장음표시 사용
291쪽
Ea quae ad virtutem spectat plenitudo, cognitu prae coeteris maxime ardua est, quae enim ipsam indicare reserunt nonnulli. Qualia sunt nutritio imminuta, pigritia ad mΟ- tum coeterasque functiones , vitiatus color, deiecta appetentia, & si quae aliae huieshaodi, non magis plenitudinis, quam Cacochymiae aut discrasae sunt indicia. Crauitas vero ab iis tantummodo qui natura sensu exquisitifumo sunt praediti, Obscura admodum &prolanda percipitur. Signum ex arteriarum motu petitum coeteris consentientibus certissimum : Hunc statuit Galenus in una pulsatione iure qualem. Omnium fidelissimum
est sanatio: Denim extracto sanguine recree tur Vires, toto corporς grauitatis sensus abscedat σμ αλος sit arteriaru pulsus, qui prius α,ομαλος , Grauatam antea humorum plenitudine, atque oppressam fuisse naturam non iniuria decernemus. una Uires aggrauat, Ac vasa distendit multitudo tanto grauitati sua mole lior est, quanto simplici est auctior , nec pristinam retinet in pulsu aequalitatem , coeteraque mixtas habet hac propemodum tonfusas utriusque Plethorae
292쪽
APHO RISMUS TER TIUS,Vua sint cui que Plethorae
HVius inquirendi nobis occasionem praeis
bet Hippocrates hoc Enthimemate. Cum neque in eodem statu permanere queant neque proficere in melius, reliquum est, ut in deterius corruant. Necessaria sane consequentia, & iusta singularum partium enumeratione deducta. Primam antecedentis partem suo comentario illustrauit Galenus , dum ait, naturam
seriari nunquam, sed indefesse labore & industria coctionem , distributionem, generationem sanguinis , adiectionem, adglutinationem, atque assimilationem perpetuo moliri. Cum enim cognitione nulla seratur in opus, agit ipsa pro viribus. Quanquam in penuria alacrius, quam in summa alimenti lassiuentia dictas facultates exerit. Ne vero excessum defectumue alimenti proprii nobis ignorantibus , vel continua cibi ii gestione corporis molςs iaceret obruta, vel eiusdem desectu prodis elanguida , sapientissimus ipsius opifex , auctu ais sensum ventriculo indidit. Hanc naturae legem, negligui plerique nati abdomini: prae caeteris Athletae, quorum omne studium in amplificando corporis, habitu ,ve inde ad gymnallica evadant fortiores.
293쪽
interimuna cum mole Carnium, summam humorum copiam coaceruant , vltraquam progredi non licet, quare neque in melius proficere. Quid sequitur λ Illud necessario ut in peius decidant nisi cautio adhibeatur. Immodicam sane succorum ubertatem grauia comitantur pericula, quae Aphoristica breuitas irecensere non sinit, insinuasse satis. suit. Haec igitur uti caetera, ex Galeno nostro locupletissimo bonorum omnium penu, depromam'. , Ilud obiter ex eiusdem placitis repetendum est, plenitudinem utranque tum quae ad Vires sene mustum quae ad vasa, consistere quandoque in cor- c. pore sua munia probe obeunte. QSemadmodum cum qui graue aliquod onus imparibus humeris imponunt non illico ubi grauari satigarique incipiunt vim concidunt: ita quoque redundantis succi copia, premi iacultates contigit, non tamen deiiciatque opprimi , aut valetudinem aduersam protinus indicii quanquam pro soribus est aegritudo, Hannibal est ad portas ut est in prouerbio subest peric
tum immines grauissimorum Symplomatum: ς enim ad virtute resertur plenitudo, nullo negotio putredinem contrahit, quin etiam in partes nonnunquam irruit, atque inibi tu
mores praeter naturam excitat. Quae vero κούοι Το nuncupatur, non
tumores modo, sed & apoplexias infert Ve' dee .eae. xumque ruptiones , jmo & subitam mortem cap. s. Quoquidem Athletarum quorundam exemplo confirmauit Galenus. Horum omnium &
294쪽
aliorum quae modo proferemus inquirere rationes , non difficile est ei, qui primoribus
quod aiunt labris medicinae principia de- lgustarixujs inquam pervestigandis solera
natura , nullo doctore instructi suffeceriti Atque ut posteriorem speciem priore loco aggrediamur. Cui dubium esse potest venis humore turgentibus , ruptionis periculum impendere λ Id nisi oculis fidem denegemus
in externis rebus saepe saepius experimur. Magno impetu franguntur dolia ebulliente musto, si fumos diutius negato exitu tanquam ergastulo coerceas. Dis umpuntur Oua, Cassaneae, caeteraque id genus, nisi qui inter c quendum excitantur natus, diduehis sensim,si, ne sensu testis per poros efferantur. Finduntur nubes horrendo strepitu,cum vi detenta exhalatio libere euagari nequit: Quidni& venis perinde accidat, ex quibus tales vicaloris concitati sumi exspirant δc vapores,' uualis caminis ignis aetneis furit. Horum impetum perferre infra stae ne ueunt, nisi sorth aperiantur. Sed apertione aequalia fere consequuntur incommoda , fere inquam, symptomatum grauitate uel euiora sorte, remediorum dissicultate. Hinc enim sanguinis in partes decubitus
Hinc Pleuritis , Hepatitis, Peripneumonia, Cinanche , Apoplexia , aliique Lethales plane affectus: hinc etiam sanguinis e corpore olfluxus, qui nulla arte, nulla vi reprimi qua
295쪽
doque , aut cohiberi, possunt ; Enimvero quod statis temporibus euenire ijs, asserit Galenus, quibus insigne membrum aliquod exsectum est , stimulante naturam alimenti copia, longe veri similius est Plethoricis accidere. Hoc sanὰ discrimine : illis quidem . :naturae beneficio, & conatu, & moderamine, iper conferentes vias, quantum satis est, ema
nat sanguis: jstis ipse sanguinis seruore, M
impetu, nullo viarum dele stu, nulla moderatione , qua data porta foras erumpit.- Horum si fortasse neutrum acciderit conclusi proprio conceptaculo humores,effervescunt. huic synochi, aut sane 'uod prae caeteris summe reformidandum venit 9 vii , ab ingenti lignorum aceruo, cus: ab oleo copiosiore, lucernat ab uberiore cibo, ventriculus: a redundante sanguine, nativus calor suffocatur. Vnde repentina mors obrepit, Christiano homini tanto pertimescenda vehemetius,quan- tb grauiorem minatur animae simul εο corporis ruinam, Plenitudinem ad vires putredinem minari diximus; humida enim qualis potissimum ast sanguis natarali calore destituta calidoque loco conclusa, facillime computrescunt. Addo etiam calore partiu, cum imbecillis& languidus, ac praeterea multitudine si oppressus,moderari sanguinis massam non posse, proinde in praeternaturalem dc igneum ne cessaria consecutione degenerare, Vnde morbi postmodam ex putretudine oriuntur, qualis
296쪽
OVAESIO SEPTIMA. 26suua ratione fluetas sit Athleticus habitusZ
Bonum Athletarum habitum sine mora
soluendum monet diuinus Hippocrates. Solutionis nomine euacuatione eam intelligi, quae sanguinem promiscue, una cum reliquis humoribus exhaurit, definitu' antea est, demonstrabitur paulo post aliquanto latius. Huius praeterea euacuationis plures species a probatis auctoribus asseret, dictum etia in praecedentibus. Illae sunt venae sectio, exercitia, balnea,frictiones, caeteraque diaphoretica, atque ex accidenti inedia. Praeter haec somnum longiorem euacuatos exsiccare, tradit Hyppocrates: Eundem mox adiscutiente Balneo extenuare obesos auctor est Galenus, ut hoc
note inter euacuatia iure merito numeretUr. Iam Quonam horum omnium modo, eximenda sit Athletica plenitudo' Et primum quidem si Galenum eonsulam & rationem sectemur ducem, desectione venae nulla videtur aiserri possedis acultas. Est enim ipsa commune praesidium earum quae ex plenitudine fiunt disposition una, omniumque euacuationum exquisitissima, quae plenitudinis affectionibus subuenire alent, nec non prae
ueniendis, depellendisque huiusmodi affec-
297쪽
tibus una facillima atque expeditissima. Quε-- Dbrem caeteris omnibus tum Galeni aue horitate, tum communi doctorum omniu co
E a. sensione& suffragio praeserenda. Erasist rataeos excipio, quorum ergo sutilem & plane ex tialem sententiam l5ga oratione consularem, Nisi Galenus ipse, conscriptis adversus illorum placita libellis duobus, hunc mihi laborem ademisset. Galeni verbis adstipulati undequaque Hyppocratis intentio , u enim nulla interposita mora, tui hunc habitum necessa est, ad illud praesidium quod alioru omnium celerrimum est recurrendum erit: tale es venae sectiQ: Ergo prae caeteris ipsa deligenda. Ad haec si aequaliter adaucti Iiant humores laudabiles quales in exercitatorum habitu sup ponimus, alias summe bonus dici non posset equidem illo utendum euacuate, quod omnes aequaliter adoritur, & exquisitissime scopo in- δε tento satisfacit. Huiusmodi autem cum sit θα venae sectio quidni caeteris praeponatur Quid siemus quod praeter alias utilitates, id habet sibi pe-fr sisy ς γ culiare &proprium, quod sanguinem secta
Vena erumpente cohibere, ac nostro arbitrio moderari licet,& humoris euacuandi quantutatem certis indiciis definire : Caeterae vacua,tiones pendent a fortuna: Nam si quae iactura virium impendeat, si maior quam par est educatur copia, se se prodit illico in arteriarum pulsu, in sanguinis colore & motu praenuncia quaedam mutatio, simmum equidem in deri rassione singuinis bonis, in omni eu cug,
298쪽
xione votis omnibus expetendum, posse eam eum voles sistere. Itaque quaecunque in omni praesidiorum genere commendari solent, in hoc unico reperiuntur omnia: ut enim tutissimum, caelerrimumq; est, ita quoque paucissimis inuenitur non satis familiare, vel iniucundum. At quam plurimos videas ad exercitia parum idoneos : alios togarum frictionum pertaesos, reliquos inedias aversantes, Vnguentorum odorem non serentes, balnea refugientes. Ad diuturnas vigilias , si aut exercitati suerint, aut inaniti, quam ad longiorem somnum proniores. Vt caetera omittam incommoda, de quibus in sequentibus faciam metionem. Denique siue solam morbi magnitudinem venae sectionis indicans stituamus, siue, cum morbi magnitudine , plenitu-
dinem, nulla dubitandi occasio, relinquitur, quin Phlebotomia in ea plenitudine de qua
sermo est perpetuo indicetur. Cum enim suffocationis & interitus repentini metus ingruat, & periculum immineat grauissimorumam stuum, quorum antea meminimus, adest prose sto quod magnum remedium indicet, atque ex consequenti venae sectionem. Cum vero in extremo constitutus sit hic habitus,
deesse non potest, quod euacuari postulet. sed occurrit difficultas in declaranda Galenimente, quae tanta varietate est implicita, ut
contraditiionis manifestae suspicionem vix effugiat. Et quaeso quantum a praefatis disi crepent haec quae sequuntur, iudicet ingenio-
299쪽
ribus λ IlIud instar omnium esse potest ex 4. Methodi. capite 6. Si quis etiamnum sanus in sanguinis redundantiae concursu sit postus, non statim huic mitti sanguinem est necesse, imo alii satisfacit inedia, alii cibi parcimonia, alii soluta aluus, vel purgatio, vel si equens balneum, alij sola exercitatio, vel multa frictio abunde ibit. Authoritati adstipulatur ratio quam ita Syllogistice propono.
Sanguinis redundantia eiusdem euacuationem indicat. Praefata euacuantia huic indicationi satisfaciunt, ergo redundante sanguine ipsa conueniunt. Nihilominus tamen palinodiam canit Galenus multis in locis. Nam praeterquamquod , ex antedictis, unicam in Plethora sanguinis missionem praecceteris approbat, coetera etiam praesidia aut tanquam inutilia ac imbecilla negligit, aut uti molesta maximinue periculosa prorsus excludit. Ita enim de exercitatione, balneis,& inedia proprio aduersus Erasistratu libello disputat. Neque si cui de vasis in thorace ne me
ruptura timor instet, huic exercitationem AE iniungemus,periculum enim est ne illorum vehementia, etiam si non adst multitudo, ob virium tamen imbecillitatem ipsus excercentis, vena aliqua circa thoracem disiis. patur. Si venae alicuius in thorace ruptionem ab excercitijs metuit Galenus, quid tandem in communi non unius thoracis aut vasis, sed totius corporis atque adeo venarum om
nium periculis quale in Plethora impendeam
300쪽
docuimus, certi sibi persuadere possetZIllud intuitus ad maiorem Emphasim adiecit etiam si non adsit multitud6 tacite innuens,
praesente multitudine 'excercitationem penitus lethalem subiungit paulo inserius. Haudquaquam per balnea illos euacuare conabimur, quibus ne propter multitudinem iam guinis venae rumpantur periculum impendet: quod sanguis calido lauachro in vapores r Ioluatur, ac in spiritus redigatur, proptereaque ad motum incitetur, & in tumorem a
tollatur. Ad haec eorpora calidis lotionibus mollia debiliaque emciantur. Cui igitur fieri possit, ut cum ipsa molliora esse eta unt, isque
qui ea rupturus est motum simul tumoremque nactus fit non ficile assiciatur. Balneorum & Diaphoreticorum omnium par omnino est ratio super calefactiones inquit Galenus ijsdem modis quibus & lauacra obsunt, quandoquidem horum vehementia disrumpi venae plerumque possunt. Quanquam vero de ijs sermo est Galeno quibus Haemaptiseos, hoc est sputi sanguinis , periculum imminet, Nihilomin' debet ei' oratio magna plenitudine occupatis generatim accommodari. Verum quid de frictionibus dicemus. Quibus non paucos Plethoricos euacuasse se gloriatur Galenus, cum prae animi ignauia neque purgans medicamentum Mamere auderent, neque venae sectionem
sufferrent λ-nta vis huic praesidio insit ipse testatur. C onstat inquit quod interdu multo