장음표시 사용
111쪽
Orientales, occidentales & Septemtrionales partes Bo No tribuunt, Meridionales MALO. Nam&quinque M A L ι conclauia,velut antra quaeda comminiscuntur: ibique arbores finaunt, animalia terrestria & aquatica, perpetuo inter sese pugnat tia: que quamuis immortalia dicantur ess e omnia, tamen ab eorum, V I N RV EFORMI devoren-. Πινο tur. Cum autem ab initio loca natura distincta fue-
rint: fieri qui potuit, ut in B o N I partem MALUM penetraret Z Quomodo & contrarium fieri potuit
Sic enim album, quamuis album maneat, nigrum erit: dc lux, eum maneat lux, tenebras admittet. Quae si fieri nequeunt, nonne cum ignauiae& iniquitatis, tum vero amentiae suerit. D E v M animam obiicere M A L o, & ab eo tempore in hunc usque diem esse occupatum, Ut aiunt, cum eam planeaeu care non possit unquam, eo quod nonnullae animae, ut ante memini, aeuo infinito maneant in M A Lot Idque eum praescire negant: quamuis MA LVM dicant praescire quid ad se mittendum sit.& machinas eius rei causa praeparare. Quanto autem pulcrius sitisset, ut B o N v M in seipso MALVM comminui sineret: quam ut immisceret se malo, quod vincere non posset i Nam ortus & interitus M A L v M aeque atque BONUM expers statuunt. Quin & illud in eis reprehendas. quod aeque haec in MALO atque in Bo No inesse statuunt. dc ortu dc interitu de principio & fine carere utrunque. Quibus rebus quid ecse queat excellentius t Iam de Mundi conditione quae dicunt 8 Esse columnas quasdam . non illasaeua coelos terras ferunt immobile pondiu:
neque enim fabulose horum quicquam accipi volunt sed eiusmodi. quales eas gregalium ipsorum quidam prodidit, quae solido dc impolito lapide constent: ad dumque duodenas fenestras, quarum sinsulis horis una aperiatur. Eae porro causae quas defectus luminum afferunt, admirabile quandam Ac excellentem sapientiam prae se s erunt Α-iunt enim, cum in ortu Mundi colligata mala, suis
112쪽
eommotionibus turbas atque tumultus cieanti l
mina sibi vela quaedam obducere, ut ab illa 2-batione sint immunia: nec Solis&Lunae desectus quicquam esse aliud, nisi occultationes sub illisve Iis Ouid i Cuius insolentiae illud est, quod sola totius coeli duo lumina honorant. dc in B o N I parte
numerant : caetera vero ut quae ad M A L VM pertineant,contemnunt 3 Quid quod Lunae lumen non a Sole esse existimant: sed animas esse censent, quas illa ab inter iunio usque ad plenilunium a terra attrahens,a plenilunio rursus usque ad ad Solem transmittat 3 Quid multis moror οῦ Nam cum monstra confingant, quae ne fabularum qudem nomine digna sunt, pro fabulis ea haberi, aut per ambages aliud significare nolunt, sed vera credi Clunt, MA i. v M O IN QV E F O R M E commenti, quod constet ex leone, pisce, aquila,& nescio quibus aliis duobus, dc huius monstri impetum formidat. Tantus inest in sermonibus hisce contemtus Iuminis atque impietas, dc quod mireris, haec omniaeonfinxerunt,quasi religiosa si Diis placet &Me
reuerentiam prae se serentia. Quem cum auctorem mali dicere nollent: peculiare M AL I principium statuerunt pari de dignitate dc potentia cum B O N o, ae potius eis valetius. Siquidem hactenus in omnν-bus sitis conatibus M A LV M exstitisse su perrus apparet Quod quidem ubique amplactatur BONUM,&- uis moliatur, ne illud amittat: cum B o N v uvltro sese cum M A Lo commiscuerit, seque dc timide M iniuste di amenter si illis credimus ) gesserit. Itadue dum mali causam dicere Deum recusant, ab omni parte malum describunt : de, ut prouerbio discitur,nimum sugientes in ignem inciderunt. Ideo igitur di impia aduersus Deum est ista ratio, dc nturalis disciplinae, quantu in ipsa est, princi Ua co
rum pit. dc voluntatis libertatem reuera tollit.Nam M ALi principium Mortus re interitus expers dirobustam introducit, volentes animos in M A L VM
impellens, ut iam n6 pcnes nos sit peccare aut non
113쪽
peccese: quippe cum tanta vis sit necessitatis. vineao Necessi' Deo quidE vinci possit. Enimuero cogitandia erat,r iis imp ἰ si ab aliquo iobi sticite coactae animae caedem fcce μνήμηimo , init, aut adultera tint aut id sen' aliquid aliud pc M/Li prm petrat int,eas illa maloium quae dicitur impulsione, viveM.r' & non sponte delinquere. Nam quae Vi dc ab inuitis fiunt,& a Dco & a legibus ignoicuntur, nec iam ullum peccatum relinquitur. Neque enim quisquaid malum statuet nos a robiistiora bus causis coci es Ostalia designare Quod si talium facinorum ut malo-I iam caulam inquirentes, MALi principium statue. runt : eoque statuto. & quidem vim interente, malum nullii relinquitur: test lue tuo ipsi quod aiunt gladio iugula itur. Nam inde colligitur: si MA L ipi incipium sit,nullii in omninoc sic malum. Si veto malum non est, ne principi irin quidem MAL i si ierit. Itaque si est principium MALI, ut aiunt. nec malum erit, nec mali principium. Hoc igitur fundamento tam euidenter labefacta io, si quis ei uidem plagae vitandae causa, Deum ipsum mali auctorem sic asserere non dubitet, aeque atque boni: maiore compendio is quoque di impietatis erga Deum & mendacii reus peragetur. Nam quo modo vera erit oratio, maiestatis Dei laesae rea, omnis vel i auctoris i At primo quo pacto Deus summa de immutabili praeditus bonitate, malum a semetipso pioducerct Si enim contrarium est bono malum, ut aduersarii
existimant: quomodo contiarium a contrario prinducetur 3 Praeterea, qui aliquid a ieipso pioducit. cique ut sit causa est. ει causam illius habens. α ab ea causia stans id producit: si causam spectes, id ipse est,quod id quod producitur,ipsius natura considerata .ltaque imprudens ista ratio, praetet euidentem in Deum impietatem, εc mali principium, S princeps malum, ut & prior illa,Deum constituit. Quod si meque principium habet malum. nequc auctor mali Deus est e malit munde exstitiit Neque cnitri fieri potest, ut ortum habeat absque causa. An vero
in primis quid id sit quod malum dicitur,explicani dum,
114쪽
eum, ne tum demum quaerendum est unde sit 3 Qui enim quid quaeque res sit ignorat. ne causam quidem illius reperire potest. Dicendum igitur est, b c M,5 nota malum. quod ii qui principium m lip essotia. rolq, dubitantium de eo sentite principalem quandam & praecipuam habere substantiam ci naturam ,
scat bonum: di potentiam bono aequalem ex ouo contrariam, atque idipsum malum essentiam habere quae suapte natura cum eius contrario bono D misceri nequeat: quae ratio nigri est cum albo,ci calidi eum iii D. Enimuero tale malum pror- ω non est in natura rerum Nam si principalis alio ita esset essentia, texcmpli gratia ,homo aberet uti ciue suapte natura perfectionem ali-
autem forma posectione suae natulae conueni DN praedita.bona est,& non mala. Qua pirapto boni maritiari illud de appetens dc particeps esse . 5c fructa exia eo capere,&amare participationem, dcomma lac -- ne am perdat, affirmant. Hoc igitur quo pacto, omnino malum .cogitari potest3 Quod vexo um est quo mali dicimur, & peccatores ,&Vt mali eari ea a olectimur: id vero accidens est.&no est essentia.Sis rados. Qii idem & aecedit & recedit absq; subiecti interit 2 oer se non subsistit. Quid enim erit malu,nisi alicoriis malum suerit λ Itemque bonum huic oppositu6 ipsum est accides. Verum bonum id iusin; naturae conuenit, quoque id suam habet perfectionem. Malum vero affectio contra naturam esteios. Denes quod est: qua caret,eo quod eius natura: rie laenit ipsoq; bono Nam si malum assectio esset
inessiet: ipsum quoque bonum cssci, nec iam ma in in Iceretur. Quare non est principalis aliqua na- cira oc substatia mali cuiusmodi est boni: sed est a i.
ἴo boni, euius est frustratio atque priuatita . ς
sese de morbus habet adueisus sanitatem, . probitas animi aduersus virtutem: &sicut recte
taedere γι inciralis quaedam actior animantia.
115쪽
quam propositam habet.& ad quam contendit: tu tubare vero di claudicare ingrediendo, ex frustrati- , . One principalis actionis contingit ,& eius accessio est, cum sit motio praeter naturam : ita se habeto.
mne malum adue iis bonum ipsi oppositum, neq; possunt haec vel sque principalia dici,vel paris inter sese momenti, ut album & nigrum. Nam si aeque
utraque haec, & non alterum altero magis aut minus naturalem habet perscctronem,ne priuatio qui- dem est alterius alterum. Nam priuatim aberratioci frustratio formae est,ut claudicatio incessus. Horum vero utrunq; synceram habet suam sormam. nec altero minus. Illic autem cum alterum secundum naturam sit, alterum contra naturam est, de
accedit ad id quod secundum naturam est id quod
est contra naturam, videlicet malum ad bonum. Neque enim bonum ad malum. Sicut nemo dixeriti ad aberrationem a scopo accedere adeptionem se pi, sicut neque morbo sanitatem: sed ad adeptionem,aberrationem,& ad lanitatem morbum. Nam principalis sagittarii finis est .attingere scopum .eaq; de causa iaculatur: & naturae principalis sinis est sanitas, quae ad conseruationem animantis pertinet. Denique finis est,ad quem actio resertur. AG dit autem ad propositum adeptionis aberratio, cuactio scopum non attigerit, nec eum consecuta funem fuerit, ob quem suscepta suit, sed illius loco frustrationem. Quod vero obiter accedit ad principalem finem, merito accessio finis dicetur: non autem principalis finis, ei quod nolenti obiter accedit. omisis acta bicrgo bonum appetunt omnia, di quicquid agitiis adipiscendi boni causa agit, siue id vere bonum sit,s aliavid suo esse Videatur, omnis actionis praecipuum
esse finem bona adeptionem constat: malum Vero interdum obiter incidere in actionem, cum non verum bonum desideratur, sed quod videtur esse bonum,& cui coniunctum est bonum. Nam aliquis Voluptatem & opes appetens, furatur, di in mari
gratatur, principaliter id quod ipsi bonum videtur
116쪽
tum, aut malu al ud ς0 ' rutae itur. Nam si
litatem appetunt,sue ver siue imag
decipitur. ut mςDd ς μ'yTe his aestupore dc ad di simulacrum pro δ ςhq yy' Hy heispicimus miratione apparentis boni alia non pTpcohaerens cum eo malum a limus. ipsi no Nμβ ininus. Saepe et malum vero cum ς0ς0 eum minore ma iam maius bonum y mu, malo quoa
quid ageret: id iψ p oinde qui malum
117쪽
In laeo momiali locum habet aue
D a bono. disputatione delibertate voluntatis, tum inexplicatione verborum,quibus iubemur ea quae sunt ita velle fieri ut fiunt: tamen etiam nunc breuius eam persi ringemus. Deus sonsti principium omnis bonitatis, non prima bona tantum produxit, quae per sese bona sunt nec media sola cum his quae in bono teternum permanent, sed exti cma etiam, quorum natura fert, ut ab eo quod secundum naturam esta uerti queant,ad id quod malum dicimus. Etenim post aeterna corpora, quae suam naturam perpetuo tuentur, di in bono infixa sunt: ea quoque exstit runt, quae oriuntur atque intereunt, & post animas bono semper infixas, animae quae ab eo auemrntur, exstiterunt, ut simul &immensa bonitas auctoris rerum omnia bona conderet, quae exsistere possent: simulque ut mundo sua persectio constat et, no prima tantum 6c media habenti, sed extrema quoque,
id quod est proprium persectionis: simul ut ne prima dc media,cum plane bona essent, extrema & h noris expertia relinquerentur, atque infirma, si extrema quae orirentur atque occiderent, non exstitita sent. Talia enim extrema esse necesse est. Adhaeesieri non poterat, cum talia essent prima de media, partim & natura & actionibus immutabilia e partim natura quidem immutabilia. sed loci mutati nem suis partibus admittetia: exsistere etiam extrema sublunaria, quae a coelestium corporum conue
sone, etiam natura mutarentur & contra naturam*am afficerentur. Ob has igitur rationes de his dubio procul multo grauiores, sublunaria exstiterunt, ec mortalis locus, in quo locu haberet a bono auerso. Nam & insimum bonum exsistere oportebat:& infimi ea natura est, ut peruerti possit. Proptereaque supra locum hune nullum est malum, quod mali natura quae est aversio ab extremo bono,quod natura solet peruerit,ibi est, ubi & bonum inii inu. Idcirco etiam anima, natura generosiore & immutabili praedita: cum quidem sola est, nullius est mali particeps. Sed eum natura in eo esse loco quadam
118쪽
sus e principalibus locis ad extim h t
bonis orius quam in malis sunt
videntur esse mali: in ipsis exi m p - . .
119쪽
quasi id bono sit proisus contrarium: sed necesse
potius est, ut per se non sit expetendum : multum tamen conserre ad id, quod per sese est expetedum. Nam si simpliciter malu esset, nillil ad bonum conferret. Necessaria porto,etsi per sese non expetenda sunt: tamen quoniam ad bonum reseruntur, bonati ipsa fiunt: ae bona quidem sunt de ipsa, si ut cunque sunt expetenda. Nam dc sectiones de ustiones amplectimur ac mercedem pro iis soluimus,& gra- tias medicis agimus: haud utique facturi, si eas res malas iudicaremus. Verum est bonum hoc remiosus,dc ex secundaria classe boni, Vt no principaliter. sed secundaria quadam ratione sit bonum. Quamobrem dc eius auctor nequaquam mali auctor vllius fuerit, sed aut boni aut necessarii,quod dc ipsum est secundarium quoddam bonum. Nec immerito: quippe quod di ipsum ex eodem fonte bonitatis, Marum sed cum remissione quadam,promanet. Ac ea quae discrimina. de malo corporum eiusque causa diximus, in praesentia sufficiant. Quia vero mala dc peccata potissimum habentur humani animi errata, etsi de his quoque supra dictum est,nihil tamen vetat,quo mi
nus etiam nunc naturam de causam eorum in daa
praestantiores sunt, semper in sublimi versantes, dein bono aeternum infixas, nihil unquam habere mali. Brutarum autem animantium animas, quae mediae sunt humanarum animarum, dc earum, quae in stirpibus affixae radicibus haerent: quatenus formam corporis reserant, idem habere malum quod corpora. Quatenus vero appetitum habeant quendam dc impetum, quod in eis malum sit, humanorum animorum malo esse simile: Zc ex eo quod de illo dicetur, ipsum quoque cognoscetur. Humana autem anima in medio collocata earu quae semper in sublimi manent, cum ob animalis essentiae celsitudinem, tum propter mentis communionem, Mearum quae semper humi sunt, ob brutae vitae cum corpore cognationem, quaeque vitale quoddam vinculum
120쪽
culum est superiorum &inferiorum: propter liberae voluntatis affectionem, alias his alias illis fit similis. Na cum in sublimi manet,omnis mali prorsus est expers, infixa bono. Sin aliquando nerui ac vires illi defuerint ad beata illam vitam amplecten- Animi hu-dam.& arcana illa synceraque spectacula intuenda, mani volva propterea quod eius natura seri,ut aliquando etiam tarDM δε- ad inferiora declinet, si voluerit: ipla principium sensim ad habet cuiuscunque malitiae dcscensiim voluntati- hae inferis.
um in hunc mortalem locum. Quamuis enim na, ra, est causaturam sortita est ancipitem, non tamen coacta vel mati.
ascendit vel descendit: sed ita condita est, ut ubi ipla voluerit, dc ascendat&descendat Et quis hoc in anima, natura per se mobili admiretur: cum & brutae animantes, quae amphibia dicuntur, ea quidem natura sint, ut & in aqua & in terra habitare possint: sed tamen pro naturali suo appetitu utroque se con- serant coactae a nemine.sed cum ipsis lubet 8 Anima vero destendens ob aiketionem & habitudinem sitam ad mortalem hunc locum, di cum mortalii eor pote coniungenda. & unum mortale animal Hominis eum eo consectura, vitam brutam agit, partim co' bruta visa.. gnitionis, in qua sunt sensus & visa, partim appetis tionis . cuius generis est iracundia & cupiditas. Peri quas mortale animal & cognitionem haberet suae t naturae congruentem, qua & brutae pecudes sunti praeditae: dc quod decederet, cibo & potu perpetuoi suppleret: & procreatione sui similium aeternitati
sui generis consuleret: & velut armis muniretur, i quibus ea quae nocitura essent, propulsaret: quae mortali animanti non contigissent, nisi brutis hisce, secultatibus expletum fuisset. Quis enim, praeserii tim elegantior, tanto tempore edere & excernere u Vellet, brutae pecudis instar, nisi a bruto appetitu in-ι citareturi Quis vero tantam agitationem tanto tempore toleraret, nisi insana ista cupiditas gen
i risq; propagatio stimularet Z Verum ea quae eciam, di ante diximus, fatis sunt ad declarandum , boni, c/usa, dc propter absolutionem animalis,brutas ap-