장음표시 사용
761쪽
secta 'unde enim diuersae morborum conditiones & ideae λ unde accessionum varietas' . . niti ab his causis Z quaeris in tertiana exquisi- . ta breuitatis,& tertianarii recursus causam ad flauae bilis substantiam& quantitatem recurre. Miraris in annos protrahi quartanas,& quaternis diebus recurrere 'perspeetii humoris a quo producuntur natura, mirari desines. Q Ereris rauim & grauedinem in val- lde senibus haud maturari, atque ex conse- quenti in immensum protendi λ caloris pe- ' nuriam accusa. Vides renum & vesicae vitia aegre in senioribus curationem admitteret hoc est multo negotio,& diuturno tempore ut interpretatur Galenus in renum &vesicae opus indesinens culpam reserto; vel si mauis ad humores aci es ad illas partes
Vndequaque confluentes , tanquam ad destio natos aliarum partium euacuationi tubos: vel denique ad ipsam aetatis contra nam ex frigore imbecillitatem. Ecce ut constitutionum cognitionem & praenotionem ex caU- sis, causas in intimis corporibus vaenamur. Idem antea in accessionibus ostendimus, dum peculiares periodoru causas inuestigaremus.
Dicent qui pro Hippocrate disputa 't,in
ternas hasce causas sub anni ic por: bin com- praehendi, qua ratione nos cum Galeno in commentario docuimus : at quo iure cum
alterius sint ordinis quidni causae potius mentionem fecit Hippocrates, quam anni temporum generalis quippe causae appella-
762쪽
tio particuliaria omnia suo ambitu includit; at non e contra prompte dc facile ex particulari uniuersale deducimus, tum maxime cum particuliaria sub uniuersali contenta ad diuersas classes pertinent. Haberet probabile aliquid haec responsio, si id dumtaxat supponeret, sub anni temporibus coeteras externas causas posse intelligi: quanquam neque istud quidem concedimus. Nam s ex anni temporibus certo quicquam de constitutione morborum praefari non licet, quorsum anni tempora pro coeterorum norma & exemplo constituimus 3 an certa ulla ac inuiolabili lege procedui tempestates, ut hanc consequentiam quasi certam ac inuiolabilem admittamus , irrepsit media aestate hic adsectus, breuis igittar futurus est, ut pote a calido dc sicco humore oriundus, prae aestatis caliditate & siccitatia
quid si frigida de humida ipsa sit ut plerumque fit λ in passivis certe qualitatibus saepe
saeptiis in his regionibus euariat, itavi pro summa siccitate summam inducat humiditatem continuis imbribus irrorata: at motabi in pluuiarum multitudine magna ex parte fiunt febres longae, in siccitatibus vero, acutae. Quamobrem non ex aestate, sed ex aeris temperatura de morbi constitutione aliquid inferendum. Aliarum anni partium par omnino ratio, quarum appellationes frustra ut morbificae constitutionis causas attenderis , si non ut
763쪽
causas, ergo neque ut signa. Non igitur anni tempus, sed temporis costitutionem praestiterat Hippocratem allegasse, pro cuius V rietate morbi duratio variatur. Quibus enim temporibus modo calor, modo frigus, autumnales morbos expectare oportet.
Denique cum symptomatum oblitus est Hippocrates sui quodammodo videtur oblitus. Nam alibi ex sola symptomatum vehementia vigoris tempus definiuit. Id in praecedentibus abunde explicuimus ubi peracutos morbos hoc signo demonstrari ostendimus, quod statim extremos habeant labores, hoc est symptomata: & inferius circa principia & fines omnia dicuntur leuissima, in statu autem vehementissima, supple cum Galeno, symptomata ex quibus manifeste concluditur ad praecognitione status non minoris interesse symptomatum quam acces sionum incrementa considerasse. neque ipsa per se spectata symptomata excludi possunt a munero signorum, nam ab his passim Hippocrates, longitudinis & breuitatis indicia depromit. Sudores qui symptomata
sunt in genere exeuntium mutatorum si die impari febricitantibus accidant , bonos 3cindicatorios vocat. Qui autem secus eueniunt laboris indices, & longitudinis, aut recidivae, Neque vero, ut de futuris constitutionibus sententiam ferret Hippocrates, solos spectauit dies, in quibus erumperent
sudores, sed& ipsam sudorum quantitatem
764쪽
41 APHORIS DUODECIM & qualitatem. Frigidi inquit cum acuta se-
bre mortem denuntiant, cum mitiore longitudinem. Calidi vero & si copiose & assidue fluant, breuitate. sed neque solis sudoribus intentus reliquas euacitationes, in hoc genere neglexit : haec ex urinis desumpsit, quibuscunque febricitantibus in urinis sedi mina fiunt , veluti farina crassior , longam sore aegritudinem significat; quibus autem biliosa quae prius te uiua suere, acuim,&haec quidem tum rationi, tum experientiae congruunt. Nam cum urinae immediate humores denotent quibuscum miscentur,& hi morbi statum: quidni ut illud ex urinis, sc& istud quoque deducamus λ farinacea sedimina, verbi gratia, crassam indicant materiam; materia crassa, coctionis diuturnitatem; coetionis diuturnitas febris durationem. Biliosa contrarium, ut pote, cum acutos morbos bilis perpetuo operetur, inquit Galenus, hoc est a bile non nisi breues affectus producantur. Breuis enim hoc loco acuti nomine intelligendi sunt, alias salso suspicabere sibi minimo constantem Galenum, qui nusquam tertianas intermittentes asyncera bile ortas acutis adscripserit, At quid in his immoror Z quae in symptomatum genere prima aestimantur, laesae nimirum actionis, in hoc quoque primas obtinent: te- instem cito Hippocrate, cuius istud ex Aph rismis testimonium. Quicunque sani dolores capitis repente
765쪽
capiuntur, & statim muti fiunt & stertunt, ij septem diebus pereunt : nisi febris apprehenderit. Et alibi paulo superius: quicunque tetano corripiuntur quatuor diebus intereunt : si vero hos effugerint sani fi ut, virobique ex laeta actionis symptomatis morbi durationem praesignat, nempe ex dolore capitis , obmutescentia, steriore , & conuulsione. Si ad mutatae qualitatis symptomata descendamus, idem et Hippocrates ex crebra coloris mutatione morbi longitudine colligit.
Plurima in rem' nostram tum ex Aphorismis, tum ex prognosticis, cum aliunde congerere, neque magni operis foret, neque magni ingenii, neque maioris credo utilitatis.
Ad excessum venio quem triplice agnoscere est: primus dum morbi, alter dum anni tempora: tertius dum Epiphaenomena s-gnis annumerantur. Priora duo sub causis complectimur, tertium sub symptomatis. De anni tempori trii si dictum hactenus, & monstratum non aliter ipsa spectari quam Ut signa sunt earum quas in nobis pariunt disipositionum, hoc est internarum causarum, quae immediate eius quem pariunt affectus constitutionem notant. Anni ergo tempora nihil amplius nos in praesenti cognitione
promouent, quam coeterae externae causae.
De morbis grauior insurgit dissicultas,ab his enim certa propriae conditionis peti vi-
766쪽
dentur argumenta per se, non autem qu tenus vel causae sunt, vel a causis pendent. He ricam in secundo gradu quis non Chronicam aestimarit, Diariam vero breuenit an Chronica illa Z an breuis, quia febres Zat
Unum ut Unum contrariorum per se causa
esse nequit. An quia a diuersis pendent causis 3 desunt utrinque causae Diariae quidem externae, quae producto essectu evanuere. Hectica nihil habet in fieri , tota est in fletu esse, quare a causa independens. Non igitur durationis ratio aliunde quam ab ipsa morbi specie peleda, in se, non quatenus causa est; neque ut a causa dependet, cum nullam videamus. Idem argumentu valet in aliis plerisque istud sufficiat, ut res declaretur. Implicitus videtur hic nodus , quanquam selu- tu iacilis.
Vltrb admittimus morbum ex se significare id non posse ad quod est indifferens, cuiusmodi est duratio. In eundem quippe
genere morbum cadunt contrariae durationis disserentiae. Febris sol in allegato exemplo persistamus &s calida dc sicca intemperies, ex se breuitatem non dicit, uti neque frigida intemperies longitudinem ; utramque aliquando cit.us aliquando serius terminatam vidimus, quin etiam frigida calida breuius perdurasse ,.calidam quoque alias frigida citius sublatam. Temporis ergo aliunde quam a morbo limitatio inquirenda, puta a morbificis causis,
767쪽
maximeque ab interno erficie te & subiecto quorum ambo ad materiam reseruntur. EDficiens ad materiem ex qua: subiectu ad ma teriem in qua. Febri itaque harum caus rum alteram si adiunxeris, certo mox de duratione causa cognita statues huc in modum. ub bris est a pituita crassa, viscida, lenta; er- :gblonga: a bile tenui & syncera, ergo bre- uis. In habitu radices egit: Srmior est, nec nisi longo tempore cessura: in selis est spiritibus accensa, naturalem non praetergredietur diem. Ecce ve morbi significatio sub causa continetur: imo a causa ipsa sumitur. Quamobrem superfluus aeque censeri debet Hippocrates dum morbi mentionem fecit,
ut mancus dum causas tacuit.' Non minus superfluus aestimabitur, si post- apparentium allata in medium exepla ponderemus, Omnia ex symptomatu penu. Quid aliud sunt sputa λ quid urinae λ quid sudorest quid alui excrementa Z quam mutatorUm ex euntium symptomata i& haec ex paulo ante ductis clarioraquam ut longiorem postulent demonstrationem. Valida certe oppetimur congerie telorum, quae praeuidenda ne feriant. Illud incautum monitum velim lectorem: Aphoristicam doctrinam longam & accuratam singulorum disquisitionem atque explicationem non se
re, alias in immensum excurrerer, uno Verbo, Aphoristica esse desineret: ab ude ipsi est G θη rerum capita adumbrare, eX Vno plura in inia , -.
768쪽
memoriam reuocare, unum ex altero inferre,
altiori disquisitioni via munire. Ita factum in praesenti ubi sub anni temporibus ea omnia collocat Galenus singulorum temporum constitutioni & temperaturae proportione respondet, aut pares cum ipsis teporib' esse stus proserat in corporibus humanis, car tis scilicet omnes cum internas tum externas..ins enim aestiuum indicat tempus, eadem quoque nativa, aut aduentitia aegri complexio calidior & siccior, aetas in suo vigore iuuenili constituta, locus , regio, corporis, animi lue motus,& caetera quae in eandem erasim, conspirant, indicabant,
Minime vero quod abi, ci ut incerta tempestatum varietas, Aphoristicae doctrinae incertitudinem parit. Considerat Aphorismus
tempora non ut assidue mutationi obnoxia, sed in sua temperie naturali, a qua cong neres in nobis alterationes accidunt. Solam hanc temperiem attendit, huic tribuit adhi-
One, non Astrologicae distinctioni tεporum, non eorumdem appellationi, posita ilia naturali constitutione temporum, certistinia ...., fiet illatio modo caetera consentiant, quae e.m. ipsam retulimus aestiuus est morbus er-ax. go breuis : funduntur quippe calore aestiuo humores superflui, quaquauersum in omne corpus feruntur, atque difflantur e dimatis
humaribus, si validae sint vires finiuntur morbi . sin inualidae in ipsa humorum dissi tione exolvuntur. Addidi si, caetera consen-
769쪽
tiant , tanta enim subest quandoque humo. rum copia priscis temporibus cogesta,tanta propter crassitiem δc lentorem contuma. cia, tam alta sedes, ut diuelli non dicam ab ambiente aut discuti, sed neque a grauioribus machinis aut facile, aut cito possint. Quod intuitus -ν- senex perspicacissimus aestiuas quartanas non simpliciter, sed
magna ex parte breues pronunciauit, ut autumnalec longas.
Haec de causis ad quas symptomata reuocamus, nihil enim symptomata indicant ni-
siquatenus induunt rationem causae, neque
signa immediata esse possunt nisi ipsarum
causarum. Id quod vel ex contrariis argumentis manifestum est. Primum quidem sudores diebus paribus prodeuntes longitudinem portendere dicuntur, quoniam vel ab humore alio procedunt quam bilioso, cuius proprium ut plurimum diebus Imparibus moueri : si ab alio humore , ergo vel a pituitoso , vel a melancholico : ab utroque aegritudines diuturnae. vel si a bilioso, non motu & vi naturae, sed natura copia pressa atque irritata, alias non nisi ipse exacerbationis die erumperent, hoc est impari: debilis porro natura magnam copiam aegre ,
multo spatio temporis euincet. od additur sudores frigidos longitudinem praesagire, calidos breuitatem, verum quoque est, sed mediate, nam sudores frigidi suam causam immediate arguunt, nempe frigidorum
770쪽
succorum redundantiam ad quam morbi sequitur longitudo. Calidi Contra materiam tenuem & calidam qua nativus calor prumptu .discusserit, hinc breuitas. Vrinarum ratio in ipsis argumentis fuit declarata. Allega xa laesae actionis symptomata nihil ampIios conuincunt , solam enim suarum caus rum vehementiam immediate significant, quibus cognitis, atque suppositis, de sutura constitutione apud nos statuimui Denique coloris mutatio humoris mo bifici varietatem palam profert, ex humoris varietate infertur longitudo , quoniam longo opus est tempore ad coctionem atque expulsionem.
Quod ulterius obiicitur debuisse Hippocratem circuituum incrementis addere symptomatum incrementa, quandoquidem noni minor est horum quam illorum efficacia in vigore praeuidedo, repugnat Aprioristico i stituto ue quid enim facilius quam haec sub illis intellexisse , cum utraque pariter augeantur3i Superest, ut inustam excessus notam a
stergamus. In primis quod de anni temporibus affertur, contrarium potius concludit defecisse scilicet accuratissimum doctorem
cEm ex omnibus causis unicam hanc allegarit. Sed hic antea extricatur nodus. εQxiod postmodu probatur nihil de eonstitutione propria praesignare morbum, nisi quatenus ut de symptomate admisimus h