장음표시 사용
101쪽
MQ profunditate maris impetus ipsi fluminum disso
Iuuntur, tuc omnis materia natur 'iter deorsum feriur, standumque, quo consistit,inuenit.&x quo fit, ut mai rum , ac rapidorum fluminum a res magis in mare protendantur, maiorque profunditas iuxta terram appareat, minorum ac mitius fluentium tumuli, non lon
E in ostiis distent. Quod ad Bos horum attinet', aut Thraeium intelligit, aut Cimmerium: sed tamen potius Thracium inter Pontum & Propontidem situm, per quod Pontus in Propontidem stuit. Qua.n. parte Propontis coit & strii' itur, ai ustiae illi Bosphorus Thracius nuncupamur. Rosiphorus quidem a Boum meabili transitu. Thracius vcro, quoniam ad Thraciam situm est. Qua autem parte Euxinus Pontus in si ram Scythici arcus curuatus coarctatur,Maeotidisq; ostio committitur, sterum illud Cimmerius Bosiphorus a populis
Cimmerib ibi incolentibus dicitur. Huereporto B sphorum scmper tradit,quod marium angustiis,laxii te essus ue aequore utrinq; obsessae, fluxum necessario participent. De quo fluxu initio secundi libidisseretur. Quod autem hic de Mare ridis adaggeratione , de exi catione traditur, perspici potest in Venetis paludibus,
quae fluminum influentium colluvie, di terrae adan ratione,multis in locis in dies exiccantur, ut nisi Veia res senatus magnam Operam, ut limus educatur & ex portetur,2 multis iam annis adhibuisset,ac perpetuo adhiberct, magna iam ex parte exaluissent: rem nobilis, inue atque amplis, imae ciuitati perniciost, imam. 23 iam igitur nec tempus octuam desinit, o νη uem sempiternum est, constat neque Tanaum, neque
Polum semper defluxisse,sed locum undae stasne, ahqrundo siccum fuisse. Eorum enim opus terminum habet, rempus non habet. Eodem autem modo dedi s fiuminibus dicere conuenit. Atque si s mina oriantis o intereunt,
nec eadem si per loca humecta sunt aquosa, mare
quoque itidem mutetur necesse est. Cumque mare alia D ca semper deserat, alia inuadat, perstici cum est, non easdem uniuersa terra partes, semper alias mire se, alias continentem, verum tempore omnia mutari. Quam igitur ob causam non eadem semper terra partes aut siccasum aut natistabiles, eodemque modo Gr fuminum alia perenniasint,alian sint, dictam est.
Explicandum antea susceperat,non eadem terrae I ea semper humida esse & aquosa, aut arida, sed ex uno statu in alterum mutari, itidemque mari de continenti euenire.Illo a .explicato perspicuum euadebat, cur fiumina alia essent perennia, alia non essem, unde etiam terrae & maris mutationis causa consequctatur.Ad eius itaque rei explicationem magnam ii mem cerias periodis sito constitutis,certis in locis heri, atque ex ea lora illa humoriri,& aquosa reddi tradidit.Quorum humor ad longum tempus perduraret, in alijs magis, in
alijs mimas, pro locorum natura & qualitate: ac quam diis duraret, tandiu sentcs existerent, atque fluminibus materia suppeditaretur, quae tandem illo cessante,&aestate magna accedente exiccarentur marisque & terrae mutatio fieret, rede te illo ad ea loca unde stuminum influentium vi suerat pellium .His explicatis,multisque ad maris ex quibusdam locis recessum attinentubus allatis, ex illa locorum , quae ex siccitate ad hum rem,& humore ad siccitatem est, mutatione docet si ri, ut non selum ea sumina perennia sint, alia non sint, prout magis aut minus illa humecta suerint ut exicc
tar sed omnino,ut omnia orta interdum sint δε aliquando etiam interitura.Nam quanquam aliqua sint numina maxima,ut Nilus&Tanais,tiquorum ortu nil proditum est. quoniam tamen tempus nmquam finem habet, Se uniuersum sempiternum est, ea non semper si xisse , sed locum unde fluunt, inteleum siccum iuisse, nempe ante hyemem ma nam,& rursus interdum si cum fore, tam humor ab hyeme magna derelictus. prorsus fuerit exhaustus, magnaque aestas accesserit. rum enim Opus, hoc est, fluxum, terminum habere, semel ire coepisse ac semcl desiturum, ob eam videlicet, quae dicta est, causam . Tempus vero non habere, sed Vtrinque perpetuum esse.Atque quod de Tanai & Nilo dicitur, alijs quoque fluminibus usuuenire, onania rueona interdum esse, & rursus finem habitura. Id vero si ita habet, eademq; terrae loca no semper humecta sunt, aut sicca, id accidere terrae 3e mari ais, quod antea traditum est, nempe mare necessario mutari, de alia te loca necessario deserere,alia in adere a laque non easdem terrae partes temper mari tegi, aut liccas esse, de eontinnentem, sed tempore omnia mutari. Cuius sues necesistatis causa, ea antea esse tradita est, quod flumina in mare instuentia,bisariam illud in contrarium locum pestini, tum aquae imperia, tum vero etiam arenae inuecto,& colluvie seu ada ratione. Quibus fluminibus exiccatis mare in locum suum priorem redit, non vltra ab illis pulsum: cum praesertim altera ex parte alia finasiis flumina exoriantur, quae illud impellant, ut , quae loca
mari antea suerant occupata, arida relinquamur. Sed aliae etiam videmur esse causae,cur mare in terras imam par, aut eas deserat, statque maris & terrae mutatio, v lini terraemotu vis ventorum,stellarum est ientia,
geres Vibus continetur , rupti: quibus de causis cum mare irrumpis, interdum ad locum pristinum reuertiatur,ut eum Lunae essicientia id euenit, aut etiam vi ventorum: interdum non reuertitur, sed aut in eo loco diu permanet, aut certὰ stagnat, ut quae inundationes a terraemotibus excitantur,qualis quidem Achaica fuit, H
lice & Buri, alijsque Achaiae urbibus mersis,cuius inundationis in libro se do fiet menti xl anet etiam,quod ex aggeribus ruptis inundauit,ut uod in Holudia paulo ante nostra tempora innumera serε oppida operint, templorum turrium, e summitatibus, nunc etiam Ω-pra aquam multis in locis extantibus .Qtisret autem aliquis, an ista terrae & maris permutatio ita sutura sita ut qui locus nunc mari te nititotus aliquando debeat aperiri, siccusque seri, his omnibus terrae locis, quae nunc sicca sunt, & habitamur a mari, occupatis, an vero in quibusdam tantum maris, de terrae partibus permutatio haec sutura si idque Aristoteles statuat i Ardua sand& dissicilis litatu qiixstio hec est,dici tamen potest, nemini dubium esse, quin in panibus maris & terri permutatio haec contingat,quando& re ipsa conspicitur, cum sensu ratio colentit oti autem mari,ac terrae hoc euenturum esse,quanquam cogitatu credituque dissicile est, immensa maris vastitate,siisque etiam minis,ut historicorum fide, quae eundem semper locum ei triabuit, repugnantibus, si tamen ut Aristoteles alto mumdus -piternus esset, nihil sertasse impediret, quo minus longissimo ali 'o temporis interuallo, maris de terrae mutatio haec efficeretur. Quod idem dici potest de Tanai & Nilo,aliisque ingentibus fluminibus, qinmani quidem sinis & fluxus a veteribus sulptoribus tradi
tus, mutatus non est, nullusque eorum onus, nulla lac rum
102쪽
rum unde oriuntur, exiccatio te tutam multis tamen ante sesulis,quorum nulla extat memoria, sicca illa esse, t ortaque aliquando haec flumina po erunt, eademque multis post seculis rursus deficere& exiccari poterunt,
ut nihil tandem orbe Lunae contineatur, quod non mutetur, ortumque non aliquando i mereat. At quoniam mundus sempiternus non est,cerioque ac breui temporis curriculo clauditu idemque non ante annorum sincmillia, quemadmodum ex fictis literis colligitur, pr creatus est, nec maris terraeque mutatio haee sutile aut esse,nec fluminum talis ortus, qualis nunc traditur, potes L Cum praesertim Mosis tempore eum, quem nunc habet,situm mare obtineret , ut ex maris rubri transitu. .aepopulo Istael si coni i potest: ὶ quo tamen Mose in haee vis tempora, si pra annotum tria millia fluxeriint . utinam illiin tem te, eo loco mare situm
fuisse prctabile sit, in quo in mundi procreatione ab opisce Deocollocatum este qua uidem ab illa unque ad Mosem, non vltra annorum bis mille & quadringenti , vel iureiter , intercesserunt. Eundem ergo, quem semper habuit,situm nunc mare habere, sempercuerique ad mundi sesulion habit Numis a cendi uneae
Librum Meteoria eorum Aristotelis
. Commentarii, una eum eiusdem l. ὰ Graeco in Latinum comversione. EMAR I ium ramusiura piatam
est, deprimo item sonu escamus. Veteres uua res qui in Theologia re sint . eiusfinussariun rimaru ac terra principia habeanto radices. agita enim est
grauiter maris Hasseid diei exi 'marunt, tampum magna quaedam pars uniueni haec esset eliquumque totum mantam circa hunc locum, possum esse eiussue gratia constitutum. Hqui summo bonore dignussis atque principium opinantur. si autem
humana sapientia magis excellunt, eius ortum faciunt. Nam eum-nem locum. να terram ambi principiola --dumsesse : d cum a Sole exiccaretur id, quod inmus I tumes, fatus, Solisque o D conversiones inquium effecisse,is quod remansit are esse.Itaque exiscarisne lamn: Uem , est ad extrem exiccataemisivmuersum arbitrantur. Eorum autem non ulli cum ter
perieris terra admixtionem. Iluminum origine, perennitate, mutatione de omni omnibus, quae ad apertinebant, praeter caetera,
quae antea superiorelibro e litauit, expositis,& pe mctatis, de mar de quo post flumina disserere proposuer agere incipit, cum praesertim quaeda de eo in fune libri superioris sint tradita, nempe eius, e terrae permutationis causae. Absellita autem de mari disputati
ne d ventorum tractationem reuertitiar, quorum n
iura& ortus in primolibroexplicari coeptus ob fluminum, & maris tractitionem interinissus est. De teriara motu demum,tonitruo de saluum, turbinibus p
c rube ventis disputat, atque hunc in modum hule libro linem imponit . Cuius quidem libri initii ima disputatione de mari ductum ob illius immentam Lmirandamque molem ac materiam, praeclarum certe videtur. De eo autem tres quaestiones excutiendas
proponit, quae sit eius natura, qtin tas dinis causa, de quis orius a principio . Quarum quaellio in pri ma, ut ex practationis serie licet videre, illud quo re vi tur , quodnam genus aquae si, utrum ex mi-hus scaturiens, quemadmodum fiumina, an alitercora lecta & genita. Secunda, quid quaerat per picuum esti Postrema, si mare sentes non habet, a quibus scaturiat&manet, utrum tamen aliqua oortum sit,&sici est, quae eius procreationis ratio & modus ab aestio Berit. Olympiodorus vero putat primam quae a Gmn maris aqua simplex sit, an composita & mixta. Pol tremam, an mares essedinem insitam habeat nati 'rando in eo sit orta: quod non videtur. Siquident ad decundam quaestionem id attinet. Quanquam duae itata posteriores quaestiones simul explicantur. In harunt aurem as nunc proposuit, quaestionum explicatione,
tentias aliorum ut conlueuio commemora Cilque a sit. Ac primum qui lem veterum Theologorum,
phei nempe, Hesiodi de Homeri ut Alexander auciorest quos a marissentes statuisse, ut ipsius marisci tetrae prioripia ac raditas haberent, nec ex alio quopiam orta statuerent, sed Liriptarum radicibus ac pi ne iis nixa. Cum enim terram de aquam maximὰ venerarenturde collatam tanquam masnam uniuersi pa et , cuius gratia reliqua omnia& ipsium quoq; cretum
facta essent, tragicὰ nisis& honorista de eis loqui iu istasseexistimasse, sipropria illis principia, ε quia
. sorventur, propriasquc esuti radices, vir degermuinarent i Niruntur, quam si rei alterius mutatione .mis esse aflirmarent Atque haecde ortu & natura moris veterum Theologorum qiiniostit, ex qua de eius salsedine nihil accipitur. mi autem diuinaquadam sepientia haec pronunciatis viderentii si subijcit, alios hi manasipictu magis excellentes', de mari aliter sensi α marisque ortum induxisse. Existimo igitur omnem eum locum,qui teria ambit,principio humidum isse, di aqua replaum,tum Solis calore exiccaui, plurimam eius pariem in vaporem abiisse . idq; quod in vaporemta infatus & ventos, Solisque & Lunae
sonestaecisse, Sole videlicet& Luna cur silos coi scientibus,& in orbem perpento seconmerientibus, ut vapores esusinodi & halmas ad se raperet trulierent qui, Sattractis si ueremur. Eum vero omnem humor qui post exiuiditionem remansit, indie ; remanet,m re tae. Cum vero simul censerem mare ipsum imminui, ac tandem totum exiccatum iri, hanc humoris α
103쪽
aquanam respirationem,cur id censeerint,causim si iast. Ex liis humna sapientia praeditis ali uos ait iustu uencum veluti sudorem, quem terra, cum vi Solisi callistit se redderet, maretae, ideoque & sitsum eia
si,quandoquidem sudor salsus est. Alios rem sit sedinis
causam in terram mari admixtam, cineris cuiusdam rationem habentem retulisse, quippe cum aqua, quae pereinerem colitur alia efficiatur.Cum autem horum sapientum nomina 'terierit,Theophrastus ut Alaxander recenset primam opinionem Anaximandro,&Diogeni attribui arqui etiam Diogenes cum illam aqua. rum respirationem refulget, propicita mare salsum elase voluit,quod pars eiusdulcior in vapores abeat, vi Solis. Alteram Empedocli, ut etiam Aristoteles inpro- τὸ aeri iam Anaxagora se Metrodoro.Qiri etiam vide suae opinionis argumentum iratabant, P in terrae multis locis sapores salsi de ama i inuenirentur,sal ue de nitrum sederentur. Quod ad 4 heologos attinet, per-Ocuum est tum ex eorum monumentis, tum ex his quae apud Aristinetem & Platonem leguntur, honoris plimum terrae & mari eos detulisse, 6c mgiceat oue honorificeadmodum de eis locutos fuisse. Hesiodus enim N Homerus Oceanum, patrem rerum omnium appellarunt Quinctum putarunt nonnulli, Hesiodum in Theogonia et a ram sta iiisse rerum initium, Seditias Domin alie, ι ι ari P κο 1, Metri ae si id est velut abestiis oneat itidem iiiiiiii iluitansque aqua est.Vnde e: iam pila erit I halicis 3 ilesse opinio de rerdom-raiiuu ex aqua procreatione. vcriti primo principio. Iidem e .um T reologi obia Deos per Sγgiam pallam dem iusiurandum concipere voluerunt, quia omnibus ei: mis antiquior sit aqua.Terram autem inter Dem o meratam esse legimus r quin I: Deoi um antiquitis mam 2 Platone nuncupatam. propter quam Solem dc coelitin esse ait Euripides,magnam uniuersiparim i sim esse constitueris, contra Astrologorum sententiam,
rat, ut Olympiodorus tradῖα An potius, quid mundi
huius procreationis initio, humidum, & aqua terrani operiterit, Solis deinde calore exiccata, terreis crassioribusque partibus remanentibus.Sed de hac alijsque commemoratis opinioniblis in pire gressu avetur, carumquatastas ostendetur. fieri quidem non 'O', τι mam urimi foentis, vsq sint isticiendum s irrarum mirae in terra ivit, aliae xcessunt alia sta su ac sexilo quidem omnes font x. De fontibus autem anua dirimus, non it
fontem principio mille inussis debere, quase vase m matar, sed in quod primum G, quae pet Iiinritur
coiissus abatur Stantium autem aliae ηι collecta , . Menus, xt palinici quaecunq lacinus copia ac paucitate disserunt latae Itala totque hae omnes manu
extru'sunt. Dico autem eas,quapinaris nominaretim
omnium enim fora a seuperiorem, quam fluxio sit, esse oportet: qmi proptereontanae, fluviatilisonustuunt, hae Hia arte,iue operetur,indigent. Eths quidem aqua rum totoet iussunt disserentia. Theologorum sententiam de ma in lantibu re laturus, aquas omnes, quae in terra cemuntur, diiiidit vi maris aquam, ni anam non esse demonstret. st vero
ea, quam assert aquarumdi si fati: 'idem obsti hon tam conius a aut hemirbata v dun putriuqui, cum eam nulla ex parte i me odies iii se e Lit,Atistoes,vitio Meiis in viatilio eius modi est. Aquarum aliae stuxiles fiant, aliae stante :stur'
Mum accipiendo, pro ea, quae aliquo in p Tum si inridius in eum guttati m d Hllat Bon pio e . ae
veluti in vase seruetur, te qua re in uiro priori nentiosacta est. tantcs aquae aliae collectaesint. sublidunt, ut palustres dolacustre . copia & paucitate disierentes, quidoquidem & lacuum, & paludum, aliae aliis mai res habentur, aliae tantanae sun quae omnes arie extructae sunt,ut quae in puteis colliguntur. itae sane quere non possunt, quandoquidem sentem inferiorem ha bentaearum autem, quae fluunt, sontes superiorem quasluxus sit, tam Mersario obtinent. nde essici aium sentanae fluviatiles sponte colligamur & quant, nullamieartis opera ad fluxum aut earum collectionem opus habent, aqua suapte natura ad inferiorem locum semper tendente rae autem poteorum est tem i seriorem habens, artem requirat, qua in puteis collescta contineatiar, ut duplici nomine arteegeat, tum uti νυ ἐν taleo minis imaeniatur, tum ut imam colligatur de detineatur. De ratione autem aquae inueniadae Vitruuius libro octauo multa prodidit, ignis multistrassitis, quibus puteum sedere volentes,locum a commodanim inueniamus. Ita hac aquarum pareth
ne, aqua semana duplex est, similis de stans, quae hoelie discrimine differunt, quod suxilis exsistati qui eam cum Sole comparatam, puncti rationem linquiunt habere. Inquit vero Olympiodorus,Theologos id de terra sentis te propter montes Lunae, quos Lunaehat ram sese attingere inquiunt.Vnde terrae sentes aemgmati tradiderunt, qui terram ipsam in superii compellant.Est autem animaduertendum,id quod grandibus magnisc isque verbis, te honori sita de aliquo prinnunciatur, c D sitai Μν pronunciari, Rristoteleoliose; etiam Grecos scriptoresdicere, tuom haec verba αμοι η γγ M libenter cotulare,quippe quae eiusmodi lini,
ut cui 'iterum congruit, alteriam etiam ab eo nullo modo discrepare existhimetur. In tertio de arte Rhetoric' laquens de transationibus, ait, alias indecoras esse, δεῖ s Πονα γαι Yc γύν, id est, quia nimis grandcs, tanquam tragicae lint. Quod ibitisse secutus Cicero in Bruto,inquit: sulpitium suisse gra ,& veluti Tr vicum oratorum . Quicquid enim inflatu ae tumidum erat, tragicum, quia hoc genere dicendi tragici poetae interlie dilarimine differuntvtuntur, batur. Haec de Theologis. Qui vero h mi seu manet, thia tam artem postulet:quanquar
di stans aliqua sponte manans absque artis nimi terio
inueniatur,ut in verbis, quae sequuntur, Aristoteles docebit . Vnde si exfigua seerit scaturigo,ilacusque natum comparatus ad id, 'uod sciuirit, continendum,statae quidem illa aqua, sonsul erit stans nulla arte esse vimina septinia excellere dicti fiant mysici suerum, quos
humana sapientia excellentes dixit: vel, ut Z Theol cis diuina sapientia imbutis eos seiungeret: vel sertasse etiam irenicE, ut Alexander credi , veluti caeteris aret nantiores, mare ortum ex alio statuentes, non ut Theolasti, proprios sentes habens. Hos igitur sensisse ast, I cum eum, qui terram ambat, aqua repletum initio sui nse: quod quemadmodum senserint, dubium est ian ex diluui quod antecessisset, totam; terram inundaueat si ingens de copiosi,suet , numenque efficiet. Inter dum etiam, terraemoti hiatus terrae excitanti huς sentes emergunt, nulla artis opera Ebricati, qui instantium aquarum sint numero . Porro statues collectit im
104쪽
&su Mi ex pluuiis, aut etianimi fiumicibus inaur canum I ita .u a binaria dicta esse quomodo I l2 bentibus colli tur. Quod ad verba alimia, aliud nicum de Tyri rouna duo dicit nisur, separataqueesse, χρι in quod i Rivo legitur, Alexandex duobus modis non Merse ed ab Oceano.
interpretatura V .ia his, quae mari insunt Acconueniunt.vtonitate. velit, ex illis dispiciendum es se alio, dehis, quae iam aquae & ibus inese demonstrua ex rost perio in paruum 'itur. sunt Nos autem de bis i me prstati issimus, quae Aristo. ' 'o cite P e vius libretis. Hoc vera subiecit de aquarum diuitione de sentibus, quae qui- Udem sunt,& cernuntur,ut exit sis dispicia*us, νuum ς loco, libramentum pQdiu mari ex nuris aliqui sunt tes. Immen, g mi rideatur necesse est. Id aurem,
. - . - . - quod intra Hercuriis cor me intinetur, totum terra
e miscentur, que μὴν rubrum qin mari, ne mare nanqueprofundi insubinde cervit r. -M quod extras columnas, param videtur communicare: ride dem P tus versia egeaera, Aegeosiculum.1 am i , castium ab 'α-- omnium refundisii Sardum O Tyrrenam. Ous --i Orbemhabitata, traprofectis, si prum loco tabem rem extra colum Antonoesta utam si lutum prasura 'non ignorare f. ias u .sioutibus vacant,qua ι mor in cauolacatam. Aquarum diuisione tradita, fieri non posse, utvlli Von. ideo reduxilem aquam esse pria fluxus qui
marissim tantes, demonstrat. Cumque sentana mine dam quibusdam in locis in eo conspicianar, admonet, duplex genus posuerit,suntem profluentem, neutro milvimque eitu fluxus patefacit. Duplicem autem ip- horum genere contineri docet,quandoquidem nec si sius maris fluxum poni unum, qui in angi imis ac si xile mare est, nec manu fibricatum, quales esse Blent tu cernitur, alterum quo ex Septentrione ad Austrum aquae sentanae stantes, ut anteatraditum est. Com au- uniuersim maria desivunt, Prioris causam in libramen tem aquae nonnullae staturientes nulla arte aut hom, tum maris seri, quod in amplo quide mari exiguum,
num opera liabita, sed spunte manentes fle stantes im in angustijs & fretu magnum necessario conspicitur, ueniantiar, in illarum numero mare poni non debere, littoribus propinquis, ultro citroque mare, quia mole commoneficit, quippe tam immensum sit, ic vastissi, sua nunquam plane conquiescit, impellentibus. Post inum Mo aquae multitudo, quae .niam se, sporse rioris fluxus cauis diue asseruntur, terrae septentrion te manens S alia conspicianu, ut idine de mari qui- lis altitudo, de numinum multini do, quae in maria illamsit existimandum Irfinimicuod si Antarii ita septentrionalia, ut est Maeotis, de Pontus Euxinus, i esset, ita in mim sitatem osciturigine&-fluunt, Quod ad maris libramentum attinet, quidam scolle debuissem eius sentes Ae scaturigines com in eo,ut in alijs compluribus locis, intelligendo insigniuspicia esse nec latere, cum tamen quilas tales consipi an ter hallucinatus est, quippe qui putauit quemcunqne suturea maria habere, quae nulla inter se commixtion acum, illius esse, scii quo maria omniae Septentrione ad coniuncta sunt, quale est rubrum & Hyrcanum: quo- Austrum generatim fluunt, scii quo speciatim partic rum quidem illud ab Oceano sese disii nctum est piis latibus de causis. Non ςst autem talis stlaxus, sed motus
rumque cum eo communicat, alterum vero prorsus ille, quo marceriam placidissimum agitatur: nec enim illa dissitum est, in orbemque etiam habitatur,ut inco. unquam stat mare,quemadmodum necaesiquanquam
laxistes eiusmodi, si aliqui Bissent,non latuissent. Hyr tranquillus , Sed stare di ianuir, quod non semper incanum autem de C pium , diuersa maria 'statuit, cum hanc aut illam partem fluant. Ac libram6tum quidem, unum&idem sit dilaeriis nominibus, diuersis in locis is motus dicitur, quod maris moles immensu zqualiari inicupatum. Mare itidem rubrum cum Oceano, qui ter utrinq; mens,non magis in panem unam, quam extra nanasest, parum ait communicare, cum ' in aliam, ut in libra euenit, inclinet, sed cum in unam men suis amplus sit sinus, qui aditu satis lato intra ter- moueri incipit, ponderis a lualitate retractum, in ali rasis insinuat. Sed Aristoteli ut in primo libro de sis ram statim pariem reuertitur,atque ita pess et ud alte tempe Geographis monui condonandum, ius natim. uae marisagitatio, in lacisaperiis re in alto euitemporibus necterra, nec mare plane erant perlii stra- dens non eis luxumve non iacit, sed estq; dam veluta. His vero interiretibus, qui temporibus nostris scri- ti successio: in angustasis vero cernitur, tum ob litorum psem non condonandum, qui ea tempestate, qua orta immobilitatem, tum paucitatem, litoribus, sorbis partes persectEcognitae erant, is eundemese Mae in angustum ex vastitatecontrahumur, motum ad xorem laps sunt. Resia autem Aristoteles Hyrcanum iuuantibus. Sic mihi videtur libratio maris intellisten- per sem te, docum Oceanonon communicans statuit, da esse, ad quam de fluxus a Septentrionibus ad Meria quippe cum& tale esse ab his, qui aetate nostra terram diem, seu ex uno mari in altu quem Artitotelas bicat tu rum,acdeseripserum, tradatur: quintiam Plinius, tingit,& praeterea fluxus de rectu ui cu aestus recipi Dionysus, de Stratae mari Scythico erumpere in- qui de in insanode in aliis etiam maribus cernitur, quiant.Vnde Strabo Patroclem n lem scripωrem in nihil pertineat. De quo aestu, quanqu/m maximo de ea seisie sententia scribi vim India ad Hyrcanos naui cui lentissimo.& praeterea de motu,quo ab mu ad O gari posse crediderit. Post vero,de quod duo maria esse casum fluere a nautis obseruatum eli, nec hi nee sibi,
in Mistotela lis uaditur, des : 'dicamus Hyla inhia, quae extant monumenus Nam b. de proprio
105쪽
tatibus elementoriam, In quo de eo disseritur, Arstote ii ascriptus, eius non est aliquid Aristoteles meminit. Quod ceres de aestu maximὰ mirandum videtur, praesertim cum in problematibus multa problemata de mari proposuerit, atq; ditatuerit,quorum nulli id quod est de aestu, cognitionis pulchritudine cedere videtur. Nisi', ut multa alia ad terrae & maris situm & eonditi nem speculia, ipsius Aristotelis tempore nondum o seruatus hic aestus suisset, e ad illius cietnitionem satis perductus. Quanquam hoc dissicile corditu est, cum praesertim Plutarchus eius de hoc aestu sententiam in tertio de Placitis commemoreti proditi imq; etiam sit ut Caelius testatur huius de aestu maris problematutaedio ipsium Aristotelem aliquando fuisse consectum: de stilicet illa per decreta horarum spatia reciprocatio,& illa quidem variis in locis varia, quippe cum alicubi quatuor horis fluat, octo restuat, ut de mari iuxta Aethiopiam, quod Gii hae vocatur, Aloysius Cad mustus memoriae prodidit, in caeteris locis senis ac senis fluat & requa alibi quidem magis,ut in Oceano occidentali, Britannico videlicet, de adiacentibus. Alibi minus, ut in sinu Adriatico r in alijs parum admodum, ut vix deprehendatur, ut in Ligustico 3e Tyrrheno.Quae etiam varietas in varijs Lunae ad Solem aspecti bus maxima deprehenditur, siquidem in pleniluniis de noviluniis aestus est maximus, in quadratis minor cum igitur Aristoteles de hoc maris aestu, ita cognitus illisuerit, eausasque eius inuestigauerit, seu quod cognitus
nondum esset,non inuestigauerit,nihil,*iod extet, tamentis mandarit, ne nos quidem, qui illum interprestari tantum instituimus, in eius causis inuestigandis, de explicandis multum insistemus, pauca duntaxat,qus de eo praesertim asserri silent in progressu commemorabimus, diligetiori eius causarum perscrutatione in alium locum scrvata. Ea tamen, quae ad alium fluxum, quod Septentrione ad Austrum maria stuunt,in his verbis de proximis quae sequuntur, tradita pertinent, priore loco explicabimus. Αe de numinum quidem in Paludem Maeotidem de Pontum influentium multitudine, quae una est fluxus eius causa, nihil dicetur, quando in pri ri libro innumera sumina sese,in duo haec loca exonerare,ob eamque causam Maeotidem lard adaggeratam esse,suturumque tandem, ut tota exiccetur,quod idem de Ponto Polybii sententia euenturum sit, traditum estiquin & Bospnori utriusque angustias, non aliam causam habuisse quam fluminum nunquam non adaggerantium influxum.Itaque mirum non est, cum Maeotis di Pontus meridiem versus exitum habeant, illa quidem in Pontum,hie in Aegeu fluminum illorum perpetuo influxu, Maeotidem in Pontum, & hunc in A geum perpetuo fluere. o fit,n Aegeum quoque mare n ea,quae consequuntur, strat, eoque modo maria iseptentrionibus ad meridiem moueantur, altitudine praesertia Septentrionalis partis, de concauitate meritidionalis adiuuante, quae altera fluxus est causa. Altitudinem autem de concauitatem terrae, non marium dico.
Maria enim e c5trario, quo septentriin is magis sunt, eo minus prosunda habentur,aqua ipsa in cauum A: d cliuem locum tutura sua delabente.Quamobrem 1 otis, cum in loco altiori qu-m Pontus, & hiemiam A geum mare posita sint,illa quidem Ponto, hic vero A geo aquae profunditate & altitudine cedit, quemadmodum & Aegeum Siculo, Siculum Sardo de Thyrreno, quae omnium altissima maria esse Aristotcies tradit. At
Vero Oceanum,qui extra columnas expanditur, modiace esse profundum,ut ex luto, qui in eo est, comprobatur : flatibus item vacare, quia in cauo sit positus. Quae enim caua sunt & humilia loca ventis re vera, ut alta excelsa, non patent. Sed cum in cauo Ooeanus sit, non
ita guit,ut quae maria in excelso loco sita sunt. Sed quos ierit merito aliquissi terra munda sit, quonam moti septentrionalem locum altiorem meridionali statii
mus,quae item catlsa, cur Oceanus extra columnas expansus, magis quam alia mariam cauo positus siti ae, si positus est,cur non reliquis maribus prinandius: siquiudem aqua ad cauum natura sua desabitur. Rursii 'quae maior profunditas maris esseexistimetur. Asivi ordineret rado respondeatur, obseruatum est ut nonnulli
scriptis prodiderunt & nos in superiori libro meminimus, maris prosunditatem nullibi, praeterquam in gurgitibus, bis mille, aut non multo plures palliis superata. alicubi quingeniis este, alibi trecentis, in gurgitibus i tersem maiorem inueniri i sed quanta si in illic ignorrari.Oceanus veri, quamquam in cauo positu riuola tissimὰ expanditur, minus quam caetera maria pres-dus est, quo modo de flumina quae latὸ expanduntur, minus proflanda esse selent, m quae in angustum aliaueum coarctatur. De Septentrionibus dici potest, non altiores Meridie simpliciter poni,sed his tantum locis,
quae, cum re vera ad Septentriones vergant. Maxmdis tamen& Ponti comparatione, Australes seu meridionales untur. Ita Pontus cum Maeotide comparatus, ad
Austrum seu meridiem situs est, Aegeumque similiter
cum Ponto comparatum. Nec incomodum ullam est,
haec loca non multo interuallo inter se disiuncta, atque ad eandem Ain orbis partem attinentia, ita sita esse, ut
unum altius caetem dicanar. Locum autem Septentri nalam, qui Vrsae subiacet, caeteris omnibus terrae parti
bus simpliciter altiorem esse, nemo ut puto amma uerit, nec Aristotelis hane arbitror sententiam se isse. quanquam quae sequuntur verba, indicare id videam tur. Ea veris ita habent. Vt igitur in terrae partilius, ὀ locis editis fuere stioru-na videntur, sic ἡ totius terrae editioribus, quae ad Septentrion sita sunt, plurima fit fluxio: quapropter aliqua. ob effusionem,pro unda non sunt, qua autem extra habentur, presemdiora sunt. Poria loca ad Septentriones sit
excelsa scire declaratur, quod veterum Meteorologis rum multis persu sium fuit, lem sita terram non Iriri, sed circa terram,atq; hunc locum.Occultari autem eumer noctemfacere, propterea quia terra ad Septentriones
edita esset aris ergo aues nullas essense, ese quam ob ea δ M Dere lacu in modum rideatur, tot atque ι
Videtur quidem, loca ad Septentriones posita, resiquis omnibus simpliciter editiora esse, pronunciare. Sed cum rei veritas ut ego quidem opinoo ita non habeat, illud potius dicendum est, loca eiusmodi, ratione ad Graeciam, n qua si ribebat, ρ'lique elauationem habita, non autem simpliciter cistiora esse tradere. Cumque Septentriones una ex mundi praecipuis partibus habeamar, id in tota terra propter eorum edita loca
evenire ait, quod in singulis terrae partibus euenit, in quibus ex editis locis, flumina ad humilia delabuntur. Aut, si Septentriones simpliciter excesses magis quis
reliquas terrae paries pronuntiauit, ad montes Riphaeos de Huperboreos respexit, quesum altitudinem incre
cibilem esse, ut in primo libro meminit, scriptores
106쪽
quidam tradiderunt. Sedes nee montes hic rip steri obseruarunt in Septentrionibus inueniantur,
nec si inueniremur, momentum aliquod in tanta terrae capacitate atque circunserentia afferre valeant, dissicile omnino est docere,quemadmodum Septentrionum loca teris terrae omnibus abseluse sint editiora, terra praesertim rotunditatem obtinente , qua essicitur, ut
montes illi altissimi, locis ex aduerse militis comparati, humillimi habeantur.Alexander ait lora ea editiora esse, inde intestigi, quod polus hic ob terrae eleuationem conspiciatutam quemadmodum nos hune, ita qui ad Austrum habitant, alium conspicium. Adi,it autem Aristoteles confiniationem ex veterum Meteorollasicorum testimonio ductam, qui veteres Meteorologici sibi peribis uni, Solem noctu terram non sebire , stilpost Septentriones sese occultare, eoque modo illorum
altitudine maxima occultatum, noctem inicere. Cum
igitur loca ad Septentriones posta altissima sint, euicimt,ut maria aliqua ob aquarum in alia inlisionem pro-Rnda non sint,cuiusmodi sine sunt Maeotis & Pontus: quae perpetuo in loca & maria decliuiora sese effantat aliqua vero profundiora,nempe ea in quae essunduntur,
videlicet Aegeum, Siculum, Sardum etiam Tyrrhenum, quae extra esse ait, qimiam non ita, ut illa id Soptentriones,habeantur. Haec enim intellisit, non ea, qui ultra columnas sent, ut quidam imperiae interpretan tuti di nanque breuia de nonprestines esse tradita sint. Subi it demum epilogum, quo de stratum esse ait, nullos maris esse sentes c ut veteres Theologi crediderunt causamque etiam expositam, quare eum sentes non habeat , habere tamen videatur. Quoniam autem aestus maris nihil, ut antea docuimus, in his quae extant, meminit, breuiter ea recenisici sint, quae Plutarchus ab illo tradita nunemorat, quaeque de eo ab aliis as-
ω ri consteuerunt anquit ergo ut Aristotelem & HOraelitum a Sole fieri aestum existimasse: plerou enim . illum status Irisecum circunssectere vetetigine, quibus
ingruentibus. Atlanticumque mare.protrud bus, plum exuunescere, atque aestuare, quibus tandem sitis aestum re . Platonem vero in elationem quamdam causim illius conferre L quaserim cuiusdam hi
cus hiatu si stolli δε lari subindeque eodem resuere ex quo undabunda maria iactariaimsum vero in flumina aesum reserre per Celtarum montes in Atlanticum irrumpentia. Protrudetvlo enim impetu suo
mari aestum inerre,contraque remita mare retroag re. Sellaicum Mathematicum, cum terram moueri u
luini,dixi se, circumactui illius Lunae vertiginem o cursare sam impetu, colligente se inter haec duo corpora flatii in Ailanticum inuente, re coturbari Hac Plutarchus de maris aestu . Physici quidam, ut Solinus resert Moici autem suerim censuerunt mundum animal esse, ei m ex varisis elemetorum corporibus conelobatu noueri spiritu, regi mente. Itaque ut in corporibus nostris commercia sum Biritalia,ua in prosuris dis Oceani, nares quasdam minui constitutas,per quas emisit anhelitus, vel reducti, modo instent maria, m do reuocent Alij quidam soli causim attribuerunt, qui Sol moni sim stultilonem quandam in mari excitet n, ille emus sequani iij ad motum firmamentica
riserunt,quod suo motu rapiat mare. Alii inde M. uitarum partium contra littora litarum, ad quas per sex horas fluat, tum partes alucres inueniem testuat, vi se
bilior est, & vetior, in motum. Lunae diurnum: siquis
dem hie maris aestus motu illi im sequitur,ita ut que admodum ille in quartas diuisus est iuxta quatuor Geliquarias, quarum quaruor sint puncta ortus& occasiis, culmen diei de noctis, sic similis diebus naturalibus mare quater moueatur, bis suendo It bis refluendor fluendo quidem, cum Luna ab ortu usque ad diei culmen ascendit, ressuendo clini a culmine ad occasum de-stendit.Rursu cum ab occasii ad noctis culmen praereditur,fluendo, ac demum a noctis culmineusque mortum, refluendo. Atque haec verior est, ut diximus, de maxime probabilis sententia, cpiae in libro etiam de elementorum proprietatibus Aristoteli ascripto legitur . Nec vero Solis orium & occasiim, ita, ut Lunae, fluxus hie sequitur, non item motum firmamenti, cum nec ita, ut ille, constans iit', nec eviem illius partes consequatit imo vero cum una eius parte interta fluat, mqua post aliquod tenoris si auum refluit. At vero, listussi alio quaedam eue nec aliam causam, qu1m liti ra repellentia haberet, tandem quieuisset, ut in caeteris fiuctuationibus euenit. Cmerae autem sententiae commemoratae partim fabiuosae videntur, partim nullam
tabent probabilitatem,nec suetum postea, qui illas amplexi sint.Fabulosa est Stoicorum de mundi spiratione: Gulou item Platonis de hiatu seu tartaro: eum enim intelligit vi existimo Plutarchus. Omnino a vero aliena est, Seleuci terram mouentis: Nullo modo probabilis Timaei , cum non multa flumina in Λilanticum influant, ita ut aestum hunc sicianir cum praeteretim itulum etiam semper sicerent. Sunt vere etiam, qui opinionem de Luna non penitus pinent, quod inqui an
Albumasarem obseruasse, fluxum de risinum non semper Lunae per cardines diurno motui respondere. Itaque aiunt aquam maris dirutici virtute praeditam esse, una elementari, ora deorsiun fluit, altera Gelesti, qua fuit&ressuit, & hac quo magis vel minus assecta est,m magis fluere atque ressuere. Sed haec opinio tundamentum,quo nitatur, non habet, atque ex sila imaginatione rationis experte, ortum ducere videtur. Nec Aliabunusaris testimonium ea est authoritate, ut inlinit rum aliorum testimoniis praestet, qui omnes mare pro Lunae ad cardines motu fluere' refluere obseritarunta Qim autem modo maiores,modo minores aestus sint, diruersos Lune ad Solem aspectiis esse causam inquiunt. Tum enim aeuum maiorem esse, cum Luna quadratum ad Solem a dictum habet, quam cum ajectu S lis vacat, rurius maiorem in coniuncti e& oppositi ne sed maximum in oppositione. Praeterea cum ab omtu in meridiem , estque culmen sertur, maiorem, quacum ab occasu versu medium noctis, siquidem actio eius sertior sit, cum oritur, quam ciun occidit, quod mare recta es t. Maiores item aestus hyeme amaestate esse,quod peraquatica signa vi transeat, Lunae
virtutem assimantia. Quae autem maria crassiorem
habent aquam, semel tantum, aut bis in mense aestu re, quod non nisi magna vi Lunae possint moueri. sed quaestio est, qua sicultate haec Lunaessiciat mune. lumine, an utrinum an neutro, sed alia potius vi abditata quam in maria influat itaque lacum trahat, quomodo magnes serrum. Quidam aiunt intaxum in mare nutu, quo illud tumesat, quo influxu cessante, aut imminutinuamia amittat. Alii influxum ponta,quo
tumorem moueatur,quo modo serru a magnetia unc
107쪽
iris vim dimtaxat in illa Luna obtineat. unde x occi-
ntalem Luna orientalem solem appellant. Aueria mis ait Lunam motus ac lumine sacere . quoniam his duobus instrumentis Muralationem in mari gen re quae pro vario Lunae motu, aut in culmen aut in casum moueatur, vel littora versus vel eontra, eoque
do aquam maris secum rapiat. Cumque est infra terram, lumen ad ima maris per ipsam terram transfundi, lexhalationemque fieri. Ab hac opinionemn multum
absunt qui id mari aiunt accidere,quod in febribus.l nhis vero certis temporum spatiis humores colligi, qui collecti labris accessionem excitent, tum pauli odis. solutis, in si adores abeundo, aut aliter transpirando, is bri, dis edat. Ita igitur & in mari cinis temporibus vapores& exhalationes excitam, quae maris aestum ruciant, quibus astendentibus,&: in aerem abeuntibus aestus desistat, rursusque illis exiccatis fiat, & ita perpetuo ed seu exhalationem hanc erando, seu rares ciendo, seu aliter agendo, proba est, lumine aestium hune fieri,quandoquidem Luna Soli opposita,quo tempore lumine maximo pratalita est. maximos aestus ut dictum est iacit. Cum tamen & in coniunctionibus aestus sim masni,quo tempore Luna lumine est destituta, aliquam aliam vim abditam influi credideruti quam vim coniuncta Soli accipiat. Sed dubium maximum
de nocte remanet,quonam modo eu lumen, seu aliam vim in maria transtrandat: nam,quod dicit silumen reflexumo coelo ad nuria perduci,ob eamque etiam causam aestiam minorem ab occasis ad culmen noctis esse, quam ab ortu ad culmen diei, quia videlicet lumen reis flexum minori viriute,quam rectum, praeditum sit, dubitationem maiorem in se habetaitaen. oriebat 3 culmine diei ad occasum vim mare aestuare,siquidem Uini lumen tum rectum est, & quanquam Lunadeste dat,nemo tamen negabit lumen illiad rectum multo validius reflexo esse, quod noctu in mare transsiinditur.
Quin & terrae umbrat, quae ad inam sane pertingit videtur prohibere, quominus Lunae fias, si pra mitia reflectantur, quippe qui non ad eam coeli partem serantur,quae terram de maria respicit Pr et ea & ectium pellucidum est,quod radios reflecterec5mocu non qumtrae si posset, long magis noctu radios Solis reflecteret,
aerque calidior esset, quam eo occidente i quod tamen nemo asscinabit.Atque,quod de radiis de lumine diciatur,de omni alia Lunae virtute dicendum videtur, cum
non magi. illa reflecti possit, quam radii. Cur item proquatuor Gelli cardinibus singulissex hori non eiusmodi ubique aestus fit, sed quibusdam in loeis,singulis quario horis, ut antea commemorauimus,fluant,o
fluant: in alijs etiam aliter. Q d etiam ciuis est , cur non omni umaribus aestus hic contingat, sed Memotantum, eique maxime ridentilii Mediterrane p. tem mari non item nisi in sinu Adriasiun mari enim Tyrrheno,necapud Ligum, capud eos, vi Narbonensem Galliam incolunt, nec apud 'Barchinonen in Hispania, as maris aestino rino mitur, cum t men in Adriatim sinu,quam in Eparte venetiae si sunt,euidens existitiassae maximaedubitationes de aestumaris sunt, quarum aliquae sicari posse vix vide tur liquoriam ex his qui conem ausunt,esse umcausis nondum ci j quma admodum etiam Gala Conorenus crinalis, mphilos laenam cultissismus,in libris, quos de elemnit d EGIcripsit,cum amri tractas tam coris sinu Nili dicet
mu , mare postquam iei culmine ad punctimi occasus refluxit, non vltra reiluere, propterea quod in t cum suum iam cesserit, nec sit, quo ulterius se recipiat. atq; eius omnis tumor ad pristinam quantitatem illa reueri cessaueritatum igitur rursus aetitia luminis Lunae reflexi virtute, quae quanquam debilior sit, quam cum Luna occideret, in mare tamen agit, ic illud mouet seu rareseciendo eu alio modo,ita ut aethret.Quod Luna occidente facere non potest: siquidem ad culmen diei ascendente, ad aestum maximum, qui esse potest, mare adductum es ita ut illa descendente ac lumine de. bilitato, resiuere illud oporteat. Terrae autem umbram dicere possumus ad ultimasdera longo spatio inieri cto non perti re.Itaque ab illis, Ac sin etiam citeri
1ibus sphaeris potest ad mare lumen illud refecti.Quin
etiam eam orbis Lunaeexiguam paria occupam, cum eius duntaxat vertex ad illum penitUr, ut in desectio nibus cernimus. Coelum vero, quanquam pellucidum
ei posse radios ill refectere, propterea quod sint im caui, quomodo, Se 2 vivo radij Solis imbecilli res
ctuntur, solis autem radios, cpria validi si in , non reflecti. Quid vero si diceretur, etiam ab aere denso, dc c acto, qualis est mediae regionis, lumen illud res lQuomodo radii Solis a nube,in qua iris de corona a parent, reflectunturi ob eorum autem imbecillitate ninilexio illa cerni non potest. Quod autem non par suomnibus in locis aestus, atque etiam in nonnullis non si Ad illorum situm Jc altitudinem,atque etiam materiam resem fortastis causa potest, ac dici Tyrrhenim
mare, pila profundius sit, ut prius dictum est, quis Oceanus de Adriari s sinus, potissimum ad linora,in
quibus maxima extantipromontoria, non ita ilia are.
nec eo modo,quoia mouetivi Lunae se Breuiori autem tempore alicubi stvere quam re ene, quod si dis id suxum accomiti alior sit; miani ad resimarum Itaque plus temporisin&M, qu immittaconsiminuti Haxmbe in mentem venerunt, alias istase melior i cimenti Obstruatus vereres miti, in m uisu i , tum in Mediterr eo, tum in Oceano No videlices fiuit ab ortu ad casum, de in Meditem omisma ortum refluit, Promodo etiam in similliin.Adriatico,
Quemdluxu tui neuidentem, obseruauerint dimen mutae ex itineribus, quae breui ui tempore cons- cimt,cum ab ortu adoctas nauigant, quam cum ab incasu ad oriunt quaesum nauium motum auc adiu
uante, aut impediente. Irimi ab Hispania nauloni ad
insulas coidentalis nutara Colum inuentas, diebus circiter 24, naui monem conscium ςum tamen in reditu in Hispania tres aut etiam quadror mensis usumant, aquis in contrariam partem nitentibus. Qii Disitanis etiam euenit,in Indiam orientem versus, transacto promontorio Bonae spei, prosi istanctos, de ex
eadem reuerientibus. Sed huius motus maris causa in diurnum Gesorum motum resertur,qui circumactu suo maria rapiant, quemadmodum de ignem, de aeris vraxiniam parte seu ob maximam distantiam, motu vixissili . Forte etiam unus Sol eius motus causa est, qui caloresumaut lumine, in eam partem aquas moueat
ad quam ille conuertiuir. Qui etiam Sol insum Ac ros otii aestu maris momentum aliquod aevi reexi sumatur, potissimum in Lunae quadrilibu .Quod autem Mediterraneum, Gaditano stet O adorium ruisinsecouenat,angustia loci illius, quae maris fiuxum rectum prohibet,in causa eslcaeditarataque eum recta fluere prohibeatur,
108쪽
prolubeatur, reo agi, tum minino, sed ad alterum lia quo distributio inestae tur, Ita&skiuod avxcortis,ipsin videlicet Atticae, ita, ut in orbem serὰ mouea pus, quod omnium aquarum principum sit, certo in lotur.Sed obiiciet quis,huius motus causam, nec Riorum cocollectum inueniriiquo omnes aliae aqua facta diis motum diurnum, nec Sciem esse. Nam nullam ratio- stributionederii misi nullum autem tale prser manem hoc modo inerri posse, cur potius ad maris Tyr- resbinari.Nam semes quidem essequamplurimos, sed rheni litus ad occasum moueatur, quam ad altero, imo illos inter sese dirimi, nec eorum aquam in unum taevero cum coelorum de Solis motus ad alterum litus va collectam, non item stare,sed perpetuo siuere. Aqua lidior lit,inpote uinoctiali,quivelocissi omnium autem maris manere,& in unum collectam esse, ad coeli partium mouetur, propinquius, in illo potius fluo quam etiam tamina omnia consuant .Porro caetera elere ad occasum debere, dc per alterum reuerti. Ad hoc menta laeum suum quodque habere, in quo tota e dicendum eis, hisius rei causam , mare septen- riim coagmentata moles conseruetur, ignem quid trionibus fluat, Maeotis quidem in Pontum, Ponius in in loco supero, ut in primo litio, lonua in iis itione Euxinum, Euxinus deinde in ea, quae consequuntur,Ve ostensum est, aerem in eo, qui proximὸ sequitur, te hali in Ionium , de hoc in Tyrrhenum. Hocque modo ram in hoc infimo, circa quem haec omnia sunt posita. iuncum ad occasum ad litus illudesse, non ad contrarim Qui ratio, ripatet, ponere videtur , elementa in locis In mari igitur Mediterraneo duae sent fluxusad occa- suis stare, & non moueri oportere: quod de motu
sum cauta,una lorum minus, altera aquarum S cto, quo locus plane mutatur, verum est. Motu autemptentrionibus descensus.Quarum prior in Oceanodun coniersonis nihil impedit, quominus possit aliquod taxat habetur. Et hac quidem nunc de bis satis. moueri,ut ignis, qui a cfo conuertitur Sed contra hanc Decius inussiorum est,= desinis,' asar Opim 'n, dubitationem ait existere, quia si mare Molueramaritudinisca Iasit, Acendum est. quae se plementum,uidratur potabile, n eu, simplexcviem mora adduxit, ut mare uniuersa Mica aqua, re non sala eci debui . Quae dubitatio occiprinopiam Oorpus esse existi γω es. vim ita η,q elementum ac principium simplex
ta pia viae admixta non simplex. Est autem praeratur alas admiscetur,Hi qvideminis. inquisitio, virum mare elementi aqua: --ris autem copia in eo, qus es citra terra coim, pus omnes aquae deriventur, & ipsi etiam
d Nullam tem aliud tale viti corpus ri non potest, fluminum aquam in montibus, eo,
It misim . , - ὶ in libro p traditum est, modo generari. Da
hoe duitas ratem risum est. Q circa cessirio sumam u. cum ex aqua circa terram, que tanti vi ipsum, sed exeo quoin e in rii'μ-- tmodum o circa eam aeris globus, circa hunc is, qui
maris ambigia proponitur, nec sitis conitit, utrim, m Ueriora pum Uietur. Illu autem mUM, GIm- quaeratur, an mare ortum sit, quod probabile admo- ρος- ιμ- adter miterum desertimiaque diura Mum est, an, si ortum est, quonam modo ortum sit, ut Vocmodo perpetia facere, vi antea rictum est, innituit. Alexander opinatur . Dixi autem priorem Hilum Causa, inquit, salsedinis maris, siaut erit dubitatiopinabilem esse, propterea quod mare orium Ar nis nunc allatae, cur videlicet aqua maris potabilis non uotcles non staria it, atque ii ucgressu hanc quaestio- Ω, simulque iniciet, ut de mari primam existimationem, Mim mare aeteinum sit, expendet ,ac sempiter- nem necessario rectὸ sumamus ioc est,intelligere. -- num esse demonstrabit aquae lettia quaestio videtur es ramq; opinionem habere incipiamus, vitum aequarum se in tio libri pmposita. Haec autem , quae nunc prop- principium sit,iac ne,quinetiam virum ortum aliquannit inquirenda,vicommodius strutetur, & explicet, eo do,nes ne . Hoc enim primam existimationem i
rum opinionem commemorat, qui mam elementu- telligere videtur.Aut sententiam veterum de marista-
aquae, aquariamque omnium principium eae cNSM- sedine intelligit, quarensebant salsum in propterea,rrent, ratione thala, qua illi ad ira statuendum nitrita quod pars dulcior & tenuior ab eo vi Solis in Riblimeturi qua sane ratione aliqui ducti, flumina omnia non Arretur. QBm sententum prunam nominat . quid tantum in mare influere, sed ex metiam eictum puta- di aliam huic conisinam habuerint, vaporem videli, illedine, quae in mari percipitur missi, dum sua cet sublatim ad Solem alaridum innit quod ipse i per terram, per quam transit, colarun Ratio perspicua .pitauit.Perinde igitur erit,ac si dixisset causa sessedi- est&euidens, nec explicationem requirit, pinabilis nis mari simul Blucidubitationem pro-itam,& essi
tamen duntaxat δε neccsiitatem non habens. Probabi- Eet,ut primam illam veterum sententiam, quam de mala mim, S , ut ait,rationi consentaneum videtur, ut ri habuerunt,accipiamus dilamar.re vera, ut in his ver-
aeromae emetianum corpus aliguodcollectum est, E UMe in soluenti spatebit,Aristo urobabit, sed nis Vi comeraup.Meteo. I 3 tanqua
109쪽
hoe ad eosnili latii f. qui solem igneum statuent in fiammae morem si eum existimabant, Tenia ratio ex is is pusui iliailitudine ducitur, vi aquissi biectus
' Asia ratione vetς es redarguit, mi Sol dum tVapore ali. non i incpera sycera uadiderim,quonia iam eorum selici pudinem habuerint, quorum rammi multitudo di magnitudo ima sit, viceri epi 'limVnde Plinius se do naturam hii tori Syctra uit, iliaud dubie lius retei iis pascuntur quiam dii di nonnun m maculosi cernatur Luna, non firmsuppetent ead tau endum vi; a iust3ri. ina lumi maliud noui: k,Mὶφ terrae nil, ores es, re alibi, indulcibus acui sese ali mi iv x prodit, si tinnutrinis, Solis. Cicero heinde naturam mini libro uodo,quanquam vi sui; η sunt, inquit,
Belse natura gammeae,quocirca terri maris,ii quarum
vapori aluntur, qui a Sole ex agris te lactis, & exi aquis excitantur, quibus altae renouatae' e stellis,atque cautis aether refundum eadem,& ruruun trahunt in
idem, nihil ut sere intereat, aut paululi . Quod idem etiam Seneca naturalium sexto prodidit. Sed & Stoici reliqui.ut in libro deIside Plutarchus comprobat. V rum distincte agunt, siquidem It Porpbyrius docet,
Solem maris eua rationibus ali, sentium autem & numinum Luna astra ex terrae exhalatione alimentum sibi ascitare. In quam sententiam omnes seia poetae descet unti in & Ptolomaeus ab ea non ita abes staquidem in libris Ola' et ivacris, quos quadripartitum vocant, Lunam ideo humectiorem credit, quia humidus vapor a terra ad eam syderibus alijs ter propinquiorem assatim ascendati Quae ratio Saturnum es. Dciat sicci ire quod ab his vaporibus longius distet. Sed ab Aegypti, sacerdotibus opinio lim orta primum videtur. Ab illis enim traditum Oceani humore cretum ali , stella ue, ubi humorem conceperint,d scedere,ac retrogradas fieri, donee humore iterum percocto digesto ascendant,exaltenturque,ac diriga tur. Ita perspicuum est, non Solem tantam vaporibus
ali piatum escista & alia sydera. Sed sertasse Aristoteles, una cum Sole alias o queerrantes stellas, quae de ipsae 1 Septentrionibus ad Austrum, & contra in Zodiaco conuertuntur, comprehendit, fixas sellam praeter
tem non declinent, mead alimentum comparandum conuertantur. Postrema ratio ex eo ducitur,quod vapor sublatus totus it um in terram deseratur, si is risinici phti in super olococoncretus, ita ut ad solam endum non conieci M. Ac, quanquam non similites
mulingulis,& in qxiaque regione Asertur Huibus Iam sertis temporibus, mumi id, quod sibi tu st. destrii, ii 'rati se em communem esse ait his,& ι- iis qui aiunt, eum terra principio timida esset, tot αγωδε mundus hic,qui terram ambit, a Sole is le coae Aerem genitum esse, quinque auctu ipso que V m satus praebere, S Solis conuersones inice si in videlicet loca ea perago ite, in Mibus humor
rem,quio alatur,in alai, cu issentcntiae, quae Anaximandri& Dio esse dirues , ant a memini Ex hac raxione intelligimus,curi si nnos siccos de squallidos sudiosi coni uantur liquidem necesse est, id quod in illis ix blatumrit,postea rursus&serri .Qi cum uniuersiam delatum est, hi, si ci rurses innitasPi tunqualis praestos est, ibal dys γρο ' superiorem omnino h mectum si i Isquequod potabile est O dulce, iMG- ob talia Ny α ituriquod autem sal umeliora pondere ubiti ipse pranioloco. Et m ea imandum est, de hoe rected tuum esse absurdum nanque est,
Ut romusque illarum natura. Quemadmodum igi- r illus quis censuerit, rerum potabitis alimenti, pro p πω Pod cito evanescas ocum non e es excre- em quiasubsidere Eud rideat, non recte censuerit eo in lai.Uerum victiturus aquae biclocus., Cum mare elo mum aquae non esse eiusque tata di is caulam expliore iustituisset, illud sumpsisi eius corporis,quod aqua dicitur. des m & potabilempa wm liscalore ut locum laperum eueni, eamque rurius stigore densatam, in aquam conuerti,& it prum de stari, nec in Solis alimentum vi multi Lyb senserum dere: id quod longa oratione, multisque rationibus, a proposito aliquamulum digressis, demonstrauit. Nuncillud ipsum depanis potabili n vaporem ast 2 repetens, adiicit, partem aquae salsam ob grauitatem
manere,nec tolli: manere autem in loco non proprio,
ruandoquidem locus, in quo manet, ipsius aquae locus
sicuius aliquem locum,ut caeterorum elementorum,
Geoporteat.Ac de hac qui tam re antea recte dubit tum iste, dubitationis vi hanc esses blutionem, locum, in quo est mare,el metui aquae proprium esse:& quanquam mari occupatur, maris non esse, e ipsum mare Tus uniuersum, aut demen um aquae esse, sed sal, sim partem, crassimque & terrenam, quae dulci & p tabiti seblata , eo in loco prae pondcre residet, non secus ac alimenti dulci ac potabili par ab animalium partibus pm cuiusquς natura auracita, excrementum sessum in ventre seblidit, non ut in proprio, sed ut is loco alimenti. Atque, ut absurdum esset censere en-
110쪽
menti locum cse, ita aratione alienum esse, existimare docum,quo mare continetur,i us ese, e non aquae unita eris.Qus omnia plana sunt, & nullam sere ea planationem requirunt. Manquam ad eorum maiorem
illinrationem aliqua ex his averri possunt, quae de alimento Ac eius attractione, ac loco ad eum excipitauma natura destinato, in libro de animalium partibus, eortu,&in eo qui est de sensu, di sensili Aristoteles: in his vero, qui de naturalibus sicultatibus conseripti sint, Galenus disseruit . Tradidit igitur ille, omni sanimantibus locum ad excipiendum alimentum a natura datum esse, equo omnes coiporis partes possint commode illud attrahere, ac illum quidem ventrieulum esse,in quem primo ex ore cibus infunditur, ut ea loris uaturalis,quo ventriculus praeditus est, virtute primam concoctionem accipiat. Alimentum autem omne dulce esse, aut simplo, aut mixtum, in quo alii sapores admisceantur,aut condimenti oratia, aut, ut diri ham, siquidem dine ninus alit. sum item alimentum esse,cuius aliquod excrementum non sit,pari videscet illa,quae concoqui non potest equae,quia non concoquitur,amara rema re in pigrinu huius libri traditur.Nec vero tantum amaram eseaut salsam, sederasisiorem & graui rem,quae dictiori, leuiori e tenuior,
a panibus corporis attracta praepondere subsidat. Galanus autem docet, in quactue animalis panicula,vim alimenti attractricem inesse, quae inutili relicto, id, quod sibi utileest & commodum, trahit . Haec & alia iiiiiiis. modi, tum ab Aristotele, tum 1 Galano multis in locis tradit magnam huic loco asserunt lucem. Sed qua si rit aliquis, quomodo alimenti excremetira in ventre Aristoteles statuit cum illa defletamur, de in aluum inferiorem facta de lane sesedemittaturit dicti dum
est Diuαuhoe est, ventris vocabuli unon vemriculum solum,sed totam inseriorem aluum ut intestina etiam, eaque praesertim,quae ventriculoproxima senti melli
gi i liquidem de in illis aliqua contractio alimenti e
eitur,de venae meseraicae ad portam tendentes, ab eis in mentum exugunt igitur, quod dulcius de tenuius eis, attracto, excrem tum in alimenti loco relinquia
tu . Sed horum dili ratior consideratio, librorum de animalium partibus non huius loci propria est. Quapropterctfiamma in eum ominia is intra insemma ,- Ilitur. Iu id enim, quod maxim/cauum est, fluxio est: talemφκιerra locum reis: net.Sed alia pars niuersia Soli celeriter attollitur, alia resimpatur ob eam, qua dictavi, causam. Veterem autem illam dubitationem a sem, cur tantia aqua 'pranusquam appareat, qua uo binumuis vastamqvitudi- rustium bata, quotidiem mare influentibus, tibiis amplius ceratitur: hane,inqua aliquos dubitationem σιγre, ab*rdum quidem nons , sed tamen dissetis non est
eum,qui conside uerit,pe bicere Eadem erum aliaee
piacho in latitudinem expans sit, ero simul αδε-cta cin aequali tempore resicca r , sed ἡν eo differt,
τι Me quo dem integrum diem permaneat,altera,perinde ac si quis arus vathum super magnam mensam effuderit, mul atque id cogitaverimus,mta manesita. Idiuod fluminibus quoque riuuenis. Illis enim conti mercMPII 'i inlibris, id, uia in volum latumque locum peruenit, cito sim per atque occulta exi atur. Q ioniam aqua fluxilis est, idcirco terminis ali is, non suis continctar. cauum igitur H m, in quo detineatur,requirit,acperpetuo adad, quod cauum est, si tu . etiam rotunditatis eius causa esse in secundo decreto tradita in t Mare emo aquae lacum occupare insitum cum sit, fieri ait, ut sumitia meum omnia int,omnis hε aqua, quae in dies generatur,ae aliam quidem aquarparte nempe lassiorem & dulii ordina laceleriter attolli,siam rauiorem prae pondere relinqui , ut antea traditum est. Quoniam autem insin vi aquae, quotidie ac perpetuo, tum ex siminibus v stisiinus, tum ex ea quae oritur,in nrare inquente, a voteribus dubitarum est,munam fieri posset, ut illa'
aquae copiam insentem, mare non excrescerei', de hoc
eos dubita a Murdum ait in elim quippe aem rati nem aliqum dubitatio coniunctam habrat, sed tamen dissicile non esse, eum, qui causam diligenter considerare voluerit, intelligentia illam comprenendere. . quae enim tantumlena,quaiatum in mare infuit, lis violacari,de in vapores abire. Accius quidem exiccationem,
mox ubi fiumitu fini nure immisertat, fieri sic raposse: an vim se in iusta immittant, . Nosse. Plurimum enim differre, utrum aqua extenta sit,& oram
sa,an id unum ι ollecta. Minori nanque lans te iseram,quae expansaeis, vaporare & resccati, quam Uxecollecti. Quemadii duin cyathus aquae, in vase m nens , aut etiam minor quantris Soli exposta, vila die integro resiccabitur, quae tamen luper Iatiun mensam expansa , statim scoestet. Numinum eo aquam cum 'seper maris si, perficiem expandatur de fundatur, statim saari α vaporare: itaque mare non augeri. Atque haec est dubitationis veterum Blutio. Quam dubitationem Lucrethis concinne admodum ita citat, Principio ma utinantis non reddere maius it
'POWam,quo sit tantus derare aquariam omniersiariis vitexo flumina parte. Adde vagos imbre tempestatesque volante x omnia cuae maria ac terra γαμαὶ, rigani addesicimus. Multis autem modis dubitationem dilo, ae primum quidem hancomnem vim aquarum,seu ex fluminibus influentem, seu pluviam, seu etiam sentanam, unius guttae instar esse maris reparatione,deindeetiam radijs Solis exiccari, & quanquam ex unoquoquela
humoris exiguam copiam attollasimagnam tamenes,maeex toto mari attolliturataque ait t-ta ad maris omnia mam curias vix innare ivn Masgno.Quom tam mirum, mare non augessere numminaterea magnam Solpartem detrahit. Quippe videnrus enim verus humore mactaui Miccarescis radiis Mentibus Solem. At lago multa Oluesubstrata videnrus. 'τroindelicet quamvis ex unoquoque locosurisanaris para m delibet ab aequore panem Largiter in tanto stario ramo oferet undis. Adi ii vero α ea,quia vulgo creduntiar,nimirum Hatos & nubes aquam ex mari attollere, & veluti verrem Tum porro venti magnam quoque testere partem 1 moris possunt verrentesa inra Pontima nocte vias quoniampersaepe videmus siccari nolli queluti concris emnas. Pettere docui multum quoque tollere nubeis
Humorem magno μαeptumo aequoremnetis
Et passim toto terrarum'argere in orbe, cum pliat in terris, venti nubila portant. Donum