De officio iudicis libri duo. Autore Claudio Cantiuncula I.C

111쪽

tcsoeytoninusia X i i. tabulam antiquitas bulla lata consopita si remansi tamen in centumvirali ἴ- causis illa antiqui iuris ob matio, quae legis actio chatur. Ordinariora autem no aequalis Omnia naturavis

resas,aut iurisdictio:quidam enim maius, quidam minus imperiit aut etiamsimplicem habent iurisdictionem cuti paulo ant/pnaedictum eri, er insequentibus capitib. de mon Irabitur. Iudex pure delegatus qui si diversa nutione ex eodem Iuliani response congitur. Eri enim uqui iurifictionem no suo iure fedalieno beneficio habet. Horum delegatore ali=quidem a sortuna seu culmine in periali dati, ali Umpliciappellatione principis delegati quidam exsacra tu one das quidam pedanei. Qui ab imperialis tuna sunt,in eo tantum a Geteris Principud

legatis distErre trudit hiatus, quMpos eorum principum9 mortem, iurisdictione adhuc habent,oem alioquin iurisdictio nomine proprio delegantisconcesse,eo mortuo evanescatiquθυι dignitam velalia perpetua appellatione tributo permanet: imperialis enim ortuna necum quamperit peritvrave eri. Eam praerogativam intelli A etiam re integra: nam alioqui si coeptum sit a delegato ivdicium, non extinguitur iurisdictio morte quovis modo delegantis. Qualiter autem creptum esse iudiciu dicatur, copiose dedanum Iasen π Decius. Eacit ergo dignitatis principaliis expresio, ut continuetur ab eius mone in dolegatum.

112쪽

legatum iurisdictio, etiare integra. Nam quodprincipi legatum eri, etiam si Princeps integra re moriatur, successori debetur. in ala dignitate infriore no idem iuris esse puto. Iam estribunal ordinari emper idem

censeatvrpermanere, i pziis tamen ordinario iudicum, Iudicem dederit,extinguitur mandantis morte nondu me

pia iurissimo. Hoc de delegante. E regione pians i ri dictio delegati,illius mortes hiatur: aliud tamen dicendum eri A cvisub nomine dignitatis mandatast alicuiuscussae cognitio vel deciso permanet enim ea iuri ictio in Accessere:idis regulariter obtinere flet. C Dd e an obtineat in Iudice compromisario ub expressone dignita-us electo non satis convenit inter Doctores. Lart. Laco I Iasen negant. Subtilu nuncis maffirmat. Ego ut in Phormione Crito amplius deliberandum censeo. simplici appellatione principis delegati vocantu hi ad unam auet alienum cur ani dati sint, nam quibus mandata eri a principe iuri uctio,iace hq ibus no una edcomplures cause delegatae sunt, ad tertiam delegatorum ueciem pertinere demonrinabimu horum, de quibus loquimur,dignitas maior eri quam ordinariora: etiamsalias ut Doctores aiuno malost dignitas quae componi iureproprio quam quae alieno: cc otes quaslibet causssu minisu etiam meri imperi sibi delegatas, alteri bdelegare,quorum omnium nihil recipitur in delegatu

113쪽

inferiorum principe. Peculiaris in principis delegato tu ris ratio erit quod iis persinam principis refrre dicitur. qui huius principalis delegati subdelegatus,talem no habetpotestatem nebul Iasn in eius potesatis limitatio ivbvs aiotranstus si in infinitum. Exsacra iusimne quemadmodu darentur Iudices ulchri declarat i lcia tus in Paradoxiu: er hos ait nil ulterius habere, quam caeteri Iudices pedanei habeant 'ab eo sententia non Imperatorem sed ordinarium ipsim appellari. Pedanei Iudices dicuntur,qui non a Principe sed alio Iudice ordinario ad unam causem datisvnt,vel etiam ad lares camsas tenues er exiles: er hi non maiorem habent iuris

ctionem, quam eam sine qua manda tu explicari non possetisne ulla delegandi Acustate. Et ab eorumstentia tiqui dedit appellatur. Et i enurdelegati ad unam causam aut plures parvas,ab i/frioribus principe,passim a si finiano alijs, An pedanei appellantur. Cur aute ita ferint appellati vacuis erisntentia. Nes enim auemodum arride ad exemplum pedariorem fluviorum di ctor fissi, quumpeduri senatores non minores reliquus natoribus extiterint de cto, imitarion coemiua nullo non die mutabili nominarentur,nempe quod qui hodie Catoni mentia quinti, ad eum ρedibus inus nun die insequente in seris: e π contra qui hodie G Iaris cmisionem amplexi, crus in Ciceronissintentiam pedibuά

114쪽

Abus die poterunt. I incenim magis appellamouisse pedarios senatores, suam re Gethy ratione de curru silla quodcvm tanti autoris bona uenia dictusio sati s ostendum Tlanquilliue assuentia: Cum S.Cper dissionem fortὸ feret, transeuntem illum in alteram partem in

Papauciores erunt ecutus eri nemo. Huc etiam pensenet Fluvij I myci testimoniti: Pori haecunquiointerrogati Heres senatoressententias dixerunt,quas longu eriinnectere. Deinde a s manus porrigentibus, alus pedibus in tenetias euntibus,pleri verbo cosentientibus, conditum eri S.C. itum deinde ad templum σc. Cicero ad. ticum: Quum e I actu nes animaduersum eri ad quod pertineret, raptim in eam sententiam pedari concurrerunt. Sed nolo rem 1 Iam anxiepersequi. Nam etsi omnes trahamur ad cognitionis π scientsie cupiditate hoc tamen uitium vitandum eri,ne nimis magnum dium multam, opera in res obscurus ais dissiciles conferum ,ea em, non necessarias. Ita ta tacero in Offci . Tertia delegator peties. Delegati ordinariota similes, Mint, Legatus Procos. cI- at quibus mandata es iuri ictio:hoc est,qui ad complures causis delegati unt: θs enimpropiὸ dicitur mandata iurastictio. Nes vero in hocpeccasse uideri debemus ilegatum Proco alium cui iurisdictio mandatia est,eodem numero habeamus, um .ioiIureconsulti, haud raro ab vns adultersi argumen

115쪽

remur. Sed de legato Proconfitis primo dicendum eo I. Legatum Proco . 6ur er reliquos quibus Ulmandata iurisdicticordinarioru dem esse dico, non ordinarium.

Nihil enim quod missile erit idem e poteri. Ida

ordinarius verὸ diceretur habet etyo iure iurisdictione, quam certὸ altem benescio mandatum babet. Cui nullam

minime resagatur qu)du alicubi propriam dicitur habere iurisiictionem: habet enim propriam non siio iure dium demtibvlPomponius ait cum ei eri mandatu iurydictio. Velpropriam legato dicitur Proconsultare iura i ctione hoc erit quae enim Proconsulis propria, non qua sat legati propria. Quid etiamsi dixerimus,legatu em priam ex eo habere iurisiictionem videri, quia di ιη levulgari delegatorum iurisdictioni mandarum habe Isorum enim iurisiictio ualere caripotes,legati vero noaequ/.cava natione dicetur legatus propriam haberetur dictione hoc heeculiare a alterius cuius peciei manuta ,ρ π uni ei inter delegatos,m modo competentem. Quovisitas modo propriam dicatur Iegasus proconflis habere iurisiictionem, citra dubium Hi, non habere eum ordinaria cum non suo iure sed alieno benescio nitatur. Eri er alia raetio unde confiet Procos . legare non esse Iudicem ordinariu. Iudex enim ordinari qualis Hi pyeproconfit, voluntariam uri ictionem vel rem ibi decretam provinciam exercerepoteri: at legatus,eam

116쪽

tus ea cultatem non magis habet, quam hos actione. Poria legatus Proo .ut in bife e nasse quH fiam a s articvks,impar eri ordinarin Adicibus, ita essem nonnullo reuectu videtur esse peres ii K. Quans enim mandatam habeat legatus iurisdictionem: est regula sit, delegatu nisi a principo no habere Iudicis dans potestatem: habet tamen hiclegatus, Iudicis dandi scultatem. Paulus: Legasus mandriusibi iurisdictione, Iudicis dandi ius habet. Et alibi:Is quos cui madasaesiurydictio, Iudicem daremteri,ut sunt legati Procoψω. quidemsidias dandi mi 'propri/es ordinariora. Hoc

autem loco diligenter cavenduputo, ne quis Iudicis dandi potesate ad porro mandandae iurisiictiori cultas extendat. liud eri enim, σ quiddam certe minus,sidicem dare: er aliud si maius e D iuri ictionemposse

mandare,sicuti pauloante ex Plato atrigimus. Et quanquam illud legatus Procos uel alius cursu mandata tu riseictio post hoc tamen postremuιlli denegatar. Et ea disserentia masegniter obfrvat sedabitur in ea re Doctorum inamoena rixa. - ῶProco lis legato ritu limus,omni H pertinent ad alios delegatos,quibus es mandata iurisiictio:hoceri, qui adcavserum universia rem utplurim delegati dicuntur. Osredimus eurm a legatoProcos ad eum ovi mandataψiurisdictio, tere argumentationem. 2 ictamen annotanta es Baldi uerbu,

117쪽

negantis eum qui ad decem cavss certo quodam in loco co-troversas delegatur, videri delegatum adcavfrum uni

verstatem: etenim Onquit Baldus9 illa est delegatio cumrum Decialium, non universtatu: quia univer leui quod recipit augmentum diminutioniis, quod quidematamenetum illa commyuo decem cavserum non recipit. Sed ne prolixior aeqvosim in explicanda natura delega torvm ad univer tem cumram, comunior Doctorum sntentia est, eos ese non quidem ordinarios,sdordina moram in compluribus non absimiles: quanquam er in quibusam disimiles comperiantur. Prioris dicti exemplum habes, in Iudicis dandi pote late,scuti paulo anu dictum egi a nobis, Er quum pluribus mandata eri iurissimo, hoc e I, cumplures adca rum universitatem delegati Mnt: censetur enim in dubio cuilibet infitidum esse mandata iurisdictio. . sterius dicti exempla sunt,

quod mandata iurisdictio nondum coepta gerι, exti υι- tur morte mandantis: aliud i in ivrisectione ordinaria.

Deinde quod bdelegato delegati ad uniuerstatem caufrum,fbdelegans non appellatur ii ordinarius usui

delegati sententia appellatur. Quamuis etiam ordina rius iure quidem ciuili,ce saectus reiyci nequeas dei gaetus tamen ad ca rum universtatem poterit recuseri. Quum igitur er legati Promolum, er carteriaὸ causarum universitatem deputati Iudices multa habeant cum

Iudicibus

118쪽

Iudicibus ordinarin communia, er alia multa cum puris non a principe delegatis, non ab re postam ese arbitror tertiamueciem Iudicum, qui delegati ordinariorum simi

les nominentur. EARUM SPECIE RVM c ΟΜ PARATIO.c A P v T III.

ΟΜ PARAT io Nis duo genera ad hoc caput

biptimὸ quadrantia ovit Sic in libris de Ona

ltore, cens alterum ad cognitionem referri,a

rerum ad agendu. Et prioris quidem generis duos esse modos: unum, cum,idem ne sis, an aliquid inters quaeritur: alteram, cum quid ρα Iet aliud at quaeritur. Porie

rioris autem generis duos etiam esse modos: hoc enim aut in ossicij disceptatione versari, aut in animorum aliqua permotione gignenda toli Gue cons Iere. O si in utroque genere secundo loco positisunt modi, a nobis in medio relinquentu unt enim Ontatorumpropri7,quos pedisqui non nos Irae I in tituti. Priores autem virtvrive generis modos, no inepte arbitror adcausta nosnum a commodabimus, interim versurum scientes quae nybis deseruiat emolumenus. Itaquespecierum quas hicina Ala mus comparatis, aut cognitioris erat, aut ex ipfrum Iu dicum nocetur Orci . Cum autem, ut Cicero ait, prio re genere 'eratur, idem nes an aliqvidintersit: com-

- fecisse videbimur,s anetequam ad alterum genus Na

119쪽

accedamus, hunc bicipitem locum explicuerimus. Prismum ergo omnium dicimuN,Itidicum species omnesvien re conuenire, dissimenti autem essedere. Sed quo gen re maximὸ conveniant, vellem ab ab fisse dilucidius explicarum. Docto es noriri tradunt,omnem omnino iurisdictionem omne, impertu esse in principe Romano poslegemscilicet regiam de An ii imperio lata ab illo reliquis magis utibus comunicari. Nam er Bald. doce omnem iurisdictionem ita 1'Imperatoris,ut neminima quidem iurydictio confirripomi nis autoritate Imperasoris mediata vel immediara. Et alio in loco dicit, omnes thesauros dignitatu esse in principe Romano re conditos, ab illo ceu afonte profuere. Quo etiam pertinent quae refri . lciatus de Henrici regis iudicio inter Lothariu σι conem: quam quidempotesatis eminentiam lare H omnes, lege regia tributam opinantur. Hanc ego opinionem ut nunc ponderisuo relinquo se mihi probatilius aliquanto videretur idiceremus eam poteritatem imperaetoriam ono Iris enim vocabulis uti l beonon a lege regi fida numine recta dari. Id enim etsi nec Plato nec Plinius, nec abj quidam adfrmare potu rim, imo nes etiam nos ipsi id temerisimus assematuri, si quidem veteres hiriori, animo repetamus, in quibus regnasedis initiis nocelere confiituta, perpetuam H Euripi cuiviam ritu inconstantiam imperiora cernere liceti

120쪽

relicetiare ensi no hocspeciem quae a personis re optima abutentib. in oculos incurrit,sed Dei verbum intueamur intelligemus omne Fremam ac dominantempor

sate opus e ordinationem esseDei I ambis Ap solus ait non est poteritas nista Deo: ae verbumme testates a Deo ordinatae sunt. Itas qui uis resipupo restati Dei ordinationi remit. Qui aiae. er quae isthic squunturiIdquod etiam non latuise Iustiniam,quantu-hbet a Dibunia propὸ Deo aequatu ex illius verbis Umus cognosere. Non igitur si regno aut imperio ρFertas abutuntur, propterea negandum eri regnum ordinationem esse Dei. Regnum enims ordinario divina, diferni debet a perfnis,hoc hab his qui regnu aut in. dunt avtposident. Prem locumpnaeter caeteros e re gia declaravit no Inaaetare maximi vir iudicis enarrans huncc soli locum, Per laesonem corporis, nosterhonorem aliquem ad expletionem carnis. Nectibi nec errar meo quidem iudicio, terimvsi Iudices omnes eo genere dixerimus convenire,quod suo cuivis Iudias temporeprincipem in quos imperio regnoue locum tenet. Sed ex illud Platoni Umpliciter verum homnem re lib. ex eo quod dominatur mutari, ullam reipub.consituminem emper consistere posse. Nam necips rerumpublicum undatores bi conrians in definiendo qui ropt m reipubsatus. Sunt enimbut ristoteles aio qui di