장음표시 사용
81쪽
nere i nam servituteni quident quis vestrim recusare audebat ' Atque ego tamen etsi viro flagitiosissumum existumo impune injuriam accepisse, tamen vos hominibus sceleratissumi ignoscere, quoniam cives sunt, aequo animo paterer, nisi misericordia in Perniciem casura esset. Nam et illis, ' quantum importupitatis habent, parum est,
impune male fecisse, nisi deinde sitiundi licenua eripitur: es vobis aeterna sollicitudo remanebit, cum intellegetis,
aut serviundiu eg se aut per mantis libertato retinendam. Nam fidei quidem, aut concordiae quae spes dominari illi volunt, vos liberi esse ; sicere illi injurias, vos
prohibere : Postremo gociis vestris Veluti hostibus hostibus pro sociis utuntur Potestne in tam divorsis mentibus pax aut amicitia esse ' mare moneo hortorque, nutantum scelus impunitum omittatis Non peculatus aerarii sectus est, neque Per vim sociis ereptae Pecuniae: quae quamquam gravia, tamen consuetudine jam pro nihilo habentur. mosti acerrum prodita sonati auctoritas, prostitum imperium vestrut . domi militiaeque respublica venalis fuit uae nisi quaesita erunt, ni vindicatum innoxios, quid reliquum, nisi ut illis, qui ea secere, Obedi, cntes vivamus ' nam impuno quae libet facere, 'id ostruem esse. meque ego, Quirites, hortor, ut malitis civis vestros Perperam, quam recte fecisses; sed ne ignoscendo malis, bonos perditum eatis Ad hoc, in republicana ullo praestat laeneficii quam maleficii immemoram esse bonus tantummodo segnior iit, ubi neglegas in malus improbior. Ad hoc, si injuriae non sint, baud saepe auxilii egeas. XXXII. HAEc atque alia hujuscemodi saepe dicundo,
Memmius populo persuadet, uti L. Cassius, qui tum prae-ior erat, ad Jugurtham mitteretur, interposita fide publi-
82쪽
ca, Romam duceret quo facilius, indicio regis, Scauri et reliquorum, quos pecvidae capiae arcessetant dolim
patefierent. Dum haec Romae geruntur, qui in Numidia relicti a Bestia exercitui praeerant, secuti morem imperatoris, plurima et flagitiosissilina sicinora secere. Fuere qui auro corrupti, elephanis augurinae traderent alii Perfugas 'vend preci pars e ' Pacatis praedas agebant: tanta vis avaritiae in animos eorum, veluti tabes invaserat At Cassii , ' H inrogatione a C. Memmio, ac per. culsa omni nobilitate ad Iugurtham proficiscitur ei timido, at ex conscientia diffidenti rebus suis, persuadet, quo se populo Romano dedidisset ne vim, quam misericordiam, experiri mallet.' Privatim praeterea fidem suam interponit, quam ille non minoris quam publicam ducebat talis ea tempestate fama de Cassio. XXXIll lotis augurtha, contra decus regium, 'cui tu quam niaxume miserabili, cum Cassio Romam venit: ac tamen etsi in ipso magna vis animi erui, confirmatus omnibus quorum potentia aut scelere cuncta gesserat, C. Ba iuna tribunum plebis magna mercede parat, cujus impudentia ' contrἰ, jus et injurias omnis munitus foret. At C. Memmius advocata concioneri quamquΘm regi iu- festa plebes erat, et pars in incula duci jubebat, para, ni socios sceleris aperiret, more majorem de hoste supplicium sumi dignitati, quam irae magis consulens sedare motus, et animos mollire, postremo confirmare, fidem publicam per sese in iolatam fore. Post, ubi silentium
coepit si is aetoque facit, Romae Numidiaque facinora ejus memorat, scelera in patrem, fratresque
ostendit quibus juvantibus, quibusque ministris Grii, quammu intelle livulus Romanus Mamen velle manilogi ill habereri P vera aperiret, in fido et clementia populi Romani magnum spem illi sitam sin
83쪽
reticeat, non socii saluti sore , ese suasque spes corrup-XXX lv. gis, ubi Mammius dicundi finem Acit, et Jugurtha respondere juggus est C Baebius tribunus plebis quem pecunia corruptum supra diximus, regem tacere jubet ac, tamen eis multitudo quae in concione aderat, vehementer accensa, terrebat eues clamore, soltu, saepe impetu atque aliis omnibus, quae ira fieri amat, i It tamen impudentia. Ita populus ludibrio habitus ex concione dicessit auguribae Bestiaeque et ceteris, quos illa
quaestio exagitabat, animi augescunt. XXXV. A erat tempe stat Romae Nunuda quidam,
nomine Massiva, Gulussae filius, Masinissae nepos qui, quia in dissensione regum augurinae advorsus fuerat, de sdita Cirta, Adherbale intersecto profugus ex Africa abierat. Huic Sp. Albinus, qui proxumo anno post Bestiam . cum Q. Minucio Ruse consuluium gerebat, persuadet, quoniam ex stirpe Masinissae sit, 'augurtham ob scelera
invidia cum metu urgueat regnun Numidiae ab senatu pεtati Avidus consul 'belli gerundi, 'movere quam Senescere omnia malebat ipsi provincia Numidia minucio Macedonia evenerat. Quae P tquam Massiva agitare coepit, neque augurthae in amicis satis praesidii est, quod eorum alium conscie'tia ullum mala sema et 7δ timor impediebat Bomilcari, proxumo ac maxume fido sibi, imporat, pretio, sicuti multa consecerat, insidiatores Massivae paret aes 'max uni occulte ; sin idia rum procedat, quovis modo ulmi m interficiat. V Bomilcar matura regis mandat exsequitur et, per homines talis ne=tii artifices 'itii, erit egressusque ejus, Postremo loca atque tempora cuncta explorat deinde, ubi res postulabat, insidias tendit. Igitur unus ex eo numero qui ad caedem
Parati, 'Paullo inconsultius Massivam greditur, illam δε-
84쪽
75itan in sedam deprehensus, miliis hortantitas, et im
primis Albino consule Vindicium profitetur vitreus magis ex nequo bonoque, quam ex jure gentium, Bomilcar, comes ejus qui Romam ille publica venerat. At augurma mamifestus tanti celaris, non prius omisit contra verum niti quam 'nimum advortit, supra gratiam atque pecuniam suam vividium facti esse igitur, quamquam iriore actione ex umicis quinquaginta valides dederat; rem magis quam vadibus consul iis, chim in Numidiam
Bomilcarem dimittit Eritus ne reliquos Populari lIIetus invaderet parendi sibi, si de illo supplicium sumtum seret.
Et ipse paucis dilabiis prosectus est, jussus ab senatu Italia dMedere. Sed, postquam Roma egressus est, ser
XXXV LasHκ1M Albinus renovato bello, commeatum, stipendium, alia quae militibus usui serent, 'maturat in Λfricam portarea ac statim ipse prosectus uti ante comitia, quod tempus haud longe aberat, armis, aut deditione. aut quovis modo bellum conficeret. At contra Iugurtha
trahere omnia, et alias, deludo alias morae CauΝga laCE in
re polliceri deditionem, ac deinde metum simulares: instanti cedere, et paullo post, ne sui dissiderent, instares: ita belli modo, modo pacis mora, consulem ludificare. Ac fuere, qui tum Albinum haud ignarum consilii regis existumarent neque ex tanta properantia tam facile tractum bellunt secorilia m.s, quam dolo crederent. Sed postquam illlam tempore, consitiomun dies adveniabat, Albitius, Aulo ratre in castris pro praetore relicto, Romam decessit. Q. XXXVlΙ. EA .mpestate Romae seditionibus tributisci, atrociter respublica agitabatur. P. Lucullus et L. Annius, tribuni plebis, resistentibus collegis, continuare
85쪽
magistratum nitebantur quae dissensio totius anni comitia impediebati a mora in spem adductus Aulus, quem pro praetio in castris relictum supra dirimis, aut eoin ciundi bessi, aut terroro exercitus ab rege pecuniae pi-
undae, milites mense Ianuario ex lubernis in expediuo nem evocat; magnis itineribus hieme aspera, pervenit
ad oppidum thul, ubi regis thesauri erant. μω
quamquam et saevitia temporis, et opportunitate loci, neque capi, neque obsideri poterat V nam Circum murum. situm in praerupti montis extremo priuicies limosa hi malibus aquis paludem secerat, tamen, aut simulandi tia, quo regi sermidinem adderet aut cupidine caecus, Wvineas ε re, 'aggerem jacere, alia, quae incepto usui serent, properare. X vili At Iugurtha, cognita anitate atque imperilia togati, subdolus augero amentiam : missitare supplicantis legatos ipse, quasi vitabundus, ' saltu a ca et tramites exercitum ductare. Denique Aulum spe pactionis perpulit, uti, relicto Suthule in abditas regiones sese, voluti cedentem, insequeretur interea Er hominos callidos die noctuque exercitum tentabat centuriones ducesque rinarum partim uti transsum rem, sco rumpere; alii, signo dato, locum uti desererent ita delicta occultiora fore male postquam ex sententi in- siruit, inrumpesta nocte, de improviso multitudine unu-darum Auli castra circumvenit. Milites Romani tumultu perculsi insolito, arma capere alii, alii se abdere pars ter. ritus confirmare . trepidare omnibus locis vis ama hostium coelum nocte atqiu nubibus obscuratum; p
riculum anceps postremo fugere, an manere, tutius ret. In Incerto erat. Sed ex eo numeIo, quos paullo ante corruptos diximus co ra una Ligurum, cum duabustumius 'Thracum, et paucis gregariis militibus, transiere
86쪽
ad regem : et 'centnrio primi pili tertiae legionis, Per-mtionem, quam, uti defenderet acceperat, locum hostibus introeundi de sit eaque Numidae cuncti i Dre. Ν - iri foeda fuga plerique abjectis armis, proxumum collem occupavere. mox atque praeda castrorum hostes, quo nunus victoria uterentur, minorata sinit. Dein Iugurtivi postero die cum Aulo in colloquio verba facit tametsi
ipsum cum exercitu fame serro Ct: u Rum 8net, tamen se humanarum rerum meu Ormn st secum medus laceret, Incolumis omius Nub jugum missurum praere mi, vii die bus docem Nun idia decederet Quae quamqviii gravia et flagitii pleni erant tamen olui mortis metu 'mutabant, sicuti regi libuerat, Pax convenit. XXXIX. So, ubi ea Romae comperis sunt, metus atque moeror civitatem invasere pars dolere pro gloria imperii pars Insolita rerum bellicurum timere libertuli: Aulo Onanes insoli ac maxume qui bello saepe praeciali fuerant 'quod amicitiis dedecore potius, quum muni Ulutem quaesiverat. Ob ea consul Albinus ex delicto ratris invidiam, 'ac deinde periculum timens, senatiun de De , dere consulebat et innisu interim exercitui supplente tiam scriber se ab sociis et nomino Latino auxilia arcem
re denique modis omnibus sestinare. Senatus ita, uti Par uerat, decernit, suo ATQUE POPULI INJUSSU NULLUM. Pinui R -- fama. Consurimpeditus a tribunis pie bis ne, 'uas paraverat copias, secum portaret, paucis dimbus in Africam proliciscitur : nam omnis Xercitus, uti
movenera 'imidia deductus in provincia hiemabat. P iquam e venit; quamquanae persequi nuribam ex
mederi fraterna invidiae animus ardebat cognitis militibus, quos Praeter fugam, 'xoluto imperio, licentia atque
87쪽
plebis, rogationem ad populum Promulgat, uti quaere retur in eos, quom mnasilio augurtha senati decreta hie egisset; ue is eo in legulionibus, aut unpei iis Pecunias accepissent qui elephantos quique perfugas tradidissent item qui de pace, aut bello cum hostibus pactiones fecissent.' ' Muic rogatoni parum conscii sibi, vi ex linino ividia pericula metuentes quom avertereristere non poterant, quin illa et alia talia placere sibi merentur occulte per amicos, ac maxumele tremunes
nominis Latini et socios Italicos impedimenta parabant. Sed plebes, incredibile memoratu est, quam intenta fuerit, quantaque vi rogationem jusserit, decreverit voluerit; magis odio nobilitatis, cui nisi illa parabuntur, quam cura retiniblicae manta lurido in partibus. Igitur, ceteri metu Perculsis M. Scaurus, quem legatum Bestiae supra 'docuimus, inter laetitiam Plebis, et suorum fug- 'trepida etiamtuna civitate, cum ex maeruli rogytione tres aesitores roga iuri offecerat, uti ipse in eo nuinem crearetur. Sed quaestio exercita aspere violenterque. ex rumore, et lubidine plebisci ut saepe nobilitatem, sic ea tempestate Idebent ex sec indis rebus insolemi cepe
XLI. CETERUM Umos artium popularium es sonati factionum, ac deinde uatum 'minurrum artium, paucis ante annis Romae orium otio ei abundantia earum rerum, quae prima mortis te dii unt. Nam anta CarthaginQm deletam populus et senatus Romanus placide modestoqueuiter se rem Micam tractabant neque gloriae, quod Mnatioris certanam inter civis orat metui hostilisisthonis artibus civitatem rotinebat. Sed ubi illa formido mentibus discessiti cilicet ea, quae secundae res armant,
lamina atque superbis hic sere. Ita, quod in advorris
88쪽
Nibus optaverint, virilin, postquam adepti sunt, asperius
acerbiusque fuit. Namque l. DElieri liObilitas diguitate in .
populiis liberiarum in iuui linem vertere sibi quisquo ruere, rapere. in auxia in dirus partis atracissimi rem rublica. piae media sueris, si lacerata. Caterum nobilitas factione ui agis Polles dira letu vis solitis atque dispersa an multitudine, murus Poterat: pauco arbitrio bellissimique miabatur penes eos lamae rurium, Provinciae, magistratus gloriae triumphique erant Populus militia inopia urguebatur: praedas -- - oro cum paucis dirimebant iniere parentes, aut parvi liberi miluo Quiritiisque potentiori comsinis erat, aedibus pellebantur u cum potentia avaritia, sine modo mode itaque invadere, Polluere et vastare omnia nuntiensi, neque an ii habere, quoad semet ipsa praecipitavit. Nam ubi primum P ex nobilitate reperti sunt, qui veram gloriam iuustae Potentine nnteponerent; in vincivitas, et penninis civisis, quasi discessis terrae, oriri coepit. XLII. NA postqilii Diborius at C. iraccus, 'quorum majores Punico amus aliis bellis multum reipublicae addi terruit vindiem. plebem in liberinem, et paucor seviera pates re coepereri nobilitas noxia, atque eo percutia modo per socio ae nomen Lalmum, interdum Per equites Romanos, quos spes societatis a plebe dimoverat, ramorum actionibus obviam ierat et primo Tiberium, dein paucos post annos eadem ingredientem Cai- mn, tribunum alterum, alterum triumviruti coloniis de--zendis, rasa M. Fulvio Flacco serro averant. Et sane Graccis, cupidine retoriae, M satis moderat animus suit. Sex bono vitici satius est, quam malo morei'uriana vincere. Igitur ea victoria nobilitas ex ubi taesust rea, alios artalis sesina uis temeturi plusque
89쪽
in reliquum sibi timoris, quam potentiae addidit. Raae
res plerumque magnas civitatis pessum dedit dum ait ri alteros vincere quovis modo, et vietos acerbius uiuisci volunt sed de studiis paritiam et onutibus civitatis moribus si singulatim aut pro magnitudine parem disserere, tempus, quam res, maturius 'deserat. Quamobrem ad inceptum redeo. XLIII. Pos Auli foedu , exorcitusque nostri foedam fugam, Q. Metellus et M Silanus, consules designati,fprovincias inter se paruverunt : Metelloque uindia evenerat, acri viro, et quamquam advorso populi paribum, fama tamen 'inquabili est inviolata. Is ubi primm m gistratum ingressus est, alia omnia sibi 'cum collega ratus, ud bellum, quod gesturus aiat animum intendit. Igitur dissidens veteri exercitui, milites scribere, praesidia undique arcessere arma, Ela equos, cetera instriintenta militiae parar ad hoc commentum assatim : denique omnia, quae ' bello vario et multarum rerum egenti usui esse solent. Ceterum ad ea patranda senati auctoritate socii nomenque Latinum reges ultro auxilia mittere: Postrem omnis civitar, summo studio adnitebatur. t que, ex sententia omnibus rebus paraus compositisque, in Νmnidium proficiscitur. mugna spe civium, cum propter bonas urtis, tum maxume, quod advorsim divitias animum invictum gerebat; et avaritia magistratuum ante id tempus in umidia nostrae opes contusae, hostiumque auctas erant.
XLIV. SED, ubi in Asrieam venit, exercitus a traditur rap. Albini pro consule, tuos imbellis, neque Periculi, neque laboris patiens, lingua, quam manu, promtior, prae dator ex sociis et ipso praeda hostium, 'ine imperio et modestia habitus Ita imperatori novo plus ex malis mo
ribus ainicitudinis, piam ex evia militum auxilii, aut spei
90쪽
tivorum tempus connitamini mora imminueriit, et -- spectatione venti civis animos intentos putabat, non Prius bellum adtuagere, quam madorum disciplina, milites laborare coegisset Nam Albinus, Auli fratris exercitu que clade perculaus, postquam decreverat non Egredi Provincia, quantum temporis aeStivor in in Imperio fuit, plenunque milites stativis castrisin bebat nisi cum inlos, aut pabuli egestas locum mulare subegerat. Sed neque mors militari vigiliae 'deduc blatitur ut cuique lubebat, ab signis aberat. 'Lixa Pe Iuuxu cum militibus 'die noctuque vagabantur, et palames agros vasture, villas ex-ptignare pecoris et mancipiorum praedas certantes agere
Eaque In tare cum me resitoribus vino advectitio et aliis
talibus praeterea frumentum publice datum vendere, 'hanem in dies mercari postremo quaecumiue dici aut sui qumini una nae luxuriaeque probra, in illo exercitu
XLV. Eo in ea dissicultate Metellum non minus quam in rebus Matilibus, a mim et sapientem virum suisse comperior; 'anta temperuntia inter ambitionem aevitiamque moderatum δ' amquo edicto Primul adjumenta ignaviae sustulisse, ' ne quisquam in castris auem, ut quem alium coctum cibum venderet ne lixae exercitum
sequerentur; ne miles gregarius in castriR, neve in Umine servum aut jumentum haberet cotelis Tarte nio
dum statuisse Praeterea mosvorsis itineribus quotidie castra in m si xia. ac si hostes adessent, alio atque
fossa munire, vigilias crehras ponere, et ipse Cum lestiuus
circumire ci' iii mine in primis modo, modo in P tremis, ὐπ' an maedio in se, ne quis tum risinu ego deretur, uiron, signis frequentes incederent, miles cibum et arma Portaret. Ita prohibendo a delictis magis, qu mvindicando, exercitum brevi confirmavit.