장음표시 사용
111쪽
risia cultus - iae postquam . Metelis comperta, quamquam inter Thalam flumenque proxumum, spatio missium qu et quini ix, loca arida atque vas cogno- Areu omnis πιν emisitis super rudem . naturam etiam
vincere adgreditur. Igitur omnia jumenta sarcinis levari jubet, nisi frumento dierum decem ceteriri modo,
et alia idonea portari. Praeiorda conquiri exuris, quam plus inum Dissi, dimit pecoris eoque is
Ponit 'vasa cujusque modi, pleraque ligneu collecta X tuguriis umidarum. Ad hoc finitum imperat, qui se post mu suam Metello dederant, quam plurimum quisque aquae portarent diem locumque, ubi praesto fuerint, praedicit. IpAe ex flumine. ulmi proxumam oppido alaam sup diximus, jumenta ouerat eo modo instructus ad Thalam prosici scitur. Deinde, ubi ad id loci ventum, quo Numidis praeceperat, et castra posita minitaque sunt,
tanta repente coelo missa vis aquae licitur, ut ea modo exercitui satis superque laret. Praeterea commeatus Spe
amplior quia Numidae, sicut plerique in nova dediimone vincia intenderant. Ceterum milites ' religione Pluvia magis usici eaqu res mullum animis eorum addidit; nam rasi sese dis immortalibus curae esse Dei qpostero die, conira opinionem Jugurthae ad Thulam perveniunt. Oppidani qui, 'locorum asperitate munitos crediderant, magna utque insolita re Perculai, nihilo segnius bellum parare idem nostri secere. XVI. Sta rex nihil jam infectum Metello credens, quippe qui omnia, ' arma tela locos, tempora, denique naturam ipsam, 'ceteris imper utem, industria vi rat,
cum liberi etam gna parte pecuniae ex oppido uoci poseo it ne se postea in uno loco amplius una die, aut una
112쪽
ior vocis ratus, sinustabat sese neDii graua properare
ceterum proditionem timebat, quam vitare posse celeritate putabat: nam talia consilia per otium, et ex opportuitiinis capi, At Metellus, ubi oppidanos praelio utentos, simul oppidum ei operibus, et ioco munitum videt,
vallo ossaque moenia circumvenit. Deinde locis ex
copia maxumo idoneis vineas 'gere, aggerem jacere, 'et super regerem impo iii turribus opus et administros tuta. si contra hac oppidani sestinare, parare : prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri. Denique Romani, multo ante labore praeliisque fatigati, post dies quadrηFinio, quam eo ventum erat 'oppido modo potiti praeda omnia ab persus Norrupta. ii postquam umini Marietibus
feriri, resque suas adflicta a vident nurum atque urgentum, o alia, quae prima ducuntur domum regiam comportant ibi vino et epulis onerati, illaque et domum, et semet igni corrumpunt et quas victi ab hostibu poenas
metuerent 'Eas ipsi volentes pependere.
LXXVII. SED pariter cum capta Thala legati ex oppido Lepti ad Metellum venerunt, orantes, uti praesidium praesectumqtie eo milieret: amilcarem quemdam hominor nobilem factiosum novis rebus studere advor umquem neque imperia magistratuum neque leges, lerent ni id festinaret, in summo periculo ' suam salutem, illorum socios fore.' Nam Leptitani :im inde a principio belli Jugurthini ad Bestim consulem et postea Romami Urani,' cuiam societatemque rogatum Deinde, ubi ea impetrata, semper boni fidelesque mansere, et cuncta a Bestia, Albino Metelloque imperata 'navi seceranta
Itaque ab imperatore facile, quae petebant, adepti. Eo missam oburim L Dirum qu tuor, et C. imius prae
LXXVIII ita oppiuum doniis c*nditum, quos
113쪽
accepimus, profugos ob discordias civilis, navibus in eos locos venisses ceterum 'situm inter duas 'Μrtis, quibus nomen 'ex re inditum. Nam duo sunt sinus prope in 'laxtrema Africa, impares magnituditae, pari natura quo rum proxuma terrae praealta sunt cetera, uti fors tu lit ulta alia in tempestate vadosa. Nam ubi mare mu- num esse, et saeviro veniis coepit, limum arenamque et saxa ingentia fluctus trahunt ita facie locorum cumventis simul mutatur. Rus civitatis lingua modo conversa connubio Numidarum leges, cultusque pleraque Sidonica quae eo facilius retinebant quod procul ab impe-ki regis aetatem agebant. Inter illos et 'stequentem Numidiam 'multi vastique loci erant. LXXlX. go, quoniam in has re ones per Leptitanorum negotia venimus, non indignum videtur egregium at
liue mirabile su Ines duo ruin a thaginiensium memorare : eam rem locus admonuit. Mua tempestate Cartha-ςinienses pleraeque Africae imperitabant, a renenses quoque magni atque opuleni fuero. 'Ager in medio
arenofius, una species neque flumen, nequa mons erat, qui ianis eorum discerneret quae res eos in magno diutur,
no bello inter se habuit Postquam uirimque legio'es, item classes susae fugataeque, ei alteri alteros aliquantum adtriverant veriti, ne mox victos victoresque defessos alius adgrederetur, per inducia sponsionem faciunt, uti certo die legali domo proficiscerentur; quo in loco inter se obvii fuissent, is communis utriusque populi finis haberetur. V Igitur Carthagine duo fratres missi, quibus nomen Philaenis crat, maturavere iter pertere Cyrenenses tardius iere. Id secordiane, an casu acciderit, Parum cognovi. Ceterum solet in il si locis tempestas haud secus, atque in mari retinere. Nam ubi per loca aequalia et frauda gignentium, ventus coortus arenam humo e citavit, ea magna vi agitata, ora oculosque implere
114쪽
c yrenenses aliquanio posteriores vident, M 'γω
corruptam domi Po Enas metuunt criminari, Carthaginieri s ante tempus stoim digressos, conturbare rem et de
iuviemiuiis uinis, quam victi abire Sed cum 'Poeni aliam conditiorinio tantummodo aequam peterent, aram optionem Carth: iniensium faciunt ' et illi, quos titila Populo 'a peterent ibi vivi obruerentur vel eadem Philaeni conditione probata seque vitatiuiue reipublicae
Condisua vereri ita vivi Obruti Carthaginienses in eo loco
rbilaenii fratribus aras consecravere aliique illis domi bonores in tituti. Nunc ad rem redeo. LXXX. -υκτn, postquam amissa Thula nibi satis
firmum contra Metellul putat, per magnas solitudines cum P ucis prosectus pervenit ad Gaetulos genus horo pum semim inculi unque, et 'em re suarum nominis Romani. Eorum multitudinem in linum cogit ac paub Iatim Consuefacit ordiues hubere signa sequi I erium obseratare, item alia indit ria iacere. Praerei ea Bocchi Proxuinos in Mini, ineribus, et majoribus promissis ad studium sui perducii quis adjutoribus regem ad
gressus impellit ut udvorsum Ronanno bΘllum suscipiat. ea gratia iacilius proniusque uit, quod Bocchus 1nitio
hujusce belli legatos Romum uiti erat foedus et am, citi m eurum quam rem opportunissumam incepisbello pauci impediverant, caeci avaritia, quis muIR honesta atque inhonesta vendere mos erat Eliam apte J gurthae filia Usocchi nupserat x erum ea necessitudo apud Numidas Maurosque levis duci tui : quod singuli, Pro opibus quisque qu*m plurimas uxores dena alii, alii plures babent; sed reges eo amplius. It 'lavimus multitudine distrahitur; 'nulla pro socia obii t pix iter omnes viles sunt.
115쪽
s et L mi avodaT . L XI. Isim in locum ambobus placitum exercitus conveniunt hi fida data et accepta Iugurtha Bocchi animum oratione accendit Romanos injustos profunda avaritia, communis omnium hostis esse eamdem illoε-ssam belli cum Boccho habere, quam secum et uir aliis gentibus, ubi dinem imperitandi: ills 'omnia regnἴ advorsa sint: reum sese, paullo ante Carthaginienses, item regem Persen, post, uti quisque opulentissumus videatur, ita Romanis hostem fore. ' His atque aliis talibus dicti8, ad Cirtam oppidum iter constituunt; quod ibi Metellus praedam captivosque et impedimenta locaverat. Ita augurina ratus, aut, capta urbe, operae presuin sere; aut, si Romanus auxilio suis venisset, praelio sese certaturos. Nam callidus id modo sestinabat, Bocchi pacem imminuere; ne moras uitando, aliud, quam elim, mallet. LXXXII IMPERATOR postquam do regum societate cognovit, non temere, neque uti saepe jam victo augurtha consueverat omnibus locis pugnandi copiam secit: ceterum haud procul ab Cirta castris munitis rem opperitur melius ratus, 'cognitis Mauris, quoniam is novus hostis accesserat, ex commodo pugnam sacere. Iuterim
Roma per litteras certior st, provinciam uoudiam Mario datam nam consulam iacium, jam antea acceperati uas
rebus supra bonum atque honestum perculsus, neque lacrumas tenere, neque moderari linguam vir egregius
in aliis artibus, nimis molliter aegritudinem pati Raam rem alii in superbiam vortebant alii homun ingenium
Olatum Elia a Censum eg8 : 'ni ulti, quod jam parta victoria ex manibus eriperetur nobis satis cognitum, illum magis honore Marii, quam muria aua excruciatum, neque tam anxie laturimi suisse, si ademta provincia alii, quam Mario, traderetur.
116쪽
uae videbaturalisinu rem periculo suo cum e legatiis ad Bocchum mittit postulatum. ne sine caussa hostis populo Romano fieret habere eum munam copiam societatis amicitiaeque, iungenta. quae pinor bello esset: quamquam opibus confideret, non debere uiceris pro certis mutare . omne bellum sum facile, ceterum aegerrume desineres non in ejusdem potestate inittiam ejus et finem esse incipere uisis, etiam ignavo liceres des oni cum victore velintri proinde sibi regnoqu consuleret, neu florentis res suas cum augurthae perdius misceret V Ad ea rex Uiis placui verba sema sese pacem cupere, sed augurthae fortuitium- sererici eadem illi copia
fieret. BInlii nn vetitura. ' Rursus imperator contra
post data Bocchi nuncios mittit: 'ue pro bare, partim abnuere. Eo modo saepe ab utroque missis remissisque nuncitis, tempus procedere, et ex Metelli voluntate, bellum intactum tri hi.
LXXXIV. Ar Marius, ut supra diximus, cupientissum plebe consul λ:ius, postquam ei provinciam umidiam populus 'ussit, antea jam infestus nobilitati tum vero
multus atque ferox inliti re singulos modo modo universos laederes dictitare, sese consulatum ex victis illis spolia cepisse alia praeterea 'magnifica pro se, et illis dolentia. Interim, quae bello opus erunt dirima habereri postulare legionibus supplementum, aintlia a PO-pulis et regibus sociisque arcessere et praeiere ex Latio sortissumum quomque, plerosque militiae, paucos funa cognitos accire et ambiendo coger homines emeritis supendiis cum proficisci. Neque illi senatus, quamquam advorsus erat, de ullo nesolio abnuero audebat; ceterum supplemenium etiam laetus decreverat: quia neque plebi militia volenti putabatur, et Marius aut belli
117쪽
Sese quisque praeda locupletem vi torem domum redi. turum uim iij racemodi animis trahebant: et eos noup aliis, omnimi mi Murius arrexerat. Navi, postquam, omnibus quae postulaverat decretis titilites Mail, evolt, hortandi caussa simul, et nobilitatem uti Consueverat, 'laxagitandi, concionem Populi advocavit. Deinsse hoc modo disseruit LXXXu mcio ego Quirites plerosque non isdem artibus imperium a vobis petere, et postquam adeΡti sunt, gerereri primo industrios, sumidis , inos esseri de-Huc per ignaviam et super navi vetatem teterm sed mihi contra ea videtur mam quo universa respublica pluris est, quam consulatus aut Praetura, eo In ore cura 'Φiuiam administrari, quam haec peti debere. meque me sellii quantuin crum maxumo beneficio vestro negotii, tineam. Bellum parare simul et aerario par terera eo-gere ad militiam quos nolis ostenderes domi forisque omnia curareri et ea agere inter invidos, occursantis, sectiosos, 'opimone, Quirites, asperitis est Ad hoc, si sitam liquere, vetus nobilitas, majorum facta sortia, cognatorum et adfinium opes, multae clientelae, omnia haec praesidio adsunt mihi spes omnes in memet silae, quas necesse est et virtute, et itinocentu tutarici 'hisu, alia infirma sunt. Et illud intpilogo, Quirites, 'omniurn ora in me conversa esse : aequo bonosque favereri quippe benefacta mea reipublicae procedunt nobilitatem locum invadendi qua sere. Quo mihi acrius adnitenduin est vi neque vos ea , piamini et illi frustra sint. Ita ad hoc astatis a pueritia sui, ut omnis labores, Peucula consueta habeam. nae
uni vestra beneficia gratuito ciebam eanti, secepta mercede desertim, non est consilium,3 sirites. Inis dis
118쪽
scile est in potestatibus temperare, qui per timbitionem sese probos simulavereri nubi qui mutis aetatem in Olytunus inibitis egi, ' rariseere Dii ex eo iis sine in naturam vertit Benim me gerere cum Jugurtha sussistis; quam rem nobilitas aegerrum tulit Ruaeso, reputate mina animis vestris, num id mutare melius sit, si quem in illo globo nobilitatis ad hoc, aut aliud tale negotium mittatis, hominem 'veteris Progapiae ac multarum imagi--ui et nullius stipendii scilicet ut in tanta re, gharuso imium, trepisit, sestinet, simiat aliquem ex popula in D nitorem ossest. Ita plerumque evenit, ut quem vocum Perare jussistis is imperatorem alium quaerat. Ac ego scio, Quirites qui postquam consules Leti sunt, acta na joruin et Graecorum militaria praecepta legere coeperinici homines praeposteri. 'Νam gerere, quam fieri tempore posterius, re atque usu prius est. Comparate nunc, irites, cum illorum superbia me hominem novum. Quae illi audire et legere solent, eorum partim vidi, alia egomet gessi quae illi litteris, eo militando didici. Nune vos existumate, facta an dicra pluris sint. Contemnunt novitatem meam ego illorum Φηviam : mihi fortuna, illis probra objectantur quamquη ego naturam unam
et communem omnium exIstumo, sed sortii Ruinum quem
que laenerosissumum. Ac si jam ex patribus Albini, aut Bestiaequaeri posset, mene an illos ex se gigni maluerint, quid responsuros creditis nisi sese liberos quam optumos voluisse PQuodsijure me despiciunt, faciant idem majoribus suis, quibus, uti mihi, ex virtute nobilitas coepit. Invident honori meo ergo invideant et labori, innocentiae, periculis etiam meis quoniam per haec illum cepi. Verum homines corrupti superbia ita aetatem agunt, quasi vestros honores contemnani ita hos petunt, itast honeste vixerint. illi sitsi sunt, qui divorsissumas res pariter exspectant, e
119쪽
nam voluptaieni, et praemia virtutis. Atque etiarii cum apud vos, aut in senatu verba faciunt, pleraque oratione majores suos extollunt eorum sortia facta memorando Diiores sese putant; quod contra est. Nam quanto viri illorum praeclarior, tanto horrum secordia flagitiosior. Et profecto ita se res habet i majorum gloria 'posteris Iumen est, neque bona neque mala in occulto patitur.
Hujusce releg inopiam patior, Quirites veruin id, quod
mulio praeclarius est, me me iacta mihi dicero licet. Nunc videte, quam iniqui sint. Quod ex aliena virtute sibi adrogant, id mihi ex mea non concedunt scilicet, quia imagines mori habeo et quia mihi nova nobilitas est; quam ceret peperisse melius est quam acceptam eorrupisse. quidem ego non ignoro si jam respondere velint, abunde ulis secundam et compositam orationem sere.' Sed in maxumo vestro benescio cum omnibus locis me vosque maledictis lacerent, non placuit reticere, ne quis modestiam in conscientiam duceret. Nam me quidem, ex animi sententia, nulla oratio laedere potest: quippe vera necesse est bene praedicet falsam vita moresque
mei superant. Sed quoniam vestra consilia accusantur, qui mihi summum honorem, et maxumum negotium imposuistis, etiam atque etiam reputate, num id poenitendum sit. Non possum fidei caussa imagines, neque triumphos,
aut Consulatus, Orum meorum Ostentares; at ε res Postulet, hastas, e illum, baleras, alia militaria dona; praeterea, cicatrices advors corpore. Hae sunt meae ima es, haec nobilitas non haereditate relicta, ut illa illis, sed quae ego plurimis laboribus et periculis quaesivi. 'Non sunt composita verba mea parum id secto; ipsa se virtus satis ostendit illis ruficio opus est, uti turpia iacta oratione tegant ''Neque litteras Graecas didici: Parum placebat eas discere, quippe quae ad virtu-
120쪽
tem doctoribus nihil prosueriint. At illa multo optuma releublicae doctus suma hostem ferire, ' praesidia agitare nihil ineluere, nisi turpem famam meinen et --tatem juxta pati humi requiescere eodem tempore opiam et laborem tolerare. His ego praeceptis milites hortabor neque ' mos arte colam, me opulenter neque gloriam meam laborem illorum faciam. moc est utile, hoe civile imperium. Namque, cum 'tute per mollitiemsgas exercitum supplicio cogere, id est dominum, non imperatorem esse. Haec atque talia niviores vestri iaci undo seque remque publicam celebraveres quis nobilitas freta ipsa dissimilis moribus, nos illorum aemesos com temnit et omnis honore' non ex merito, sed quasi debitos a vobis repetit. Ceterum homines superbissumi pro-cul errant. Majores eorum omnia qua licebat, illis reliquere divitias imugines momoriam praeclaram virtutem non reliquere neque Poterant ea sola neque datur dono, neque accipitur. Sordidum me et ineuitis moribus aiunt, quia parum scite convivium exorno, neque histrionem ullum neque Pluris retri coquum, quam villicum habeo ; quae mihi lubet coufiteri. Nam ex
parente meo, et ex 'anctis viris ita accepi, Uniunditias mulieribus, viris laborem convenire, omnibusque bovis
oportere ius glori e quam divitiarum e arma, non su-
supellectilem decori esse. Quin ergo quod juvat, quod carum aestumant, id semper saciant; ament, potent ubi adolescentiam habuere ibi senectutem agant in conviviis, dediti ventri et turpissimae parti corpori sudorem pulverem et alia talia relinquant nobis quibus illa epulis jucundiora sunt. Verum non est ita. am ubi se omnibus stagitiis dedecoravere turpissumi viri bonorum praemia ereptum eunt. Ita injustigesum luxuria et ignavia,
pessumae artes, illis, qui coluere eas, nihil obficiunt rei.