장음표시 사용
701쪽
saltem eam tum in mandante, tum in rectapiente parte diserasiam quae primum morbi impetum concitauit, Nusquam enim integra consequetur sanitas inquit ille nisi Mmeatus aperti sint,& facultas vegetior, dccorrigatur affectus partis uniuersuque corispus neo multis, nec vitiosis humoribus redundet. Qiiamdiu haec substiterint, tamdiu exacerbationes fieri necesse. Quarum reuersonis causam perscrutari tempestiuum videtur, maxime cum eo nos series orationis pertrahat.
st recursus Periodorum causa in genereZ .
ccessiones quasdam per circuitus repetere docet noster Aphorismus, quaenam illae sint intelligendae aperuimus, causa cur ita fiat inquirenda. In genere quidem praesenti quaestione, quae sit recurrus causa in particulari postmodum sequenti altera, quaesit stati recursus causa, puta quo tidiana triduani, quartani .s . de Prioris solutionem a Galeno mutuabimur. Ρε p. inde simplo exordio in quo cocludit. Nempe quod, quaecunque per circuitus Vr tuis' dinum accessiones sunt, ortum habent ex idispositionib' membrorum quae vel mittunr , vel
702쪽
mitivi, vel suscipiut, vel generat, vel attrahue superflua. Quae circuitum non habent, in his nulla est pars corporis quae praecipue sit OR sensa, sed qui in venis aut arterus Omnibus continetur humores: atque si praesertim qui n maximis, plurimoque calore abundanti- bus,aut ob aliam quamlibet causam ut in Ephemeris aut ob putrefactionem feruentes': febrem unam accendunt synochum vocatam, quae a principio nullam habeat intermissionem. His verbis nouam humorum collectionem recursus causim iacit. Collechiaonis quatuor profert modos, missionem, sus.ceptionem, generationem, attractionem :in quorum explicatione sita difficultatis solutio.
Quatuor hosce modos facilioris doctrinae gratia lubet ad duo capita reuocare, congestionem videlicet & defluxum. Congestio est humoris in ipsa amicta parte geniti coaceruatio. Defluxus est eiusde in una parte generati in aliam delapsus. Congestio fit ut plurimu alteratrice aut expultrice, harum altera Vel utraque laesii vel impedita. Istud qua ratione accidat ut iuniores intelligant in recolendum memoria est quatuor in viventibus iacultates nutritioni subseruire. Attracticem , retentricem, alteratricem,& expultricem: Quarum munia singulae ipsarum appellationes sufficienter exprimunt. Si qua occasione a munere UU
703쪽
deficiant, necessum est, aut cessare penitus, aut imminui nutritionem, aut deprauari pro diuerso singularum laesonuhradu,& modo. Facultatem voco proprie non partium constitutionem quae temperiei conformatio- nique communis est ut perpera aliqui non parum docti sed solani cum Galeno tem- i' ,δε Am, enim temperie labefactatam' ea se, eisp. iacultatis substantiam dicimus: vitiata cbn-'. r. formatione, dumtaxat impeditam faculta- tem. Coformatio sub sacultate continetur ut sub essciente instrumentum: quo sen- su si utriusque complexum, largius loquen ia.d O . do, Virtutem nomines haud recuso. Non i. aliud sibi volunt ista Galeni verba, propria virtutis imbecillitas, intemperiem sequitur: non propria instrumentales morbos. Virtutem Medicam hic intellige, sensibile id Mmateriale actionis principium a quo indicationes simimus, n5 incorporeas illas & im- materiales animae proprietates, in ipsa anima inhaerentes, de quibus alias instituta
Nunc ad rem immodicam excrementi copiam proserunt alteratricis laesio, & externus error. Facultatis laeso vel suae ipsus substantiae culpa accidit, aut morbi alicuius instrumentalis, Substantiae vitiu intemperiem diximus alterativarum qualitatum. Instrumentorum vitia, sunt tumores praeter naturam, raritas, relaxatio, condensatioquς
704쪽
Externus error triplex constituitur; in excrementis, in cibis, in somni tempore. Iacibis quidem,quantitatis, qualitatis, temporis, & ordinis ratione. Quantitas vel pesse immodica est vel ad virtutem membrorum
Si ergo aberrare alteratricem contigerit, sequitue illico exerementorum prouentu S, frigida quidem intemperies ut Galeni exemplo utar acidas: calida nidorosas parit corruptelas. Id ipsum fit& in cibis, de in ipsis etiam excrementis. Acidas enim creat pituitosa, & frigida: nidorulentas, biliosa & calida. Verum audire mihi videor argutulu ali- iqueri obiicientem male excrementa, cum
interna sint, externis erroribus annumerari. Interna certε vocentur, per me licet, quatenus in colpore residet , 6c ad internas causas referutur. atexterna sui facultati, quoniam ipsius essentiam non attingunt: illorum siquidem interuentu cum suo fine frustratur virtus nec intentum assequitur, quisquis error est, facultati est externus. Ad congestionem porro generari humO- res non sussicit, nisi pariter retineantur. Retinentur vero, quia non expelluntur. Non expelluntur, vel propter expultricis debilitatem puta intemperiem, vel propter con- Armationis vitiu qualis obstructio: vel propter error e mexternum, humoris nepe quantitatem immodicam , a qua vis expulsiva
705쪽
superatur ac velut opprimitur : eiusdem qua- llitatem lentorem, crassitiem, visciditatem, quibus velut immobilis firmatur; vel denique propter vicinarum partium robur, quae
aliena non admittunt. Retentionis non meminit Galenus, unico generationis Verbo congestionem expressit.
Retentionem pro re manifessa supponit, clarum enim est non sufficere ad congestionem generationem humoris, nisi is pariter
Defluxum tribus reliquis verbis complexus est: emittunt, suscipiunt, attrahunt: sus-ficienti usus enumeratione partium, Namsi cumulari humor debet, is vel in eo ipso membro in quo aceruatur, vel in alio quolibet procreetur necesse est: de priore h*ctenus: iam si alibi generetur ut isthuc perueniat vel mitti debet, vel suscipi, vel attrahi. Mittitur ergo vel proprio loci man qa tis conatu, vel ipso humoris impetu : mittit pars robustam & validam nacta expultricem dc humorem obsequentem , dum vel copia premitur, vel qualitate stimulatur. Sponte
depluit humor i sublimi parte in decliuem,rum maxime cum vel prae copia contineri nequit vel sua tenuitate meatus quoscunque obuios permeat. Contrario motu seruntur vapores,& ssatus: calore agitati sponte a
declivibus partibus tolluntur in sublimes, Suscipiuntur superflua ab ignobilioribus, declivibus, raris, laxis, & imbecillioribus
706쪽
membris, quae vel pondere velut oppressa, aut obstructa, aut omniu imbecillima excutere sarcinam & deponere in vicinam non possunt. Denique attrahuntur propter calorem, aut dolorem. Quomodo autem attrahant calor & dolor, non satis aperte nobis insinuauit Galenus eo quem explicamus loco.
Calor inquit natura aptus est ad conciliandas recipiedas fluxiones, Sc proinde in corpo-xies plenis, aut in quibus redundat excremeta, magna portio ad eas defluit partes quae incaluerint vehementius, Non parum & ad partes dolentes humoris solet confluere. b., Dolor quippe fluxiones irritat, vel si rheu matica intemperie aeger non assiciatur. Con- Σὸ;ciliare certe, irritare, recipere, fluxiones at- possecun- trahere non vocamus. Qtio ergo tandem
pacto ista trahunt 3 hoc opus, hic scopulus 'in quem plerique haud vulgares impegere;
in quo haesere etiam nonnulli. Calorem attractionis causam tripliciter obros. δε esse vult Mercurialis. febrib- Primum, quia vacuum generat dissipando I dc consumendo humores, quod cum abhor- reat natura, ad replendum Vacuum aliunde.
Secundo propter rarefactionem, quia rarefactae partes cum debiles evadant, veluti innitant parres proximas ad deponenda in sese excrementa, &. excipitat quamcunque materia. Tertio quia ex inteperie pars evadit
707쪽
debilior, proindeque fit susceptrix excremen-vorum peregrinorun, Harum rationum neutra mihi satisfaciti posteriores quidem duae non attractionis, sed facilioris sunt susceptionis. Ubi notandum valde dici ab ipso partes
proximas imitari ad deponenda sua excrementa in debiliorem. Quasi vel pars debilior reddita in propriam perniciem vicinam excitet: vel vicina infirmitatem illam nosse possit, eaque cognita deponat in infirmam id etiam quo indiget, laudatum quippe samguinem aeque ac superflua in calentem partem effundunt coeterae, unde Phlegmonia oboritur. Prima vero ratio salsem supponievacui nimiruri 1 suga partes ad attractionem incitari. Absurdum in primis est existimare post illam humorum dissolutionem, quae a calore oritur, relinqui vacuum id quod tota
natura non reperitur, hoc est locum expertem locati: Replentur quippe Aere vel vapore exinanita loca vel subsident, & in se
concidunt. Remanet tamen locus,eκpers
conuenientis locati, hoc est succi, siue alimenti, cuius desectu excitator naturalis appetitus, ab appetitu postmodum ama strix; attractricis eo usque perseuerat actio dum is oppetitus expleatur: appetitui tandem satis factum, cum sufficiens alimonia sussecta est, si quid ulterius affuit, virtuti attractrici nodebet imputari. Addo naturalem attractionem sensim siue sensu fieri, non autem con-
708쪽
sertim eoque impetu qui a calore commouetur. Et quaeso quis propter intemperiem& rarefactionem debilitatae attrae rici valia diorem aoncesserit achionem Relictis aliorum placitis & commentis qua nostri instituti non esst percensere hoc loco, atque confutare sic ipse constituo; Neque attractionis causam proximam vel calorem, vel dolorem recte censeri: neque calori, aut dolori , veram propriamque tribui attractionem, hoc est rei ab una parte ad aliam tanquam ad fortiorem raptum. si tamen improprie Se late attractionis nomen accipere velimus, de quocunque humoris motu cuius in recipiente prima inuenitur
occasio, nihil obstat quin illud utrique tri
Ita de dolore loquutus est Galenus; in doloribus incipit quidem causa ab eo quod affligitur, sed quicquid est Phlegmones superpositae partes efficiunt. Rem postea et rius explicans, subiungit. Eijcere doloris causam dum properat expultrix vis, Phleg- monem interdum in particula concitat: cum
enim primis suis conatibus nihil proficit, vehementius aggressa, quod infestat expellere, sanguinis & spiritus aliquid ex superpositis partibus in afflictam simul exprimit. Hinc fit quod ex dolore particulae confluisentis in eam humoris portione, in tumorem attollat r.
Verum de calore secus ibidem aestimauit:
709쪽
euidenter cernitur quod ad parte calfacitam vel trahantur vicini succi, ut nos Censemus,
inquit Galenus) vel confluant ut Asclepi
des arbitratur γ haec ille: nos contra non a trahi paulo ante demonstrauimus, ergo co-
fluunt ex Galeni doctrina contra ipsum G
Attrahi certe simul dc confluere quispiam non ineptό dixerit, hoc nepe modo in partet quapiam adauctus calor rarefacit dilatatque poros, humores sundit dc attenuat, tandemque in vapores δc halitus resoluit, susi, 3c attenuati, selutique per apertos poros effu- unt, in auras dissipantur. Dissolutioni reparandae alij de nouo trahuntur, 3c succe dunt ex vicinis partibus, ad has persequelae modum vicissim alij ex aliis partibus, denique eousque progreditur hic motus, dum ςxcalfacta particula pondere obruatur, &extuberet, ac illabentis humoris appulsu vehementius accensa, inflammetur. Motum hunc adiuuat humorum, quae a calore friattenuatio, & liquatio , non in parteselum recipiente, sed in proximis quoque ad qua. caloris sensus dc actio pertingit. Pororum Ueroldilatatio non tantum dii lutionem promouet, sed dc humorum appellentium susceptionem, hi enim subtiliores effecti diductis viis quaqu uersum omnem substantiam pervadunt. Dissolutae sub fantiae restituendae gratia eius quod familiare est attra- 'ionem ab excalfacta parte fieri diximus.
710쪽
Et haec naturalis est actio, cuius vim calida
intemperies minime auget, remoratur potius& retundit; at excitat tame ex accidenti, dum euacuat; vacuatae quippe materiae restitu endat ac instaurandae vis attrahens incumbit.
Huius porro actio vix procedit ulterius qui adigat necessitas, quicquid superfluit in alteram praesitam causam reij cimus. Non alia ratione calida medicamenta alia strahunt: Quamobre id eo exequuntur vehementius quo tenuiorum sunt partiu,qubd altius subeant Sc toti materiae melius applicentur: unde minori negotio postmodum illa liquatur, attenuatur, effluit & affluit. Hunc nobis fluxionis modum insinuantilla Galeni verba antea produeha, cum' inquit calorem natura aptum ad conciliandas hvxiones in corporibus plenis. Nam ratione intemperiei debilitatae calesie ae partes 'aptiores 1unt humori admittendo : ab eodem calore quod redundat agitatum, facile mouetur, tandiuque perseuerat hic motus dum vel magna ex parte imminuta sit plenitudo, vel corporis excrementa, vel arte refractus
Obmitto debiliorem ab intemperie calida partis affectae coistricem reddi, unde excrementorum congestio.
Obiecerit Sciolus aliquis, vix ac ne Vix quidem calidi medicamenti, vim ultra prOximas partes deserri, itaque nec ulterius susionem i& attenuationem peruenire, malet