장음표시 사용
561쪽
AI HORISMUS SEPTIMVS s oest, fitaque J paucis immutatis sit le
Praesens ergo Aphorismus quod in
uniuersum de quacunque medicatione in priore enunciatum fuit, vivendi rationi speciatirn applicat. Duoque in se continet documenta: Primum est peracutis morbis extreme' tenuissimum Victum conuenire. Alterum quod ex primo sequitur, quanto morbus distat longius a peracuto seu extremo, tan- . tum etiam a tenuitate victus declinan
Rationem prioris duplicem proseri
Galenus symptomatum videlicet magnitudinem, & morbificae materiae coctioncm. Nam & grauiora incendia concitat ingestus cibus, caeteraque accidentia vehementer exasperat: & naturam ad sui concoctionem distrahit. duo incommoda tanto minus pertimescenda sunt, quanto magis ab
extremis morbus est dissitus. Vtriusque ratio ab ipsa indicationis natura depromi potest. Siquidem morbus ex se se praesidia exposcit, alimenta reij cit: igitur qui validus est valide'; qui extrem', cxtrenae' tum remedia postulat, tum victus indicationi repugnat & contra.
562쪽
s i APHORISMUS SEPTIMUS dicit. Ex consequenti quo infirmior is 'est & leuior, utrumque tanto minus praestat, quanto ab extremis est remotior : supponendae interim locorum, temporum, aetatiS. temperamenti, habitus, caeteraeque id genus circumstan
Haec quo ad Aphorismi sensum, iamnunc singula verba expendamus.
Occurrit in primis Vox κατοξυ hoc est, peracutum. Circa quam sciendum est duplicem peracuti differentia vulgo assignari s uti non multo ante docuim' peracutorum enim nonnulli se primo terminantur die, caeteri quarto: Hos exacte' peracutos vocant, illos simpliciter & non exacte' s De exquisite pero acutis hic sermonem esse palam fit ex ea victus forma quam ipsiis accomodat, extremes scilicet tenuissima, seu hoc est omnimoda inedia, quae solis ex. quisite' peracutis quadrat. Melicrati
quidem usum s quem simpliciter peracutis affectibus concedimus i tenuissimam diaetam appellamuS, non tamen exquisite' siue extreme'. Hinc consequitur vocem α G,α id est statim, ultra peracutorum exacte' terminum non
porrigi, puta quaternum diem aut ad
563쪽
Ap HORISMVS SEPTIMUS, 1 a summum quinum, ad quem illi quandoque protenduntur, unius enim diei adiunctio diuersiam acutorum differentiam non parit: Id quod tacite' innuit Galenus noster, dum inquit per statim intelligendum circiter primos quatuor dies aut paulo post. Modo quid per πονους hoc est cxtremos labores significetur, docet
in commento Galenus: Et nos in controuersi js communes apud Hippocratem, caeterosque post illum Medicos huius dictionis usus perquiremus, quoniam in his Aphorismis frequenter inuenitur, nec eadem ubique significatione. Vltimo loco dissicultatem facit illa particula διαι lG, quae idem sonat ac διαιlαν hoc est plenius
cibare. Et ambae, quemadmodum ex vinominis idem prorsus indicant, eodem
quoque modo hic & Aphorismo decimo huius sectionis sunt accipiendae, non quidem simpliciter quasi existimemus diuinum senem pleniorem simpliciter victu in acutis affectibus probasse,
sed facta cum extrema diaeta compara, tione, cuius respectu caeterae vivendi rationes pleniores, hoc est minus tenues appellantur.
564쪽
Totidem quot praecedem quaestionibuι
concluditur hic t horismus, nonnulla supponit , quaedam etiam proponit, in praecedentibus satis declarata ; Communis sit quippe cum explicatis quatuor Aphorismis de mictu tractatio, sed magis quam in eo qui immediate' praecedit particularis. Nam peracutos morbos pro exemplo allegat, in quibus cum satim Φrgeant extremi labores , satim victu tenuissimo utendum, colligit; t e varium est laboris nomen apud Hippocratem , quid ergo hic alibi significet primum inuestigamin. iacteram dubitationem mouet vox satim , quae ab initio suadet ad extrema me-niendum, cum tamen a leuioribus plerique inchoandum putent. Ultima quaesis uniuersali doctoris inten-- tioni reseondet, decidit, utrum omni se sit extremo morbo conueniat victus tenisis in ' Iam in arenam defiendamus.
565쪽
s md jejν.: id est labor significethse s alibi apud Vippo
Voniam passi in apud Hippocratem, atque in his potissamum Aphorismis
huiu1ce dictionis fit mentio, nequam in pO- 1lerum difficultatem pariat, in iuniorum gratiam quam vim ipsa habeat, hinc inde conquirere operae pretium putaui. Qua in parte unicum Galenum interpretem πολ- άίαξιον instar omnium, in consilium adhibui. Πονος igitur idem quandoque sonat quod hoc est noxa, nam πονον ποιῶν laborem sacere, ώφελε ν iuuare, usiirpauit tanquam Antitheta. Hoc significatu obscurum alioqui illum Hippocratis textum explicat Galenus, ubi sc habetur; Calidiori comestum, inllis refrigeratio, exterius labor, sole, igne, veste, aestiuo tempore. Vbi illos reprehendit qui laboris nomine illic exercitia 'interpretabantur. Ualde calidae naturae inquit refrigeratione & aquae potu c5ducere dicebat Hippocrates, dc praeterea quiescere, hoc est a vehementioribus exercitationibus abstinere, quo pacto igitur hoc loco exer-
566쪽
1 1 APHORISMUS SEPTIM . citari iubet λ pacto in sole & ad ignem
calefierit Et quae sequuntur. Tum inferius propriam mentem aperiens, ita concludit: Tota ergo narratio talis fuerit, calidiori corpori per cibos ac potus interius refrigeratio Conueniens, noxa vero caliditas exteriora sole, igne ,& tempore aestiuo, ac vestimenti S, a quibus omnibus arida caliditas significatur. Nonnulli eodem sensil textum illum praecedente obscuriorem exponi volunt. Labor articulis & carnibus: Cibus, somnus visceribus, tantam obscuritatem affert huiusce nominis aequivocatio: sed haec istitis est vera interpretatio, si Galeno credimus: Exercitatio quidem articulis & carnibus utilitatem praebet, cibus vero, & somnus, visceribus. Alias pro essectu& potissmu pro dolorifico ponitur, id est causa symptomate, aut morbo cum dolore coniunetis. Ita in Aphorismis, qui aliqua parte corporis laborantes, laborem non sentiunt, ijs mens aegrotat. Quem locum explicans Galenus hanc ex Epidemijs citat sententiam, in cranone dolores inueterati frigidi, recentes calidi, ut
ostendat per labores siue dolores, affectus ipsos in quibLs dolemus intelligi: non enim reipsa dolores appellat calidos aut frigidos inquit sed morbos in quibus dolores fiui, Eodem capiendus est modo is Aphorismus,
quibus in urinario meatu nascuntur ruber-
cula, iis suppuratis & ruptis labor soluitur. Vbi rim non aliud dςnot et quam
567쪽
u STIO PRIMA .s is λυore id est solutio: haec enim vox in illarum est locum suffecta septimo Aphorismorum,
quo loco haec e acie sentetia ex quarta sectione reperitur. Λύας porro quarta Aphorismorum particula Aphorismo 81. rL; οδ ην Νἰκουρίαν complectitur, id est dolorem atque urinae suppressionem , nec non Sc εμφσειν I rimis hoc esst obstruetionem λα- φυριούα οδrωροι comment. γεγοναπι, 6 ακολουθει,-- η inquit Philoteus. Nam propter tubercula excitati sunt dolores, tum obstructio sequitur,eX qua urinae suppressio. Quamobre stricta nimium interpretatione illa postrema Apho-xismi quinquagesimi septimi verba λυέαι
πόνος vertunt communiter interpretes hoc
modo leuatur dolor, soluitur dolor. o Melius & significantius e verbo a a Uerbum, seluitur labor, non enim de solo dolore sermo est, sed praeterea de obstructione, & urinae supremone, quae omnia laboris nomen comprehendere potest, non autem doloris, nisi coacta admodum & parum Vsitata loquendi ratione. Quemadmodum autem labor pro asseehu ponitur, ita quoque pro assci, aut aegrota--οια xe, laborare dicimus. Quartana laborantes, 'Arte C. magno morbo non capiuntur, ait Hippocra- γtes, ex sanguinis profluuijs a qua subcu-tanea laborant. Et haec loquendi forma passim Hippocrati, & Medicis familiaristima est. Ita gratiossimo illo textu, laborantibus
568쪽
Sumitur nonnunquam pro dolore ipse, hoc est sensu tristi veluti nuper citato Aphorio
mo. iii illis verbis των πονον ουκ άιξ ανοέω , labor pro dolore collocatur. Et inserius Δυο πονων αρια γινομ ένων binis
laboribus simul infestatib', id est οδ-ων. Quo
loco πονους non modo ad corporis dolores.sed ad animi quoque molestias transferre videtur Galenus. Postmodum in Aphorismo consequenti ita habetur, dum pus sit labores fiunt ac febres, hoc est ut communiter vertunt dolores. Amplius in Epidem ijs legitur, vigiles erant cum laboribus, hoc est doloribus: ut annotat Galenus. Quibus enim dolor adest, vigilant, adeo ut ne in tantasiam quide si tenuis somni deueniant. Alibi quoque saepius in aliam significationem torqueri qua in istam non debet, veluti cum pectoris articulorum , & circa umbilicum dolores ςηθεων, s ομφαλον πονους appellat Hippocrates. Ad haec inuenias hanc appellationem inquietudini, anxietatique tribui, quae vel ex dolore nascitur , aut prauis humoribus,& vaporibus malignis, aut alia quacunque id genus causa, hoc sensu Hippocrates pessimum esse ait si neque interdiu dormiat, neque noctu; Dolor enim ac labor vel desipientia ab eo iudicio significatur. Ecce manifeste dolorem a labore tanquam dideria separat. Tribuitur etia cuicunque motui λ Notentinterim iuniores non omnem motum exer
569쪽
citationem esse apud Galenum, sed eum solum qui vehementior est, cuius terminus anhelitus mutatio: laborem vero idem cum Gymnasio sine exercitatione significare asserit GalenUS. Latior itaque est minusque usitata , promotu in genere, laboris acceptio. Strictior est magisque propria cum ei tant Umdesertur motioni & actioni, quam defatiga- tio sequitur. Ita in prognosticis frequens δ.Progno desidendi labor insomniam facit. Huc reserendum est quod ab Hippocrate laborio- aesas sebres nominari Galenus tradit, eas quae parte a. ab extrinseca lassitudine ortum habent. e. a . .
Praeterea pro defatigatione ipsa capitur, inquit enim Hippocrates , quoquo modo . δ. corpus moueatur, simul ac laborare coepit, ibidem quiescere praesentaneum remedium est. Vbi Galen π.το πονε ν dolorem, lassitudinemque significat, huic M oinde verbo ακοπον opponit, quod
iis remedijs commune est quae lassitudini 3c dolori subuenimus. Et hoc utroque sensavera est Aphorismi sentetia, quandoquidem
experientia comprobatum est, defatigationem atque molestias ab exercitatione contractas quiete depelli. Hoc cum annotarit in suo commentario, monitus a Galeno Fuchsus, mirum est cur di stione πονεέν verterit satigari, non autem laborare suaque interpretatione , suo commentario strictiorem reddiderit. Pari modo
laboriosas quartanas appellat Hippocrates
570쪽
non eas solum quas multa motio antegressa est, sed eas omnes in quibus aliquis laboris seu lassitudinis sensus existit, Ut testatur Ga
Hippocrati quoque familiare est exe citatione S corporis πονους appellare. Non illam sententiam οἱ πονους φερειν multi sic latine reddunt: quicunque solita exercitia ferre c Onsueuerunt: dc hanc Galeni interpretatione esse demons. trant varia exercitiorum exempla quibus ipsam commentario illustrat. Quanquam de omni dissicultate, molema, angustia, explicari non incommode potest. Idem Sc aliquanto clarius ex Epidemiis probare licet, in quibus haec scripta reperiuntur. Remittito labores aut defluet. Item exercitatio salubris non saturitas: cibi, prompti- 'tudo ad labores. Et alibi , ulcera oriuntur,
immundus laboret. Et libro de salilbrudiaeta, quos sitis infestat, cibos hi Sc labores mi
Denique patet quandoque aliquanto latiuς, neque solum de externis motionibus dicitur, quae ab animali facultate proficiscuntur, verum etiam de naturalibus quae medicamen. torum impulsu vel ope Chirurgica peraguntur. Ita explicat Galenus in sanae non esse laborandum. Nam neque recte valentibus inquit imperanda sunt exercitia semedominante, nec in aegrotantibus motu corporivllum vehementiorem una cum sanae