장음표시 사용
521쪽
tima die intempestiuὲ coenavit, 3c mortua . .
est. Apollonii quoque meminit in Epidemijs-j.
noster Hippocrates, qui post intempestiuum eo . t . aquae potum, & bubulae esum exiguo primum calore Obsessus decubuit, deinde cum lacte usus fuisset ouino, & caprino , doctis crudisque, copiose& vi ictu malo, exacerbata febre, deteriora sequuta omnia, ac tandem quarto dc trigesimo interiit. Sed praua haec vivendi forma, sanis etiam oc robustis parum tuta suerit, multo miniis aegro iam & debili corpore approbanda. Philistae ibidem pe censetur miser exitus. Qui capitis dolore Parae a. iam diu & veterno amictatus, continuas sibi febres poculis adsciuit, moxque quinto summa luce animam est auit. Exstinctum praeterea quendam die sedecima legimus, qui postquam calescens coenasset & potassee la gius,'noctu acuta febre correptus est, de horum altero loquitur fortasse Fuchsius: ne ter tamen ex intempestiuo solum victu hoc se est, extra tempus sempto sed ambo exuberiore potu Zc alimento mortem sibi consciuere, neque si ex intempestiua dumtaxat coena malum prodi, siet, in nos procederet argumentum, intempestiuum enim cibum nos una cum Fuchso improbamus. quanquam de ipse in praesenti, uti neque Hippo crates, disceptamus λ Nisi sortὲ intempestiui nomine uberiorem intelligat Fuchsus, hanc enim significationem generice sumpta illa
dii uo admixtiti Clarius tamen de distinctius
522쪽
commentatori loquendum fuit. Non aliud quicquam concludunt obieetierationes quam auctores allegati. Nam si plusculum concesseris, non ita suo ab opere auocatur natura, quin concoqui perseete morbus queat,& tandem superari,'at retardetur coctio, quid incomodi Zmodb ne quid grauidspatiatur aeger: sanetur tardius, modo securitis. Non enim morbum grauiter exacuit aut symptomata, paulo plenior cibus.
Ea scilicet copia ingestus quae a calore ferri possit δc digeri, quam sane haud obscuris coniecturis praescripserit Medicus rationalis dc prudens: at cause inquiunt) malignitatem non obtundit, auget potius materia addita: negamus: QMd magis est facultatum principum virtutem mirifice recreat, dc refouet, qua re cillata, perniciosissimi hostis insultus, quantumlibet malignus valentius propulsatur. Huius rei fidem facit testis omni exceptione maior Galenus. Qui in peste illa diuturna sortiores qui vim sibi ipsis asserentes cibum oblatum assumpserunt, omnes sere sit perstites suisse asserit. Galeni testimonio, dc propria fortasse experientia doctus Avicennas auctor est, peste correptos, duri pro virili se se ad cibos inuitant, a morte plerumque vindicari. Amborum auctoritatem sequuti posteriores Medici pestilentia detentos ad cibaria cogendos mouent. At quor iam in singulis immoror' rata haec apud me conclusio. Febrilem calo-
523쪽
rem aeque imo amplius quam tenuis moderatur victus paulo plenior, qualitate stigidus dc humidus : Exhaustam ab ardore febrili corporis humiditatem humore alimentitio instaurat, eademque Opera naturae robur excitat de restituit, nullo insigni detrimento, nullo ignei caloris incremento. Laudabili succo replet inanita vasa, cuius benefica permixtione, maligni humoris venen ta qualitas attemperatur & cohibetur. Seruato semper eo quem diximus quantitatis
modo. inde emergent excrementa, tantum negotium non facessent, ut purgante medicamento debeant extrudi, sed aluo per se non respondente, satis fuerit quae in primis occurrent viJs, blando humectante & refrigerante si ita res exiget clystere subduxisse, si quid reliquum erit, aut altius impactum prodeuntibus coctionis indiciis una
cum morbifica materia tuto expurgabitur. Productum extremo loco sanorum exe plume re nostra est, cum certum sit a paulo uberiore cibo, quam a tenui, multo minus Offendi eos qui prospera sanitate perfruuntur. Si quid probat aduersa ratio, nos nihil c5- mouet. Procedit solummodo in helluones, qui potionibus ac eduliis se se penitus ingurgitant, quorum nihilominus quaplurimi ad decrepitam perueniant aetatem, hincvulgaris paraemia, plures ebriosi, quam Medici tenes. Dices cum Fonseca, potiole indicatio-
524쪽
nem a morbo sumi ita acutis ad victum eximendu, quam a viribus ad exhibendu, ergo satius esse ad tenuem quam ad pleniorem propendere. Antecedes admittimus, quam ob causam. dum paulo pleniore cibu imperamus in tenuis victus terminis proxime subsistimus: QMd si quando ab ijs recedimus logius, Umgenti utilitati seruimus. Possumus aliter distinctione adhibita satisfacere, si dicam'. virtute in se speetitia si usque ad morbi exitum,
cum exae a victus ratione sufficiat morbi indicatione non euertere: respectu tamen errorum qui plerumque comittuntur expoLcere aliquid, ne grauius ipsa lacessita, duplicique onere pressa, succumbat. Maneat itaque firma ac indubitata haec sepius repetita concluso, tutilis &con siillius sore, si in paulo pleniorem, quam in
tenuem vietum perpetuo seramur, quoniam is magna ex parte ab erroribus est tutior.
Quanquam tenuem non recusamus, imo v
ro ipsum alteri in acutis affectibus anteferendum putamus, dummodo ea prudentia& consilio imperetur, ut vires collabi sun- .ditus non sinat, neque substantiam corporis abserberi. Eaque sellicitudine componantur externa omnia, nullum ut deli stum penitus
admittatur. Illud in nostra situ est industria. Istud ministrorum, muliercularumque imprudentiae, & voculis importunis subiacet, ac caecae libidini aegrotorum, quibus omni-
525쪽
bus & salutem aegrotantis credere, & propriam existimationem ultro exponere vix Medici prudentis aestimarim; quamobren paulo pleniore alimonia aduersus errores gri praemuniantur.
526쪽
Ad extremos autem mombos eXtrema ad amussim remedia optima. Commentari-
DIxerat Aphorismo quarto diuinus
senex, extreme tenuem victum periculo non Vacare, Vnde arrepta occasione arbitrati fortasse misi e non ulli, eiusmodi vivendi ratione uti tutumnusquam fore, eius proinde contrarium in sequenti Aphorismo particulatim edocet, praemissis nunc generali praecepto, ex quo illud alterum deducitur. Monet itaque in praesenti quibuscunque extremis morbis extremas in uniuersum medicationes conuenire, siue Pharmacia, siue Diaeta, siue Chirurgica operatione simul, aut seorsim procedendu siit:
Haec enim omnia Θεωπειας nomen recepta
527쪽
APHORISMVS SEXTUS, soscepta significatione coprei adit. Huius
praecepti Veritas, quo clarius elucescat quattuor examinabimus sequenti capite proponenda.
BReuis hic Aphorismus non pauca suo
ambitu includit: Nos illius terminos quae risi quatuor quibusdam veluti septis .rcumsicribemus. Primum erit, quid sis extremms morbus, or quae illius species' ALterum quid sis extremum remedium, o quae ipsius disserentia' Tertium virum exintremis morbis extrema dumtaxat sint a Lhenda remedia. Denique virum fortius a debiliore pati possit' His tota Aphorismi doctrina continetur quorum per se ratio ma- e . Ergo ad primum veniamin.
md sit extremm morbus, s qua illius spectust
M Orbos extremos vocat Gale S, Ultra quos non sunt alii, hoc est qui suo in genere grauissimi sunt. Quae quidem descriptio ne quam dissicultatem pariat, nota-
528쪽
dum est magnum & summum esse comparata, quae sola maioris aut minoris ratione differunt, ex quo sequitur morbum etiam magnum ab extremo non alia ratione dis. crepare. Quemadmodu Igitur magno morbo
addita huiusmodi differentia summum constituit, ut aliud nihil si morbus extremus quam extreme magnus, pari modo si hane ipsam magni morbi definitioni adiunxeris, extremi definitionem habebis absolutam. Magnum morbum definiuimus in superioribus eum qui magnam vim possidet, &grauiter affligit infestatque corpus, itavi de salute sua periclitetur, Ex hac itaque definitione morbi extremi definitionem ita conficimus, Extremus morbus est, qui summam vim possidet. Estque summe periculosus. Clariora sunt ista quam ut diligentiori explicatione indigeant, tria tamen interim animaduerti velim: Primum est extremi nomine non eum solum intelligi qui praesensesso quem actu vocant, verum etiam qui inpotentia proxima, veluti ex Hippocratis dc& Galeni doctrina prius demonstratum fuit, cum de magni morbi indicatione ageremuS. Huius gratia Athleticum habitum insigni
sanguinis euacuatione minuimus, Et morbis turgentibus etiamnu incipientibus statim initio valentissimum medicamentum propinamus. Ait rum animaduersione dignum est differre morbum extremum ab exactὸ peracuto, eo modo quo magnus discrepat
529쪽
ab acuto. Nimirum tanquam genus & speciem magnus est quisquis acutus est: Extremus est quisquis exae e peracutus ; at non
vice versa: Acutus enim & peruulus, praeter magnitudinem motus etiam celeritatem includunt: uti luculenter antea, contra Argenterium disputatum fuit. In cuius sententiam deduci fortasse potuisset aliquis ins pe sto Galeni in nostrum Aphorismum commentario, in quo solius peracuti mentionem facit. Quasi idem omnino esse autumet extremum & peracutum, verum Hippocratem ipsum sequutus, generale praeceptum particulari eorum morborum confirmauit exemplo, quorum gratia potissimum instituta videbatur oratio. Postquam enim ab Hippocrate dictum est. Morbis in uniuersum extremam conuenire medicationem, subiungitur illicd morbis idcirco peracutis, quoniam protinus extremos labores habent summe tenui vi stu utendum esse. Quamobrem doctissimo Fernelio assentiri non possium quem alias tanquam summun Galliae atque adeo uniueris Medicinae decus veneror Sc admiror dum extremis morbis, ideo extrema remedia diligentissime putat
applicanda, quod praecipites sint& acerrimi, ut Apoplexia, quique breui oppressuri sint
vires, atque calorem extineturi. Repertu turenim inter extremos non pauci qui in longam temporum seriem protrahuntur. Aniniaduertendum tertio non eundem
530쪽
esse morbum extremum dc desperatum. Distinctionem utriusque petimus ex postremis verbis in definitione positis. Extremus sane graqissimis periculis est obsitus, plenus in ipso terroris exitus, at quantuscUΠ-que tandem est metus, dubia saltem futuri boni expectatione recreatur. Desperato nulla spes affulget recuperandae salutis. Priori non sunt deneganda remedia, imo oro summis
machinis, omni tum contentione decertandum, tentanda etiam extrema. Huius ne
suscipi eda quidem curatio, sed absistere cum ea praedictione conuenit, qualisnam scilicet morbi sit futurus euentus. Si quidem imprudentis consilij fuerit apud vulgum infamare
praesidia, quae multis sanitatem attulerunt. Haec circa morbi quid itatem. Non alia modo Uia in disquirendis extremi morbi speciebus progrediendum est, quot enim magni morbi disserentias percensuimus, totide eX- tremi sunt admittendae. Diximus triplicem ob causam magnum morbum appellari, vel propter suam essentiam, quando videlicet natura sua talis est, cuius generis sunt acuti omnes. Vel propter affectae partis dignitatem & praestantiam ς m ob causam quantumlibet exigua cordis vulnera in magὶs affectibus computantur, id quod de fracturis capitis quantumvis leuibus praefici communiter sentiant. vel denique propter causarum& symptomatum vehementiam, ut puta dolores, vigilias insignes, principum functio-