Hieronymi Pantzschmanni ... Quaestionum practicarum liber primus secundus 1

531쪽

ςs c. p. pater locupletaretur cum iactura filii, qui poste-

mancipationem, pecuniam de suo credidit. Similiter nihil obesse text. d. l.potior. sed qui balnea. qui pol in pi=n hab. Nam quod ibi ad initium contractus non fiat relatio, quando ita conuentum erat, ut si pecuniam accepisset, res eius emet obligata, id ideo accidit, ne sit in potestate debitoris pectiniam recipiendo, ad quod inuitus compelli non poterat, facere iniuriam creditori suo, qui prius pecuniam sub obligatione eiusdem rei numerauerat, quam is cum quo prius conuentum erat. Itaq,

ne sit in debitoris potestate, creditori, qui prius numera uitaniuriam facere, qua fiatquitate cessante, etiam cessare retractionem. Verum enim uero haec Stet consideratio ad tollendam solutionem supra allatam minus laniciens esse videtur. Nam differentiam esse inter conditiones casualesin potestativas, satis clare ostendunt quam plurisma legum capita. f. potior . I. ussa neum. d. l. si ecem. d. ccentesimis. g. vltimo. I. qui Romae. . Augeriud. Itaque et iam diuersum ius in js statuendum erit. Ex quibus elicitur s. ex conditio .rsi, non simpliciter neque etiam generaliter esse accipiendum, cum is in casta conditionum potestativarum non procedat. Igitur cum leges in potestatiuis diuersum demonstrent,alienum non est, ut leges generaliter loquentes per alias magis speciales declarent tir, atq; ab eis distingitantur, sibi Omllimis acrio se oblig Ir .adSC. Macedon . iuri enitum g si pac Var. de pacf. .transeger Ubigi. mutnae depact. Atq; textu dc qui balneum a Stella allegatus contrarium probat, ut in potestatiuis no prius conditio quid in me ponat, nisi suerit adimpleta. In eo autem quod Iuris prose respem stringat filia collectione quod non sequatirr, lex non fi 'git retro impi tam conditionem. Trgo hines implere non Potest. Vice

532쪽

I Vlce versa obijciei potest, illam quoque consequen. tiam non eodem vitio laborare quam ipse extruere conatur. A tempore implementi fit retractio. Ergo fit transitus ad haeredes. Nam illa argumentatio etiam falsa est. Institutio enim haeredis conditionalis retrotrahitur ad rem pus mortis testatoris. I. in c. r. de reg. Iur Bari in cfliqui pro emtore. de secap. Et tamen ante existentiam conditionis ad haeredes non fit transmissio. Diuersificatio vero I. saebitoris sin. l. quidam cum lium β. n. ct . potior. l. qui balneum non vide. tur in eo solum consistere, an aequitas subsit, utrum retrotrahatur conditio, necne.

Sed in eo,an scilicet conditio possit debitore inuito impleri Nam si adhuc in potestate debitoris sit,praecedente conuentione non obstante,contrahere, siue noni quom

modo retroactio fieri poterit,cum eiusmodi conditionale Ius non praecesse iit, ex quo quis inuitus obstringatur. Et propter hoc arbitrium conditio non videtur habered pendentiam a principio, unde frustra quaeritur de retro . tractioneaeum nullum extremum subsit habile, ad quod obligationis fiat relatio, igitur superuacue de retroactio. ne agitur At secus est si tale Ius praecedat, ut etiam volens recedere non possit. Atque hinc etiam recte inscrtur adtexi in I. r. auipot in g. hab quod non sit speciale ibi in dote sed idem esse in quolibet alio creditore, qui soliatonem recipere cogitur, ut fiat retrotrahitio. Vnde si quis

stipulatus esset, ut sibi darentur mutuo centum aurei sub usuris hypotheca hac de caussa sibi constituta, certe poe- nitere neuter posset, itaque alter dare, alter recipere tene retur, cum initium contractus sit obligatorium,in etiam hoc casu ad haeredes transitorium.

533쪽

DECIM AN NA. 43Nam initium obligationis est firmatum , quo ad virumque, si vero esset sub conditione concepta obligatio, ut promitto tibi centum , si capitolium ascenderis, tunc promissis obligatus est , ut etiam inuitus cogatur soluere centum , nec amplius liberum ei sit, ab obligatione recedere,vcl impedire, ne ascendat, sed stipulatori arbitrarium erit, utrumiclita scendere nec ne , ita ut si non ascendat, idem sit, ac si nihil contractum esset. t si centum habere affectet, nectae est, ut implemcntum subsequatur, Whoc casu, ipse stipulator obstrictus est. si habere intendit, ut adimpleat, neque conditione non adimpleta, transibit facultas implendi ad haeredes, Sccussi a conditione incipiat, ut si pecuniam mihi mutuo dederis, sit tibi domus obligata. Hic enim nullum est initium obligacionis, scd consistit in impletione voluntaria.

Nam cum neuter horum sit obstrictas implere, minus ad haeredes erit transitorium Sed demum ab implestion contractus censebitur in esse. productus. Ita est text. in . in vendentis. C. de contrah emi est vendumvendentis inquit ex velementis voluntatem costata conditione comparandi, quae non adstringit necessitate contrahentes, obligatio nulla est, idcirco ominus inuitin ex huiusmodi conuentione.rem'ropriam, vesquilibet aliud distrahere non cominpellitur. Eodem quoque modo tollitur secundum undamentum,de sumtum ex l. si filiussam Vbi spectatur tems pus contractus in obligatione filij tam non tempus conditionis existentis ideoque patri acquiritur obligatio,

quamuis conditionis tempore, filius reperiatur emancipatus Nam loquitur text. ille in conditione casuali,

534쪽

siue mixta, non potestativa, prout DD. ibi communiter respondent. Ad tertium iundamentum deductum ex d. l. Dr dio De in diem uarict resonaee Bart. . . decem. σSal c. l. a. C. depact interemi se vendit Vr scit procedati meo calu quando aliquid ex contracta oneroso ad eum cruenit , propter quod haeres quoque sit obliga

tus.

Deinde loquitur illa texi in distractu qui iudicatur secundum naturamin substantiam contractuum , sicuti notatur in L de tutela. C. de ininteo restis o in L ab em-sione depact LGC. quando sec. ab emt reced. Zas in a. l. sicem numer. p. de verb. oblig. Est enim eadem ratio distractus, quae est contractas, gi in I. β conditione δα Diation. Qua igitur ratione obligationes,ex contractibus transeunt adhaeredes,ita dc distractus, quamuis sub co ditione distrahanturi cum contrariorum eadem sit disciplina. Et certum est , quod conditio apposita ad contraetum resoluendum, non faciat contractum conditiona lema a.de indicin addict. obligationumfere S condisio. ubipongc tradum D D. de actio.or oblig. Socis cons. ι a. visis. num . . vel . . Paris cons. s. nurtius Monasterj.

numer II vo . . Deinde resoluto contracti, res facilius reuertitur ad suam naturam . sivnus. g.pactus. vers. quod

ins=ecie ripaei. Non mirum ergo ut co in casu transitus ad haeredes fiat. Similiter etiam tollitur&quarium fundamentum sNam iura ibi allegata procedunt, quando ex implemento conditionis in tuturum aliquid est peruenturum ad eum, qui est obligandus. Hoc enim casu ii in implendi conditio transit ad Meredes tam implentis , quam eius

535쪽

DE IMA MONA elus, cui debet impleti Prout omnes tradunt In M. a C.depact interemt o vend. Eart in I. cui suis o de conit ordem es inca testatore eo a. tu. Quo casu etiam obtinet text. in L veteris C. e contrah or commit,ipul. Et ita quoque procedit Iacobi Cuiaci a sumtum. Fius vero argumentatio, quod ius est, in legatario, idem non esse in stipulatore non videtur procedere in conditionibus potestatiuis. μ δει em cum petiero. l. centesimis.

Quintum fundamentum , quod res facilius ad haeredes transeat, nobis mortuis quam viueiuibus pertit tum singularem ad miti potest in conditionibus casuali bus. Non autem in potestativis, maxime personae co- hqrentibus. Praeterea lcgata conditionalia possunt cedi,

cum tamen non transmittantur adhaeredes. Prout resoluit nouissime Hr M. V.uqui. tract de succes prodi gres lib. s. g. assub tit. communia de legatis o Meleom.

numcr. zo. per t. I. si cum proponas. C. depact. l. desiden

commissia transacri bis dicommissum conditionale olen remitti Et essgi notab in . n. C. de haered vel au. enc de quo tamen in se qaenti quaestione a. r. latius dicturio . sumus. Neq; etiam valet consequentia, pluribus in casibus ad haeredes fit trans millio, ubi cessio prohibetur, gitur etiam conditiones potestativae ad limedes transeunt spugnat enim hoc cum iuribus, paulo ante in contrarium citatis. Neq; impedimento cxl sitscui. epistulib. Nam loquitur ibi IC. non in contractibus, sed in relicto siue in dispositione vel ordinatione; videt si ieruus decem haeredi dedisset, libertatem consequeretur, insuper in libertatibus, ob quarum fauorem, multa in iure recepta sunt, quae alioqui non admitterentur.

536쪽

Minus etiam simpliciter concedimus , conditionem potestativam per alium posse impleri. Nam quando agitur de obligatione inducenda, tunc ab eo impleri debet,cui est apposita , Bart.in l. cum struus De verb obstiquem DD. communiter sequuntur

Prout etiam refert sequitur Lancellot Galiauia, in repet L . g. Cato de verb.oblii numer si . Quinimo si a conditio in dando consistat, ut per alium impleri possit, necesse est ut fiat impletio, eo consentiente,vel ratificamtcicuius nomine impletur. I. a. de cond. se demon. Adique hinc infertur, siquis pro alio vellet soluere canonem non cogendum dominum,ut recipiat, nisi fiat cum consensu eius, qui ad solutionem est obstrictius Bal in Lyl. acceptam quaest. s. C. de sur. Et ita limitatur istaendo de negot gest. Ex quibus sequitur, quando quis vult implere pro alio necesse erit, ut is, cuius nomine timpletio,extet,atque consentiat fueratum habeat; unde non recte colligitur Peralium potest fieri impletio,consentiente eo , pro quo fit impletio. Ergo maeres implere potest. Siquidem is, cuius consensus est necessarius, amplius non extet, igitur magis conditio de

flatet.

Sextum non refragatur. Nam text. in d. l. ' qui , Roma. g. mutus de verb. Hi expresse mentionem haeredis facit,ibi, a te haeredeque tuo.

Adde quod eo loci praecedebat dispositio pura, de

manumittendo seruum donatum,& ideo non mirum,si haeres manumittendo seruum donatum ibi poenam.

euadat; qua de caussa etiam ibi impletio admittitur, indeque apparet quod alioqui contrarium dicendum fuisset, si absque poena contractus conditionalis esset conceptus αSeptimum

537쪽

Septimum non obstin xl. r. q. quando arpellandum.deductum. Nam ut omittamus iudicia aequiparari, ultimis voluntatibus, & non contractibus, prout arguit IC: in I. non. ea mirum de pignor are ubi constitu ' o pignoris a Magistratu,& in testamento facta, aequipa rantur. Et in I. r. g.pupillus. de a Tutel. rationib. d,srah. qui testameniosi .furiosiu. quissiciens de contrah. empl. Itaque potius iudicandum erit, de actibus iudicialibus conditionalibus, sicuti de ultimis voluntatis busta ubi non fit, retroactio ad initium contractus. Etlprobatur etiam in c. quia coniunctis c. auctoritate de concess. praebend. c.gratia de rescript in . iuncti cum pater g nrdo Hug. a.cum asiegat. per Hiero. b. cons δή. haec transutio pensionis numer 19. bi etiam loquitur iso rescriptu Qusd etiam est de sententia Caroli Molina in

additionibus . in aec praeterea ubi asserit siue quis ante conditionis existentiam appellet, siue decedat, evanescere conditionem; deinde posito quod in sententijs conditio retrotrahatur, illud fit ex speciali rationes Nam sententia redditur in inuitum,inius ex sententia acquisitum est transitorium ad haeredes Vim Auth de iureiur a mori prast. Imbetiam ei, cui uniuersa haereditas restituta est sententia obstat. Cum enim iura in eum transeant active& passive, obstabit quoque ei sententia aduersus defunctum lata. Tir/que de iure primogeni quaes.ssa umeri Z-Vnde si quis emet condemnatus, si actor probaret,

certe actore defuncto, haeres admittendus esset ad probationem, neque sententia evanesceret, si ante probationem actor moreretur. Omnino itaque sententia suspendenda erit, per appellationem, ne haeredi praeiudicium affe

rat.

538쪽

Nam si conditio eueniret, tunc initium, quo lata suit sententia, inspiceretur quo considerato appareret tempus appellationis, a iure praestitutum praeterijsse. Ex quo insertur, Carolo Molineo astipulandum non esse, qui putauit per appellationem, vel morte , conditionem evanescere. Namin ipsa sententia,& conditio dc pen det a sententia appellationis, utrum prior sententia iudicio appellationis confirmetur vel reprobetur. Itaque contractus dententia in hoc distinguuntur. Nam ex

contractibus antequam conditio cxistat, non dicitur per fiet venditio. l. hac endito de com h emt. Igitur non debentur laudemia, nec Ius praelationis est considerabile nec res emphytcusis cadit in commissum. ιraquest. intra de viros retractu. l. a. numen a a. Sic etiamsi tempus apponatur actui, qui dependet suturo euentu, 61 vel facto alterius, non currit, pendente dubio eventu,

praescriptio. l. s. g.siquis haeredi de salutib . rem β.vit de pignor. simandauero Titio Manda. l. nisi quiationes calendis.de verb oblig.Socis. conf. af visa facti comtingentia. lib. r.

At secus est in sententia, sub conditione lata. Nam quando iudex sententiam seri, etiamsi conditionalem, castatim grauat partem. Ex quo enim quis laedi potest. iam laedi censetur. 6.in squis iniquum. S. i. in verbo emperitur quod quim iuris ubi Bald Mine quoad consulta

tionem ext de iudic Panorm in d. r. praeterea. Idcog Bar

in aeg. biduum dicit, speciale esse, in sententia, ubi rati nem specialitatis, cuius lante meminimus affert auiactoritatem & vim rei iudicatae Alex a . in . si mίgetur.

Atque sententia conditionalis adeo ςdit, ut qhian uicis,contra quem lata est sententia, ante euentum con ditionis

539쪽

DECIM AMONA. I Oditionis emciatur de foro alterius iudicis, attameneondi,tione eueniente erit obli rictuS biduum Bald Panorirn d. c. preterea cum igitur ius quod ex lententia oritur fortius vici eatur quam id quod ex contractibus prouenit minus sententis cum ultimis voluntatibus hoc casu

comparandae erunt.

Non facit d. c. si tibi absinti. e praebend. in . octauo loco citatum. Nam ibi concessio beneficii erat facta dispositive. Qua in re non valet secunda concessio , nisi

prius cassata prima e cum vobis. ubi Abb.de conce .p aben. O in c. auditis de election.

Ac beneficium ita censetur debitum, ut ne pontifex quidem intcrimantequam is, cui collatum est, consentiat,alteri conferre possit, nisi illius iuris meminerit Gem. in ...sit ibi absenii numer Contra vero si in concessionesve rescripto,contineretur mandatum conditionale ad conferendum, tunc secunda concessio valet , absque reuocatione primae...c.si per te. de rescript in . Non agitur hic conditio, sed ipsa dispositio attenditur, ut nu Ila retractio necessaria sit. Praeterea in c. si tibi absenti erat expressum illud , quod tacite inerat, scit si beneficium acceptauerit. Igitur conditionem non efficiet, cum ex naturaici conccssioni insit. Neque obstat, quod morte concedentis, pendente condition non expire gratia, siue concessio. Nam qui conseri, facit hoc ratione dignitatis,& sedis,in ob id persona succcssioris assicitur, indeque fit ut extremum rem pore conditionis existentis reperiatur habile Dyn. in c.rritum de reg. iur. in . Bara n l. bonorum rem ratam haberi. Cuma.consLIσ Aret.confisi Gabriel consi So. Haec transmlatio pensionu numer. a.

540쪽

sipuletur deverb oblig. Vbi IC. Papinianus recipit sententiam Sabini, si stipulatio non conditione coeperit, veluti, si Pamphilum non dederis , dari tantum spondes. Sed si ita concepta stiri Pamphilum dare spondes 3 si non dederis tantum dare spondes 3 Ita ut primo casu, si a conditione sit inceptum, saltem postremum sit in obligatione, non primum , sin vero a conuentione, tum Vtrumque. Itaquc ad haeredemisse transitorium. Idem prohatur in P. I diem proferre g. r. iue recept arbit Nam si praecessit dispositio pura scilicet sententia arbitri, clasi non pareatur, promissa est poena. Hoc enim casu facultas implendi,transit ad haeredem. Confirmatur perrmi in L potior quipot inpign.hab. ubi illa conuentio pignoris, si ab eo pecuniam accepillat,

non retro trahitur, quia inuito creditore impleri non potest, illa vero stipulatio Promittis mihi decem, si Stichum dedero, sub hypotheca , tunc existente condjrione, re, trotrahitur, Ecitiam ad haeredes transit, in . l. qui a I

ncum.

16 Ratio autem distinctionis huius membriat Tertur a Baldo. in . l. sed cem. Nam cum principalis dispositio

sit pura, arant toria ad haeredes , etiam conditionalis, quae subijcitur,& est Acces ria, ad haeredes transibit; Rc-ο gulare enim est , ut accetarium sequatur naturam sui principalis . si eum si qui iniuriarum. Si quis caut L cum principatis de reg. ur. Nam illud quod nunc est in con .ditione, prius erat in obligatione, pura, ideo tum conditio regulatur, secundum naturam purae obligationis, quae est transitoria ad haeredes. l. si pactum deprobat da vel aru. C. de contrah se commiti stipui. Sunt tamen qui hanc conclusionem limitant, ut Rr non