장음표시 사용
691쪽
periodicum affectum iure appellaris. Sed neque periodicos ex hac definitione illos dixe ris in q uibus ad diuersa fit regressus. Sic tertianae febris in dolores colicos se diam commutatione, quamuis ipso consuetae exacerbationis xempore, 6c ab eadem interiore causa, a periodi nomine excludimus: non
enim ex iisdem ad eadem. Quanquam dolorem ipsum, si statis temporibus recrudescat xecte periodicum vocaris. postremo status requiritur ordo, qui quoniam in errati , sebribus non inuenitur, periodicas illas temo appellarit. Porro hic ordo vel praecise ad horas resertur: quomodo quotidiannm circuitum 24. horis circu- scripsit Galenus: Tertianum 8. Quartanum a. Vel ad dies ex proprio cuiusque morbi typo. Sic quotidianus est qui singulis diebus affigit: si unu intermittat diem non amplius quotidianus erit, sed tertianus : sin plures ad alium circuitum pertinebit. Si modo unum, modo duos, aequali seruato recursus ordine. non simplicis V nius erit affectus sed eoplicati. Horarum immutatio non hanc circuituum mutationem parit, sed in ipsis eireuitibus a ticipationem vel postpositionςm. cunque nindo definita periodus ge minas continet partes, accessioniε 3c remis sonem. Accessionem diximus deteriorem circuitus partem, qua videlicet cum morbo conflictum grauiorem init natura. Remissiqnena meli'rem partem, qua certaminis im-
692쪽
Harum partium utraque subdiuitur,ae cessio quidem in principium, augmetum,&slatum: remissio ipsum etiam sub se continet interuallum. Principium dicitur, cum calor ad interi-
Gra reuocatur; augmentum , cum quaquauersum diffunditur, & augetur. Status cum per omnia me bra diffusus aequaliter cosistit, sibique similis permanet. Declinatio cum manifeste decrescit, & ab intimis rapitur ad extima. Interuallu cum penitus deficit. Sumitur haec temporum distinc io a caloris motu. Priora illa tria uno nomine accessionem vocat: posteriora, remissione. Id quod dictu
onum notationi consonat, siue Graec*s intueamur, seu latinas. enim morbi acutiem, exacerbationem, excandescentiam, irritationem denotat qualis in accessione percipitur: accessio, morbi accessum. Παγγι μη contra langorem & declinati nem, 'uas -τἱά οἰκέω, hoc est extra vel post vigorem, cui succedit,& a quo declinae & recedit, iure proinde recessionem dixeris. Quamobrem ut nomine, sic re quoque Opponitur accessioni, remissio : in illa esseratur morbus, in hac mitescit: in illa accedit, augetur, viget: in hac recedit, decrescit, languet, Verum non desunt qui sub accessione remissionem compTehendant.
Id iam antea ex Fuchsio audiuimus; quid vero ex Fuchsio 'immo ex ipso Galeno. Id Te
693쪽
enim prolatus ex Io. Methodi in Fuchsium textus palam facit. Nam si in squalido af- .sectu ut illic loquitur Galenus non ante desinit accessio, quam illi hume statio aς-
cesserit, ideoque decrescente accessione illico nutriendus est aeger, accessionis certe de erementu, hoc est remissio, accessionis pars st, alias perperam diceret non finiri acces.sonem ante humectationem quam in remissione imperat. Clarius id α. de disserentqς febrium ultimo, ubi ex affectu in parte relicto, congeri denuo superflua docet Gale- nus: Ab his noua concepta putredine rursus principium , ascensum, statum & declinatio-e-j nem atrerius fieri accessionis, At euidentis- sme & ex prosesso libro de morboru temporibu , totus circuitus in duas partes diui ditur, Unam primae aceestionis, a primo institu ad extremam usque remissione. Alteram quae in declinationis & insaltus secundae accessionis medio eonsistit. Et sine, si ex caloris mqtu accessionis tempora dispertimus, quatuor omnino reperiemu . Concentratur primu calor: mox diffinditur 6c augetur : auctus aequaliter toto corpore exterius & interius effervescit: Tum demum deseruescεs interius, sotu ambitum occupari si nomina ipsa spectamus morbi accessionem. pqn excludit remissio. Nam si lepus id omne quo vere adest affigitque morbus accessionem Voces, quorsum ab eadem axppellati
he secluser' remissionem λ in qua adest eti'
694쪽
amnum febris calore conspicua & molesta, iquam grauis quandoque ia statio , vigiliae,ctis, anxietas, comitantur. Quana obrem in
intensionem & remissionem diuiditur accessio. Equide negare non possum quin ita quandoque, sed improprie, a Galeno usurpetur, verum secus is ipse passim docuit , dc aestimauit, ubi agendum exacte fuit & ex prosesse. Satis superque id probant quae ex ipse pro-
duximus in rem nostram: quae in contrari. um nihil nos morantur. Allegato ex Methodo capite ample sumitur accessionis vocabulum, ut totum id tempus includit quo febris adest i non erat is distinguendi locus,
nihil intererat quocunque accessionis nomen caperetur modo, dummodo euidens foret de tempore nutritionis praeceptum: quod vox
illa decrescente) lassicienter illustrabat. Eadem est ad allegatu ex secundo de differentijs
febrium responsio. Dissicilior est citata ex libro de morborum temporibus diuisio, in qua mihi persuadere non possum non subesse mendam, alias , manifestissima contradictione Galenus vindicari nequit, quae tamen a nemine quem viderim hactenus fuit animaduersa. Bittio quidem capitis remissione subaccessione collocat ,& ab interuallo secludit; mox eandem cum interuallo confundit,& ab accessione segregat. Haec ipsissima fiant eius verba ubi otum circuitum in duas pari es secans,
695쪽
unam parte supple circuitus iacientes primae accessionis, a primo insultu ad ultimam usque remissionem: alteram quae in remissionis 3c secundae accessionis medio consistit.
Paucis interpositis subiugit: δc quod ab Hippocrate dictum est in accessionibus abstinendum esse, secundu eandem diuisionem
pronuntiatam existimo, docet nos videlicet selum illud tempus quod ac cessionem vocat obseruandum: nunquam enim in accessione nutrimus, vertim in omni reliquo tempore remissionis, interdu in altera eius parte. Ecce ut diuisionem suam explicans ab accessione remissionem seponit, ac istius duas partes facit. Vtrumque in sequentibus non minus apertum his verbis. Haec quidem unius circuitus est in duas partes diuisio, alteram primam eius partem accessionem vocamus: secundam vel remissionem, ut paulo ante, velut quidam interuallv. Nam interuallum non
pauci Medici uniuersum id quod post statu
est qualicunque natura praeditum nominant, siue id ad integritatem veniat, siue non: verianos appellationes praedi stas obseruabimus, vocabimusque omne quod accessionem sequitur remissionem. Sed necte prohibemus si quis ipsum totum nominet interuallum, vel declinationem vel xeniissionem, vel lib-
696쪽
missionem, vel ablatione. Hucusque Gai nus. Quid clarius 8stare secum ista nequeunt,
nisi priore loco producta iuxta legitimam
interpretationem ac lemonem restituantur.
Itaque cum accessione dicit ad ultimam remistione extendi, intellige exclusue, itavi remissio, quam primam declinationis par- rem constituit, sub accessione non comprehendatur. Cum addit το ἐςIlegendum οἰκμης id est status,
ut hic sit sensus; alter quae in status & Ω-cundae accessionis medio est posita; se utramque declinationis partem pars haec altera complectetur. Verisimile certὲ videtur librariorum ignorantia aut incuxta propter verborum affinitatem errorem irrepsisse, neque id mirum apud me, miru ab eruditissimis viris non suisse deprehensum. Quamobrem seclusa est Galeni decreto ab accessione remissio: neque obstant contraria argumeta , supponut enim quamdiu praesens est morbus accessionem vocari, quod negamus: Morbi praesentiam non excludit remissio, no eius excludit aeΗ-onem, sed vehementem insultum & acerbitatem. Praesentem morbu sapponit, sed abscedentem, agentem & molestante sed quam anteὲ remissius. Quaecunque in declinatione pessistunt Symplomata , sunt quam ante leuiora sed quemadmodum ex graui incendio repressauriamnum flamma, magnus ad tempus reli
697쪽
quitur calor: vehementem quoque statum, cum aut multus mordaxque subest humor, aut malignus, grauis & difficilis inclinatio consequitur, tum ex naturae lem, quae transitum ab extremo ad extremum sine medio fieri non patitur, tum ex humorum reliquijs feruore praecedenti acrioribus redditis. Si tamen vera remissio est , si nullus aIter complicatus affectus, multum ii priorum temporum violentia & ferocia deflectie Idem de caloris motu dicendum est: nempe excrescentis caloris motu accessionis tempora distingui, non autem decrescentis, ideoque ad accessionem non pertinet remissio.
Sed quid ad Galenum dicemus qui tribus
enumςratis accessionis temporibus inae8ualitatem addit: dc remissione ex professo separ i interuallum λ senis passim tempori- bus circumscribit periodum praestat illius verba adscribere, quantumuis longa, quam 'ad ipsius libros remittere lectorem. Primum itaque tempus totius periodi exacte est inquit quo corpus cum mutationibus pulsus praedictis inalserit, vel ex sanitate vel ex interuallo ad hoc perueniens de intermittentibus sebribus hic est sermo) Aliud ab hoc secundum est quod pulsum S: calorem in
contraria mutat, donec tota corporis moles
aequabiliter concalescat. Post hoc tertium quo calor etiamnum augescit, pulsibus magnitudine, celeritate & frequentia respon- cientibus. Quarta constitutio post tres com
698쪽
memoratas conspicitur, omnibus iam dictis aequalem sibi magnitudine pro sensus nostri iudicio conseruantibus. Ad haec quinta alia cum calor iam manifeste decrescit, halitus
autem per cutem excernitur, pulsus ad n turalem habitum redit, rei j ciens omnia quae praeter naturam ex magnitudine, celeritate& frequentia 6c duritie conquisierat: hoc rempore plurimis ipseru sudor oritur. Post hoc interualli tempus sextum ad praediista peruenit. Haec Galenus quae lubeter ad verbum attulimus in iuniorum gratiam, quinniam iacilem teporum internotionem cOΠ-tinent, quanqua ad difficultatem praesenteni iudicandam tanta series Verborum non videbatur necessaria. Praecedenti capite uti &supra allegato , quatuor solummodo tempora percensuit idem Galenus. Quomodo vero smul haec vera esse pos, sint, non est quod aliud e quam ab ipse edis.camus. Interuallum quidem audiuimus subremissione comple sti. Sed inaequalitas clima principio maioris solum & minoris ratione differat, iure ad principi u refertur. Quid quod principio inaequalitatem manifeste tribuit Galenus λ spectauimus inquit nonnullos dum a monem nescio quam obirent paulatim inhorruisse primum , deinde iterum atque iterum inaequalitatem quandam validiorem, horroremque euidentiorem sensisse, si inaequalitati succedebat horror , nondum erat principium exactum, erat ergo in prin-
699쪽
cipio inaequalitas. Quod si principio haee quoque conuenit, quid est quod ab ipso se- .
paretur λ distinctioris tamen doctrinae gratia solet nonnunquam a principio inaequalitas seiungi. Quae de inaequalitate diximus facile se talia concesserit quispiam sed ad remisi ionε, Imo vel ad morbum, interuallum pertinere statim reclamabit. Nam si quartanis aut tertianis laborant inquit Galenus cum horrent &sebricitant iuno in morbo constituti sunt; cum vero mutata morbosa illa constitu tione nihil huiuscemodi patiuntur, sed in intermissione quae appellatur consstunt extra morbum potiti cesentur. Et sane, si de essentia morbi est actionis laesio, alteru sine altero cosistere non potest: cum igitur in interuallo illaeta appa-rΦant actiones, adesse in interuallo morbum quis putarit Z Si non adest morbus, extra morbi rempora erit interuallum, ideo se appellatum quod sit spatium, induciarum instar inter accessiones interiectum, quietem proinde nuncupant, aut απυρεξίαν. Id est in- febricitationem, siue ianitatem inter febris inclinationem eiusdemque reditum inte
Si morbi tempus non est, ergo nec remis sonis. Ecce in quas nos dissentientes Galeni textus, aut res ipsa potius deducit angustias; quibus facile sese expediet, quisquis intelligeti mod quanquam omnino a morbi con-
700쪽
tagione plerique ad sensum interualli tempore videntur immunes, remanent in ipsis nihilominus seminaria,& quaedam in affecta parte affectio, a quibus per circuitus denuo , δε reuiuiscit febris; subest dispositio quaedam μ. ad nouam accessionem proxima. Ac veluti uuo semel est imbuta recens seruabit odo
Testa diu. Sie in partibus laesis humorum putredo intemperiem quandam imprimit, a qua, qui ad ipsas influunt humores, immo δc ipsum
quoque alimentum, quoddam putredinis rudimentussi concipiunt: Cumque euinci exquisite natiui caloris beneficio nequeant, sensim uberiores cumulati, magis magisque coputrescunt, Unde nouus paroxysinus, qui tamdiu periodice efferatur, quamdiu illa dispositio perseuerat, dum tandem clim prima mali labe radicitus extirpentur. Merito idcirco Iurisperiti tertiana aut quartana laborantes,& Epilepticos, iis etiam diebus quibus ab aegritudine sunt immunes, a sa-- norum albo subtraxerunt.
d si nullam tempore interualli remanere in affecta parte imbecillitatis causam ex Galeno probes, qui temporis id spatium quod . primae accesti pilis finem, dc secundae principium interiacet ideo sine febre esse κνά- α asserit, quod facultas membri recipientis su- - . . perfluitates, sanguinem in se cotentia quemadmodum antea et oret. Respondeo adeste