장음표시 사용
331쪽
regis , aer, coeteraque id genus antea proposita.
NE longiore orationis serie lectorem plus aequo in re satis facili nulla utiliatate Occupemus rem omnem ex ipsius Galeni placitis definiemus, & paucis. Haec ab ipse in Methodo scripta reperiuntur, sed neq;
virium robur curativa indicatio est, verum ut ita dixerim vitalis, siue quae ad vitae custodiam pertinet, nam neque ut valeamus, neque ut a morbis liberemur ab ea quicquam primum desumimus, sed ut vivamus. Additum es illud primum quoniam secundario virtutis sustentatio & confirmatio ad assectus Curationem reducitur. Ipsa namque auxilia per se morbificas causas exturbare nequeunt, sed naturae opem desiderant,& ferme solum motus principium naturae iniiciunt, reliqua suis ipsa viribus administrat ac perficit, quae si validae sint remediorum violentiam perferunt, Zc bonae ingenitaeque substantiae detractionem facile sustinent, ac aliena excutiunt. Verum non ideo remedium a iacultate indicari putandum est: Nam si constans vis prae
sidium indicat, illud quoque in sanis quoniam
332쪽
constat indicabit. Habes Galeni sententiam a Galeno ipso cumulate propositam. Neque hic opus pluribus, cum de virtutis indic tione praecedenti Aphorismo sit tractatum, nobisque admodum sit exosi repetitio importuna.
ret Galeni studiosus quae causa sit, cur una cum morbo magno pasum in methodo lib. de cur. ratione per venae sectionem dc alibi virtutem is constituat pro vero Phlebotomiae indicante Θ Quaesito satisfacit ipsemet dum ait morbi magnitudinem eum virium robore primos esse scopos , Illud quidem velut quae ficienda sunt indicans, hoc tanquam haud prohibens quod contra indiscare iuniorum Medicorum quidam vocant. Relinquuntur itaque duo solum vera india
cantia ex Galeni mente, magnus nepe modibus, & aetas: Magnum morbum admittimus: de aetate sequens erit quaestio, quam negatia, ue concludemus. Ccetera quae ab ipso proponuntur naturalis habitus, temperies corporis, tempus, regio, vita anteacta, consuetudo, cibus, potus, aer, excreta, retenta, Vere curatiuorum indicantium appellationem haud ferunt; sed prout eandem cum morbo indiscationem subeunt, morbi coindicantia nominantur: ut sub virtutis contemplationem cadunt, correpugnantia. Sunt enim ea proprie coindicantia quae ad indicantium cognitionem assumuntur: Ita ut nec primo nec
per se, sed ait rius, h*c est veri indicantis
333쪽
interuentu suas promant indicationes. Co repugnantia vocantur, quae mediis repugnantibus his quae indicantia postulant opponuntur, suntque vel tanquam contradicentium signa reputanda, vel tanquam causae. Verum circa aerem grauioris quam circa
ccetera nobis dissicultatis auctor fuit Galenus, cum illum proseri tanquam tertium indicans a morbo & viribus distinctum: Neque est quod ad interpretationem mox allatam recurramus a valet illa quidem in coeteris quae ab Aere longo discrimine separat Galenus: Nam coeteras, inquit, materias tum deligere licet, tum sugere, at quam ambiens praestat non licet. An igitur nouum iaciet indicantis praecipui genus, haec necessitast Humanum
certe corpus alterant cibus, potus, eXcreta retenta, somnus, vigilia, motus, quIes, animique pathemata, nec minori necessitate quam aer, si Galeno credimus, & experientiae: qua enim necessitate praesenti coeli statu frui cogimur, pari, ne dicam maiori in reliquis obligamur. Aeris quippe aestuatis ardorem, vel glaciale frigus temperare contrarijs facilius est, eiusdeque iniurias umbra, aqua, igne tegumentis depellere, quam nocuas &deprauatas ciborum, aquarumve qualitates,& mixtiones in symmetriam ac naturae gratiam reuocare. Qi mobrem non naturalia Vocata omnia sneque enim ab eorum censu
aerem exclusum velim sub causaru εc signorum coindicantium, vel correpugnantium
334쪽
genere, iuxta diuersos respe nus collocanda. His ita declaratis indubitata nostra conclu- fio est, plenitudinem cum morbi magnitudine vera sectionis venae indicantia reputanda : Facultatis robur, contraindicas sue permittens, sine quo sepulta vis iacet indicantium. Reliqua annectimus tanquam coindia cantia vel correpugnantia, quorum Ope in morbi, plenitudinis, Sc virtutis accuratiorem cognitionem deuenitur, tanquam per s-gna, vel per causas. Morborum enim alij per alias aetates, regiones, tempora, & vitae genera oriuntur. Varia quoque pro istorum varieta te Ple thorae quantitas & qualitas. Varie avarijs assicitur vis corporis, naturarum quaedam ad aestatem, aliae ad hyemem bene vel male se habent. Ab his itaque illorum notitia 6c distinctio haurienda. Hactenus ex duobus a Galeno propositis indicantibus virtute scilicet, & morbi magnitudine, alterum tantum admisimus, alterum ab ipse praetermissum recepimus nem- plenitudinem. Sequitur nunc tertium explorandum.
335쪽
An aetas sit veram indicans a virtute. distinctum Z
MIrabitur fortasse quispiam nos in re
utilissima ac in praxi frequentissima sic liberε a Galeni placitis desectere: sed ignos.cat quaeso veritatis studioso fidem rationi potius quam auctoritati tribuenti. Eb magis quod si ex Galeni decretis decernenda foret haec quaestio nihil constans ac firmum liceret enuntiare. Nam is palam 8c expressis ve bis passim a propria sententia diuertit, uti aperte propositis aliquot vireb citroque locis demonstrabo. Puerilis quidem aetatis indieationem libro de curandi ratione posuit Galenus a facultatis indicatione separatam: Eandem cantilenam in Methodo & alibi saepe decantauit; ijsdem tamen locis palinodiam cecinit. Ipsam sub temperamento &constitutione corporis libro de curandi
ratione percenseri iam antea retulimus. Hangipsam nono Methodi ab indicantium prim riorum classe penitus remoueri negari non potest. cum enim docuisset indicationes medicatorias a morbo, a temperamento, ab
aere desumi, addidit. Quod si aliae quaedam antea sunt positae vel postea dicentur, omnestamen ex his in partes diductis natae vid buntur
336쪽
buntur : siquidem corporis temperies quae illo tempore fuit quo aegrotare id coepit, quaeque ad inuenienda praesidia est utilis ex natura, aetate, consuetudine, Ac ambiente nos,
aere ortum habet. Temperies igitur priorem quam ipsa aetas in hoc ordine locum habet. : Et inserius, consuetudo inquit unum .mt φ- quiddam eorum est, quae curationis rationem per naturam corporis intercedentem, indicant. Quemadmodum & aetas, si quidem ipsi quoque temperamenti interuentu indicationem praestat, veluti puerorum, quae cum calidam & humidam temperiem habeat iacile digeritur. Quid quod optimi inter Arabas Medici exemplo, qui filio suo trimo venam aperuit, istud praesidij genus, nostro hoc seculo pueris tuto, Zc utiliter adhibemus λ At quid dico Medicit Imo vero naturae beneficio instructi: quando spontanei sanguinis effluxus etiamnu tenellis & lactantibus ductu . naturae prodeunt, optimo suceessu , nulla
ivirium laesione. Quamobrem non tam eua cuatione remoratur puerilis aetas, quam eua
cuationis prosusam quantitatem. Cum enim calido & humido si temperamento , habitu molli, substantia tenui,& fluxili, haec continuo defluxu per halitum evanescit: cui si larga euacuatione amplius detrahas, labefactatae concident vires, quas alioqui validas in pue-xis admittimus: sed quales in morbi pro gressu sit turae sint attendi debet.
Id quod eleganter ut omnia Cicero Me
337쪽
Glia. ιι Unox uix, cuius haec sunt vere aurea.
, .a, , Antiqui primam ultimamque aetatem susti- nere hoc praesidij genus non posse indicabat,
persuaserantque sibi mulierem grauidam quae ita curata esset aborsum esse faetura: Eouea vero usus ostendit nihil ex his esse perpetuum, aliasque potiones adhibendas este, ad quas curantis dirigi consiliu debeat. Interest enim non quae aetas sit, neque quid in corpore intus geratur, sed quae vires tint; firmus puer, robustus senex,& grauida mulier valens tuto curatur. Et paulo post sed aestimandae vises, dc ex aetate 8c conceptione colligendu possit necue superesse quod vel puerum , ves senem, vel in una muliere duo corpora simul sustineat. Ecce quam praeclare manifesta ratione fretus & experientia, veterum decretae medio sustulit. Distinetione adhibita conciliare Galenum se quidam putant, dum in- , quiunt, de larga tantum euacuatione ipsum
loqui voluisse, quae priscis illis familiaris fuit:
Parcam autem aut moderatam non exclusisse,
quam palam est aetati puerili conuenire. Verum qui ita sentiunt, duplici errore sese
grauiter implicant. Primum enim euacuationis indicans , cum quantitatis indicante confundunt, cum aliud sit quaerere , Vtrum venae sectio pueris tuto administrari queat; aliud qua quantitate. Praeterea Galenu ipsum deprauate omnino ac praeter intentum proprium explicant; Nullus enim dubio locus esse potest quin Galenus pueriles annos insta
338쪽
decimum quartum ab hoc remedio secluserit: Qua aetate praetergresIa, imperante morbi magnitudine, cum sanguinis copia cnota interim multitudinis indicationem hic inserij consentiente regione, constitutione tempo-xi & tempestate, puerique natura, sanguin Ra minui permittit, ita tamen mensuram definiat ad summu uncias nouem, tot enim Tryblium siue Cotyla continebat dc haec qui dem quantitas tanta non est, quantam illi -..Ierunt , non summa, at mediocris, quae hoc 'ostro tepore quo in detrahetia sanguinis portione longe parciores sumus) posito simili casu prudenter decerni, & commode tole
tari posset. Iam si verum est quod illi sentiunt, quidni ut puberibus suam, pari quoq;
ratione propriam Ac determinatam minoribus natu quantitatem definiuit Galenus3Addo quod alio se torqueri non sinuar, haec Verba, tria sunt qhae secandae venae agnitionem continent, morbi magnitudo, aut praesens, aut imminens, aetas florens, & virium robur. Et inserius. Ex morbo, aetate, dc viribus minuendus esse sanguis colligitur; At vacuationis quantitas non ex ipsis modo, sed ex ali is deprehenditur. AEtatem procul dubio tanquam euacuationis Sc quantitatis indicans assignat, hoc ill i negent prorsus necesse est, si interpretationem suam constare velint. At objecerit illorum sorte quisi iam haec quae apud Galenum scripta reperimus; .ssitas
est veluti accidens quoddam, quod prohibe- V 2
nepersis. mus. c. U. I. lib. de pondermensuris.
339쪽
di integram etiacuationem vim habet; Neq; enim pueri, neque senes sine noxa tolerant, quibus verbis non evacuationem simpliciter, sed integram dumtaxat, hoc esst uberem &copiosam in pueris dehortatur.
Verum huic satisfactum iri arbitror, si
intelligat consequentium explicationem ex praecedentibus pendere. Cum itaque antea citatis locis pueros infra decimum quartum annum ab omni euacuatione sanguinis, quae fit vena secta, eliminarit: Existimandum plane es , de natu maioribus solummodo hic orationem institui. Hi siquidem missionem su)guinis perserunt, quamquam non integram, at mediocrem saltem, nouem scilicet unciarum ad summum, qualis praefato loco praefigitur. Eadem plane ratione intelligendus est Galenus V. Methodi, cum aut sanguinem in synocho ubi valida virtus subest, & permittit aetas, ad desectum animi inittendum: sin horum alterum non satis respondeat, tu-tips esse quantum satis visum fuerit initio detrahere quod definit, iteratione supplere. Haec inquam in ea solum aetate locum habent quae
ad huiusmodi praesidij genus ex doctoris mente & principijs admittitur. Et hoc indicat
vox satis, quanquam enim detractionem sanguinis approbat Galenus, ab anno decimo quarto, qui pubertatis est tempus in masculis, integrae tamen, & usque ad Lypothymiam perserendae, non satis valida fuerit haec aetas. Dices de pueris tantum in obiectione sermone
340쪽
esse , nos de puberibus respondere, quorum aetas a puerili communiter a Medicis separatur. Sed causam praescindunt huic instantiae quae ex Galeno in selutione protulimus , nimirum pueros , cum decimum quartum aΠ- num attigerint, a venae sectione moderata
non offendi. Ex quo patet puerilem aetatem in Galeni doctrina etiam ad pubertatem extendi, & ipsam pubertatem suis finibus lata significatione concludere. Si cui tamen ΠΟ-sfra haec interpretatio displicebit: Dicemus primo ad Gloconem cap. I . Partita quidem& sensim facta euacuationem sanguinis etiam intueris infra pubertatem non improbari; At non eam protinus ex hac auctoritate decernendam, quam vena secta molimur, sed quam ipsemet Galenus definit his verbis.
Hosce omnes non semel, neque ex toto
sed palatim euacuari dicet, inedijs, stichionibus, clysteribus mollibus,humectantibusque, de Cataplasmatis, & balneis. Quaeres, quorsum puerilem aetatem, uti &senilem ad vires non retulit 3 Respondet ipse senectuti robur inesse nusquam posse, secus omnino pueris. Horum tamen substantiam facillime digeri atque dissipari, proprerea quod omnium est humidissima puerilis aetas, nulla vero frigidior, quo minus vacuantis praesidij eget, cum habeat ex seipsa unde naturaliter vacuetur, ut quae tenella δc inconspicuae transpirationi undequaque obuia. Sed cur non eadem ratione, calido &