adiuncto iuramento,inor laeshnon in pro iusius temporali continodo, periurandum est.dist.i c. apodate. Septimo,dum quis,nulli obstando multum alicui prodest, falsum iurando t , puta,excusat homicidam , uel altu similam malefactorem,ne suspendatur,aut aliud simile patiatur: quod etiam mortale est; non enim praeserenda est salus leui taliscuiusquam propriisaluti anima , contia ordinem charitatis Et npro homicidio. si misi alio damno , pars orinis , in sui inerdamnificati in aliquo, teneretur ad eorum interesse unde Auguli in lib.contra mendaciu,& habetur xx. q.a.αPaciat Homo debet quantum potest, de dere uitam proximi, sine Dei offensione cum UAE ad hoc uenerit, ut sine peccato ei cosulere non ualer, sciat, se amplius non mixstanon enim debemus alterius saluti consulere mendiante nostro peccato. octavo, dum quis ut seipsum a malo liberet,iurandininintitur, peceat mortaliter:ait enim Auisuper PLPerdes eos qui loquuntur mendacium. habetur ah.q. h. Nequis, Non debet homo occidere animam suam pro euitanda uita teporali, in cuius morte non occiditur. Et si hoc uidetur durum ad minus
taceat, in omnitriis illis, ut euito pecorum nonale satiud est enim occuliare tacendo,N aliud est si untdicere mentiendo; in casu an en,quo licet ue
Quando autem hoc liceat sine peccato,in prima pate cap.de restitutione Fam dictum est.
----- Secundo,quantum adiuramentum promissorium,ut sciatur, quando est ui- γυ- - tiosum ratiqne finis tria sunt coosideranda,lcilicet, Iuram ctuum.Materia, qui ρομή si di promittitur, sinis, id est pia intentione iurando se obligat. seram. antum ad materiam, si ipsa de se est illicita; quocunque fine iuretur,itir mentum non eli obseruandum;deeit enim ut titia, ut lupra ab inde declarauimus. Si autem ei licita,&ordinatur ab bonum finem,tunc quidquid pi omitti
tu obseruari debere, ut dubiumest sed an iuramentum de materia licita metum ob malum finem, umino est i cuiuim&ideopio dilucidatione luse
ius uetitatis dubitatur. 6 - -- aeritur ergo,an propter quemcunque finem malum,iuramentum inualidatur ita, ut seruari non debeat Et uidetur, 'ic:ait. n.Hosti fisi Summa lib. 1. in Ruhr. de iureiurando, Regula Logicalis sic habet, cuius finis nus est ipsum quoque bonum est, contra, cuius linis malus, ipsum quoq; malum. Vnde cum nitis malus faciat materiam , de licita , illicitam , iurairentum o iandum non est. Ex aduerso videtur , quhd non omnis finis malus uitiae materiam Iuramenti,faciendoraui, licit illiniam,vi ex consequenti iuramentum non oblisire. --. Pro solutione ius dubii,est notandil,s tripliciter potest homo iurare ob eis bina malum finem. Primo quado illud bonum,quod iuramento promittitur,ordina - pr. tur ad natum finem principaliter, idei cita eo rivi ictum et trini quod depe det rorat' acca ab illo: quia actio moralis sumit speciem a fine,ideo qua uis illud,quod pro
124쪽
ne finis alum est, Me consequenti,effeitur materia illicita,&45 obseruan da Exemplum,qui iurat donare puellaedecem,ut illi consentiat, peccat iurando, multo-gis si iuranientum adimpleti unde nil tuo iurauit,poeni tet, Iii imentum obseruate non tenetur , quamuis enim donare decem, in se Iicitu in sit, tamen quia iurando non intem at donationem tantum, uel principalitet, sed semicationem donationi numicitiam,viae sinit donationem uiti iam, ideo non obseruanda est. Secuti do, quando finis,propter quem iurat facere aliquid,non est ita coniunctus interiet promissae, sed est occasio quisem, propre quam ad promittendum mouetim exemplum uuidam iuuenis iurauit dare puellae eleemosyna,
ex cuius occasione illam solicitare praetendebaupeccauit iurando cum tali in tentione,& si huius intentionis poenite adhuc iuramentum Obseruare tene tur, quamuis enim finis,ldest lolicitatio fuerit occasio'romittendi illa tantea
non vitiatinum, scilicet eleemosynam,quiest bona in se, sed intentionem ,
di voluntatem promittendi. Ratio diuersitatis stat in hoc, L in secundo casu finis est suid extrinsecum materi fiuramenti, non ira intrinsecum, d annexum, ut in primo casu, de adeo non potest illam vitiare, iuramentum annullare Tertio quando finis malus coniungitur materiae indifferenti,tune precat iurando, multo magis iuramentum exequendo sed deficietite fine cessat obligatio iuranienti nam dum nisteria in erens manet in si indifferentia, non est nater iuranienti qui in inest actus uirtutis,ut requiritur,& dictum est supra,cum autem determinatur ex aliquo fine, fit bona,vel mala,ut finis: si ergo finis, propter quem iuratur est malus,ipsa non est exequenda,quia induit m
ii iam finisae te incitur illicita, desinnis deficit, remanet in sua indutae
tia inutilis,&uana,& ex consequenti non exequenda Exemplum, iurauit qui. dam adire Panormum,ut ibi fornicaretur, propter copiam meretricia, quae ibi sunt: ista promisso est mala, si exequitur,est peior, si poenitet intentionis sinu Hi,non est necesse adire Panormum,Deus enim non curat de tali ac
cessu, eum nihil boni fie ab lute in se habeat: Idem dicendum de illo,qui iurauit comedere calida,ut mirum aptius exercere valeret, Ic de similibus. Quidauid aliud dici posset circa hanc finis circunstantiam, vide in cide vot uuando Vonim liguratione finismali.votum enim respectu sitis voventis,de iuramentum promissorium,quantum adfinem, ob quem fit,paria sint,
di ideo ex uno iudicabitur aliud.
CVr,in hoc loco,explicat causam con omitantem,qua s turpis tarit,illi ascitum facit esse iuramentum. Exemplum qui iurant ad inuicem alicuius --eυπ- delicti societatem,damnabiliter iurant, I id adimplerent. damnabilius face rorent: unde potius iuramentum deserere debent,ut ad bonum redeant,ait Aug. - m. in lib. 'M,no coniugali, cap. 4. Item,qui faciunt coniurationes,&conspi rationes iniustas contra superio I rare οπνω rem; Coitatem,uel alios,Peccant, iurantes,& multo magis exequentes, t q. r.
o Coniurationem,&Conseirationum, undetalia iuramenta non tenent. --V. Duritatur trimo, an coniurantes ad inuicem, ut aliquam domum spolia. - .renti cum pacto,ut quisque partem reaualem habeat,si postea alter alieti partem spolii negati fit periuria, Respondetur, si ideo partem dare negat, quia totum d uno restituere uult,periurus non est,non enim iuramentum uisua ,
qui a bonum redit, idest peccatum emendat: si autem partem negat,ac totum tibi retineat, periurus iudicatur,immo utrobique perfidus efficitur, & iurando; pro mala societate, di iuramentum destinodo, peccatum pectato adde Mix q. AE MM-min
125쪽
o. -- Dubilat scuticis; in ii Milier coniugata, iurans seruare fidem adultero,n stea consentiens in t periura Dicitur, si ad uirum redit , fidei violatiis dici
non debet, si autem neselecta coniugii fide,adultero fidem seruat,peccat mort liter,&multo peius is cum tertio aduli ero se coniun*it,nam ultra peccatum adulteiu periuriumcomu ittit, c. Mulier. ix. Ex his iudicare poteritis in
u vomodo , explicat modum , quo iuramentur illicitum esse potest FoI- ,δε -- circunstantia compichendit multUS deis: cius, qui tuis iurament uni infit. - - udis mari potest dicendo quomodo id est per livoliquo timore, Iracundiae calo-
νώκ. xe, S inconsideratione. Diab,ώ- him tuu adita ilium dubitatur,an iuramzntum extortum per umr,obliget iara-Bum Luiretur, luod non, nam iuramentum ei aci uoluntati , sicut&Votunae εα errum s. go,ubi non interuenit uoluntas,non cadit obligatio. --. Respondetur, de primo,quantuni dum tamenium Assertorium,dico,*qva modocunque quis iurat,tencturuerum allere A: uti,d Artinus cogit famulsi , μα--ψώ, aut uasillum,in dicat,Thium taliai Gisi patet cogit filium, niaricus uxolo, εὐ- δει- sic de reliqui ii dcber dicere filium, quia obligat ad mortale potius enis
exem rare verum secundinia suaui intentionem. salsiim , mundum intentionen, praentis &extorque iris tu ment Lare, it illa cautela, qua usus fuit Diuus Franciscus, ut supra dicebauiu ,δdi S cudum mimuiuin,'in iis sues eu
Quantum autem ad iuramen tu in Promitaritim hic non est seminis isto extetiori, Eces euia enim cum de Occultis non iudicet, iubet, ut auornodocunq; fiant,obstruentur. Est ergo quissim an homo Mino conscientis teneatur οὐ seruare,quod ut promisit. a Moab a Respondet D.Thom. . quam o a'. . ad tertium argu in iurantemocoacto τι 2 ' duplex et obligatio , una, qua iurati, oblisratur homini per ton,issionem , altera qua obligatur Dclopectu mentitua Prima toti itur rς coactionem , qui enim vim intulit, non meretur ut monitinim sibi sumetur, sucunda, quae Lino Hum, non tollitur in conscientiau quin adimpleri debeat, Greverea. aiam iuramenti, potius enim debem 'asinum xxia porri sustinere,quam Miramentum uiolare . . .
. , iis distinctio patitur instantiam; si enim in iuramento essent dua obli stationes, sequere tui, quod pars, cui fit promissio, non posset relaxare iuramen
titin prole factum , puta latro, qui in nemore iurat aenium per vim a viatore extortit, ut sibi afferiet centum, aluere vi mauferret, si poli radicto viatori suau,remitteret obligationem, illam inmm Dei remittere non ualeret; undo viator adhuc iuramentum adtinplete teneretur respectu Dei, quod et falsum: nam ille, cui iuratur, pinciton ne obligationem relaxa c. I , ut ruran non reuuatur amplius ad linamentuni.
ίου - σα non sunt intelligen .sa,ut in fronte apparent, sed intelliguntur noc modo, LIn λ. . . iuramento lum duae rationes obligandi, non per duasi omissiones diit incias, sed per unam in mussionem homini factam, iuramento infirmatam,unde oritur una obligatio duplici ratione coiistituta, icilicet M virtute promissionis, uirtute iura menti qu*Obligatio, si ab e cui fit remittatur, tota remittitur, Atque eo Q 8. , , coitiequenti nulla remallet obligatio. Sed quidquid sit de hac exposit, νη- -biu- nvidita aetati tamen principalis dubii, non videtur satisficin&ideo hisprarier
126쪽
mr,rphor' iurare put sua bona a texi idet, in eonscientia iuramentum obseruate teneatur, iuramentum enim apud Deum Vim oblirami, D ih bς ν r. .-ἐ, is,
furi, uel tyranno per vim a me extorquenti me boni, non solum non facem rit,ir actum virtutis, sed contra iustitiam,quq ubi deest iniur. mento illicituni est, ut supra uististiis vac propter hoe observari non labet. Hac, Maliis ratisiii 'bus, quas breuitatis causa omitto, suaderi potest hanc ita onsonem non ita bere vetita iem. Uorari. Pro hac ieitur veritate dilucidanda, aestataettendivn Gq huiusmodi tu , Vramenta triplici x harre coiisderari possunt, primo ea parte minui rem do ex riscogentis iurarederito ex parte, lateriat,pro qua iuratur. Quantussi est ex parte iuraniis, glos in ca eos quos,de Conlectatione distinctio a.ditit, quod duplex est is &coactio, utra ablolura quae fit per attractὲ ouem , su*ocationem,cruciarii corporis, in simile,&riinc iuramentum a liter exim Mai. -- tum non obligat; quia hocni Hion iurarantiumsedilest istaintuim,ut si ii ui.
ilicium ei Altera est conditionalis,iqest cum aliqua conditione proposita puta, si non Ιων .eκιώ- promiseris hoc,te4nter am,aut simile amnum saciam, tam in personis,qua ram refiactu. in bonis, ut minis inducatur ad hirandum:&hic modus uiolaniandi non est a. liud,quam inducere hol, Mem ad promitiendum aliquo timore, tunc iura. 1nenium sic factum obliga cap. probViems,disti oblisia ut Aug.ὴ ita volui: κ. .is,is, ias coaeta, et voluntas licet enim habeat aliquid' inuoluntario, tamςnς n ,.α, sit uitiatum iioluntrarium,tese Ariuan . Et hi ut ponit exemplum de proj 'ci nte merces in mare, empore reiDtestatis: Quamvis eniri nollet oletoij te linea timorenaufragi, uult proiicere. chc proiicit si . . . i. Quantum est ex parte cogentis iurare, iurament lim non est obligatorium, quia,ut ait supra D. I Om qui iniuste ex illit, non meritur, ut iuramentum coactum sibi obstruetur,4 in hoc non elidissicultae. Qitantum uero est ex parte materiae,pro qua hirratur,tunc secundum subieci materiam dicere isis..,--
portet, scilicet, si iuramentum est super re illicita, plo tute non obligat,sive is,.. .His. quis sponte, tueriinore ducim, coacta iureta puta promtu fiatriarum iura , ... ....
hili uiro suam uxorem ad adullerandum uel his silvitii, non usaeuulsubmissa
Si autem ruramentum factum ess super re licita aut eius obseruantia uergeret in deteriorem exhinnovi non. Hi, Hunimes,pono has conclusiones G -- Qui ui, seu timore'ductus, iurat dare, His celerem licitam, sitiuendebat urin e νη-
se obligare, tent tu in ciuit cientia iurament in Otacti a te. I 'VIJ ς - . Dixi lii, seu timoreo inieli gendo de violentia,' coactione conditi
nata, e roo soluta .aiam se absoluis a latini est, qu -m obliter, de in consecratione distino o cap.eos quo , o inuiti cito. s.ca deludari abi
Glos. ' ic Dixi iurat nam promissio facta extimores ne i litan ento, si non adin)pl Mir,ei peccatumve male Glo in cunusquisque. h. q. 4. . . Dixi date,uel facere nan utraque ratione fieri potest exemplum pri t. t. Titius incidit ivla' ones,qui eum occulere volebant, nisi iuramento pro mit eret, ut eis in vim iocumcentum aureos definet exeniplum secundi, itabetur in c. has, echa OAdaudientiam, te eiurando
Dixi rem licitati, rut in exeniplis pater,nam de illicita,vana,impossibili indisteren inierum vit iupra, in tertio onture,idelia ullit a.
127쪽
ueste esu sprobatur, quia non est aetiis iustitiae,nam cessante iuramenti, iste non teneretur,quia coacte promisisser,ut dictum est,deficit enim ratio deinbui,sine qua actus iustitiae sauari no potest.Neque est abus liberalitatis, quia non donat, nam si sic eMt, non posset postea re petere,ut sicinius Nee et actus fidei pronita dictum est enim nimis, coactio facii,inlinunt
Neque est actus charitatis quia dantur homini indigno,' non indigenti, sed latroni usurpanti, quod havet speciem mali.
Nec denique est actiis religionis,m iuramento vili habens, na interVotum, di iuramentu haec est dissi rentia: materia enim oti sit actus virtutis ex Volo, dum promittitur, sed materia iuramenti, opus elt, ut fit actus virtutis antenua iuramento promittatur, sed conitat,qubdino est,ius,indiuit, unde ergohabet ut si materia licita,&obseruari debita daretentum latroni coaetera Et mi firmatur,quod dico, nam ista exhibitio centum aureorum est damnosianinis recipientis, peccat enim, illa recipiendo contra conscientiam, demiam uis non exhiberetur,tamen stando in illa opinio, , adhuc peccaret, recipiendo,peccare mast is,4 ultra hoc exponeretur periculo no restituendi, igitur omni ex parte traditio ista pecuniae et uitiosa, ciniusta, consequenter,non adimpleus iurantemum,non est periurus. Respondetur,qubsiste aetiis promissionis,scilicet dare centum latroni,d pliciter considerari potest,prout duci respicit, uno modo, ut respicit latronem,
ct inuitius virtutis actus est, ut bene instantia probat; alteron indo,utre spicit dantem coact pro redemptione suae vexationis, nempὸ pro uita euadeda, , saluanda, quia talis actus, ut si induit larmam redemutionis vexationis, est actus uirtutis, itaque si fit proeliadenda vita propria, en actus charitatis solem 'o vita proximi,eminus misericordiae debet enim homo, dine charitatis vitam proximi bonis propriis praeponere; quia huiusmodi iuramenta coacta fiunt pro redimenda vexatione tantum,& non alio fine,ut in casuir posim ideo iubmomissioneducatorumcentum, non intelligitur datio lare
ni i sed illa exhilntio centum ducatorum rationi ficta, pio amitae , scilicet,
pro redemptione vexationis. Quo fit, licet actus iste,scilicet dare centum latroni, ut terminatur ad recis pientemsit illi noctu us,4 ex consequenti illicitus a ut tamen exit ab agente sub forma redemptionis,est actus virtutis,& licitus: ideo, ni Muirinae in firmatus ad reae tionem vexationis . est adimplendus. Sed contra haec dicta adhuc instatur, si actus iste licitus est,pro quanto i duit sermam redemptionis vexationi sequitur,vidum homo evavi e manibulatronis, mericulum vitae, non tenetur soluere vexationem promissam, quia
iam posivisest in tuto, vexatio riseriis est, ex consequenti illa datio noamplius habet mam redempti inis, ut licita sit. Dixi euasit periculum vexationi. dum scilicet positus est in tuto, non
timet amplius vexari; nam si latrones possent adhue eum vexare; quia 'pe veniunt ad Massariam,quo ipse accedit, uel possent eum damnificare in bonis, occidendo boues,olim,vel saltem ignem mittere in segetes ves sinulta siceimspimmisium non adimpletet; responsio satisfaceret, argumentsi non proincedet et sed ubi haec non tinaerentur, ipse e manibus eorum euasi non amplius tenetur vexationem redimeres quia iam transacta est, di transacta vexa
128쪽
Respondetur,quod licet tessante serma redemptionis,datio illa esse materia arum'. talis iuramemnon inmeo sequitur,quod transalino periculo verarior istulae inlinuroemi in non fiat sub forma redemptionis; nam adtin iste dandi centum fit sibi. -,quia iuratus est;constat autem,qunii iuratus ei sub forma redemptionis;ergo qua 'exercetur subserii ieriinditolinio iuramentot
Et cum dicitii vexariotion est sonon potest deuinu.
Dico,quod uexatio fuit,di quamuis sit trans . ta; rede uaptio tamen inchoata duacerat uexatio; adhuc elli, uirtute illius uexationis. a qua dependet;ideo exequenda est;ne Deus, qui in testem huius consumandae promissiosus inuoc tua est remaneat iniuriarus. Et haec iura petunt.ut habetur ine Si uerb, Iureiurando. Ueruntamen Romani Pontifices consueuerunt,itatibus iurainentia obligatos absoluere; ne ui .deantur iniquitatem eorum inuo sui talia iurames extorserit'ti Mallina,qui contrauenit tali Iuramento,antequam se absoluere facit, c. e. . eat mortaliter, ait Dolio uiuest.in verbo Iuramentum, L Archidiaconus Caldendi alii quod non esset inui teneretur iuramentum obieruare,ut probatum est. verum non est ita acriter puniendus;metus enim etsi non excusita toto,ex Motus orαῖcusatramen a tanto Glos in c. verum,de Iureiurando. Unde dicendum,qui co ex eviso actus a latronibus, iurauit eis dare centum,pro redemptione 1 Ia Propriar,uz to. exeis ιν in
alterius si soluit vi potest eos reperere,ius prius a iuramento absoluatur: -- - - fi iurauit etiam non repetere hoc potiri repetere,ud Mi in denunciam, ut
ipsum cogat restituere. Et si iurailat,nec etiam denuntiares tunc iuramentum non teneret: est enim contia priceptum Domini,caput pec uerit in te, D i. i.si autem non soluit , verbi gratia,obligauit se per contractum donare Tyranno, uel alteri, pro eo
magnis minis,ue metu mittendi bonix,uel simile; deinde nollet date: non pctest uti exceptione, contractuni rescindoe,siue peccato, stante iuramento; quia ut ait lina ho , hibetur per muturae nones citatos, promissio est de re ii, vita, luat sine intelitu salutis obseruari potest,eigo obseuuanda eii Et quamuis in huiusnovi. dum conita de uiolentia,N iusto im ote,qui radere possit in cri Vt stanteni uirum Me solet non cogere debitore it solutis,oc si quia iuuiatia publica non attendit,nii pacem , tranquilli, ni que statum Reipublices: ne iniuris,per vim illatae foueantur. Quantun t Oltea ad ea, quae ad conscien lain attinent,si non adimplet iuramentu inste uideat eruiuamen potest peterea
audire Ecclesastico anae einlinum soliitionis, ut cogentem mitigat, ut no0 qumi promissum, uel ut absoluat eum a iuramento. Glo. in cap.auetoritateira. s.q.ε. Et si iudex ad hoc induci non eo sis sidcupera ut priuMure earum moriale euiter
Fallunt ouuii iiii,stilicet ut non tenem absolutionem quaerere in quat
tuor casibus. AIAI,--- Primo dum alienantur bona Ecclesis,cap perumi et primode iureiurand j.a non et intelligendun quod absolutione indigeat:sed aut fit ad cautelam, iitim erigendum est,absoluimus idest abs tutum esse
secundus casus est,io dotriff. quod metus causa cap. si mulier. dos. Tettitis casus est,in matrimonio, ut extra de sph salibus, nisi coaetio. rimoe
129쪽
enim non impeditur. Quarthin voto, e praelatum,de his,quae vI, uel metus enisa fiunt, in Cap de Voto diximus afflueter. Eth c de dubio moto. Dixi quo
que redeundo ad Conclusiohenii si latus a se obligare' si enis tu odor ra νι' amision intendebat se cibi igaret non tenetur ait Ioan Andr. Panormit in o. sim 'o' δερ. ueto, de iureiur.quia in conscientia apud Deum non obli ar, quamuis in foro ιου 'ρ ecclesia non liberaretur,ne daretur occasio sepe alli gandi metum, S aninium
'o contrarium, consequente periurandi; ides, statuit, ut quo la unque iu-ν-rame ut e rei si s metu corii lata ab huitisnodi iuramentis ablolutio petatur sed quo Meς- ς ε ad Deum non indiget absolutione,ut adimplere nolit, puta utauit uerbis at tumantino nim se oblisendi , si de hoc molestari non potest, securus et quoad muni,si non adimplet, si autem iurauit in scriptis, de quo astrino potest, qua mitis coacte iurauerit,ic animo non se obligandi , tamen posset altrinoi, mea totis si haec allegaret , visolutionem fugeret,non absolueretur in foro exterioris, , --αλ. quia ei noli creditur: posset beneGetesia dare ei monem utrepetat: Neque --iri ina, quae hic dicta sunti aduersantur supernis dictis, ubi contendebamus, eos, qvi animo non se obligandi, iurauerint, teneri in tamentum adimplere: nam mi est sermo de his, qui dolo,&fraui te proximiim iuramento conuemunt, ideo tenentur hic autem est sermo de his qui vim patiuntur, a uexatione se bera rhquaerunt. Disti. ω,ιὶ Sedoriril pulchra dissicultas an hi peccent iurando cum animo no se o&i- ὰλγώ - gandi Ad hoc dico plura; prinio, fi iura nito intendunt, in nullo sensu facereris .iλὰ ἡ uetum,quod iurant, idest intelligunt uerba iuratoria sectandu intentionente si, is ,rii rum,quio usiurant,&cum hoc non intendunt obserirare id qgore promittur, G tibi ι,, moiraliter peccant,secundum omnes deficit enim Velitas in Iuramento . si q. I. u. autem iurant uerum secundum intentionem propriam, falsum secunditiis latentionem eorrum,qui iuramentum petunt: deit,si secunchuresensim suum intendunt obseruare, quod promittulit, licet sit diuersum ab intentione eoia, quibus iuranti non peccan .Sed dissicultas stat in hoc: quomodo sint conlponenda,&accommodanda uerba,ut uitetur falsitas iuni elui, ex consequen
ri peccatum mortale. Sylves .uerho,Iuramε- . 7 Nauar. c. a. nu. I . aiunt: ν - . iurat uel bis absolutis, secundum intentionem poscentis iuramen rirna,&incia se intelligit ea conditionare,non peccat:ait enim Hieronymus, super Epistolam ad Galatas,c x.Vtilem simulationem4n tempore assumendam. Exempli lim; ait latrocinii adens iura mihi dare centum, respondet inita sus ultro dare, ierum intelligendo intra se, si debeo ted Caietanias. 2.2m 89. aris. ad teritum argum. δε- Sotus lib. 2. de Iuth&iure,q. 8.art. non approbant hunc modum loquendi: nam illa conditio,sbia mente concepta,non potest facere.ut sensus uerborum. 2bsolute prolatorum,exterius sit iterus, si non ex prinae tur uerbis: sententia Hieron vini,in eorum inisem adducta,non habet hic locum nam illa intelligitur,uoi nulla interuenit falsitas in uerbis:sed modo, uetes scissoluin pro-uia,sisereaturione,non faciunt uerum sensum, etiam secundum iurantis, luamuis coiicipiat intra se si debeo quia sola mens non consonat uer- ---. bis: Nideo sunt falsa.Vnde dico pro conciliandis istis, idest, quod mente con- , cipitur,deberetiata, exprimi, ut sensus uerborum non dicatur absolutus , sed
conditionatus, sic uerus,admentem iurantis: tamen ita uoce sumissa, ut non . . intelligantur a poscente iii ramentum, verbiae ratia, volo, ut des mihi centum, sub iuramento respondet, iuro darer deinde submissa uoce, dicat si debeo differt enim sola mente concipere, ae uerbis exprimere ut intelligantur saltssia loquente Sed meli esset, si uteretur uerhrs aequi uocis, cu ambigitis in iuranc, quae habent diuersos sensus: intelligendo lecundu unum lannim, uerum ad
mentem suant, di diuersum a sciast, quo intelligit extorquens iuramentum Exemplum Disitiro b Corale
130쪽
Exemplum, ait latin, iura mihi numerate tantiun peeunt, Ii mihi totest, duplicem sensum faceres uel reserendo ad numerare tunc erit sensus, iura mihi numerare, idest mihi tradere centum: sic intelligit latro, uel res .iendo ad uerbunc iura tunc erit sensus mihi iura, numerare centum, intelligi potest, cui viscii sic ille respondet: iuro tibi, numerare centu, intel- Iigendo apud me cui volo: na tunc li tibi non resertulas numer re ut intelligit latro, sed ad iuro quod est dore , tibi tiro, me numerare centu , cui volo decipiendo latronem sine mei,dacio quod licet in hoc casu. Dico in I ----hoe casu: nam si iamentum peteretur 4 quibus peti debet, i iiime,s FGR .is 2... issidum iura, non liceret uti hac aitutia. n-I--α Potest etiamsitet uerbis artificiosis uti ressu, eri. Dicit latro, iurari recentu tra: tris pondet, iuro dare centum, relinquet ad lite iam ι d tunc non esset iuramentum, quamuis diceret mendaci in ueniale,exlus exemplis potes applicare animum ad praxim in similibus . . Dixi tandem in conclusione tenetur in consi:ientionani sermo noster Sotelligitur, dum sumus in foro poetiitentiali: sed in solo contemtos pio iudicii aliter proceditiu,quia iudican M. uuls.. i. . Quantinnadaracundiae calorem, omodo ex ilici iuramentsi infirmiti, μsit,quaeritur. An scilicet tutamentum faciunt impetu iracundisobliget' Re M , --- spondent aliqui dicentes: si furor, calor iracvirilia esset talis,quod pollea a x istaeis d/isi te iuram entum plena deliberatione non fecisse , non Obligat an tu anten ID Oριοι. -- enim promissorio equititur icti ratio, sicut, in voimin hoc enim de pari 1.ώ. procedunt: quia de uoto male locuti sunt ut ibi notauimus ideo nec hic amis in. Dene dicunt: non enim est necessiri t/nta deliberatio, ad obligandum alique opinisa, iuramento, uoto, quanta isti dicunt sulieet,ut sit plena. Unde breuiter dico; calor irae,clui deliberationem attenuat, non est tantus, ut iudicium rationis penitus subuertat iurisscum illa tenui deliberatis ne, Maninio ita irato obligatur. Si autem calor iracundi et, Euror irae est tantus, qui ita rati'nem occupat,ut ho nonon aduertar,quid dicat,tunc non obligaretur; antii enim turba tu, sapie quavisam mentisalienationem; με cum excludat etiam uoluitiaiε, . merito facit, ut iuramentum sit nullum.
Et si inlitteris,postquam illa renuis delibe ratio, hiasuus calor irae,iu λ' tum initim non redditaquantus. ω quam paruus esse debet , ut suificiat a dia j L .a, 'ciendum iuramentum ualidum e Respondetor, quantus sussiceret ad facienduciis .is &iudicandum unam altionem esse peccatum mortale. cum ali de lib. ratione: .ιὸ ν vude insertur si furor de ita esset tantus,mentς occupans, Qui ad C 1 cui Andu amoneω-
hominem ab homicidio sufficeret,etiam sincere ad excusamum diobligatio isti. . ne iuramenti, ut accidit iis, qui tali furore inebriantur,quod necco Mnx, o eognoscunt,qui hciunt,aut faciant. . . . Ex his inse tu , etiam quantum ad inconsiderationem,quod si inconsideratio est talis ilion aufert ex toto deliberationem, uidi reum si 'u uicit i. - λ.
Iam infirmer,non tollit Obligationem. Si autem ita ex abrupto, penitus sine deliberatione iurauit,nihil cogitans depromissione, talis inconsiderario,nos luminfirmat,sed toelit obligati inem iurauienti,quia caret consensu ita dicen dum,si inconsideratio oritur ea ali 'ua infirmitate ausetente iudiciu in ,ex ebrie
tate nimia,dementia,&llinilibus. Ita docent Sylv. Ver. iura. 4. 4 A L lac.
Panor. alij. Mul in alia Raperiracundia, inconsid axione ' quando annul lant iuramentum, quando non, sici possisti:& quM abunde' de Voto,dictuin ditiqiiando hic etiam uotumano aut ιδες uidear idem re