장음표시 사용
551쪽
- uVAESTIO TERTIA. me dissoluuntur, parcius id genus praesidia
His ita constitutis depulsa tandem omni caligine assiilget huic quaestis limpidissimum
veritatis iubar. Cogente videlicet necessitate modo caetera Consentiant summis ex-- quis th remedijs intrepidε utendum. Praestat enim nonnullo virium dispendio morbum discutere quam sinere, ut nullo subsidio uniuersae vires mox collabantur & concidant. Sin protractior est affectus, aut inuenitur aliquid quod prohibeat in blandioribus aliquato tutius,& iucunditas versamur, quanquam fortasse quandoque non utilius. Curationem quidem hac Methodo semel repente, ac uniuersim non assequemur: Ve-xum sat citb, si sat bene : iteratum leue remedium, finem optatum tandem proferer, Ac fortioris affectum usu crebriore adaequabit. Id quod Phlebotomiae purgationis,
nutritionisque exemplo declarari potest. Quisquis enim largam sanguinis vacuationem simul ac semel perferre nequit, aut purgationem vehementem , aut copiosus alimentum, ei quantum vires ferunt detrahimus aut reponimus Postmodum quod defuit iteratione supplemus, quam procedendi viam per Epicras m vocant. Verum circa alterantia oboritur non praetereunda difficultas. Ex argumento pro affirmativa parte obieeto, in quo ex auctoritate Aristo
telis vulso a Philosophis dc Medicis recep-
552쪽
ta colligitur, debilius in sortius nullam exercre actionem, quoniam ex proportione maioris inequalitatis proficiscitur actio. stio ergo est utrum inteperiem V. g. Vzquatuor quae inferioris sunt ordinis, puta duorum gradium medicamenta iterata, pos sint ad iustam Symmetriam reuocare hanc in sequenti aperiemus. Caetera argumenta ultro citroque proposita ex laetis antea fundamentis nullo negotio refelluntur, aut salte conciliantur. Nunc ad praefatam quaestionem.
Virum fortius a debiliore pati
AD huius quaesiti solutionem sciendum
est necestariam esse in omni a monereaetionem, dummodo requisitae ad veram δε or o Loditiones supponatur λQuicquid'. . . . Calefacit, frigefit; & quod frigefacit, calefit - ρ. inquit Aristoteles idem etiam Galenus sua Libra de auctoritate confirmauit: sed quid ex alio- 'placitis dimicamus, cum nostras tutetur partes, magistra rerum experientiat Feruentis aquae seruorem compescit immista tepia' da, quanquam haec permixtione plurimum incalescit. In calentem ollam frigidum liquorem
553쪽
inieceris 1enties immutatam utriusque qualitatem, in frigidam iniecta candentis chalibis lamina aquam calefacit, suo calore ab aqua vicissim retuso, Aetiuarum qualitatum exempla proponimus, quoniam minus euidens passiuarum est actio, quas proinde passiuas nuncupam'. Qxxanquam in ipsis quoque inuenitur reactio. Dicet aliquis refrigerari chalibem per accidens ab humiditate aquae uti Neritensis somniauit, 'si vero ab humiditate frigus inducatur, qua in aqua seruente cum intentissimo calore subsistere cernimus. Quid si contrarium supponamus ab aqua nimirum feruida calefieri chalibem vicitumque illam a frigido chalibe refrigari
Anne tum refrigerationem in siccitatem referemus 3 Quidni potius frigori ut poteactivae qualitati, quae per se & directae, in
contrarium calorem agit, illam actionem tribuemus Dices a quo ergo chalibis ardentis seruor compescitur, si in seruentem 'aquam is deuoluaturi Non iam a frigore quod nullum in aqua persentitur, non ab aquae calore, non enim calorem destruit calor. Ergo ab humiditate. Respondeo conceptum in candente
chalide ignem ab aqua sesicari & extingui, ichalibis vero calorem ad eum ipsum gradum reuocari, qui in aqua est, mutuoq; coflictu, aquae calore a chalibis seruore intendi per se: qua in actione manifesta apparet reactio. Haec porro reactio in agentibus inaequalibus ,
554쪽
non rninus quam aequalibus ipso sensu dignos cituri si enim aequali copia & recessu conferantur inter se agentia, ex mutua quasi colluctatione moderatio quaedam orietur: sic frigidae calidaque permixtio aequalis, tepiditatem parit. Sin alterum altero sit in fimmius, penes validius erit victoria ; Ita tamen ut eius vis non nihil inse1gaturcotrarq aetione. Vt patet exemplo tepidae, aut paucae frigidae in maximum calidae lebetem iniectae. In hac tamen inaequalitate proportionem seruari necesse est. Non enim si in Aineos se
naces insit ierit formica id quod de Empedo
cle scriptum comperimus aut in ingentem aquae feruidissimae lebetem musca iu uolarit, alterutrius qualitas tantillum i imminuetur. Requiritur quippe ad actionem Physicam determinata quantitas, quae ne ab oculatissimo quidem naturae contemplatore certis explicari potest. Praeter quantitatem n Utuus quoque contactus tam ad reactionem, quam ad Physicam omnem actionem est necessarius, contactus inquam) saltem virtutis sunt enim omnia natura constantia limitatae virtutis, certis proinde spatijs, tanquam terminis 3c limitibus circumscripta, quos activitatis sphaeram vocant. Si ergo ponatur agens bi
pedale frigidum, ut sex,& passiim semipe
dale calidum, ut unum, aut contra, in summa distantia ad quam pertingere vis sortia oris agentis potest, nulla sequetur reactio.
555쪽
Noli enim ad tantum interuallu feretur virtus patientis. Sed neque his bene constitutis illico reactio succedet, nisi agens & patiens materiem communem simi sortita.
Quid enim ab his inferioribus patiuntur ecelestes globi ' Quid a materialibus imma- terialiat Denique secundum easdem qualitates fit reactio, dum enim a calore frigus remouetur vicissim a frigore calor repatitur. Itaque quod calefacit, refrigeratur ab eo quod calefit. Illa quae securi dum diuersas fit qualitates, reactio proprie censeri non debet, ut--
falsi arbitratus est Calculator. A terra eX- de gen. a-empli gratia supponamus refrigerari aerem, n/macc I. Sc ab aere terram humectari; Duae tum erunt
adtiones realiter distinctae. Idem existimandum est si diuersae partes agentes statuantur sit ferrum v. g. in uno extremo calidissimum, in altero frigidum, ab eo pati poterit ferri frigus, in quod aget calor. ed hae quoque diuersae distinctaeque erunt actiones. His' ita praefatis pensu absoluamus. Quaesitum suit qui fueri possit via medicamento verbi causa frigido, ut Unum, intemperies calida trium quatuorve gradium prOpellatur Z Respodemus positis omnibus conditionibus tuto id dc iucunde, posse fieri, quamuis non aeque cito, ac si paribus qualitatibus contraria decertarent. Modum huiusmodi actionis explico. Prima concertatione, refrigerantis apoZematis virtus a ca- , lore extraneo euincitur, ita t*men ut pror-
556쪽
sus irrita ac inutilis non fuerit eius exhibitio, quanquam ita obscurus sortasse usus, Ut nihil penitus essecisse videatur. Primo ergo congressu retusa. aliquantulum morbi qualitas, Pergit interim Medicus eidemque remedio iterum insistit. Hoc altero conflictu aliquid amplius promouet quam priore, dubio tamen & adhuc incognito effectu, Tertio idipsu iterato propinatur, vel aliud aequalis facti Italis non enim barbitonsorum, aut imperitorum more, si recha ratione gerenti
omnia, ex ratione non succedat, transeundum ad alias indicationes stante eo quod ab initio visum fuit) tertio hoc apogemate debilitatur, at aliquanto magis, quam praecedentibus febrilis ardor : victis nempe iam aliquot caloris gradibus, contrarij vis potetior. rto, quinto & sequentibus si eousque progrediendum sit) medicamenti actio sensibus iam euidester innotescit. Mantoque vi tertiis procedimus, tanto magis de intemperie deperit, dum tandem nihil omnino stre liqui. Non absimili ratione duru quantumvis lapidem crebris i stibus guttula mollis excavat. Et ab alimentis quae nostrae Libstantiae reparandae, non demoliendae mec Nparata, pati proinde non agere dicuntur ab alimentis inquam fractus tandem
atque enervatus naturalis calor tepore elanguescit totusque consumitur ; Quin ipsam ab alimentis mutari substantiam manifeste conuincit quae adiuersis edulijs accidit --
557쪽
Non enim quia assimilari ac mutari nutrimenti est pallio, non potest id quod patitur vicissim aliquid tamusi minimum in id
quod agit facere. Durissim. ferri, de acutilii- mi, mollissima secand arne, tandem acies
retunditur. Quamobrem concludendum agentia omnia multo etiam passis valentiora, mutuo
ab ipsis repati aliquid. Passionis tamen primordia in humanos sensus nomine cadunt, neque ante dignoscitur reactio quam magna ex parte absolutus sit effectus. Dices ex his priorem difficultatem noni praescindi, neque assignari proportionis inaequalitatem quae inueniri ex parte rei agentis debet, cui suppar sit quod repatitur neceL se est. Respondeo praedictam intemperiem remedio validiorem esse si comparantur gradus inter se ambarum qualitatum, hoc est caloris Ac frigoris , reuera enim ex suppositis frigori praepollet calor: calori proinde
a stionem tribuimus. Dico clarius intemperie calidam ut tria. si eum medicamento frigido ut unum conseratur hoc ipso esse fortiorem , atque Ut talis est in medicamentum agere. Verum si
utramque qualitatε seorsim spectemus, calidum videlicet ut agit, frigidum ut reagit, apparebit utrinque inaequalitas. Quemadmodum calidius est coa pus medicamento,
558쪽
sic medicamentum vicissim corpore frigidius. Vt ergo in medicamentum frigidum agit corpus calidum tanquam medicamento calidius , sic vice verse ab eo repatitur tanquam
frigidiore. Hanc dimcultatem prosequemur, alias sorte uberius inque ex professo istud quantum ad praesens institutum satis esto. Hactenus ergo quid extremum remedium appellemus , 5c quatenus hoc illi applicari
oporteat explicuimus : nunc ab uniuersali theoremate ad particularia una cum Hippocrate Orationem tranaferamus.
559쪽
acutus est, statim extremos labores habet, & extreme tenuissimo uti victu necesse est. Quando Vero non, sed alere plenius licet, tantum indulgedum est, quanto morbus iue rit extremis leuior.
Commentarius. TTIc Aphorismus manifeste' insertur
simul iunctis integrum conficias Syllogismum licebit, cuius maior propoἱitio Li
560쪽
APHORISMUS SEPTIMUS uniuersali Theoremate cotinetur, prius 1 nobis explicato: Minor re quae ex his deducitur conclusio, in praeienti proponitur hunc in modum. Extremis morbis extremae sunt ma- dicationes adhibendae, morbus peracutus est extremus. Extremam itaque medicationem, & per consequenS extre-
me' tenuissimum victum exigita Aphoristicae quide breuitatis gratia, minor non propositae probata fuit, probata sin quam) ab extremi. morbi descriptione ; Nam si extremus is dicendus est morbus, qui statim extremos habet labores, cum huiusmodi sit peracutus, Vere' extremus censeri debet. Conclusionis etiam loco,s quoniam de victu solummodo agere ipsi intentum fuit J consequentiam particularem, ex Vniuersali illa, quae maiori propositioni respondebat, deduxit. Hanc porro illatione fieri ex intentione Hippocratis docet collectiva & rationalis illa particula ὀ- sermoni addita: Qiram miror a Fuchsio, Verborum, tum alias, tum hoc ipso commentario censore atque Aristarcho exactissimo, in expositione praetermissam : nisi pro