장음표시 사용
311쪽
a hilarit Medicinae professores . Miror equilem iri re satis meo iudicio , expedita , ita rata iter implicitos atque perplexos viros Om- 1do fhcina & eruditione praestantes, urse in-nnitis errorum & difficultatum laqueis eYtricare nullo modo positat , enim vero respon-steant qui Galeni auctoritate persuasi, in hanc opinionem deuenerunt, ut Phlebotomiam ι purgationem simul ab hoc uno indicaci au-lciment: An utrumque morbi magnitudini eadem ratione c5trarium arbitrantur Z li negenta suis principijs deflectunt, tritum enim elli
LeXtra Omnem controuersiam positum, ea mor
bo esse contraria quae ab ipso indicantur. Sinaflirment omne ni tum Medicinam tum Philosophiam peruertunt : quandoquidem aut uni duo contraria, aut duplicem rei simplicis naturam essiciunt : Est: eniim unicus in morbi magnitudine generalis respectus, ratione cu-i' referri ad plura specialia immediate nequit. Nec essingi quicquam potest sitisi praetergressisterminis aliunde petatur indicatio) quod una ex parte venae secessioni , ex altera, purgationidistincte respondeat. Si dicant ambo simul. - indicari, quatenus sub magni remedii genere includuntur, dictum admittam; sed iam necessario consequetur genus illud , hoc est magnum remedium proximiandicari, species . vero mediate & confuse, dandumque intermedium aliquod & specificum indicans, a quo speciatim alterutrum determineis tur Rem paulo clarius explico ut iunio-
312쪽
nendum a pituita, & infestas bilis expurgandarsic & humor sanguineus in corpore modum si excesserit, sanguine vacuare Oportet. En distin fias pro singulorum humorum differentia vacuandi indicationes, Contia enituntur ad uersarii nec palam Afiteri dubitant, ne hanc
interpretationem cogantur admittere, praeter
purgationem & Phlebotomiam nulla esse magna praesidia,& haec ipsa duo, supposita morbi magnitudine perpetuo 'conuenire. Quod si quandoque in validis asseelibus a venae se Rio-one abstinemus, id fieri gratia aut aetatis aut virium. Nil mirum dato uno absurdo , alia sexcentacosequi. Ego quaesierim lubens Vehemetem totius corporis intemperiem sine materia qualis sortasse in summe ab externo frigore perfrigeratis ) magnum morbum esse velint λ concedent opinor maxime cum inde praesens vitae periculum adesse intelliget: Nis, morbos in intemperie negent usquam pro' pria essentia magnos esse, quo casu etiam nolentes admitten saltem propter affectarum . partum usum& praestantiam tales dici posse.
Hoc autem posito, cum contrariorum eade na
sit disciplina, satendum est magnum id praesidium rea quo intpperies illa propulsetur; Quamobrem praeter Phlebotomiam & purgationem etiam alterantia valida sub magni remedii genere collocabuntur, haec enim sola avehementi intemperie indicantur dicent posita, exempli causa sorti intemperie calida,
necessario incalescere sanguinem tumque ad
313쪽
shlebotonaiam recurrendum, quatenus Videi licet ad calefactionem sanguinis vere magnus affectus inducitur. Frustra enim calefacto sanguini praeter alterantia frigida venae sectio- . nem ut communiter solent pragmatici ad hiberem', nisi aliud impelleret: at impelle- re aliud nequit praeter ingruentis morbi ma- Ugni metum: Ergo verum 3c unicum Phlebo- tomise indicans erit magnus morbus. Huic argumeto satis iaciemus paulo inserius: Nile, ipsi si lubet respondeant. Quae sanguinis detractioni,& magno morbo c5munio ZAn san- guis ipse morbus est magnus an morbi cau-' sa λ Si causa. Ergo qui sanguinem demit, morbi causam demit. Si aute per sedc imme- diare attingit causa, ergo per sedc immediatea causa indicatur sanguinis euaeuatio : at secundario dc mediate a morbo. Sin morbum ipsum ex natura sua adoritur si quidem a natura rei petitur indicatio, morbum in sanguine tanquam in subiecto proprio inhaerere fatendum est, quod repugnat
veritati. Praeterea num cancri vicerati us fio; num putridi membri aut magnae carneae molis adnascentis snatam vocant amputatio: mam longae, latae, profundaeque incisiones magna sunt praesidia, magnis, imo extremis, morbis adhibenda ξ QMdni igitur haec, ut venae sectionem, a morbo magno indicari asseruntZDicent raro admodum illa, Phlebotomiam ex se perpetuo conuenire, plerumque tamen
314쪽
OVAESTIO OCTAVA 292 aliunde impediri. Sed haec responsio difficultatem non eximit. Erit enim perpetuo assi- agnanda aliqua diuersitatis ratio propterquam huius potius remedij quam illius delectus
fiat. Falsum praeterea est, quotiescitque morbus magnus irrepserit, tundi venam oportere, infestetur exempli causa vehementi dysenteria quispiam ab humore salso in intestinis stabulante, quis tum Phlebotomiae usus 3 An hunc affectum quod magnus sit, propulsabit Z Quod si vehementi dysenteriae, qua dysenteria est, non magis conseri quam leui, cur ab illa potius indicatur; Dicet aliquis e a doloribus & vigilijs accendi sebrem, cuius praeueniendae gratia, sanguis detrahitur, &sic a suturo 'morbo magno petita erit indicatio. Demus istud, sequetur id quod volumus nempe ab omni morbo, magno Phleboto
iniam non indicari. Quid si concedatur in- ciar. ratio-
dicari quidem ab hac dysenteria venae sectionem, at negetur sustineri a virib' posse haec
enim communis esst fuga, qua se cum Galeno aduersus aliena tela praemuniunt peram mihi rationem explicari, cur hoc eodem in
affectu grauissimis doloribus affligentibus,
continua desidendi cupiditate lacessente, maturo experientium doctorum consilio, nec poenitenda aegrotantium utilitate , sanguis nonnunquam detrahatur. Quandoque etiam non eXimatur, posita aequali utrinque iacultate ' Erit tum sane penitus abrepta diuertendi via, nec non ad antecedentem causam
315쪽
aut alio quam ad virtutem recurrendum
Certum enim est dysenteriam hoc praesidio snon sanari, in qua si quando imperatur, vel plenitudinis gratia, vel certe reuulso nis: Illud praetermitti9 nolim aduersae opinionis fautores curativas indicationes Eum praeseruatiuis manifeste confundere: Vt enim praesentibus morbis curatio, sic imminentibus praecautio adhibetur. Quanaria ergo mente Galenusῖ ne a plenitudine venae sectio- , nis indicationem elici, nullo adhuc praesente morbo fateri cogeretur, ad eum qui futuruS erat curativam indicationem transtulit Nam si verum est praesenti morbo magno. venae se nionem tanquam indicatum praes- dium occurrere, curatiuum certe praesidium fuerit. Quomodo igitur impendentem praeueniet age firmi, nisi una praeseruatiuum esse fateamur, quippe rei praesentis est curatio: . eius autem quod futurum est prouidentia, inquit GalenuS. Erit itaque se nionis venae indicatio tum προφυλακbκ. tum Θε ῬιπευΤιμη , quaviS Vtrobique idem opus 'perficiat, sanguinis scilicet vacuationem. Neque vero cum ad ablationem sanguinis propulsari affectum videmiis' eius idcirco euacuationem curatiuum esse remediu exissimare debemus. Tollitur quip-Pe tum morbus, eo prorsus modo quod ad ablationem causae rescindi ut plurimum es- sectus in externis cernimus. Est itaque pertundendae venae indicatio quocunque modo
316쪽
spectetur praeseruatiua, ergo a morbo per se immediate desumi nequit ; Quisquis autem a causa etiamnum sotietur aut dependet aste ei ipsa remanente profligari non potes , quo casu agendorum indicatio proxime ad causam pertinebit. Quamobrem non video quo mi-nsis a plenitudine tanqua futuri morbi causa, praeseruatiua indicatio immediate desumatur: quod quidem a Galeno, cogente natura rei, passim admittitur, uti probabimus' postea. Denique non est maior ratio cur venit sectionem inter curativa praesidia numeremus quam ea quae sarcotica communiter appellantur, quae proprie dc exacte loquendo ad eam artis Partem quae prouidet referri voluit Galenus. Quemadmodu enim haec humiditates Dccant, sordes expurgant, fouentem caui viceris causam exstirpant , impedimentum curati C-nis amouent, morbum ipsum natura depel
lente: Ita missio sanguinis in febre, exempli causa) nihil amplius effcit quam'praedicta
in cauo ulcere : qtaandoquidem effuso sanguine, remanet etiamnum intemperies alterantibus corrigenda: in quem vitam frigidae potus largior a Galense quandoque impe
Obij ciet quispiam nonnullis ex minione sanguinis cellerrime frigeratis, hoc uno praesidio febrem quodammodo iugulatam: sed quod intemperiem adimit curatiuum est praesidium ; ergo venae sectio sub hoc genere
317쪽
Sanguinis missio inquit Galenus iri coim tinentibus febribus non primum sed ex ac - .cidenti calidam intemperiem sanat. Ad eundem modum & clyster, 3c fomentum ex calido liquore, & cataplasma quod idigerat aut concoquat. Itaque ruit se ipsa huiusmodi argumentatio ; si quidem ea tantum vere & proprie alterantium appellationem merentur, 3c quatenus talia indicantur quae ex se contraria qualitate intemperiem amouent; non quae secundarib dc per accidens. Sic Rhabarbarum temperamento calidum ex accidenti refrigerat dum bilem eua cuat: Sic lenientium plurima humida cum sint, euacuatione corpus exsccant. Sic denique venae sectio ligna foco subtrahir, subtracto pabulo calor igneus adimitur qui eo fouebatur; sub maiore quippe quantitate maior vis est qualitatis, δc intentior actis'.
Tot tantisque ration bus innixi, venae sectionem a morbo magno speciatim indicari constanter negamus.
Nostra ergo sententia est imo ipsius Galeni, si probe examinetur) legitimum genuinum sanguinis euacuationis indicans, esse solam plenitudinem. At venae sellionis indicans esse plenitudinem una cum morbi magnitudine. Plenitudine hic ample & generi ce accipi volo, pro sanguinis redundatia. Circa quod ne ullis in pos erum ambagibus implicemur, sciendum est, pertundi
318쪽
venam duplicem ob causam praecipue; Nimirum vel ut evacuetur sanguis, vel ut in contrarium reuellatur. Vtrobique praeser- uantis solummodo praesidij vim obtinet, at tum solum vere & per se indicatur , cum finguinis minuendi scopus primario offertur. Quod enim magna & expedita sanguinis revulsio sine venae apertione fieri non possit, est, Τῖ συμ βεβικως. Non negamuS tamen utrumque' scopum simul aliquando occurrere: Exemplis rem, si ita lubet, illustremus ex ipsi, Galeno mutuatis : fluat ex naribus copiosus sanguis, sit is in toto corpore mediocris, venam Medicus pertundet, ita suadente Galeno: Non eo tamen animo ut humorem imminuat quem praestaret in corpore retineri, cum&non excedat; sed quoniam aliter fieri commode nequit, ut is ab incepto itinere deflectat, & alio diuertatur, nisi aperta vena e corpore effluat. Iam si eiusmodi Haemorrhagia ex sanguinis copia accidat, duplicem habebit scopum venae per-
tusio, euacuationis quidem, Ut quantitas minuatur: reuulsionis, ut alio impetus reuocetur. Haec secunda intentio non nisi secundario & per accidens missionem sanguinis requirit: Quemadmodum de attemperatione dictum est paulo superius. Animaduerte- dum secundo loco, cum necessario id praeseruatio supponat quod praecaueri debet seiacundum esse futurum, tanqiram finem, ad quem primario eκ agentis intctione dirigitur
319쪽
actio: Idcirco praesidij, quod a causa petitur Idifferentiam ab ipso morbo limitari. Istud exemplo declaro: Ponamus ex plenitudine flgraues uti probabimus) affectus imminere, 'riindicabit quidem plenitudo sanguinis euacuationem, sed non quamlibet, aut quouis lmodo factam , at eam solum quae suturo lmorbo respondeat Magno igitur morbo i
supposito, magnum sit id auxilium quod a lcausa petitur necesse est, ad cuius indicationem simul concurrant & plenitudo, & ma- gnus morbus. Plenitudo ut quae adimi postu- llat; Magnitudo morbi, ut quae auxilii m - lgnitudinem requirit. Sed iam audire mihi videor aduersarios laeta a nobis tela in nostra capita retorquentes, atque ita inferentes. Plenitudo una cum morbi magnitudine Venae isectionem indicat, ex vestra sententia, ergo unum a pluribus indicatur , quod aeque ab- lsurdum est ac illud quod obiiciebatur antea plura scilicet ab uno indicari. Verum hoc casu nihil in conuenit, sunt enim diuersi res--lpectus qui a diuersis oriuntur; A plenitudine i
quidem, sanguinis euacuatio ; a morbo magno magnum remedium; ab utroque com- lplicato, venae se tio quae utrique satisfacit; Plenitudini, ut quae sanguine euacuat morbi lmagnitudini, ut pote quae in magnoiu praesi-s ldiorum censum adscribitur. Sunt enim alia ' lquae sanguinem redundantem euacuant ut lfrictiones, exercitationes, balnea, sed magni tremedii appellationem non ferunt. 'Hanc u
320쪽
Hanc sententiam nullibi non amplexus est Galenus, sed Anta varietate implicatam, ut posteros in dissentientes opiniones pertraXe-iit. Est insignis locus quem a lectoribus notari velim ex libello aduersus Erasistratu iri cap. ubi historiam recitat ab Hippocrate descriptam, qui ad Margei famulini accersitus, iam tremoribus a partu corruptam , venam secare non distulit, quanquam frigidus affectus esset: sed Hippocrates ut ipIemet
latetur occasionem morbi, hoc est multitudinem sanguinis, ante ipsam affectum accumulatam considerauit: Muliercula enim purgamentis quas secundas vocant) non suerat expurgata. Quid clarius 8 Ecce virumque indicant magnus scilicet morbus, per tremores & dolores quae symptomata sunt expresses; Et plenitudo cuius aperte facta coninae- moratio, quae advenae sectionem prudentis simum senem impulere, quamuis reluctari tremor videretur, quem in frigidiorum aD Rehuum censum referunt. Hinc praeceptum
istud in Methodo deducitur: si ijs quae iam dixi, illud quoque adiicias inquit Galenus
nempe quod ipsum qui redundat succu vacuandum esse suadet Hippocrates, alias sanguinis detraetionem adhibebis, cum videlicet is vincit; Alias Pharmacu imperabis quod ad bilem flavam, vel atram, vel pituita educendam vim habeat. Illius interim in omni- bus his non immemor, non esse viceris, qua