장음표시 사용
111쪽
lissimus Bret, aptandus cuicumque aegritudini supra Septum eransversum.Quod si non supra septum transversum, sed supra praecordia dia res, ac molestiae hic intelligantur , lententia haec procul dubio clarior fiet, quippe praecordia sub nomme
phrenos graece nuncupata, Comprehendunt etiam Viscera plurima sub septo transverso constituta, ut He Par, Ventriculum, Lienem, & alia adjacentia, in quorum doloribus , seu molestiis, purgare per superi in tutius licebit, ob consensum ,
quem ista ineunt cum eodem Ventriculo, in cuju3 cavum se plerum,
Quemadmodum affectiones partium superiorum ob loci promptitudinem indicant per superiora purgandum 3 itae converso quae inseriores partes molestant, exigunt Purgationem per inserat difficillime enim humores in imo Ventre eonsistentes possent per vomitum expurgari,cum tamen promptissime in Intestina confluentes ad alvum deponantur . Nee absee dixit Hi
pocrates: quicunque infra sub sunt, idest stabiles, & firmi sunt;
nam si fortaste vagi aerent, hanc , vel illam. partem impetenteS, non temere purgationem exquirerent , Cum non bene constaret per quas vias esset educendum ; quin & verendum' et, ne a flatibus orti commoda adhuc purgatione desinerent, sed contra potius exacer
Neque vero rationi dissentaneum
putandum cst, nedum de evacuationibus per cathartica tantum Hiin Pocratem loquutum, verum etiam
de quibusvis aliis egestionibus, su-Pra, vel insta , promovendiS, ut Propterea sensus Aphorismi sit, in doloribus supra septum transve sum, & vomitione , & anaratha ti,i prout alterutra opus fuerit, tendum esse , inta septum transversum vero, & dejectione, &di est, pro loci, & humoris proclivitate r
non minus enim unae, quam alia myacuatione corpus affectum purgari Posse experimur quamvis hic de catharsi proprie videatur loquutus
Qui in medicamentis purgati non tiunt, non cessint, priusquam
ab Hippocrate signum complotae purgationis a medicamento h bitae, illudque dicitur esse sitis eva-:cuationem lubsequens, ut propterea eousque purgationem esse producendam videatur assertum, quousque sitis comparuerit. Atare Galenus in commia quatuor causas, ob quas sit futura sitis expurgante medicamento. I. Ratione
ipsius Ventrisuli , qui ex caliditate,
vel sceitate, vel ambalas quatit
tibus promptὸ ad Attendum perducantur. II. ratione medicamenti , cum acre fuerit, calidum, remor i κ. III. propter Bamorem eva
cuatum, qui plerum ue bilis amara est. IV. exsupera undanti evacuatione, perquam roridasub m
tia educta. seeitas deinde subsequitur , o tis.
At quamvis haec, ut plurimum ita se habeant, non tamen semper, &ubique veritati consonant, cum nota raro expertum sit ingentem sitim fuisse subortam absque ulla, vel modica evacuatione, atque ab usu me.
dicamenti leviter purgantis, quadsedandae siti usui esse solet, quemadmodum
112쪽
modum fatentur de pulpa tamarin-dorum, de casia, de violis. Contra vero sitis nulla, vel exigua subsequuta est a cathartico vehementiori; Unde fallacem nimis conje cturam plerique existimarunt succedentem ex purgatione sitim; quin& de veritate istius Aphorismi magnopere sunt veriti. Si praeterea per- Pendantur , quae a Galeno sunt in ejus argumentum proposita, plane alias, & quidem graviores addere poterimus difficultates r etenim si ex caliditate, & siccitate sitis oriretur, procul dubio febre flectica laborantes immensum sitirent, nullatenus vero hydropici; neque vero
propter medicamentum, cum acre
fuerit, calidum, & mordax ; neque propter humorem evacuatum, etsi biliosus sit, sitis orietur; nam etiam levia, Sc quae benedicta appellantur purgantia medicamenta,
sitim saepissime excitant molestissi
tim bilioso, febrem , & sitim inserente, utraque potius desinere de-
Quod praeterea idem Galenus Alii tamen nedum ex Reeentioribus, sed ex Vetustioribus Philosophis, & Medicis Pulmonem existimarunt: cujus sententiae fuerunt Plato, & Aristoteles . Unde sicut edaces dixerunt eos, qui latiorem Uentrem i nativitate nacti sunt, ita bibaces ex adverso, qui ampliorem , longioremque thoracem. Hippocrates etiam lib. de Carnibus idipsum manifeste docere videtur asse
rens per laryngis rimam aliquid potulenti in tracheam , & pulmonis bronchia delabi, ad illum irrorandum, humectandumque; cui consentit pariter Galenus 8. de plac. Hipp. Hat. cap. I s. Hinc idem Hippocrates Me eodem q. Aphor. Fq.
inquit: Quibus plurimum cca tu ses leoiter irritantes in febribus ardentibus sunt, non multum stii santur. Quoniam . ut subdit
in comm. Galenus, madesunt Ioca, quae ad asperam pertinent πι-
teriam , ct ideo mιnus sticulosi
sunt. Quamobrem plurieS exper. tum, magis extingui sitim usu gargarismorum, quibus scilicet asperet Arteriae ductus humectatur, quam scribit i. de pl.medfaculi cap. 3o. si liberalior potus Ventriculum i augeri sitim vel ob caloris copiam, roraret. Huc etiam facit quod no-vςl ob humoris inopiam: ob caloris i tavit pariter Hippocrates in epide- copiam quidem ex febribus, aere miis magnopere ad omnem sitima stivo,cibis calefacientibus,& exsic- l prodesse os claudere , & tacere ;cantibus , purgantibus medicamen- l quandoquidem ex loquela non solis, venenis erodentibus, aliisque; ob humoris inopiam vero, ex laboribus, vigiliis, sudoribus, caeterisque evacuationibus immodicis, nere veritati cohaeret; Siquidem Ηyropicos intensa. & molesta sitis
urget, quae nec ab humoris inopia, neque a caloris copia dependet. De organo, seu sitis sede dubita.
re ulterius contingit': nam quamvis in eomm.huius Aph. & alibi, putaverit G lenus esse Ventriculum:
lum salivarius ros extenuatur, &deficit, verum etiam Thorax, Pulmo, N aspera Arteria plurimum delatigantur, & exarescunt: si autem a Ventriculo sitis oriretur, haudquaquam proficeret silentium, eo loco ab Hippocrate commendatum, cum vox, & loquela, ad Thoracem, Tracheam, & Pulmonem pertineae , juxta illud e Corardet, Pulmo ιoquitur. Atqui non raro a passii si diutius. eloquamur, Η vehe-
113쪽
vehementius sitimus, etsi Ventriculus uberiori potu jam inundet. Ex his igitur, aliisque, quae consulto omittimus, videntur plane rationes a Galeno pro expositione hujus Aphorismi superius adductet non
ut sensum Hippocratis verisimilius
assequamur, & congruentiuS tueamur a vindiciis, scire oportet, sitim in Animantibus induci ex defectu
ejus humoris, qui per sua vasa ciriscumfluus irrorandis partibus addicitur, & latex, ac lympha ab Ana. tomicis vocitatur: etenim in statu naturali pari circuitu partes Cunctas Corporis petit, irrigat, & h me facit, quo sanguis in easdem illapsus alit, fovet, atque in vita tutatur : hic idem aqueus humor glandulas salivarias pervadens, fauces, linguam, & guttur irrorat, atque
gustui, & loquutioni peragendae
plurimum confert; oculos quoque oblinit, serum in pericardio conservae, & pro pulmonibus aliqua sui parte in pectoris cavo colligitur; immo universas glandulas Corporis alluens , nec non articul S,membranas , parenchymata, non solum nutricatui, & incremento proficit, sed etiam a plurimis aegritudinibus cuncta tuetur. At vero sicuti in statu naturali substantia, qualitate, &quantitate convenienti, cum Perluos ductus circuit, Omnia hete Corpori beneficia elargitur; ita in statu morboso, si in his deficiat, mille propemodum incommoda parit: potissimum autem sitim excitat, si
desit, totoque sere corpore exhauriatur , sudoribus , mictionibus , sputo, lachrymis, aliisque immodicis evacuationibus, sive sponte, sive arte promotis. Similiter si glutinosior, salsior, aerior , 'acidion redditus, nequeat fauces, guttur,
& linguam convenienter irrigare,ut experimur in catarrhis, in febribus, in subito timore, & aliquando etiam mox a pastu . Si praeterea alio confluat, quam ut decet, aut alicubi restagnans extra proprios ductus feratur, ut in hydrope , & dipsaco . Quare non mirum H di versimode sitim sedari comperiamus, largo ne dum aquae haustu, sed & vino, ejusque spiritu, aliquando spiritu vitrioli, vel salis, caeterisque multum .
inter se disparibus, quandoctuidem
non ab una, eademque caula lymphae vitium exoritur, & sitis.
Naturalis praeterea sitis in Ventriculo quidem, & in faucibus e
citatur , ac persentitur; at vero morbosa, & quae praeter naturam evenit, etiam in gutture, trachea,& pulmonibus; unde saepenumero accidit, ut ingenti siti crucientur
aegrotantes, etsi Ventriculus multis humoribus, etiam aqueis, sit repletus , immo nonnumquam adhuc languidus, &nausea affectus. Sunt
insuper, qui solis gargarismis ab ejusmodi sitis molestia liberantur, &alii inspirato dumtaxat Aere frigidiori: sub quo sensu dixit Hippocrates tusses leviter irritantes in febribus sitim remittere.
postquam dissolutionem in Ventriculo passa sunt, su as operationes plerumque exerunt in Intestinis tenuibus, ubi irritatione simul , ac sermentatione indebita cum liquoribus felleo , N pancreatico perpetim inducta, eos primum humores diluunt, & extenuant, qui tunicis,& glandulis eorumdem impacti si
cum depositionem non raro etiam remorantur; unde prima Alvi exoneratio, tota ferme stercoraria esse
solet. Mox si ejus sint efficacitatis, ut lacteas venas subeant, atq; etiam
114쪽
cum sanguine secundum partes saltem tenujores misceantur, ipsum fundunt, & glandulas potissimum Mesenterii laxant, exturbant , &extenuanu, ideoque vasa lymphica illuc pertingentia pari molestia cogunt lympham ubertim effundere,&quandoque etiam sanguine intinctam , ut in hypercatharsi contingit. Quoniam vero in glandulis praesertim solent vitiosi, & inutiles humores inhaerere, cum ob spongiosam earumdem substantiam facile suscipiant, & difficulter deponant,
quos semel humores excepere, idcirco fit, ut nunquam a catharticis
congrua purgatio sit successura , ni glandulae malis humoribus sint inanitae, & ex praeterlabente lympha
quodammodo detersae, ut inde universalis Corporis purgatio, & veluti purificatio, habeatur. Hinc modo ad expositionem pri-
sentis Aphorismi dicendum,Hippocratem hoc loco de ea purgatione habuisse sermonem, quae ex medicamentis vere purgantibus, & catharticis universalibus dictis, pera-itur , neutiquam vero de laxantius solum, &lenitivis appellatis , quae num Antiquis cognita fuerint,
alibi discussum. Ea vero cum sint addicta purgandis non solum primis ductibus Corporis , sed etiam
intimioribus ejusdem partibus, atque a Uentriculo remotissimis, plane in glandulas Mesenterii, & Pan- creatis, immo in arterias, & venas, vires suas diffundunt; quamobrem nedum excrementa in eisdem primis ductibus stagnantia, sed etiam penitiores alios, & alim humores, tum utiles, tum alibile sed de .generatos , exturbant, & evacuant;
cumque cum his multum lymphae pariter educatur , emunctis fere
glandulis universis, proinde ingens sitis ad ejuscemodi purgationem subsequitur, quam Hippocrates hoc
loco veluti signum completae purgationis in toto Corpore specialiter consideravit, ut proinde. dixerit :qui in medicamentis, scilicet e
tharticis , & universalibus purgati, idest humoribus sive quantitate, sive
qualitate peccantibus inaniti, non sitiunt, non cessant purgari, priusquam humores ex glandulis, & ex vases sanguineis, aclymphicis, educti non fuerint, ut propterea ab horum evacuatione sitire cogantur.
Hinc sitis subsequens a medicamento purgationem, non est generale indicium cujuscumque evacuationis a cathartico habitae, sed ejus dumtaxat, quae a vehementioribus inducitur, atque totius sere Corporis est, cum lymphae, & seri sanguinis eductione. Quod si praeterea hypercatharsi subsequatur, procul dubio sitis molestissima accidet,pN- ter alia, & graviora symptomata ,
immodicam , inconvenientemque evacuationem comitantia , de quibus Galenus comm. 36. 37. a. uis.
Quamquam autem videatur H pocrates in hoc Aphorismo ex lu- perveniente siti completam purgationem determinare, non tamen
putandum metam exinde praefigim quibusvis evacuationibus promovendis r sitis enim ex medicamento purgante proveniens designat solum maximam in humoribus , dc partibus solidis motionem, unde ii cet purgationi superveniat, non ta men illam sistit, sed attenuato, disesolutoque nimium sanguine, potius augere potest . Quare si fortasse pu gati non eo devenerint, ut sitiant, non idcirco sunt ad sitim subeundam alio sorte medicamento pur-Η a gante
115쪽
nte cogendi, ne utiles humores issolvantur, fundatur sanguis, &hypercatharsis subsequatur, omnino perniciosa: quoniam ex eodem Hippocrate, evacuationes non sunt
multitudine aestimandae, sed si talia deiiciantur, qualia conventiant; &aegri facile tolerant I. Aph. 23. Praeterquamquod infidele signum e st in purgationibus sitire, cum interdum sitiant a medicamento aegrotantes, nec tamen bene sint purgati, & aliquando sitiant ex peculiari Ventriculi constitutione, quandoq; etiam a conditione medicamenti, ab aestu Aeris, a morbo, aliisque causis in
Notabile vero est, quod monet Cardanus hoc loco, multum con serre motum ad juvandam purgationem, cum catharticum sitim non inducit, ne scillae taut penitus non Purget, aut parum, &imperfecte, deducto argumento ex praecedenti Aphorismo XV. eum volueris ducere Helleborum, move Corpus. Etenim assumpta medicamenta, quae non purgant, plerumq; nocua sunt, di mortifera, nisi eliciantur,ut contigit Adolescenti Eubaeo s. epidem. Verumenimvero pluries expertum in praxi, magnopere promoveri purgationes catharticorum, epota
aqua frigida; quinimmo usitatissimum est Medicis Romanis largissimas aquae gelidae potiones commendare iis, qui catharticum assumpserunt, ut subinde abundantius egerant, absque siti, laxatis nimirum, humectatisque ductibus, atque lubriciori alvu reddita, quamon raro constipatur, & contrahitur a me dicamento fibras Intestinorum exi ritamento corruganteia
Non febricitantibus f tormina aeciderint, ρο genuia ravitas, σιumboram dolor, purgari per inferiora oportere Agni catur.
crates signa purgandorum humorum per superiora, nunc indicia profert, quibus internosse liceat purgationem esse faciendam per inferiora; & sicut ibidem de non febricitantibus sententiam protulit; ita hic etiam febricitantes excipit, aitque tormina, seu cruciatus circa umbilicum, gravitatem genuum, & lumborum dolorem,citra febrim, indicare purgationem per inferiora moliendam; unde Oportebat hunc Aphorismum anterius scribi, ut connexa oratione n tarentur signa utriusque evacuationis per supera, & per infera promovendae. Recenset itaque tria signa demonstrantia purgationem faciendam per inseriora, tormina nimirum, seu cruciatus circa umbilicum, enuum gravitatem, & lumborum Olorem; quae sane denunciant humorem in sernas parteS occupantem, ut etiam superius ostensum est. At vero speciatim haec tria memoravit ,
non quod alia idipsum non inlicent, sed quod per haec necessario purgandum sit, ne humores in iisdem partibus affectis firmati graviora
mala afferant, vel saltem irresolubiles deinceps fiant , Quamobrem non immerito adjectum est verbum oportere. Excipiuntur autem febricitantes, quoni in his ejusmodi signa
non semperindicant materiam nu- moralem, vel omnino purgatione
educendam; siquidem non raro in febribus decubitus humorum ad ea partea
116쪽
partes denunciant eriticas motiones, vel abscessus ad articulos, unde a purgante medicamento esset
abstinendum , ne motus criticus Naturae impediretur, aut alio distraheretur, non sine febrientis nocumento. Caeterum temper ac ejusmodi accidentia ab humoribus contingunt, qui in inferiores partes tendant, purgatio non poterit non esse salutaris, cum&loci prompti- rudi nem, & humoris vergentiam, di facilem a purgante medicamento evacuationem illa denuncient.' Verumtamen animadvertere Oportebit, an non faustus , ac salutaris eventus ejuscemodi evacuatio nem subinde subsequatur. Quippe nisi statim profecerit, verendum , neu majori commotione humorum,& tumultuaria, viscerum naturalium concussione futurus sit gravior affectus inim, Ventre, cujusmodi siccus Hydrops ab Hippocrate Aphor. XI. buius libri praesagitur. Quare
vitanda erunt ea, quae in purgationibus nimium exagitant, & flatus excitant; sed potius in v lana ducenda sunt, quae gratiora visceribus , sine ulla perturbatione, vitiosos humores blande subducant, & amicabiliter allician t.
Deiectiones nigrae Janguini atro similes, o sponte pro edentes ,
pessima : is quanto colores pravi fuerint plures, eo deterrus . A medieamento vero procedentes, meliores sunt. idque quantis plu res fuerint colores non pravi.
DEjectiones tum sponte naturae
habitas, tum a medicamen to promotas considerat hoc.loco
Toetes Op.Med: Tomo III. Hippocrates, easque sive nigras s lum, sive multicolores: & quidem
sponte factas omnino vituperat, sive nigrae compareant, sive alterius coloris a naturali recedentis; -- liores .ero judicat, si ab assumpto medicamento proveniant, eoque magis si colores plures fuerine, nec multum a naturalibus, & consuetis recesserint. Prudenter autem existimat Aria genterius duas in hoc Aphorisinolententias contineri, alienam qui . dem pertinentem ad nigras dej etiones sponte procedentes:alteram ad pluralitatem colorum in dejectionibus apparentium; neq; enim nigrae evacuationes, plures colores admittere possunt: quamobrem -nus Aphorismus in hunc modum scribendus foret: Defectiones mirigra, qualis es sanguis niger δεοnte procedentes, με cum febre, sue με febre pes a. Alter veror D fectiones, quae spontst factae piuνει
habent colores, deterioressunt quam Asianpa medieamento . t ' e At quaenam sunt istae dejectiones nigrae sanguini atro similes p Certe eas hic Hippocrates non intelligit , quae atrabitariae dicuntur; nam de his infra. Nec, 3 quae concretum , nigrumque sanguinem reserunt , aut proprie sanguineae sunri quippe noti
dixisset, fanguini atro semitem, ubi
similitudinem tantummodo , non substantiam, vel qualitatem in excretionibus notavit. Nec praeterea humorem illum, quem melancholicum appellant, ut in comm. Gale nu&interpretatur i etenim dixisset, de jectiones nigrae bilis, quemadmodum Veteres melancholiam nuncupare consueverunt 3 sed εἰ neque ejusmodi melancholicus humor unpiam reperitur, cum satis, super
117쪽
quaternarium humorum numerum I ejuscemodi atrae egestiones appare- initium esse, & qui in Liene fingi- re, quae vulεo melanelaolicae appel-tur potius acore, quam crassitudi, tantur. Quod si acidum istud etiamne, ac nigritie talis appellatur, & in Liene exorbitet, Dyde sanguis esi fortasse in alvum decumberet , ramo splςnico in mesentericum de- non quidem per venas, sed Per ar- ris traiiciatur in Artςrias, indeterias illuc mearet, adeoque simulique etiam in venas, quaeiurgidae,
cum sanguine effundi deberet, que- varicosae haemorrhoidales caecat nun-madmodum in haemorrhoidibus 3 cupantur,' procul dubio egestionem
cum tamen nullius harum evacua- quoque promovere poterit consimiutionum meminerit hic Hippocrates. lis atri coloris, & non raro etiam Pari modo reliquae egestiones nigrae concreti sanguinis, si diuturpiorem ab adustabile, vel pituita, perpe- moram ibidςm csentra rit, ut, is iram a Veteribus excogitatae, velutispesaepjus observatum. Et quamvi , omnino commentitiae , reiiciendae in Aphorisino videatur similitudo simi, quae & hic neque aptari pose potius notata , ut propterea noni 2nt, ubi istiusmodi nigrae dejectio-isanguis niger, sed alius humor cirines etiam sine febre pessimae rese- gro sanguini similis designetur; sita,
runtur, cum caeter ut adusta Pi- men ex graeco. codicς verba, textus tuita, & bilis, nonnisi cum acutiS examinentur , non videtur coner .
febribus jungi posse perhibeantur . tus, & nigricans sanguia ab ejus, OVerisimicus itaquet put dum modi dejectionibus exclusus; unde cohaerenter Anatome deiectiones Fuebsius exponit, . tali sanguis nigras in hoc Aphorismo ab Hippo- niger: & Heurnius casu di est crate memoratas fieri vitio succilsanguis niger: idest ab acido au- pancteatici acido-austerioris re, steriori cia retus , & ater reddi
tis tum bilem e cholidoco defluen- Deiectiones praeterea istae pessimae rem, sed crassam, & inertem, tum censendae sunt, cum sponte. proces-pantem eibi depravatam, & corru- serint: Donte quidem, quoniam si-ptam: ea enim est conditio istiusmo-ignificant talem, ac tantam esse hu di acidi humoris, cum austerior fit, moris virulentiam, ut sponte sua , ut compingat simul, & in atrum nullo adigente medicamento, viam sommutet quidquid crassiusculum faciat, exitum sibi paret'. Proce- diicitur, eo serme modo, quo fie- dentes vero, idest non semel exeunxi experimur ex acido Vitrioli cum tes, sed iteratis vicibus, & per unifinali gallarum in atramento strie- versam fere morbi latitudioem torio, & potissimum compactiori: severantes, etiam inter initia. Si- cum enim pancreaticus hic humor i quidem symptomaticae evacuatiO- a naturali statu recesserit, & pon- nes solum a principio comparent, &ricam austerita tem acquisierit, sic continenter perseverant; at veros laum liquorem: combibit, crassa criticae, statim absolvuntue, & non- praesertim pituita conjunctum, ut a- nisi circa declinationem accidunt. tramentum amuletur: quamobrem Unde si dejectiones istae nigrae semel in his, in quibus ejus acor praeva- tantum appareant, non erunt aeque let, uti in Hypochondriacis, Sco imalae, ac si integra morbi durati
buticis, Lienosis, aliisque , solent i ne perseverent.
118쪽
Neque vero est necesse illas cum sebre conjungi, ut malae sint, qu nlam haudquaquam a labris societate malitiam suscipiunt, sed ab humorisexeutitis conditione, ae pravitate, & a 'iscerum distrasta. Quare perinde erit, si sebris adsit, vel absit. Est tamen verum, quod longe pejores censendae erunt, si sebrim comitem habeant; nam pri ter morborum , & 0mptomatum pluralitatem , arguunt quoque sanguinis vi- . tium, indebitamque inductam in illo sermentationem, & Cordis, aliorumque viseerum laetionem: idquo sive sebris symptomatica putetur, si
ve essentialis Gicta . ' . . . . . . H
Caeterum pessimas dixit HippocrateS, non exitiales, sicut de atrabile pronunciavit, Eccum ad mor . hos acutos, vel diuturnos cum eπ- tenuatione , ac languore , consequuntur: etenim istae medejam non admittunt, ut inferius odii demus: at vero quae hic memorantur, poterunt artis industria temperari, &corrigi, si potissimum diu non perduraverint & vires aliunde constiterint, in aetate non admodum provecta: quod sane aestari poterit
usu roborantium medicamentorum,& acidum superabundans corrigeneium , qualia praesertim sunt ex ch, ὸybe composita, & aikalina appel
. Vetumenimvero pravitas, N pluralitas colorum apparentium in excretis augent malitiam, & periculum assectorum: an quia ex humo, rum heterogeneitate, Nari uoque visectum distrasia significatur, quae propterea non tam lacila queat artis auxilio emendari; an quia extremam denunciant corruptelam , varii, pinresque timores, degenerati in virides, M porrace , aeruginosos, lividos, & atras. Unde
idem Hippocrates 2. Aph. dicebat : In profluviis alvi mutationes
excrementorum juvant,nisi ad mala mutatio flat. Pluralitas autem colorum in excretis hoc loco intelligitur eorum,qui omnino priter nuturam sunt, secus vero si secundum naturam forente quamobrem recte in textu dicitur: & quanto colores pravi fuerint plures; Pravi autem colores a naturalibus, & consuetis
penitus declinant, cujusmodi esse solent vitellini dicti, porracei, qruginosi, lividi, &c. Atque hinc facile occurri poterit difficultati ex
praecitato bor. Iq. a. ubi mutationes excrementorum utiles reseruntur , cum hic dicantur perniciosae ribi enim mutatio fieri intelligitur in eo oribus Natura conlaetis,fi ama lisi lih honos; hic vero in morbosis, f& de malis in pejores , ac
Sed cur a medicamento procedentes nigrae dejectiones meliores reputandae sint ρ Et quidem nigras non soluin , sed & flavas, virentes, aliasve dejectiones vi medicamento rum habitas nemo amplius reformidat, tam unicuique compertum sit eas potissimum consequi eonditi nem , & tincturam medicament rum: Rhabarbarum enim ad flavum, senna, & casia ad nigrum , agricus ad album excretos humores colorant ;quin pro varia eorum dem excrementorum vi, & miseela, multi quoque, & varii colores in
excrementis comparere solent, &non raro absque ullo viscerum vitio, aut morbosae constitutionis vestigio. Sed etsi morbificam causam conis quantur, adhuc deeedentes ex assumpto medicamento humores pravi validam arguunt Naturam , &kipses non adeo reberieS, ut ei flem evacuanti obsistant, vest non statim
119쪽
obsequantur. Non tamen hinc quis existimet, omnino periculo vacare, quae a medicamento prava, & atra proςedunt i etenim Hippocrates
non simpliciter nigras deiectiones ope medicamenti habitas bonas dixit , sed meliores, comparate nimirum ad eas, quae sponte Nature contingunt; nam nigrae dejectiones ex pravis humoribus semper malae existimandae sunt, eo quod denuncient pravas inesse Corpori dispositiones, unde nigrae illae prodeant, adeo a
naturali statu recedenteS. Postremo advertit HippocrateS, quo plures coires in excretis a medicamento comparuerint, eo minus malos esse, quoniam universam humorum cuiluviem, Omnemque malum Corporis apparatum inde eva.cuari significatur, adeoque Nat ram medicamento adjutam potuisse modico temporis intervallo vitiosos humores deponere, & expurgare absque partium solidarum noxa sensibili. Colores autem plures, & non pravi, si omnino secundum Naturam sint, certe nedum meliorem , sed etiam optimam indicabunt egestionem, ut antea ex Aphor. Iq. a. memoratum est: si vero praeter Naturae morem accidant, denunciant quidem profuturam evacuationem ingenere causae, cum pravi humOreS exeernantur; at vero in genere
signi malam saltem arguunt viseerum dispositionem, unde tam prava
Morbis quibuslibet incipientibus, si atra bilis ori supernὸ, vel infernὸ exierit, tithiae. P Raecedenti aphorismo Hippocrates nigras simpliciter dejectiones vituperavit; nunc vero specialius, quae atrae bilis conditionem referunt, omnino exitiales asserit, neque solum per inseraS partes, Verum etiam per supernas, modo mo
solun unodo , illius evacuationem exitialem esse docet: quandoquidem nil tunc excernitur inquit in
comm. Galenus) Naturae ratione,
sed omnia suntis tomata earum, qua prater Nataram sunt in Corpore dinostrontim ; unde cum aderit criaditas humorum, aliquid
tiliter eoaetiari est impossibile : Aquidem oportet coctionem praeire ,
Dbsequi vero discretionem, postea evacuationem, ut bona si renses. Hinc communi voto damna tur a Medicis evacuationes habitae in principiis morborum, cum Vesmultitudinem , vel pravitatem significent; at vero iisdem declinantibus, &post humorum coctionem, quaelibet excretio salutaris est, veluti procedens a victrice Natura corpus a suis impuritatibus repurgante. At quamvis cujuslibet humoris evacuatio inter initia morborum mala sit, longe tamen periculosior crit, si atram hilem redoleat. Ducitur autem a Medicis Atra bilis , humor ille, qui colore nigricat , sed non concrescit, ut sanguiS, im' moin terram decidens fermentescit,& bullulas excitar, velut Acetum , aut Vinum, uimini objectum splendet, & acrimoniam , mordacitatemque sapit; quamobrem viscera, per quae transit, erodit, & ulcerat instar aqua: stygiae. Hinc inter hu- res Omnes, qui statum Cossoris morb*sum consequuntur, pegimus
hie omnino reputatur, & venenosus, veluti extremam nactus corruptiOnem, vitae penitus inimicam.
120쪽
Verum quo pacto ejusmodi deleterius humor Atrabitarius in hum no corpore generetur, non inutiliter quaeri potest. Hactenus est creditum , Bilem duplicem in humano
Corpore reperiri, naturalem unam,& alibilem. in venis una cum sanguine contentam; alteram nonnaturalem, & exerementosam in cy-sti sellea collectam, ac continenter in tenuia intestina confluentem; fieri autem, ut eodem aegrotante , vi atque pernicie morborum, viscera, & praebertim Iecur intemperetur,atque ejusinodibiliosi humores putre dine, & exustione degenerent in vitellinos, croceos, mox etiam in aeruginosos, porraceos, ac denique in atrabitarios , extremum corruptionis terminum designantes , qui propterea veluti summe recedentes a consueto Naturi, ubicumq; cΟ- paruerint, lethum praenuncient.
Sed jam satis, superque ab Accuratioribus Medicis, de Bile in venis
contenta excogitatum , vanum, &futile detectum est, ut de illa : ulterius verba facere pudeat. Solum Bilem in cysti fellea contentam, &percholidocum in jejunium intestinum transmissam, gravem, nocuamque mutationem subire posse constat Analome, si nimirum indebita fermentatione cum aliis humoribus, re praesertim Pancreatico, illuc confluentibus, praeter morem invertatur, re nedum colore, sed etiam aeritate, & malitia, commutetur in naturam serme delateriam; unde
apposite quidem Galenus 6. de loe. Lς. I. animadvertit generari non raro posse in humano Corpore humores veneno similes , qui scilicet idipsum agant, quod a venenis asei sumptis, vel inflictis fieri experi
Et quidem si felleus hic humor
acer, & oleosus redditus cum acido pancreatis, aliove, commisceatur in Intestinis tenuibus, ita ingenti fermentatione exacuitur, ut erodendi vim adipiscatur; neque solum in Intestinis, sed & in Ventriculo ex depravato ejusdem se mento, corru ptisaue cibis ; p riterque ex lumpna acriori cum sermento glandularum vitatio. Nec dissimilem pati solet serum urinarium depravationem, si acriussit,. :& sale acidiori inspergatur ;itemque si menstruus sanguis, a que alia Uteri recrementa se mentis hystericis coinquinentur , & subsistant. Quamobrem ubique ex mala , atque indebita mistura sermentorum poterunt pravi , &deleterii humores progigni, & ediversis egeri emissariis , venenorum Naturam redolentes ; unde erosiones, pustulae, ulcera , gangraenae, aliaque hujus generis perniciosissima. Quoties itaque ex inconvenien ii mistura, ac fermentatione su
corum, alii , & quidem praeter Naturam exorti, praesertim acres, Miri, & venenosi, per alvum , aut per OS egeruntur, multis ex rationibus mortem praenunciant: quippe significant viscera non bene suos humores secernere, & repurgare , sed potius ex vitiata textura , crasi, illos inficere , unde fermentationes, dissolutiones, distributi ne'; alimentorum pessimae tant in praegrand e virium dispendium: sed& humores ipsi depravati acritud1
ne veluti arsenicali, & acore ferme vitriolico, partes, quas pervadunt, pungunt,erodunt, ulcerant, & gangraenam,aut sphacetum inserunt;imo sanguinem ipsum, aut coagula d ut exsolvendo,ineptum circulationi reddunt: insecto autem sangu