장음표시 사용
61쪽
Exereitatio e genere certaminis cognationε habet.
corporis & rerum externarum, aut cut Epicteti nostri more loquamur eorum quae in nostra potestatessita non sunt, contemtionem. Vt autem corporum medicina duplex est, & eius Una pars aegrota corpora curat & per contraria corrigit: altera victus ratione & exercitationibus sanitatem tuetur, confirmat, auget; quaedamque exercitationes sunt valde laboriosae, nec nisi viris fortibus & constantibus tolerabiles: Sic & animorum auxiliator. non aegrotantes tantum vitae difficultatib. curat, sed dc sanos exercer, ac seniores dc fortiores facit,eorumque vi tutem ad imitationem aliorum illustriorem reddit. Nam etiam sanos hominum animos, ut & valentia corpora, indigere exercitationibus . in promtu est. Motio enim confirmat, ignauia vero labefacit, ut
inquit Hippocrates. Cur Z Quia ea quae suam pei sectionem semper obtinent, & naturae suae conuenia entes actiones : easdem paratas semper atque in promtu habent. Quae vero nihil agunt,exercitatio ne egent ad imitationem perpetuae motionis: ne per ignauiam actionis oblita & velut emortua, cum tempus necessitasque postularit, suo muneri desinti Quod enim alias actuosium,alias otiosum est, idque ob imbecillitatem,actione confirmandum est. O mnis autem exercitatio iisdem rebus perficitur, per quas principalis actio ad quam exercemur., Nam excitatio ad luctam,iugi luctatione fit: ad caestum, crebro dimicando & verberibus assuescendo. Sic etiam ad bellum exercebere si collusor hostem imitetur: quoque ii qui una tirocinium faciunt ma- . iores robustioresque fuerint, eo magis exercitatio metam suam attinget. Itaque si quis ad id etiam
erceatur, Ut voluptatem contemnat: eum rebus
iucundis tractandis ad earum contemtum assuescere necesse erit. Si ad ferendum molestiam, opus est ut molestiarum sit particeps. Si ad timorem, ut in res timendas coniiciatur. Si ad cruciatus, ut nobilium Lacedaemone adolescentum flagellationis certamen aemuletur, di omnes eas exercitationes
62쪽
doloris picnas. quar ad id certamen reseruntur: a Ri Salustium qui nostra aetate, in vivum carbonem salusti m femori impositum suffando periculum faciebat, quam diu ardorem illum tolerare posset. Nam exercitationes a principalibus actionibus ipsis genere non disserunt, sed paulo maiore facilitate&desinendi, cum nobis visum fuerit facultate. Quoniam igitur qui humanos animos nascendi causa demittit Deus, vires etiam eis addidit, quibus instructi absque noxa uti rebus terrenis tam allicientibus quam terrentibus, easque superare possent: αβ vires exercens idem Deus , ne per ignauiam laxiores de remissiores fierent, neue usum earum tempore postulante cessarent, certamina multa proponit animis. Neque Hercules aut Theseus aut Diogenes aut Socrates in tallas viros euasissent, nec
humanae virtutis magnitudo quo usque progredi i posset eluxisset, nisi ocillos cum bestiis immanioribus dc sceleratis hominibus commisisset, Ac hos
summa victus tenuitate ad vitam naturae contentaneam compulisset. Illud quoque attentis non est Periculis es, obscurum , eos qui res aduersas generose pertule- arumnuglirint, sortiores euadere in posterum. Si enim rerum scunt animi maxime formidabilium horrorem assuefactio tu. dum de iocum facit, ut in eiusmodi certamen nonnulli ob exiguam stipem ultro descendant: quo pacto ri potest, quin rerum leuiorum exercitatioessiciat, ut ea contemnantur, quae inexercitatis permolesta videantur 3 Quae igitur dissicultates dc aerumnae habentur, hae quia siue ut curationes aegrotantium, siue ut valentium exercitationes animis adhibentur, malae eis esse non possunt. Alioqui eodem modo de medicamenta dc gymnasia corporibus grauia, mala diceremus. Cum autem pro di- gnitare tum naturae tum voluntatis fiant: mala no - o
t. Quod enim pro dignitate fit, iustum est: Πρων iis
quod iustum,bonum. Ac ne corporibus quidem suapte natura sensus expertibus, malum est secari aut
vii.Nam composito, in sua simplicia reislutio non
63쪽
ad parandubonum sunt necessaria. avilogus.
est malum. Quod si corporum medicinam exercenistem, Rrentem, intendentem, membra resecantem, dc plane saeuos carnifices imitantem , malum non
dicimus, sed bonum: si medicis cum gratiam habemus, tum mercedem numeramus: cur in medicina Dei non acquiescimus 3 Neque enim iracunde, nec vindictae cupiditate, nee praeter meritum, neque nocendi causa quicquam horum facit Deus: sed instar medici & curatoris &parentis,& ad maximam utilitatem nostram, dc quo uno verbo rem complecti totam licet) pro sua diuina bonitate. Multiformis autem est Dei medicina,vt qui alios morbis, inopia, ignominia: alios pestilentia, fame, terraemotu, ininundatione, naufragio, bello: alios poenis humani. tus inflictis, medicetur. Neque vero mala haec sunt, sed bona: siquidem medicari bonum est. Si quis autem est qui haec dicenda esse bona haud censeat, quod non praecipue sint expetenda : qualia ea quae proprie bona sunt, esse oportet: non statim ea mala vocet, sed ad verum bonum acquirendum necessaria, quam ad rem ea necessario requirimus, & propter illa amplectimur. Nam §iones & ustiones medicas, & id genus alia nemo praecipue spectat: sed desiderio sanitatis illa admittimus, quam per ea consequi necesse habemus. Ac recte illa necessaria vocarunt sapientes: quae omnia necesse est adhiberi, si bono potiri studeamus: quae quidem & ipsa bona sunt, siquidem ad bonum conducunt, partim ad valetudinem corporis, partim ad animi sanitatem, in seriora tamen principalibus bonis: cum quibus ea vulgo conserentes, mala existimant, male utique sentientes: siquidem per haec consequi ea quae bona sunt,est necesse. Si igitur propositae dubitationes profligatae sunt, di ea quae fiunt omnia, pro dignitate partim naturae, partim voluntatis fiunt,& quidem utilitatis causa fiunt a Deo: dubio
procul quiuis cordatus homo dc volet ea fieri quae fiunt nisi inuideat iis quibus ius suum tribuitur, ut medicina adhibetur & talem medicum colet,
64쪽
venerabitur. syncereque diliget. & bene mereri statuet. Ac eas quae obiiciuntur hominibus dissiculta μ' tes,quasdam esse medicinas r&eam medieatiotiem i u tur eorum qui hac egent, di corporibus di animis pro--o' neue,quiuis,Vt opinor, concesserit. Ipsam vero seu Vimρμ' animi seu corporis aegrotationem, & medicationis tam molestae & dolorificae necessitatem: quis bonum, de non malum: atque eius auctorem, mali auctorem non existimet An vero iterandum ea -
demista mihi Z corporis morbum nec ipsi corpori esse malum. cum & tali natura sit praeditum, di ad 'compositi spectet dissolutionem, & restitutionem limplicium suas totis, eorumque discessium dc liberationem ab habitatione alieno in loco & puonaeontrariorum nec animo, siquidem eum mediati. onem illius esse demonstratum est . & multifari-
am euidenter apparet. Quod si morbus uni eorpo I '' riesscino ius eiusque interitus: sed animo Vienti, eum, & compagi uniuersi, &quae in eo sunt ele . et di
mentorum & irrequietae generationis circulo per hoc in in Knitum progredienti, eo quod unius inte-
ille administrator eius quod corrumpi soletnat ram.& partis deteriorisque interitum, ob praestantius & totum & perpetuam generationis seriem contemserit. At morbidi animi ortus, neque ipsi Ari cit neque uniuersitati quicquam conseri. Eius si vie culpa igitur au'or, mali alicuius est auctor; dc qui eum deprauari dc aegrotare vult, malus fueriti Sic eadem manere dubitatio videbitur. Quae ergo morbi& malitiae causa sit animo. ex iis quae prius de rebus nostri Sc iurisdicta sunt, recordemur tammi bonum in eo situm esse. ut secundum naturam appetat & declinet, malum in eo quod sit contra naturam. Appetitionem autem di declinationem in nobis sitas eme, demonstratum arbitror.
65쪽
. bere videtur: & reprehenduntur improbi, ut qui, non tales esse possent,&ex socordia improbi euaserint. Nam si haec extrinsecus insererentur: voluntas bona aut mala esse desineret, in eiusque locum casus & necessitas succederet. Deus igitur ne hic quidem ullius auctor mali reperietur. Quid vero. si nec Animι v ipsius morbus animi. quod vitium dicitur omninotia ct vir' malum est, sed & ipsum habet aliquid ad humanae
tutem ilis, virtutis constitutionem necessarium 3 Vt enim fa- sirunt, . nitas horum corporum, sanitas non esset, nisi natu Elisoru H ra eorumvagis etiam ferret ut aegrotarent, sed esset singuμς,-habitudo quaedam perennis, nec morbis oppone ad bonum retur, cuiuimodi coelicolarum est: sic etiam huma liquod re norum virtutes animorum, modestia, iustitia, pru-feruratum dentia, de omnis ille reliquus earum coetuS non e utaret, nisi animorum ea natura esset, ut deprauarii 'i' possent. Alioqui virtutibus praediti essent angeli- ' cis , ac potius diuinis, non humariis: quae quidem tales sunt, ut etiam ad virium detorqueantur. Si
figitur bonae sunt humane virtutes, & valetudo pro- spera corporis, nec prima tantum di in aspecta ollia γ' bona promanare a fonte boni oportebat, sed & media & vltima: eorum quoque bonorum quae depra-i uaretur, deprauationem exsistere necesse erat. Neq; .enim essentiam principale habent, sed iis que erant, , . accessionis vice adiuncta fuerunt. Consideranda. hoc loco est diuinae bonitatis excellentia, quae de corpuris interitum, quod umbrae instar, ut dixi,una
cum causarum motu necessario circumagitur, bonum effecerit : tum ipsis aegris caducisque corporibus, ratione coniunctionis cum integris elementis S renouationis : tum animis quorum instrumenta sunt corpora,qui per eum sanentur: tum quod uniuerso illi genito, ad infinitam, ut dictum est, distributionem serviant : Aseipsum ab animi vitio,quod solum utcunque vitium videretur, liberarit. Primum quod id ut ad bonum necessarium, & non ut annum concessione quadam rebus adiunctum sit.
Deinde quod hoc ipsum voluntatem animi sequi omnino
66쪽
omnino iusserit, nec unquam in rerum naturam penetrare, nisi ille vellet. Quamobrem non volun- τνακουστεν, taria, ut quae mala non sint tam a Deo quam a legibus ignoicuntur, & malum quodammodo non inest animo voluntarium. Neque enim animus Vn . .
quam malum tanquam malum amplectitur, sed ut bona quaedam, alias pecuniam , alias voluptatem P ς σβρm
corporis, aut potentiam aut honorem appetit: noxam vero his adiunctam aut plane non videt, aut negligit, cupiditate adamatarum rerum subactus. Sic undecunque eiectum est e rerum natura perfecte malum. Ac facilius concedi possit,esse id quod Libertas von ullo modo sit, quam perfectum & arbitrarium ali luntatu ex- quod humani animi malum exstitisse. Si quis vero cellens Dei Deum mali auctorem existimet, ut animi condito donum. rem cuius animi frustratio& lapsus malum sit: si quidem per se mobilis & libera natura animorum malum est, mali dicere auctorem necesse est huius conditorem. Sin bonum est, & multo iis quae in mundo sunt bonu maius & honorabilius : qui mali a lictor esse queat is, bonum qui condiderit Z Cum Iromo nisa igitur id quod naturae congruit,& optabile dc pe- .uidus ali- tendum sit: quis mortalium squi quidem humana Vti l .m. virtutem intellexerit stirps aut quodlibet brutum Ganimal quam homo esse malit 3 Quamuis enim&stirpes & brutas animantes bona esse dicamus,certo tamen boni ordine. & inferiora bonis caeteris condita.&ad certos usus a Deo sunt destinata. Iam si illud etiam in nobis situm est, ut vel boni vel malismus,eiusq; rei potestas nostra est,neque quicquam est quod nostram vel voluntate vel declinationem ulla ex parte vel cogere vel prohibere possit: haec natura di vis libertatis meo quidem iudicio praeclara est, & magnifica, & principalis, atque illius auctor bonus & potens. Sin ipse animus per scseaberrarit,cum ne aberraret penes ipsum esset: quis a
quius aberrationis illius auctor dicatur, quam ipse animus, qui principium & cauta est tam boni quam
auersionis a bono, quique a se ipso principium ii
67쪽
beata uersionis 3 Nam ea cause quae initio eum s cit, non si tripliciter talem fecit qui a rimeretur: sed . eum qui, si ipsi vellet, minime auerti posset. Si ergo voluntas est ipsius animi motus internus, ipse sibi Animus hu causa erit aversionis. Ac obserua Dei solertia. Nam manus in cum in medio eorum quae sem per sursum semperq; medio situs, deorsum sunt, quaedam exsistere media, quae alias mel ad coeta supernis, alias infernis asIimilarentur, & extrema ascendere, cum Vniuersi persectione deuincirent, nutus vero mel adins de propesio ad inferiora suborta vim habet eamquetros descen- auertia rectoqueat: tantam mediis hisce vim im-dere potessit. pertiit, ut quoad ipsi Vellent, inconcussa manerent,&ipse undecunq; nullius auctor mali conuinceretur. Atq; haec prolixi' tractata, non ad ea solum pertinent,quae nuc ab Epicteto diciatur: sed ad ea quoque
declaranda, quae de mali ortu & causa paulo post utetu de idem docebit. Nam in piae sentia quidem hoc utiq; meti με for satis est eum dicit Epictetus. Velis ea quae fiunt, ita νμ tu loquia fieri vi fiunt: eum non loqui de animi improbitarem neque enim ille dixerit, bene agi cum illis, qui Scsua& aliorum improbitate delectentur) sed de iis
quae corpori & rebus externis accidant, quibus homo eluditus cuiuscunq, fuerint modi recte uti pos- 'sit. Sc quo duriora fuerint, eo fructum ex his capere uberiorem. Nam illa sunt ea quae fiunt, quae nos. dum ineruditi sumus, nomis appetitionibus & declinationibus congruele Volumus: non autem ipsae appetitiones & declinationes, in quibus bonum α malum nostrum est situm. Vae enim penes nos sunt, nostrique arbitrii. Quae autem nostri iuris non sunt, ea suadet ne studeamus fieri ut volumus,quod id nec penes nos sit. nec perpctuo nobis expediati qui saepe ea quibus delectamur, quamuis pernitiosa, fieri cupiamus: asperiora vero licet medicinae
'R Orbus ea corporis imperimentum: insituti non
IVI it/m,nisi se velis. Claudicatio pedis eri imp
68쪽
dimentum Anstituti non item. Quo singulis in rebis qua incidunt, consi Araris: invenies em alterius cumstiam rei,non tu esse impedimentum.
Qui res secundas sibi esse velit, non id operam dare oeortere dixit. ut ea quae fiunt, ita fiant ut ipse Velit, sed ut ita .siant ut fiunt Quibus verbis simul id quod nune propositum est, indicat, externarum rerum di multates sciendas esse. modice: simul, ut
opinor, quiddam quod obiici possit. dissoluit. Aeprobatio huiusmodi sere mihi esse videtur. Siqui- Corporis esdem nostri iuris essent externae difficultates: vel sic, fortunarum quia nobis expedirent, aequis animis, licet acerbio ιncommodares fuerint persei endae. Si vero nostri iuris non sunt. no pertinera sed earum quaelibet alterius cuiusdam: quid mole- ad animu,ste ferimus aliena 8 Morbus corporis est impedi- nee eius eoamentum. Et recte impedimentum dixit, non ma- mala. lum. Neque enim corpori malum est morbus aut interitus,ut prius est demonstratum: sed impedimentum actionum illius est claudicatio, qua ipse praeditus fuit Epictetus. Quare verba eius non ex ore,sed ex animo depromuntur. Claudicatio igitur pedis est impedimentum: paupertas impensis, non voluntatis nisi ipsa velit. Quod si corpus essemus, aut pes, aut pecunia, nostrum ista essent impedi- . mentum. Quia vero nihil horum sumus, sed ani- lmus rationis particeps, corpore pro instrumento utens & rebus externis ad ministerium:&quia bonum & malum in voluntate situm, ab istis non impedituri ne nos quidem impediri constat, neque nostrum esse impedimentum quicquid extrinsecus acciderit, sed lingula alterius alicuius, quorum nos nihil sum us: eoque ob illa non succensendum,quasi nostra essent. Ita enim fit,ut voluntas ob res alienas
suo laboret malo, aegritudine. Et sic id quod propositum est, demonstratum esse arbitror. Soluit enim 'I Wretu' id quod ab utili obiici queat, ut Rhetores dicunt. Dixerit enim aliquis aegrotare aut egere, non esse qgς ερ μ
69쪽
utile. Quis enim aegrotans muneribus naturae sungi potesti Quis in extrema inopia quaerendo Vitam inuigilare non cogitur Θ Hoc igitur argumentum soluit, quod morbus, paupertas & id genus incommoda, non sint impedimenta voluntaris, a qua tum natura hominis, tum bonum dc malum pendeat. Quis enim vetat aegrotantem naturae suae amp. ecti consentanea, declinare contraria i Extrema vero inopia, quomodo impellet suscipere aliquid bono viro indignum t An non & Diogenes 8c Crates di Z no tum germane philosophari sunt, vitamque natura: hum pete consentaneam oc tenuitatis diuitias, oculatis quidem hominibus tum vel maxime demonstrarunt, copiis & opibus cum extrema inopia commutatis Z Quis vero talem virum aequo animo non alat Z Quis non accipere se potius quam dare beneficium existimet 8 Atque adeo, quid alia e empla requirimus, cum is ipse qui hoc dicit Epici tus, dc seruus fuerit,dc infirmo corpore,& ab meunte aetate esa udus, dc extremae paupertatis ita studiosus,ut eius domuncula Romae nullis unquam cla
stris eguerit 3 ut in qua nihil esset praeter lectulum& culcitram tu quibus dormiret. Et is eu qui dicit, Claudicationem pedi esse impedimento , non VO-luntati: nisi ipsa voluerit, oratione e vita suad promta,nec in eo laborat,vi illa proferat quae Vulgo Ludaritur,id quod plerique facimus. Quare tinuus viri sermones felicium animorum specimen Sermanum exhibent.
OVicquid inriderit, in eo memento, ad te conuer-sm,inquirere,qua faculiate sis ad usum eius instruetu ' Si quemformosumformosamue viderss. aaeam rem temperantiafacultra in promtu erit. Si labor obiectu fuerit,tolerantiam reperies.Sι conurcιum,patientiam inuenies. Luod si te ita consuefeceru, visis ' non obtemper ξ-- s I m
70쪽
posse neri videntur: cuiusmodi est. morbum corpo qua ab Diaris ut alienu malum esse despiciendum: velle quem- ctetopraciaque debere, ut ea quae fiunt,ita fiant ut fiunt: item piuntur
nec externarum ierum suauitatibus nos demulceri,
neq, molestiis assii gi oportere. Merito igitur nunc ostenclare instituit, fieri ista posse. nec negata esse naturae humanae quae praestare iubeamur. Ostendit autem hoc modo: Humanum animum sic esse conditum ut non senapei supra maneat, ut angelicae, dc prae his diuinae mentes: sed vi dc ad ortum aliquando descendat,& huiusmodi rebus conflictetur. Datas igitur unicuique vires & facultates, quibus permanere incolumis. illasque res vincere dc superare possit : aduerius opinionem rerum iucundarum, . , continentiam Dixit autem continentiam, &non
tempe antiam . quia cum iis qui adhuc erudiunt ut m peIM . sermo institutus et in quibus commouentur quidem assiectus. N cum ratione certant: sed vincuntur,si ratio efficax fuerit. Atque hoc est continens Tanquam Vitae genus, quemadmodum cum non vincit asse- puer a paractum ratio. sed ipsa vincitur: is habitus incomi-gogo, sic afnens dicitur. In iis vero qui perfecte sunt eruditi, jectus a ra- assectiones, quae puerile quiddam in nobis sunt, tione cohi-
persecte de citra conti ouei siam rationi parerit, ut ab bendi. Iis tantum moueantur quae ratio iusserit,& quando α quatenus : cstque temperantia incolumitas & dominatus rationis nostrae. η Diuiditur enim haec,
cum ab affectibus subigitur, ab eisque discerpitur: viva vero manet , integra, cum affectiones superat. Ad res porro laboriosas & molestas eruditis αἰ ua. sortitudo praesto est, quae dolorem ne ad vestibulum quidem animi /ccedere patiatur,sed omnia aspera tanquam exercitationis ergo sibi obiecta, sine molestia de afflictatione perserat. Iis autem qui erudiuntur tolerantia succurrit, abiectu molestiis O generose resistens, atque essiciens ne animus con-