De officio iudicis libri duo. Autore Claudio Cantiuncula I.C

101쪽

gradus distribuit quamBari Philapvs veia Decius ab viros disrepans, propius accedit adverti,dicit0,clariis simi appellationem esse generalem, cuilibetgradui communicabilem tum quosdam Duces illi res dic quydam nectabiles. Idem, iuris Umn Comitibus. Iciatusautem magis apertὸ loquens,demonsnat compluribus argv- mentis elegant imis, Cr incertam ese Doctorum in ea re sententiam, setiamsi crebrius obtineat eas dignitatum appellationes videri semibarbarus. Quid dicemussprorcto certiin multo a implicius eri jumma ac br uisima diuisone vii,vt Iudices alios dicamus gerere maiorem magIri utum, alios minorem. aut Ita, magi inarum alium spe maiorem,alium autem minorem. PropriEenimbutinuis Arisoteles magistratus anellandi sunt, quibus permissum e i deliberare de quibusti Cr mi

care,ota' ivbere: σ maximὸ hoc extremia nam iubere imperiosissis Cicero: Videtis igitur maginutus hanc esse vim,vt pnarsi,vrpraescribat quae recta Cr utilia circoniuncta cum legibus. Iri enim magistratibus leges,ita populo praesint ma nutus:vers dici potest maxis utum legem esse loquentem, legem autem mutu magistratu. Porro diuiseoproposita via snt magi inuturi maiores,in nores ab , simpla erit ex IVL Mesa uris de au- uici s lib.primos, cuti eum laudat Gellius in Noctibus ilicis, ubi docet maiores magi ut esse hos, C O S S. .

Praetores

102쪽

ynetoreς,Ceyores:reliquos magistratus censeri mino res, e se Itientιbus rationibus dylare,quod maiores, centuriaus,minores curiares comitos crearentvriqudimam ' rum, maiora Usint auspicia, minorum auespicia minora. Maiora autem maiora magistratuum dic quod ru a

Dicta magis rata essen quam aliorum. Ies tamen maiorum magistratuu omnia Interse eadem,aut eiusdem potestatis esst,ideo piodoolle eno vi Censeres coss. aut pnetoria. Nampnetor etscollega c o s. est,minus tamex imperisi praetor maius habet cos. Haec ex Gellio. ne quu publioem consilium cum ordine Iudicu confindiputet quod seri non debere autor e l. istoteleoea scit cet ratione quod c o s s. ac Senseres Iudicum albo recen-

sam, quum hi nulli prae e iurisdictiom videantur. Nam ex infitibus solam uoluntariam iurisiictionem tribuit Iulianus: Cr dubitatu'ibit Fabius se ne cos. a confitendo,an a iudicando appellatus. Sed ex pompo κθ ήσι plani uerbisMtu conflat cos s. iurisiictionem habuisse cotenti am,ius, dixisse litigantibus. Quin erime Cicero,c o s s. tam a iudicando quam coselendo eappellatos submonere videtur his verbiis: R. egis imperis duosenis,hsis praeeundo,iudicando,cossiendo,praetores, Iudices, nsules appellanior. Nam Cr Senatorem p gnoribus captis, videntur coss. coiis ceremtuisse. Quo iure uses ut Philippo cos. in L. afum, autore e

103쪽

dem Cicerone. Idem alibi: Eri etiam bonoru rtium civiumunire prassa reipublicaeψῖmnum coss. impe rium,fimmu in senatu consilium putare. Et aho loco:λL norum populis is,insulatus. Erat tamen conflare inperium quadantenus refrictum. Q his enim6prout refertLiuius exactis regibus imperiti confilare,nisi quod annuumsectum eri,mbifere diminutu ex regia potesa

re habueri cum omnia ivra,omnia insigniaprimi c O s s. retinuerint,iacflum cauto,ne iambosses haberct,duplicatus terror videreturitam6vt Pomponius at neper

omnia re iam potesaremsibi uendicarens,lege latomeri, ut ab eis provocatio esset, neueporient in caput civis Romani animaduerter iniuν popul filum, rehctum est res,vi comere psent, in vincula publica duci iube rent. Nam er ob id confituti a populosere qiue lares paremdij. Qib tamen animaduertendi poteritas,no al ter refricta Gonsilibus erat,quam intra urbem mille 'pasuum ab urbe autoreLivio,dicente etiam cosiare eam intercessone si Cotyuli negocium daretur, videret Id. . O D. H. P. C. quaeforma S. S. vltimae necemitatis habebatur ut Sallusius ait,in atroci plerums negocio decernebaturequo uno versisto inquit M. Pillius sus armari semper coss.fuerant,etia nulliis armis datis. Sed de Censtribus quid dicemus 'Cicero in legibus,lono alia curam illis mandari tradi Cetfres,inqui populi civi

rariis

104쪽

ratis fimibus pecunias, censento : urbis templa, vias, allias, narium, vectigalia tuento: populi partes in tribus di bibuunto: exinde pecunias civita tu, ordines parciunto : equitum peditu prolem definibunto: co tabes rohibento: moro populi regunto: probram in I natu non relinqvvnto: binisunto: magistratum quinquennium habento:reliqui magi inurus annuisento: ea, poteriassemper erio. Idem alio loco, n*are videtur eorum decreta rei iudicatae vim habuisse . Id quod etiam

Ybas notavit. E contrario autem plurimum me misi, quod in priore loco ridlius Onfripoterialem acu

regendi mores populi acsenatus :gravem enim admodum

esse cause ubi de moribus iudicandiι Hhresaturabim es Limbria cinyularis apud eundem Ciceronem in Ossicys: in pseriore loco,ibe Cicero quantumlibet ca se Cluenti inseruiret, non ausis eri negare Cenfra animaduersones esse ivscia, a Iudicibus haberipro iudicin. Ces singulorusci ssim iudicia appellari vultis,non steterunt: ais etiam ipsinters Senseressia iodicia tanti me arbitriuntur,ut alter alteriuS ivdicivm non modo reprehendat edetia refindat e. Gellius: Deliberatu s de nota eius qui ad Osres ab amico aduocatus es, o in iure stans clare nimis σμγnsitavi atque inibi propi m lecteretu it. Sed Budaeus de illis risiij uerbis pro Cluentio ita cest:Haecet alia inibi

105쪽

Cicero multa adelivandum Censeri' iudicii pondus com mentus eri,cuinctum inserviens. Ita s in Lucium Pyonem,uebiti palinodiam caneret: Centum prom annosum quiolegem Hebam Fusiam tenueramuS,quadriVentos ivdicium nutionem os censeriam. Ociam potestatem minuere quo minus quinto quos anno de moribus norim iudicaretur)nemo tam essu e petulans conatus erit: haec bcarnifex in gremio fini sepulta consulatus tui. Redeo ad diuistonem. ossa Auguris, er Gelboententiam de maioribus magistratibus, extendi puto oportere aisnae fctvmpraetoris,cuius tanta est autoritas,ut ab illius Hiientia non liceat appellare,qui, in lege generab frenda, Principi non videtur ab ilis. Extenis etiam ad praesectum urbi, cum, ut Vlpiani at omnia Omnino crimina, praefectum urbis sibi uendicauerit: σ alius Iuris textus esca eam cunctis quor intra urbem sent antecellere digni- tutibus. Et ad Proconflem, cui inprouincia Uitie eι decreta, es π in uia conflaria permi fere, gla dij, pote ius concredita, cum etiam plenisimam iuri ictionem Cr maius imperium in ea proviacta habeat omnibus post Principem, nec quicfflet inprovincia quod non perisbum expediatur. Idem iuris in Prus sedecialiter

intellecto, arbitror se, cum Cr is matus Imperium In ea

provincia habeat omnibus mIὶ Principem, rej i glos permi Ust. Idem quos dicendum in abysprouincia .

106쪽

ddendus etiam erit ad imilitudineProconfiitis, Prae-fflinc Uti, mox quam venerit in illam provinciam Accesor aut etiam, cum deco risuo edictum miserit segnificaverit, quo die fines prouinciaesis ingremurm:huc enim In ea re ordine Bruandum esse, resspondit Vlpia nus. Sed quid de Propias se, quem locum tenente vocat' an er hic inter maiores magistratus habendus e is Et magis e heu i a Praside ips mandatam habeat iurisdictione,inter hos minimὸ numerari:eri enim delegatus, non Ordinarius, nec habet ea quae mersunt imperij. Sina lege, uela Principe qui lex eri animata in terrio illist mandata iur Asho, tum vero Cr hunc ese ordinar potestate habere gladi', vicem non P sdiu quamquam huius quoque ed Principis gerere iam olim, tamuris textibus, quam Doctora oo sensi receptu est. Q propternon dubitabo hunc Propnaesdem,qui Priucipis inprouincia legatus aut vicarius est,albo majorum Iudicum Er magisnutuu adscribere. Sed ne longius avs-cemur uices ac ma frutus maioresunt hirc o s. Prae

mfPruses provinciae rouinciae re Hor cvtu unici nomi-risD Propnaeses a Principe datus. Rehqui omnes,minorum maλι utuum appellatione continebuntur, auus

modisint Carus Proconsulis, Proprases a Prasi de da

107쪽

tus,defvnsores ciuitatu,ma sinutiis municipales,Iudices pedane vel, ut Gellius loquitur pedari chartulam, id genus a . Nam π delegatos Iudices genetralisaltem appellatione, magis ut non ineptὸ appellari posse ere dideri cum in suti irioteles requirio permifum fideliberare er iudicare de quibusea. udaute de Centumviris,quo numerosunt habendi fidum c nequens horum es in ιure mentio, Ginfiniani eulogio credimus, ampli nominis fit Centumuinae iudicium. MAgnitudo

eteni inquit,eπ autoritas Centumviralis iudici,non patiebatur per alios tramites viastetitionis haereditatis in fingi. Nam de compluribus cavss gravioribus,tacerone tes cognoscebant,nempe de cavssufiicapionum, tu telam gentilitatu agnationum,alluuionum,ne rum, mancipioru parietum, luminum, stillicidiora resamentorum raptorum aut natoria,caeteramuri rerum Innumerabilia. De in nunc aliter nonpronuncio,quam eos fise veluti partes σquasi membra vetoriae potesatκ,vi ex

Plinij quada ad Rufim epilola liquise potestifido

G nepotis,inqui commotus Praetor, qui Centumuiralibus praesti deliberaturus e .acsinepraetore illos aut nullum, aut perexigvum imperium exercuise. Id quod ex

regula Panu Iuryconfisti intelligere licet. Vbitans,in qui cause cognitio Hi,ibi Praetor desideratur. I isque enim Philippo Decio sub Vbenduputo,qui illum texetu .

108쪽

adomnes Iudices extendit. Nam Cr huc etiam pertinere uidentur eiu emPlini' uerba amaximu:Distringor, at Centumviratibus causes,quae me exeris magisqvam delectant.Sunt enim pleris parvae'exiles,num incidit velaer narum claritat vel negocij magnitasne ins-gnis. os delus nuncia tu. Sed Dibunospleb. quo inter Iudices numero habebis es Breuiter eos Iussicum appellatione minimὸ contineri puto. Evit enim Tinibuni trapore Ias,ut p. lausus apudLivium redia scit, non populi Uplebis magis rusecvitu maxima in pro hiben potestas erat uno enimprohibete ut Plutarchvς

aionihiIabhetiam si copluressint, essicerepossum. Idy eri quod Sextus Licinius, Tribuni plebis, autore Lι-

Dis,querebantur,contemni iam Tribunos plebis,quod eorum scilicet potestas,iamsuam ipsa vi rangeret intercedendo. Et modo lib. Ivim pulchri docet Gellius,Tribunos plebi s viatorem quidem c prehensionem habere, vocationem non habere. Cuius causem hanca Pri: Quaerentibu inquit, biis quam ob causem Tribuni qui haberent mmam cocrcendi ρotesatem, ius vocandi habuerint: illa occurri quod Tribuniplebis antiquitus creati

uidentur,mn iuri dicundo,nec causis querelis, de ab emibus mycendis edissercesionibu ire diu, qud praesentes fissem, ut iniuria quae corum feret a ceretur, ac propterea ius asse uocans ademptum, quoniam vi vim

109쪽

M DE OFFICIO IVDIcra .

feri vetarent, duitate eorum πpraesentiu oculis opuν erat. Porrosciendum est,quatis omnes maiores Iudices, eiusdem ordinis esse videantur,nempe quodomnes σῖ- cantur ersnt maiores magistrat , uni tamen inter hos Didam nudus ertur, quorundam aerogativae. Nam fer Praetor minus impertim,c o s. autem maius habere dicitur,aviore Gellio. c o s s. etiam regis esse imperis,ex Cicer.docvimus. Et Pnos provinciae,minor e l P

fectopraetorio: Pro inde etiam a Principe nominatum,Praeside inferiore esse exi limo. Sic er inter magisnutus minores plurimu esses riminis, exi s quae postea dicentur elucebit. Eri enim Ot ait Cicero in rebus omnιbus, delectus aliquis relinquendus, ut ad ossico in ventionem aditus sit. Odran Cr I planus inter eiusdem id. is homines, nud- quosdam censet observandor

Si er alia Iudicum diuiso. Sunt enim quidam ordinari' delegati alij:quidam delegati, fedordinariora similes. Orinarly Iulesces vela cau

dinarius si qui iurisdictionem iure suo, non alieno benescio habetata enim Prὸ Iulianus Lyconfiitus ait. I Halite ex eius murifonsulti σPapiniani sententia:begi ordinarius, qui nativam, non dativam moia, rurifictionem habet:hoc est,qui eam iure magistratus,n5Man

110쪽

desupeciali obtinet. Hel breviu qui ivry victionem ordinariam habet, de qua proximo capite videbimus. I et aliter:Ordinarius icitur,apudquem legiractio es. quae poserior di=nitio ex Modesini e πVlpiani verbis colligi pote i. Docenteni manumisiones σadoptionervisapud eos magistratus,quibus data legis actiost e ri non pos proinde nec apud legatum Procos. manum tere licere,quia cla inguit Vlpia o non habet iurisdictionem tale quae legis scilicet actio dicituraquam qui habet,hunoo ibit Eudoeu rem antiqvarsi vindex diligentisimus, habere plenam'ordinariam jursectionem.

vo momento haec meditabar, venit inmanus mihi margaritum illud eminentissimi iciati,cui titulum fecit, De quinq; pedum procriptione:mihi dono missum a&b iam Metam probita legum doctifimo. In quo libello de legiis actione flic ait sectatus:In criminalibus ueia eri legis actio. CNὀrii paulo: Quoties igitur in iure legimus, feri non posse nisi apud eum cui adiudicario data siues legis actio,is mas usu ordinario intelligimus,ciu ius exequens,id est,merum vel mixtum imperia copetat. Haec viciatus, cuius auroruasscit ut dubitem, habuerit an non habuerit Censu inuleiudicivmglad poteriatem. Q mvis enim Cicero inter causes de quibus Centumviros cognovisset ibit, nullam merii eris causam recen fea babuse tamen videntur legiis actionem,cum Gellio