장음표시 사용
331쪽
quod proprium obiectum irae, neque vindictam esse .. . .. π,
que eum, de quo sumenda est vindicta, existi iriemus, sed a. an alum praeseus quatenus cum dissicultate repellendum est. Seca ad quaeritur,quaenam sint speetes irae: Aristoteles lim4 Ethz c. . tria facit eorum qui irascuntur genera; primi gζneri ,οργιλους ἰὼ κυλους appellat, id est, iracutulos, Procliues admodum ad iracundiam, qui velle uitii mis de causis irascitiatur,ita tamen ut facillime placentur; secun di generis πικρους appellat, qui non facile excandescunt, agro tamen placantur cram excanduerint tertii generis, χαλεπάς appellat infensos saeuos,asperos,qui citciive hementer ac diu ira cuntiar,nec unqua nisi sumpti vindicta placari possitiat. Iuxta hiic tria hominum irascentiu gene irat ratres quoque species irae assignari possunt: Et quidem D.
Tliomas l. t. Ju. 6. arti c.8. tres irae pecies assignat. Prima Asia, i, favocatui se vel iracundia , estque primus impetus,minitium iracundiae. Altera species dicitur furor , qui non quiescit niti sumatur vindicta.Tertia dicitur inania, quae diutillime permanet & vix via luam placari potest. Tertio quaeritur, quae sint caulin huius panionis. Prima .dc praecipua causa est malum laesi tum praeiens quod te 'pelli potuit, praesertim, si cum illo seu iniuria illata adsit
conte uaptus unde ea augenti iam quae pariuat contem iptum, ut sunt detrectatio,coutumelia, vituperatio,illusio, aerisio,&c. auget etiam irati ci hcumstantia personae co- temnentis, ut si te contemnat familiaris,filius, seruus,aut
Uij de quibus sis benesmeritus Denique iram acuit naturale temperamentum, quare cholerici seu bilios qui a bundant cholera,ad iracundiam proni sunt,pituiton vero
aegre irascuntur: Est enim pituita cholera seu gauae bili
contraria. Adde etiam coeli latu anni tempestatem. Nam aestate e praesertim diebus, ut loquuntur, canicularibus,
Quarto quaeritur,quinam int effectus irae Imprimis . Dissi ut iram sequitur seruo sanguinis circa cor cum an aritudi g, - , i ne dolore deinde sequitur distusio sanguinis ad exter-, nas p*rtes in praesertim spirituum, qui quasi auxiliares i. copiae ad vindictam suameudant,sese osterum tertio loco
332쪽
TERTIAE PAR T. ET HIcλx. daciam confirmat aesti inatio majoris boni consequo di minoris pericliti subeundi, tum superuenientis auxi expect ati, denique naturale corporis temperamentum: audaciores enim sunt quibus pulmones sanguinolenti,, eo reruens exiguum vis enim ad angustias redaeharat' aeutior Ebri quoque de iuuenes , quia i ijs exigua ei
mali impendentis aestimatio. Oui sunt frigidiori coelo na- ti, solent esse audaciores qui vero calidiori timidior ,' causam ferunt anti perillas1inci similiter qui nunquam ex perti sunt periculia.Tandem qui omnibus assuunt,inter-- cium videntur audaciores contra qui in maximis ' versantur aerumnis illi quidem,quia arbitrantur se posse stiperare omnia, hi vero quia nihili ducunt omnia. ἐαam Effectus audaciae praecipuus,est consecutio boni opta- ,-με- f ti,deinde sui ipsius aestimatio, si res sceliciter succedat sits verynegotium ex voto non succedat,indignatio,ira,prα
..di ulla. 3 Ira primum quaeritur quid sit. Est igitn ira, ani- Suid sis I a , mae passio in appetitu irascibili circa mala praesens, quatenus cum aliqua dissicultate repellendum est Sicque ira est passio appetitus irascibilis maxime propria, unde ab ipsa appetuus ipse denominatus est , tum quia
ad iram terminantur omnes motus huius potentiae, tum quia inter caeteras huius potentia passiones haec est ma-Obiιctum nisestissima, quia vehementissima. Objectum vero irae est na alum praesens, arduum, seu cum difficultate repel- δη lendum. Caeterum iram circunstat pleraeq; passiones,prα
serti iii istae quatuor ut plurimum , nempe dolor de iniu- ria accepta spes illam iniuriam viciscendi,tum appetitio seu desiderium vel prosecutio vindicta: denique dium eius qui iniuriam intulit. Ex quibus duae priores antecedunt, duae polleriores eandem comitantur: Sicque motus ira ex dolore spe oritur , dumque iratus homo nititur mallim ut sibi praesens apprehensum repellere , si - mul vindictam de malo sibi illato appetit tanquam sibi bonmri in eum, qui malum intulit, detestatur Dodit
333쪽
T AC T. II. DE PAssION ANIMAE I9 Q 'o fit, ut D. Thom .dixerit obiectum itet,partim esse bo D Th.ma nuna,partim mahim Verum in hoc dissentimus a D.Tho. 'φ' quod proprium obiectum irae, neque vindictam elle, que eum, se quo suin enda est vindicta, existi inemus, sed fis anatum praesetis quatenus cum difficultate repellendineti
Secundo quaeritur,quaenam sint species irae: Aristoteles lim . Eth: cis tria facit eorum qui irascuntur genera; prim i a. generis,οργίλους appellat,id est,iracundos,&Procliues admodum ad iracundiam, qui velle uitlimis de causis irascuntur,ita tamen ut facillime placentur; secundi generis πικρους appellat, qui non facile excandescunt, cegre tamen placantur cum excanduerint tertii generis, χαλεπους appellat i afensos saeuos,asperos, tui citcu vehementer ac diu irascuntur,nec unqua nisi sumpta vindicta placari polliint. Iuxta hiῖc tria hominum irascentiu gene irata ratres quoque species irae allignari post unt: Et quidem D. Thomas '. 2.qu. 6. articus.rres irae pecies assignat. Prima vocatur fel vel iracundia , estque primus impetus,mini-θαιιι.tium iracundiae. Altera species dicitur furor , qui non qui eicit niti sumatur vindicta.Tertia dicitur mania, quae . . . diutissime permanet & vix unctuam placari potest. Terrio luaeritur,quae sint cautis huius passionis. Prima si his.
de praecipua causa et malum laesi uim prae en quod re 'Pμ μ pelli potet . praesertim, si cum illo seu iniuria illata adsit
contemptus unde ea augent tiam quae pariuat contem ptum, ut sunt detrectatio,coutumelia, vituperatio,illusio, derisio,&c. auget etiam irtim circumstantia personae c5- temnentis, ut si te contemnat familiaris,filius, seruus,aut alij de quibus sis benesmeritus Denique iram acuit na turale temperamentum, quetre cholerici seu biliosi qui a bundant cholera,ad iracundiam proni sunt,pituiton vero
. aegre irascuntur: Est enim pituita cholerae seu flauae bili
contraria. Adde etiam coeli sim anni tempestatem. Nam aestate te praesertim diebus, ut loquuntur, canicularIbus, facilius irascuntur homines. Quarto quaeritur,quinam'int effectus irae Imprimis . Dis ita iram sequitur seruor sanguinis circa cor cum amaritudi
hein dolore deinde sequitur diffusio sanitanis ad exter . . aris p rtes &praesertim spirituum, qui quasi auxiliares copiae ad vindictam senaeudant,sese offerunt tertio loco ia
334쪽
TERTIAE PAR ET Hic s. daciam conficinat aestimatio majoris boni consequesvat minoris periculi siubeundi, tum superuenientis avx iis x. expectatioci denique naturale corporis temperamentum: - audaciores enim sunt quibus pulmones sanguinolenti, eo feruens Ac exiguum vis enim ad angustias redae a fit' acutior Ebri quoque I iuuenes , quia i ijs exigua est mali impendentit aestimatio. Qui sunt frigidiori coelo nati, solent esse audaciores qui vero calidiori timidiores, causam ferunt anti peristasunci similiter qui nunquam ex perti sunt pericula.Tandem qui omnibus assuunt,inter dum videntur audaciores contra qui in maximis versantur aerumnisci illi quidem,quia arbitrantur se posse, superare omnia ,hi vero quia nihili ducunt omnia. ἱ-m Effectus audaciae praecipuus,est consecutio boni opta , δε- f ti,deinde sui ipsius aestimatio, si res Reliciter succedatis si
G, ulta. Edra primum quaeritur quid sit. Est igitn ira anis I passio in appetitu irascibili circa naal praesens, quatenus cum aliqua difficultate repellendum est Sicque ira est passio appetitus irascibilis maxime propria, unde ab ipsa appetitus ipse denominatus est , tum quia
ad iram tormii antur omnes motus huius potentiae, tum
quia inter caeteras huius potentiae passiones haec est ma- obiactum nisestissimi, quia vehementissima. Objeetum ver uaer/- est malum praesens , arduum, seu cum dissicultate repcl- θ lendum. Caeterum iram ci cui stat pleraeq; passioneS,praem i 's' ' ' sertini fistae quatuor, plurimum , nempe dolor de iniuria accepta, spes illam iniuriam, Iciscendi,tum appetitio seu desiderium vel prosecutio vindictat o denique diuin eius qui iniuriam intulit. Ex quibus duae priores antecedunt,duae posteriores eandem comitantur Sicque motus irae ex dolorei spe oritur , dumque iratus horia o
nititur malum ut sibi prie sens apprehensum repellere , ii mul uindictam de malo sibi illato appetit tanquam ibi bonKm eum, qui malum inis Eo, detestatur: odit
335쪽
T AUT II DE PAssio N. ANI, AE ast Quo fit,ut D. Tho m. dixerit obiectum iret,partim esse bo D Thomannio,partim malum. Verum in hoc diisentimus a D.Tho. zz π ' quod proprium obieci umiae, neque vrndictam esse, ne- L .αὶ quς eum,de quo sui renda est vindicta, existimemus, sed M. malum praeseus quatenus cum difficultate repellendum
Secundo quaeritur,qibiae nam sint species irae: Aristoteles ζε μθ 4. Eth c. s. tria facit eorum qui irascuntur genera;primi ci gQneri ,οργίλου ἡ. κυλους appellat,id est, iracutulos,S Procliues adnaodum ad iracundiam, qui vel leuitiinais de
causis irascuntur,ita tamen ut facillime placentur; secun- di generis πικρου appellat, qui non facile excandescunt, re tamen placantur cium excanduerint tertii generis,
αλεπάς appellat i stensos,saeuos,asperos, tu cita vehementer ac diu irascuntur,nec unqua nisi simpla vindicta placari pollunt Iuxta hiic tria hominum irascenti si genera tres tuoque species irae assignari possunt: Et quidem D.
Tliomas l. 1. qu. 6.artic.8.rres irae species ilignat Primi lia , ,i avocatur fel vel iracundia , estque primus impetus,& ini-strem. tium iracundiae Altera species dicitur furor , qui non qui eicit niti suthatur vindicta.Tertia dicitur inania, quae diutilis me permanet & vix unquam placari potest. Tertio quaeritur, quae sint cause huius pastionis. Prima et his. de praecipua cacisa eit malauri laesimum praesens quod repelli potet . praesertim, si cum illo seu iniuria illata adsit
contemptus Lunde ea augent iram quae pariuat concenam a. .ptum,ut sunt derrectatio,contumelia, vituperatio,illusio, ..deritio,&c. auget etiam irrita ei cum stantia personae co- , temnentis, ut si te contemnat familiaris,filius, seruus,aut ali de quibus sis benesmeritus Denique iram acuit na- turale temperamentum, quare cholerici seu biliosi oui a bundant cholera, ad iracundiam proni sunt,pituitoli vero
. αν irascuntur: Est enim ritui in cholera seu gauae bili
. contraria. Adde etiam coeli te anni tempestatem. Nam, aestate praesertim diebus, ut loquuntur, canicularibus, facilius irascuntur homines,
Quarto quaeritur,quinam'int effectus irae Imprimis . Distulisitam sequitur feruor sanguinis circa cor cum amaritudi o.
Dein dolore deinde sequitur dissu fio sanguinis ad exter o P Ο - aias partes &praesertim spirituum, qui quasi auxiliares copiae ad vindictam simaeudam, sese orserunt tertio loco ia
336쪽
aestimatio majoris boni consequendi
minoris pericliti subeundi, tum superuenientis auxili expectati, denique naturale corporis temperamentum audaciores enim sunt quibus pulmones sanguinolenti, cor feruens 8 exiguum vis enim ad anc ustras redae a fit acutior Ebri quoque riuuenes , quia' i ijs exigua eii mali impendentis aestimatio. Oui sunt frigidiori coelo nati solent esse audaciores qui vero calidiori timidiores, causam ferunt anti perillasi inci similiter qui nunquam experti sunt pericula.Tandem qui omnibus assivunt,interdum videntur audaciores contra oui in maximis
versantur aerumnis illi quidem,quia arbitrantur se poste superare omnia hi vero quia nihili ducunt omnia. mi m Effectus audaciae praecipuus,est consecutio boni opta, Zem frit,deinde sui ipsius aestimatio, si res sceliciter succedat si
At uti, T. Ira primum quaeritur quid sit. Est igitn ira, ani- situ mae passio in appetitu irascibili circa malu praesens, quatenus cum aliqua dissicultate repellendum est Sicque ira est passio appetitus irascibilis maxime propria, unde ab ipsa appetitus ipse denominatus est , tum quia
ad iram termitiantur omnes motus huius potentiae , tum quia inter caeteras huius potentia passiones haec est ma-obi Etam ii instissimi, quia vehementissima. Objectum vero irae ro est malum praesens , arduum, seu cum difficultate repel- lendum. Caeterum iram circunstat pleraeq; passiones,prae- sertim istae quatuor ut plurimum , nempe dolor de iniu-: ria accepta spes illam iniuriam ulciscendi,tum appetitio seu desiderium vel prosecutio vindictar denique -- diuin eius qui iniuriam intulit. Ex quibus duae priores antecedunt,duae posteriores eandem comitantur Sicque motus irae ex dolore spe oritur , dumque iratus homo nititur malum ut sibi praesens apprehensum repellere , si- mul Vindictam de malo sibi illato appetit tanquam sibi bonam i eum, qui malium imillit, detestatur&odit.
337쪽
Q ast sit ut D.Thom. dixerit obiectum iri ,partim esse bo D, .mamato,partim malum. Vertam in hoc di sentimus a D.Tho z Quod proprium obiectum irae, neque vindictam elle, ne L PE . 'Rς eam, te quo sumenda est vindiecta, existim mus, sed is malum prae seu quatenus cum dissicultate repellendum secundδ quaeritur,quaenam sint species irae: Aristoteles si
4 Eth: c. s. tria facit eorum qui irascuntur genera; primi gQneri ,οργίλου. Κακυλους appellat,id est,iracula dos, Procliues admodum ad iracundiam, qui vel leui itimis de causis irascuntur,ita tamen ut facillime placentur; secun . di generis πικρύ appellat, qui non facile excandescunt, aegre tamen placantur cum excanduerint tertii generis, tαλεπους appellat i a fensos, saeuos,asperos, tui cito; vehementer ac diu ira seuntiar,nec unqua nisi sumpta vindicta placari polstitit. Iuxta liqc tria hominum irascentiu gene Trau ἐν ara ra tres cluoque species irae allignari possunt. Et quidem D. Thomas a. t. tu. 6. artic.8.rres irae pecies assignat Ptima talia, iri a voeatur se vel iracundia , Estque primus impetus,& ini-s rem. tiurn iracundiae. Altera species dicitur furor , qui non rivi eicit niti sumatur vindicta.Tertia dicitur inania, quae diutissitne permanet; in vix unquam placari potest. Tertio quaeritur, quae sint eausae huius pastionis. Prima Ie in.& praecipes a caula et malum laesi tum praesens quod repelli potuit, praesertim, si cum illo seu iniuria illata adsit
contemptus Lunde ea augent iram quae pariuat contem a. .ptum, ut sunt detrectatio,couturnelia, vituperatio,illusio, derisio,&c.auseretiana irant cit cum stantia personae co- , tena nentis, ut si te contemnat familiatis,filius, seruus,aut
ali de quibus sis bene meritus Denique iram acuit naturale temperamentum, quare choleri ei seu bilios qui abundant cholera,ad iracundiam proni sunt,pituiton vero
aegre irascuntur: Est enim o ituita et olera seu gauae bili
contraria. Adde etiam coeli Eru anni tempestatem. Nam aestate e praesertim diebus, ut loquuntur, canicularibus,
facilius irascuntur homines es. Quarto quaeritur,quinam'int effectus irae Imprimis . Dissi utis iram sequitur seruor sanguinis circa cor cum amaritudi-
.nein dolore deinde sequitur diffusio sangdinis ad exter 's nasipartes in praesertim spirituum, qui quasi auxiliares copiae ad vindictam sumendam,sese osterum tertio loco
338쪽
apparet effugium. cedi vero addit animi anxietatem, insignem corporis torporeaar,ita ut etiam vox ipsa proni- mia tristitia praeeludatur. Dissi ulta Tertio quaeritur,muena sint causa doloris ae tristitiae3 s' Prima dc praecipua,est malum conitin , seu praesens co gnitum Aeetida amor& desideriuicum res amata&π-i rata differtur ride illud pati ves qua Musinur, uiri. anima.Tertia est iraturale corporis temperanteritu:quie 3 nim melaneholico humore absidant,ad tristitia sunt procliuiores,& que alent melancholicu humore gigner iststudia,vigiliς,aerumnq,kalimenta' ividam tristitiarium oue Dariunt. Ouarto loco tristitia sibi ipsi augmcri causa est: naim quo plus tristam ilr,eo plus laumoris melacholici accirmulam Is Acsse proniores in moerorem efficimur. 4 disseis ρ, rario quaeritur,quinam sint esse tus tristitiae. Pr ci-a Νεο, msistitius c generalis esse s tristitiae,es notabile detrimetsi
si sanitatis uni quia tristitia naturale sal guinis, spirituit
pore prouenit; inde illudis iis Dori nitaui anima ina pra ad O.Luctus etia seu fletus secialis est esse sitim- tiae. Sunt autem a natura datae nolus lacrymae,ut nostrata, miseriam aliis indicent, sicque in iis commiserationis
effectum excitent, quo nostrae necessitati opitulentur. Addi possent late ramedia tristitiae , quorum haec sunt praecipua, de quibuS D.Thom. I. 2. I. 8 nempe delectatio quaeuis,fletris et Drofusa lacrymς, amicorum compassio,
veritatis consideratio, denique somnus,4 balnea. liaeeta passioni' us, appetitus concupiscibilis suis
I situri ,at situm seu dissicile possibile tamen ut ha beatur.Dicitur pallio in appetitu irascibili, ut distinguatur ab ea spe,quae in rationali appetitu esse potest,quae noest passio.Suriungitur circa bonum,ut di reuatur a me- tu ναι
339쪽
ΤRACT. II. DE PAssION ANIMAE. stu vel audacia,& aliis passionibus quisunt circa matu: additii futurum , ut bilinguatur a gaudio quod est circa bonum praesens additur adhuc arduuin leu difficile ut habeatur, ut distinguatur a destiterio quod est circa bo:u i futurum. absis luteri non enim alicitus dicitur alu id sperare minimum quod statim est in sua potestate, habeat: denique subditur pollibile ut habeatur, ut sic distinguatura desperatione,ut patebit postea. Causae huius ferme caedem sunt quae amoris laesit de Cissaθιε.
ril,specialiter vero bonum futurum arduum quod haberi potest. Adde etiam non nutiquam experienti .im lse causam spei, ut patet in eo qui sepius in bello victoriana est adeptus: alicii: ando vero in e X perientiam, ut in iuuenibus contingit , qui facile sperant sic omnia consecuturos clam senes conir non facile sperent.
Effectus spei iidem quoque sunt qui desiideri : Adde βα- . speciales quosdam effectus, cuiusmodi est longanimitas
in expediando , patientia in serendo, magnanimitas ina orediendo, denique alacritas in operando. Desperatio spei opponitur,estque animi pallio In apperitu irascibili circa bonu arduum quod no potest haberi. Vbi nota palsiones appetitus irascibilis aliter opponi in ter se Qua passiones cocupiscibilis, inuenitur enim in mu
rationibus duplex contrarietaS,Vna iecundum acce isti ad , talis iis contrarios terminos,& ea cotra ricta reperitur interpas metis.
sones appetitus concupiscibilis, ut inter amorem Modiu, i. desiderium,fugam, Irtitiam, tristitiam altera secundit maccessum recessum respectu eiusde termini, S talis c 5 trarietas reperitur inter passiones appetitus irascibilis, ut inter spem Hesperationem, utraque cnim circa bonum versatur: ithmque inter audaciam& metum, Utraque enim circa malum versatur. Sunt autem desperationis oppositae causae Sc effectus,& causis Mesrectibus spei.
Nonnulla sicut de eaeteris,ita de timore seu metu si gillatim explicanda. Itaque primum quaeritur quid
sit Timor seu metus est animi passio circa malum futurum arduum seu dissicile cui resisti possit. Vbi nota inter
340쪽
86 TERTIAE PARS ET HIC . caeteros animae notus tristitia primuiri, deinde timorem D. yiqua l. sibi maxime vendi carcio ine: pallionis. Habet autem
st si ri timor adiunc tam sibi spem aliclitam. lieci vald c exi 'V iam vitandi illius mali quod mininet. Quod si malum sexistimat tir omnino ineuitabile, hic habetur veluti prae- s ens, sicque de eo non tam cst timor quam tristitia , unde qui per iudicis sententiam morti addicunturinon tam in iam timent quam de illa trili itur ut docet Philosophus
aut nullum aut vatile exiguum eis timorem , quae valde distant,quia non existimantur futura. Quo sit, mortem timeamus , quia it Lim longe a nobis distantem albi tra mur. Sicut autem spes ad duo despicit, scilicet ad bonum 'quo tendit pr. eterea ad id per Quod potest consequi bonum illud ita etiam timor ad duo respicit, scit . ad ma -
tum quod refugit , cad illud quod potest infligere ni alum: quo fit, ut non tantum poena inferni, sed etia: Deus potest eam in nigerc,ti ineatur ab homine sicut a prς done non tant tim supplicium mortis , sed etiam iudex - qui illiid inferre potest,timetur. Sunt autem multa, triae ad motum seu timorem pertinent, ut verecundia, pudor,
erubescentia,pallor, onsternatio, tremo. horror, terror,
quae sunt veluti species quaedam ti inoris , oua speciales ipsius effectus indicant. Dis,.l Secundo quaeritur , quae sint propria species timoris. a. Respondetur aliuti esse timorem naturalem; alium vero iuρι non naturalem. Ille naicitur ex opinione mali corrupti si ui,quod repugnat naturae,quia illa destruit,Vt mors, Or-' mentii, fames,sitis,&c. hic ver nascitur ex opinione mali. .. contritiativi,quod non repugnat naturae. ted deliderio appetitus,ut infamia, paupertas, parentum aut amicoru or- c. lia spe bitas, Scc. D.Tho. I. 2. qu. II. art. . affert exi. Damasceno, D ιορνη. sex alias species timoris, nempe egnitie in ,erubescetiam, verecundiam,ad ni rationem, si uno rem,asoniam Verum quia non videntur hae omnes cile verae Lindistincta spe .cies ti in oris, idcirco illa praetermittimus.
3. Dissi ι Tertio quaeritur , quae sint cauta timorisci Praecipuam causa timoris est malum futurum quod aegre potest de- F uitari , auget vero timorem si repentinum fuerat , quia s rationi consilium praeripit mi ignotum , quia sic maius existimatur esse quam iit: si vicinum , quia nautatur atrocius a