장음표시 사용
101쪽
naarina et exemplo patriam iuuat
rissimas ac pretios ssimas,dc in periculis & morbis,di ost obitu: fideles amicos utiliores este constat, nula in re a se nullaribus de amicis discrepantes. Si e go veri amici sunt, in eo iuuabunt amicum, ut fidolis ci verecundus permaneat,etiam priuati sui commodi respectii: neq; id ab eo postulabunt, per quod eo redigatur, ut nec fidelis amicus neque utilis esse possit. Atque etiam fieri potest, ut per eadem haec. illud quoque argumentum refutetur: Eorum quae in testa sunt,dominus es. Quis vero tibi dixit, In te situm esse. ut patriae porticus oc balnea constitias
Quis vero atreri dare id potest, quod ipse non habet Z Quod si audierit, Parato igitur, ut dc patria habeat : priora illa respondebit. Verum triec, ut communia. nobis consideranda reliquit, magisque prinpriam di cognatam multa cuni euidentia & vehementia i csponsionem a ducisus patriam attulit. Quid ad te, inquit si per te patria porticus dc balnea non habebit. Neque enim calceos persabium scr- rarium habet, sed per sutorem: neque arma per sutorem, sed per armorum fabrum. Omnis enim resp. tum sibi ipsi utiliter δ: iuile administratur, cu quis que ciuis de incola suo intentus operi, aliena non curat: Si dc labet aerarios, dc qui uis alius opifex curat, ut suum opus teipublicae prosit. At dicat philosophiae studiosus i Ego vero quare Utilis eio reipublica Z Cui v:cissim egregie respondet: Si efficeres ut alium ciuem fidelem dc , erecundum haberer, nonne villius ei aliquid quam faber aeratius pia states Maxime igitur eam adiuvabis, cum aliis ad hunc modum instituendis, monendo docendoque, tum vita de moribus honesti de boni ciuis munus obeundo,exemploque tuo loge maiores quam reliqui sunt operibus asseres ad rempublicam utilitates. Quem igitur, inquis, in re public tenebo locum Z Nam ca
terorum quisque suo quopiam munere suo gitur, alius magistratum gerendo,alius propugnando alius aliquid ad degendam vitam utile suppeditando. Auctor initur comuniter ad haec respondet: Quemcunque
103쪽
Si quis tamen in tali republica repertus fuerit animus, singulari quodam fato corrobqratus, is duri ribus exercitationibus ad maiorem virtutis persectionem acuetur. Verum igitur illud est, omnem fortunam, omnem euentum, siue molliorem, siue asperiorem, fructus aliquid atque utilitatis offerre
ei qui prudenti delectu, quod in quaque re inest
F si tibi prataim aliquis in conuiuio,aut saAtatio inne,aut dandi consilii licio. Siquidem ista ἐν nasunt, gratulari debes idi cur ea contigerunt. Sin mala,na dolem ra in ea non incidisse: sed memento, cum
ea non agns quiιm illa parantur, qua in nostra pol flata non sunt, feri non posse etit eadem tibi tribuam tur. Nam qui valebit tantum is, qui fores non se 'ventat , atqb is qui frequentat ' qui non assectatur, a s is qui alciatur i quι non laudat, alas is qui iam dat ' Iniusus uit ν eris se inexplebilis, si non numerato eo pretio, quo illa vaneunt, gratis ea consequi tepesules, Age quanti vaneunt lactuca 3 Ponam in o eis. Si quis igitur obolo numerato lactucas acceperit. tu autem pretio non numerato non acceperis: ne te deteriore conditione esse putes eo qui accepit. Vt enim lactucas habet ide, sic tu obalum non dedisi. Ad eundem quos modum ct hirsa res habet. Non inuitatua es ad conuiuium alicuius ' me dedisi quanti veniteonDiuium . Vendit autem id conuiuator laudatione, vcndit obsequio. Dato igitμr pretium quanti vanit. Ae re rua est. Luod si nec illa vis proara, ct haeaecipere: auarus es se vacors. Nihil igitur enena visa kabo Z Imo halest non laudasti quem noluisti: non tolerasi eius insolintiam in ingressu.
Etiam haec oratio pars esse videtur superioris, reliquis argumentis occurrens, quae ab iis obiiciun-
104쪽
tur qui eodem modo sunt affecti. Nam qui ad sese
conuertitur, Malii sies externas relinquit, culturamque diuitum & potentiam despicit, sime honore videtur aetatem desere: cum ei complures di in lalutatione, & conuiuio, dc petendo co0silio py p A-,is,anantur. Ac potuisset ille quidem i ut ius etiam sic ab . eo quod in nostra potestate sium est, dux D00 ςst G... argumentum hoe refellere. Nam ii bona tostra in m nobis sita sunt, ista vero in nobis si ta non sunt.ista nostra bona non erunt. Vel um auctor hac dii lol' - - uendi ratione praetermissa, x nqv- narum ieratam tractata, utitur alia huic loco myg py inuae recte utentibus subindicet, quo pacto mai rem etiam ex huiusmodi rebus fructum capere possint. Ait autem ea in quibus alii honestioris vitae studiosis praeserantur, aut bona eue, aut mala. Seci explendae causa diuisiqnis adiiciatur etiam, aut indifferentia. Multa enim talia quoque sunt. Quod uindifferentia, nihilo plus honoris quam ignominiqhabent. Quare hanc diuisionis p item aspernatus Qui omniis est Epictetus. Restat igitur, aut bona esse, aut mala. bm bene tu Si bona sunr,gaudere inquit debes, alium ijs esse pit, Deo μpotitum. Hoc enim ' tuae facultatis est,quae bene ratiis. cupit omnibus,& gratulatur iis qui bonis rebus p tiuntur.Vide quq so quantu boni in tua,ut habetur, ignominia delitescens,elucescati Haec . n. proprie est similitudo cum Deo, qua iis quae in seriora,&poli riora Deo sunt, nullum maius bonum contingere potest. Deus enim facultate potentissima praeditus,& omnis facultatis auctor, voluntate etiam optima , bona omnia, malum vero nihil esse voluit, quatenus fieri posset. Cum autem par sit eius S potentia & voluntas : omnia bona facit, quatenus unum quodque bonitatem ipsius capere potest. Humanus vero animus facultate summa esse pra ditus non potest, multis etia Deo posterioribus p eritia inferior. Sed voluntatem accepit a Deo liberam . cuius ea natura esset . ut bene cuperet omnibus,modo ipsa id decreuisset. Merito igitur ista ra-
105쪽
tione potissim una fit Deo similis, eum ex ista voluntate agit: & quamuis omnia bona reddere ut Deus nequeat, ea tamen bona reddit quae potest: dc quantum in ipso est omnia bona reddit, no autem quaecunq; vult. Tum enim voluntas vere voluntas est,& peric cta voluntas, cum ei facultas omnis eius qui vult, nauat operam. Eorum enim quae in nobis sita sunt,domini sumus. Cum autem bene velle
mnibus,in nobis situ sit: cupit bonus homo omai-bus hominibus benefacere, nec eis tantum, sed de brutis animantibus&stirpibus, eiusque voluntas usque ad inanima porrigitur. Verum non potest,ut vult, bene mereri de omnibus, quod voluntas quidem in nobis sita est, ista vero facultas non item,ca aliarum plurium causarum adiumenta desideret. earumque praestantiorum nobis. Quare nostrum
bonum in voluntate est,quod idem in nobis quoq; situm est. Et hoc quidem ita se habet. Si vero ea de quibus hic agitur, suapte natura mala sunt: rursus ne moleste ferto, sed gaude potius ea tibi no accidis se, Sic bonus homo sui despectum non interpretabitur, non potiri istis: sed seu bona suerint, eo quod iis alius potitus suerit, seu mala quod ipse ijs careat. laetabitur. Ad hune modum loco ab utili, aegritudianem istam non potiundi ijs quae dicta sunt, prostigauit. Sive enim ea bona sunt, maius illi esse bonuostendit,carere eis, qui Dei similitudinem expetat οῦ siue mala, bonum esse in ea non incidisIe. Deinceps Custur po a loco facultatis,& mox a iusto argumentatur. A f this amici. euitate: Non posse fieri, ut a conuiuatore tribuantur eadem non colenti, quae colentibus ipsum tribuantur. Cultura vero est,frequentare fores eius,as
sectari in foro, omnia eius&dicta&facta laudare. Vt igitur tu, qui . vr philosophus ista non facias, eadem consequat e , quae qui faciunt, non modo fieri non potest: sed iniquitatis etiam est.& inexplebilis
auaritiae, non dantem ea quibus ille cinnam vendit, . velle eam accipere. Iniquum enim est aliena conca-
piscere. Deinde te coenae illius expertem, non deteriore
106쪽
deteriore conditione eo qui ccxnet: euidenter lactu cae docet exemplo. Nam cum ille coenam habeat,ta habes aliquid coena praestantius, libertatem tuam, non laudandi eum quem nolis, non pei serendi ea quae in eius vestibulo seruntur. Si vero de haec dc conam habere vis: dc iniquus es, de insatiabilis, di talis cum sis minus bonus. Neque enim erit quo lis incomparatione melior.
ia inter noscontrouersia ea, cognosci pote it. Ex- ampli realia: Si vicini puer poculum aut quid aisua confregerit, in promtu illud alim est, uafraselire. Scito igitur, si tuum confractum erit, eunde essea re oportere, qui fueris, cum frangeretur alienum. bio trans Fib-- - -xor 8 nemo ea quin dicat, humanum id est . Sin ipsalieri id aeci erit οῦ flatim, Hei mihi, inquit, serum. Meminissa autem oportebat, vi asseeuismin, cum tale quippiam de aliis audiuerimus.
Communes hominum de rerum natura noxio ἡ,nes,in quibus non aliud, sed idem sentimu-- oveluti.Bonum esse utile de utile bonum:&,Bonu ab is,
omni, appeti: dc, Equale nec superate, nec superari: &, Bis duo esse quatuor. hae igitur notiones, dc iallenus aliae recta ratione in nobis costitutae, longoq:
tempore exploratae,verae sunt, dccum rerum natura conet ruentes. Peculiares vero lingulorum notiones
hallucinantur, alias a sensia decepto acceptae, cuiusmodi est, Luna eiusdem esse cum sole magni tudinis: alias a bi uto appetitu,& ea est qui omnem voluptatem esse bonum affirmat: alias a ratione non satis explorata, cuiusmodi est eorum qui duo rerum omnium principia,animumque Iorpus ei ς,
107쪽
non omnino verae sunt, sed interdum eae quae sunt hisce contrariae: neque tutum nobis est ex his rerum naturam aestimare, quam auctor, naturae pro positum aut voluntatem appellat. Evidens autem illud argumentum est, cum leuitatis peculiarium, tum constantiae communium notionum, quod
idem homo eundem ea sum aliter si ipsi acciderit, grauius scit icet & imprudentius fert: aliter, si alteri eum accidisse viderit. tum enim tranquillius eum& verius intuetur, magisque cum caeteris hominibus consentit, quibus tale nihil accidit, quique non ex affectu,sed ratione iudicant. Et hoc rei vilis,mn- fracti poculi, exemplo declarat. Nam cum alterius puer poculum confregerit, in promtu nobis est. --terisque sine affectu iudicantibus, ut dicamus, Ita fieri solere, ut puer aliquando lapsus allidat vitreum poculum, aut ut id dc lapsum atq; allisum confringatur. Cum vero nostrum confractum fuerit, indignamur, quasi noui aliquid nobis accidisset. Atqui tum quoq; cogitandum erat, ita solere fieri.
Haec igitur, inquit. transfer etiam ad maiora. Si filius alterius mortuus est aut uxor: nemo est quin dicat,humanum esse illum casum,facto iudicio secundum communes notiones, naturaeq; congruentes. Nam emori hominem, humanum esse, naturaeque
hominis mortalis conueniens. Sed cum suus alicui filius moritur, statim auditur. Hei mihi: Me misexum ' ploratus, tragoediae: quasi nobis solis contra naturam aliquid accidisset. Meminisse autem oportebat , quomodo alio plorante affecti simus: cogitare nos tum, ut rectum est, non re ipsa, quae naturalis sit & necessario eueniat, illum turbari, sed suo. quem de re conceperit, asscctu. Is vero conduplicatus est, tum quod praeter rationem & supra quam decet, rationis particeps animus mortale corpus
diligit, quod moriturum esse consentaneum est: Inres'εcta tum quod ita vitam instituit . quasi perpetua eiustieaim arm consuctudine fui possit. Maxime autem percellit utero. & perturbat, quod inexspectatum accidit. Nam si
108쪽
COMMENTARIVS. Iosquidem id meditatum es cogitando
. e factum sui Tet non ita perturbaret atque doleret. Cuius rei illud euidens est utique argumentum, quod ii etiam. qui calum aliquem accib:Lamet ierunt. paulo post ob assuetudinem. quasi nihil talerasset, leniuntur, & tum notiones natu ας R sentaneas promunt: humanum esse, mortale mori necesse nobis etiam fatum breui impendere. Iam si post euentum , ob seiunctionis consuetudinem, eam tam faciles elimust etiam licet exspectatione seiunctionis ob assuefactionem non adeo pei turbatis animi xcipiemus. Cuius, 'perturbationis illa inprimis causa est, quod talia .
' -- εἰ-μriter ob oculos habemus , nec i, is a
zelamuc&quod inbus praesentibus in Plur um
thcundis eandem semper sortunam ex re ita , aliaua molestia obiecta. nunquam ea se liberatum itio edant. Altera est. Aea quidem hac non euior nimius & immodicus talium rerum amet . Vndς vel cooitatio seiunctionis, illis est molestis lima. Nemo enim volens rebus molestis immoratur Amor igitur in primis moderandus est, vereque iudicandum, qui sis qui ames: quid sit quod ames. Quoaue rerum afferre satietatem. Missum igitur
faci dum, quicquid sit immodicum: & Verra stinendum qitractionem illam augeant, iactis
QIrima adum aberrandi causa meta non poni-mν sic nec mali natura in mumio existiι.
Disivitatio de natura atque ortu malorum,non de natura bene explicata tum impietatis erga Deum causa malorum ea
exstitit, tum morum boues que Ociplinae Pri μ
109쪽
pia perturbauit: tum multis, iitque inexplicabilib.
dubitationibus inuoluit eos, qui causas illius Converas reddiderunt. nam siue quis malum a Deo conditum, siue principium esse dicat, ut duo sint principia rerum,bonum dc malum: multae magnaeque absurditates sequuntur. Nam principale istud rnum eg; pronuntiatum si sit unum,&communiter utrisque principium. insit, iisque inter se contrariis, quo pacto eis conueniet, si ab una causa ad utrunque pertinente conti neatur Z Qui deniq; contraria erunt ista, ni sub uno communi genere collocenturi Neque enim diuersa plane contraria sunt. neque enim quisquam dixerit, album contrarium esse calido aut frigidor sed
quae uno communi genere comprehensa, plurimuinter sese differunt, ea contraria sunt. vi album nigro, quorum commune genus est color, nam utrunque ex aequo color est: ct calidum frigido, quorum genus est eodem modo tactilis qualitas. Quamobrem ut contraria piincipia sint, fieri nequit: quia
necesse est ante ea esse commune genus, atque e iam quia necesse est unum esse ante multitudinem: quod unumquodque multorum, aut unum esse
necesse est ob participationem unius, aut nihil esse
prorsus. Praeterea necesse est ante omnem proprietatem esse pr ncipalem unitatem, unde omnis proprietas inter multa distributa oriatur. Nam a diui- nodi principali pulcro pulcra omnia prodeunt, αa prima diuina veritate omnis veritas. Necesse igitur est multa principia ad unum referri principium, quod non ex parte principium quoddam sit, sicut reliqua singula: sed quod sit principioiit omnium principium & eximium omniaq; caetera in sese conisti ciliat, & omnibus a sese principii dignitatem contineter proximeq; impertiat, cum ea qua par est re Absi ινδε missione&diminutione. Ac ita quidem absurdum Ia michea est duo, aut omnino plura uno principia prima sta- monis de tuere. Qui autem duo rerum omnium principia duobus prin BON UM & M A L v M esse dicunt : eum quoque De-ι iis. uin quem ipsi boaum appellant, omnium aucto.
110쪽
rem negare neque ut omnipotentem celebrare, nec summam di omnem ei potentiam tribuere, atqueo leo totius poteriae vix semissem, neq; credere eum qui sons bonitatis & lucis drcitur, bonitatem & lueem impertiri omnibus . necesse habent. Quae au tem dc quanta diuine maiestatis probra eoium orationem consequuntur Nam ec timidum eum inducunt, MALYM ipsius finibus appropinquans me uentem, ne in ipsos quoque penetret: ob eumque rtimorem iniuste atque inutiliter,arum os .cum nihil ante peccassent,ut aiunt, sui partes & membra obiicientem M A L o, ut bonorum reliquias tueatur, i
star Imperatoris, qui hostibus ingruentibus partem
ui exercitus obiiciat, ut reliquum conseruet. Hic . n. sensus eoru est. etsi sortasse verbis iisdem non utu tur. Qui vero . vi ipsi auctores sunt, animas proiecit. proiiciue iussit, aut oblitus est,ant no cogitauit,qui perpetienda essent animis MALO traditis: quippe quae dc va antur,dc in sartagine torreantur, di modis 'omnibus excrucientur,ut aiunt: idq; cum nihil an
ea peccarant,de Dei partes sint. Postremo illud addunt, si quae earum impiae euaserint tales autem
apud eos sunt, no caedibus. non adultei iis, non aliis
corruptie vitae sceleribus pollutae, sed quae duo rerum esse principia bonum dc malum negent) eas rigitur ad bonum noreuerti amplius, sed MA Lo adglutinatas permanere. Itaque Ec imperfectus ille manet, partibus suis amissis, iisdemque auctoribus neque oriri hoc a me dictum esto amens dc va cors, qui nee quid sibi expediret, reputare potuerit, neque M ALI naturam intelligat. Nam quo pacto
o N i quasi prouinciam intraret M A L vM,cum limites eorum ab omni aeternitate distermi nati sepa-
ratique fuerint, ut aiunt, de pro sua natura segregati tA quo autem Z Casu nimirum, dc sortuito. Sic illis Mus principium utiq; fuerit, aut ab aliquo utroq; sortition iit tum superiore. η Quo autem pacto illud se ha. Vociarum ebit, Quod id apud eos ante mundum factum est ct