Ioannis Grammatici cognomento Philoponi Eruditissima commentaria in primos quatuor Aristotelis de naturali auscultatione libros. Nunc primum e Graeco in Latinum fideliter translata. Guilelmo Dorotheo Veneto theologo interprete

발행: 1546년

분량: 356페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

301쪽

ium assi Mim hil sim probat perinde ac ipsa deducto pareat. Verum ut clariorem mononem istamus,rursus repetamus quκ paulo prius diximus. Si est raritas ct ciensias, . a. tuum est,quonsam densitas est constitebo uio inpressol corporum in ieipsa, x conis strima ac compressa in seipsa constringuntur α resident in vacua interspei sa in ieipsis ceu in no dilana.&in his id senus. Nam si in vacua quedam eorum que deni anxur parsus non densaremur re coirent,in seipsa sele reciperem,led impossibile est corpus per corpus

recipi. uem eadem de raritate dicemus. Nam quod rare ad maiorem molem extens ditur, si non quedam vacua intersipersa interclusa ac cohibita dilataremur α hae ratione fie. Tet raritas.accideret priusq rare fieret corpus in corpore esse.Nam paries, que modo locum cupant,si prius non erant in vacuo, certe sese mutuo recipiebant ac penetrabant,immo oclocu γε modo occupant oportet prius suisse vacuit Deductione igitur ex hac intelliseria occogit ne probabat. Assumptu aut dico.LAtqui raritas de desita est,huc in modu. Aristo. Dat,si no est raritas ct desitas neo est corporii costrietto,si aut no est costrictio, vel omnino tolleres motus rectus.m ea que recto motu cietur,aerem ante i emp expelledo vel aqua ita mouentur.corpus igitur quod expellitur per quod fit motus de contrahitur cohibeturm mvacua apposita arm imbibita, cedit Iocum his queriripsum meant ac tranteunt,quemad. modum etiam se habet cum quidam per multitudine lepram eunt ac meant. M emo corro. ra non densantur , nem coercentur in vacua interspersa, v et prorsus tolletur motus recius. Nam quo moueretur si locus receptaculum o no existeretneS haberet idu expellitur ubi cederet stnem Phibens ei st mouetur aditum ac transitum predere vel si est motiis necesse

est inquit uniuersum duci re idest a Ppriis terminis alienλri exagitan arm supra mutari expelli,quippe necesse sit cum quippiam mouetur corpus ante expelli, deiiud deinceps aliud expellere dc hoe vsp ad extremum .dc ita dein epS cxlum ae externa mundi expelleretur aediliunderetur dc agitaretur,quod quidem dc in piscinis ac natatoriis accidere solet, quando aliquid moueretur corpus in ipsis,hoc autem dicebant,quia nondum sciebant corporum cohibitionem , scilicet quomodo corpora cederent. Ex non solum sublato de medio vacuo hec absurda sequentur dico scilicet demi raritatem dc densitatem,sed etiam propter destruis monem eius tolli vel penitus motum recrum,uel uniuersum fluctuare. Ruris tablato . Devo vel penitus n5 erit mutatio mutua inter coma,vel si hata plane fuerit, ut mutatio fieret in his que si mole equalia dico verbigratia cum ciathus aeris transmutaretur in aquam fieri aque clathum similiter εἰ aquam tantum aeris facere,alioquin ubi recipererar maius corpus si non foret vacum, vel si hoc est prerer euidentiam quippe uideatur quippiam in

maius corpus mutari.Nam undes aguntur dolia dc vires a musto, nisi quianiustum eua. porans murat in aerem ac in ventum qui quidem quoniam maior est eo quod transmuistatur dolia non potentia illum capere fiasuntur,quod sane etiam accidit in his que sunt alist a.Sed si mutatio fit in corpus maius rursus duorum absurdorum alterum non euadcadere fugerem poterimus,uel enim necesse est quantu hic aquae transnautarur in aerem alia bi tantum aeris transmutari in aquam quod quidem etiam factitium est dictu,quoniam via detur mihi nunc tantum aquae evaporari exhalaret,necesse est alibi latum aeris transinu. tari. Et si plus Mihi videretur plus etiam aeris transmutari,vel rursus si hoc fieri non potest

necesse est uniuersum caela fluctuare,qd quide per se ridicula est,qi cu qppia smo minu

tulum quoddam, ac tantillum moueretur caelii isuis limitibus ac locis dimoueri alienatim ori eri qd fugere volente saltem vacuusatebuntur,imo ex necessitate dabunt.Nam quo ς*lu fluctuaret, equide in corpus non potest ergo in vacuia cogregatu caelo circinfusum.Si ergo hec omnia absurda sunt,cerie necesse erit in corporibus vacuu iter ersum esse.Raricanes vitur quibus probabant vacuum tales sunt. Deinde ostendit non posse vacuun inter. sperium corporibus esse.Et inquit quonia necesse est,uel ipsum magnis amplissimis a paratibus esse in corporibus ut queat alterum corpus recipere in seipio, vel di susum inter aspersum' esse in corporbus secudum paruissimas partes ut non possit corpus in redi in ipsis eeu eram sentiunt ii qui poros ac meatus dicunt di ponunt. Si eigo v acuum foret magnis partibus constitutum, hoe cane non distabit a vacuo separato. E Idem igitur ra.

iionibus hoc destruemus re tollernus, quibus quidem α illud tollebamus. Gue diu stabit aut nrerest si ipsi vacuum in minutas partes diuisierint ut fugiant eas dubitationes in quibus incidebant ii qui vacuu insertum imbibitum corporibus ponunt. Nam S si saeuis 3genhurum spasium separatu,si autem ita dicerem vacuum tenuabus subtilibuta pallibus loan. Gram. UD

302쪽

riathi unius fiem aer em non adiecit quod tantus fieret aer quanta erat S aqua . A qui a hemi oportebat haec addere si voleb t hoc dicere deinde Sinduxit ac suhiunxit,tania strula, qua exequali aere genemur. ut necesse est vacuum esse. Atqui quaqua trasmutantur in pyiQequales moles S si aqua solum mutaretur, nihil aliorum sequetur, nem necessario es et 'R Vacuum qui madmodum dicebam quoniam eundem occupabit locum aer. quem antea quam inrupabat aqua prius qua mularetur. Qv d quidem igitur hoc dicat planum per cui messe existimo ex verbis ipsius Aristo . Hoc autem non velut consequens tolli raritatem - ς α adduxit. Nam ex destructione raritatis sequebatur minum non esse vel fiuctuare unis αυersum sed vel simpliciter destructione vacui consequens fit , vel quia ratio deduceretur it dem ex diuisione verbigratia.vel est rat to&densitas vel non est,siquidem igitur non est se. cyp in quentur dicta absurda. si autem est, vel vacuum erit in quod contrahuntur cohercen. turque ea quae densaritur.&ex quo rara corpora expanduntur ac dilatantur, immo&iri quod recipitur id se extrinsecus est, vel simul necessie est aquam mutari in aerem, Secon. Tu ira tantum aeris transmutari in aquam,quod saetitium esse videtur. consideSI ERGO tarum dicunt esse quod multa uacua separata haberipatet si ua, A lio momum sep ratum esse non poterit,sicut neque locus spatium habens sulpsius: nequerarum sic esse. I argu

Hie ostendit non posse vacuum inbibuum interspersum ιν esse. Et inqost si hoe pacto ponunt vacuum interim sum corporibus vi snt in aliquo corpore raro quaedam spatia talia separatia corpore.vi queant in seipsis aliquid alterum recipere ceu sunt si mae mea. tus quaqua aere pleni snt redem igitur ratione: inquit adaptari possunt in his quae conistra eos qui vacuum insertum imbibitia sp ponunt quae adductae suerunt contra eos cui Purant vacuum esse locum & spatium feraratum. γ

SILV E O non sim rabile, sed tamen inesse quid uacuum dicunt, minus

quidem hoc est impossibile. Accidit autem primo quidem non omnis motus cra sim esse uacuum, sed eius duntaxat quo leuia sursum petunt. am rarum lcue est. Quapropter & ignem rarum esse aiunt. Deinde causun motus sic uacuum non esse , ceu illud in quo motus absoluitur.

idest si non uerit seiuni tum sed veIut adeo intenues partes dispersum at in distractum ut nequeat ingressus alterius corporis in eo fieri.eeu si coceperis animo quasdam at homos orbiculares sese tangentes.Nam constat has sese non tangere scrudum totam peripheriam ct circuieren iam .sed in puncto sane inter has erunt quaeaeam interstitia vacua tenuissima in quibus alie athomi ingred non possunt.quae sine ab illis recipi non possunt propter te. nuitatem. Hare autem inquit est eorum positio quae quaqua minus impossibilis esse viis deatur,attamen dil ipsa tanquam impossibilis refelletur.

SED utres mouent id sursum' ipsis adiunctum est, quoniam di ipsi sursum

seruntur,sic etiam uacuum sursum rara corpora sert.

inquit no ita tale vacuum esse cauiam minus quemadmodum dicitur esse spatium causa in quo mouetur.sed ut vires haben es aliquod graue si merium in aqua pendens vel adiunctum quoniam re ipsi cum in superficiem aquae seruntur oc ill: us smul serunt hoe modo dutaxat est ita vacuum talem. Pascausa in corporibus raris. Nam eo quod ipsum stri ur surtuni lane duceret & illa,quo pacto profecto essita velut causa i friciens.

A T V ON AM pacto latio vacui esse potest uel locus uacui. Nam vacui

id erit uacuum ad quod seruat. Item quam causam assignabunt qua graue deor sum sertur.

Nam si vacuum moueretur nec ellario locus ex loco mutaretur quare in alio vacuo fi . minc quid dii boni hoc magis ridiculum est. olens autem rationem fiacere quae niagis realoan. Grani. Do ti

303쪽

Optia sellat &taxet scopinantes non dixit. Nam vacui erit locus ad quem senur,sed vacui erit lapodera, vacuum,quoniam qui ira dicebar. t locum ci vacuit idem esse opinantur. Item qua causam io tera assignabunt qua graue deor sum tertur.Nam si aiunt causam lationis leuium iurium esse tum vacuum,quae igitur ent causa motus grauium deorsum. Nam si dicerent naturam grauiusufficere ad fri endum illa ac mouenaum deorium Furci in leuibus natura non tufficit ad mouendum illa sursum, ne vacuo egeant. Uerum Aristo.α in aliis hanc ratione sumis an tertio cienter fecerat.

bio. ITEM patet si quanto rarius quippiam magisque uacuum fuerit, tanto cela

rius sursiam feretur. Et u penitus uacuum tuerit id celerime sursum ferri. An fortatam S hoc moucii non potcit.

Alierum argumentum,si id quod plura vacua habet sursum celerius mouentur to um ne vacuum celerime mouebitur,at uacuum moueri non posse patit.

- x R A J I O autem eadem est,quoniam ut ea quae simi in uacuo immobilia sentsic etiam uacuum immobile esse demonstrabitur,celeritates enim coparari non pos sunt. At cum uacuum non esse dicamus. Ratione inquit demonstrauimus nihil posse moueri in vacuo,quoniam non habet proportionem ad plenum. Nam necessse est eadem esse proportionem temporum motuum qualis erat di magni Iudinum,igitur aecidit aliquid motum fuisse momento ae non aem. pore quod dictu erat nullo pacto mouerissiadem etiam ratione demonstrabitur ne va. cuum moueri Vsse. Nam penitus vacuum non habebit proportionem ad id quod habet vacua quaedam interspersa imbibita P,quare cum ilIud moueretur in tempore, vacuum omnino momento ae in instanti mouebitur.at nullus motus est non temporaneus. qui non sit in tempore ergo vacuum non poterit moueri,& nihil interest siue separarum sit ν euum siue insertum corporibus ut suaptae natura prorsus moueri nequeat.

CETERA alia sent uere dubitata scilicet haec uel motus non erit simon intdensitas raritas Aut coelum agitabitur suctuabitque.

inquit ae si vacuum esse destruximus inquit artamen quia dubitationes aliquomodo quippiam verisimile ac consentaneum iccirco non erit equum ae iustum has de icere dc negligere, quo circa d ipsas repetit ut mox soluuorum adducat.

A V Τ semper equalis aqua ex aere,ec aer ex aqua fiet. Patet enim plus aeris in aqua fieri. cesse est igitur si corpora non premantur ait densentur:aut ciat id*heret expulsum,ut ultimum fluctuet inundet aut alio in loco equalis a qua ex aere fiat, ut tota moles equalis sit uniuersi, aut nihil penitus moueatur. Semper enim cum aliquid mouetur id accidet nisi circulo circum agatur. At non semper latio in orbem tit,sed etiam in rectum. lili ergo obta capsa uacuum qui Ppiam esse dicerent. Et hine constare potest id quod a me paulo prius dictum est'. st nolit Aristo. corpora

mutari in equales moles sed vicissitudinem fieri.Nam causam adducens inquit. patet enim Vide co' plus aeris ex aqua seri .igitur necesse est simul fieri aere mutato in aquam vicissitudinem eium ac restitutionem. Siquidem non est vacuum. Item procedens ultro hoc ipsum apertius si, ubi in ρ gnificauit dicens aut alio in loco equalis aqua ex aere fiat mutaturi,ut tota moles uniuerapit cum si equalis sit aut nihil penitus moueatur. Semper enim cum aliquid mouetur id aecidet, dicit, nisi circulo circum agatur. At non semper latio in orbem fit sed etiam in re mim. Quo. niam si omnia in orbem mouerentur non necesse foret aliquod horum accidere, quippe id quod in orbem versatur non mutet locum , quoniam ergo est etiam motus in rectum. igitur nec me omnino est vel vacuum esse, vel aliquod absurdum accidere eorum qtiae

numerauimus.

Digresso.

304쪽

DI GRESSI S.

HACTENUS igitur rationes Aristo.de vacuo terminum di finem habent, oporaret autem nos repetentes iuperiorem di iputationem unumquodque argumentum consioderare , faciemus igitur ex um non ex eo loco ubi caeperat A risto. tacere sermonem de vacuo, quoniam iam diximus ad quaedam argumenta ubi suis in locis occurrebant respondentes sed ibi initium capiemus,unde coepit arguere vacuo existente non posse fi ri motum per ipsum, ceu nunc fit per aerem vel aquam, quae praesertim argumenta sunt ingeniosa dc omnes sere persuasione 5 probatione vincunt dico inlicet ea quae fiunt ex in equalitate motuum. Verum antequam disputationem sermonem dc incipiam, illud di,

cam quod quidem et am in rationibus de loco iam dixi , quoniam haec nostra disputatio sermoque noster non hoc vult probare quod sit vacuum aliquod per se separatum . sic nullum in se habeat corpus per quod motus fiat. Nequaquam, quoniam ct ipse

reor nullum esse vacuum prorsus separatum a corpore persuasus ex vi ipsius vacui apis pellata atque ex multis allis. Quocirca obicimo instantia atque contentio mea est contra V u sargumenta Aristo.qui pro viribus nititur ostendcre quod si vacuum foret, non moueretur aliquid per ipsum, ae imea Iis est ostendere si si non est vacuum prorsus separatum a cor. poribus attamen est veluti vacuum impletum corporibus vicissim quemadmodum i usesteorporum,ut etian superioribus demonstrabimus. de nunc rationes hoc tollentes deis monstrabimus nihil necessarii concludere.Primum ita largumenta breuiter ta summa, timeommemorare portet. Inequalitatis igitur motus corporum duae inrcausae una est, quoniam ea per quae mouentur mobilia disserunt, ct si aequalia similiam sint ea quae mo uentur. Altera est differentia eorum quae mouentur, Ssi unum ac idem soret interuallum per quod mouentur. Accipit ergo primum ipsum si mouetur,quod quidem feratur intera a sdum per aquam .interdum per aeren psis interuallis existentibus aequalibus.Unde inue, nil quod ipsum longiore tempore moueriar per aquam .uper aerem,& accipit quod quam proportionem habet tempus ad i. mpus eandem etiam habebit de aqua ad aerem secundit crass tudinem Sconsistentiam.Nam quanto tempus motus Laeti per aquam tempus mosius facti per aerem exced t. amo etiam aqua densior crassior ac diuisione dissicilior est ipse aerecum igitur inquit eadem sit proportio motum temporum de interstitiorum per quae '' ς ''mouentur mota .erro si in vacuo inquit .st molus prorsus ille fiet in tempore.igitur habe. 'hit tempus motus facti per vacuum ad tempus minus facti per plenum aliquam proporationem habebit igitur&vaeuum ad corpus habebit aliquam proportione hoc aurem im. - possibile est.quoniam non ens non habebit proportionem ad ens igitur nem motuutem. pora habebunt proportionem interse. Atqui omne tempus finitum ad omne tempus finis ' - tum habet aliquam proportionem,igitur in nullo tempore pervacuum mouebitur.quod dictu est nullo pacto mouebitur quippe nullus sit motus in instanti ac sine tempore. item ialterum argumentum patet, quoniam si per vacuum motus esset accideret per vacuum &e' 'plenum idem spatium percurri ac motu absolui quod sine absurdum est. Nam si acce, pero corpus subtilius aere cuius motus tempus tempus moius aeris,&hoc ingessero Tn ''atoue imposuero in sipatium vacui, cane in tanto tempore mouebitur per tenuissimum 'subtilissimumque corpus in quanto mouebatur per vacuum. quare nitodem tempore p''equale spatium plenum. 6c vacuum motu absolueretur, quod sane fieri non potest. Haee igitur argumenta posuit ex disserenua interstitiorum per quae motus fit. Atqui & s idem acciperemus per quod motus fit, si ea quae mouentur dissertant, inquit aursus inuenieismus non posse fieri motum in vacuo. Nos enim inquit quando in em spatio duo in. equalia oondere, vel dissimili' non mouerentur in eodem tempore habemus de polluismiis assignare causam, quoniam quod est magis graue celerius diuidens intercapedianem in minori desertur tempore. Similiter etiam in his quae sunt aequali mole & dissimulibus figuris constituta accidit , quoniam id st multum aeris diuidit S rapit. huiusimodi est planum ac expansum, segnius desertur de illud D minus aeris diuidit de capit telerius

mouetur . quippe minus Ocius secetur quam multum, si ergo per vacuum esset motus ubi nihil foret quod diuideretur, cuncta erunt equalis celeritatis. Nam cur hoc talerius moueretur. illud vero segnius. sed fieri non potest ut euncta equa celeritate moueanis

tur, igitur pon potest moros feri in vacuo , litur sunt gumen .quibus

305쪽

potissimum ex motu tollitur vacuum esse, sed primum de ultimum consideremus, dico s. si

Laecauia solum erit,igitur solii causa inequalitatis motus erit intersi t.ii intei capedo per qua tu motus. Sed hoc tollit desti uitU Politiones ipsius Atilio ec Plane talium cu lii cona fluat fur qam sim eruallu Per quod minus ab oluitur,foret solum cauta inequalitatis ni estiaden P Osέcto incquali 4 corpora lecticu fluxu S momenta ac inclinatione mouenie,. di mrvnu Sidcm corpus motaequali vel ccitate moueri,cunulla tu diuertita propieripia

moenera&iiaclinationes mouetai corporia, Sibium fiat nactus me qualis obdit Ierc. iam inatersturoru pei que hut minus.Achc Plane pi aeter euidentia fit quis N inequalia mota per idem interualluinequalic ternaee moueamur tanqua in eis sim ditiercles cauiae Incutat,

quae cum sint necessario disi cretes,ipse per ieipsas alsitaties actiones efiicient Δ si non per Secuda corpus, icd Per vacuumouerentur corpora ipsis subiecta. item cum ipse dixctat inequalis argi motus duas cile causas ipsam inierualla per quod motus fatac qa dister ut ea quae ierunt rio niti quo pacto id per quod motu abibluitur caulaeii et differentiam in tuu adiecit. ιgitur per quod ni mo us id est causa inquit,qIti impeditia contra fertur,ac mani r, quia egei disposiatione.bi ergo duae sunt cautae cur omnia quae mouenturno equali vesoc. tale moueantur,

Trii tria alii cremia. nreriluioruper quaesiimo: occlinei eua eoru quae mouaur, altera aure e traedicte causa efficiens, quippe aliam este nemo inres lugere si ergo impedit sc deret tan hil mTnusci mo, maneat caulaeisiciens in his quae mouentur motui nequali.Nam grauitas no est denumeius ine. ro quae habet respectu ad aliud ted est qualitas ipsa per te ipsa corporibus inexistens Cum qualua, igitur grauitas sit cauta efficiens motus dcorsum. teriam ipsi vides si spatium fuerit per vatis. caum per quod duceretur ipsuinil mouetur,aim fuerim caulae motu, di secretes de nulluaderit impedimentit. Prorius necelle est motus iraequales fieri per vacuu quare S si , acua fuerit non tollentur nequales morus. Praeterea,si ipla corpora per seipia inequalia,qua iTertia n5 moueretur per corpus, sed Per vacuum,no habent causam inequaliumOtuu cur Pavea gni. aliquod ingens pcraerem morum,ac graue unius librae per eunde celerius graue ingens vitalem si aliquod magnu mouebitur deorsum. Nam cum si sim: Is sibi aer,S corpora ipia per te inequalia sunt,quid est causa inequalitatis motuu. Nam unus ac iacm cum sit aer, Paiorum causa debuit este,constat igitur st fluxus & momentacorrotu quona unum aptum est celerius deorsum serri,alteria vero segnius hanc diffcrentia mequalitatis motuum obitanent u faciunt. Nam id quod magis deorsum mobisse est,id etiam magis diuidit Θlic quinqua causam aliam assignabimus cur aer facilius ab ipso grauiore diuitiatur,qua quod hasbens maiorem grauitate inclinante deorsum magis mobilest deorsum suap aena iura 6 si per corpus no mouerc t Ir.ε quide quod magis est mobile deorsum magis etiam aes cm imis

pellit vi sus impetus. Aer aut magis impulsus celerius cedit,quare si eo quod magis cst ioco

306쪽

bile deorsum magis diuidit,&si nihil esset quod diuideretur, nihil minus esset magis deor,

summobile.Nelenim maius momentumaluit porsus habes cum metis aluidarma, os est deorsunt mobile sed econtra quia magis deorsum mobile est magis aluidit.Na latioceorium no sequitur diuisionemretit ilia,sed econtra diuisio interiistii equitur ipiam lati nem quado per corpus latio fieret,si essio corpora ex seipsis habent hoc, v I sini magis, vel minuI mobilia quavis in vacuo moueretur in seipsis habebui talem disiereinua, ct pertranis sibst grauius ipuim imi a vacuit existes in minore lepore, minus graue in maiore lepore non ea de cauta quia magis impedit, vel minus impedit mediu, ted quia est magis mobile deor lum vel minus se undii proportione grauitate innatam. Non enim qualitarcs iunt ad aliquidinei habet esse in respectu quo non ulla ad sese mutuo reseruntur,ceu se habet visi. vile α aspectus visuis . Pori o color ut visibile est de num ei O eorum quae. ium ad aliquid, verritamen color albus, vel niger aliud quippia est, ct minime de numero eoni quae ad aliisqu:d refertitur. Non enim essentia coloris per aliud eidem inest,i ed per seipsum . Nam color est quaeaa qualitas, sic etia grauitas & levita, no per aliud quippia inest haberibus grauita. rem.vel leuitate,qui per seipsa. Est nam grauitas causa efficies lationis deorsum Icutias ata,

rem lationis sursu na.qua dot g tar ea quae haesi grauiἰaie,vel leuitatem loco Pter naturam fuerint,cu ibi tu nc nulla aderit impcdies. Nam holus terrae sarium detenta vel in aere penadens id qua in locopter natura existens,nor cretur certe dcorsum propter impedies. it. in t agnum in aqua no est aptum moueri ac deorsum ferri sed supra stat ac supernatat aquae,qm rarum est lectidii positione partiu:α multu aeris habet actu interspei sum singulis partibus eius Cum igitur aer no si suaptae natura idoneus aquae subsidere,ita supereminere .up. fiaciei eius propter hoc lignano fertur deorsum per aqua ued sursum detinetur ab ipLacre qui multas est meo quod sane etia fit in ipsis, tribus qui franguntur,quare tam his cum aer fit violentius impedies vetat ligni in aqua latione naturale fieri deorsum,ver u .amen liis gnum maere sertur,qm vnuquod lin sua uniuersitate insuetui uaptae natura non pc t stagere secudii momentu innata,cum ergo aer ligno inclusus qui est in aere nequeat ibi agere iecunda innatu momentu igitur naturalis ligni grauitas quonia est .rn loco Pter natura mouebitur lignum deorsum. Et quonia aer interspersus lignis agit,qui no est aprus aquae subsidere.sertur ad propria uniuersitate, de hac ratione I grium facit aquae supereminere ac

stare quod quidi ut diceba accidit etia in ipsis viribus doliis v. Hoc idem indicant ea ligna quae densiora sunt. u huxusta ebanus.Nam densitate substantiae no habetia aere imbib . tum in .etiam cpipsa iurium pellente ac trahenteferuntur per aqua deorsum ab ipsa grauitate innata nullo impediete:sic ergo undi innatu pondus ac momentu sertur ad propriui ocu per δε hil aliud qua per seipsuna nisi impediatur.Si ci go deorsum la: ionem,uel sursum lationem habet ni ipsa momenta &. pondera insta non per alium respecta ac alii postrionem ad aliud qua per seipsa igitur cum fuerit diuersa grauitas in corporibus,neces ne erit ut etiadeorsum latio:fiat non per aliud quippia quIpcreande. Nullu enim momentu est de his quae ac aliquid sunt. Eade ma dicemus de leuirale.Quod quide igetur S per vacuit fiat in o. ius&tameno necesse sit omnia equa celeritate movcrirati argument uno habea: aliquod necessanu per quod v idetur Aristo.probare hoc caris demsistrauimus, quo demonstrato de prius problema simul demonstratu erit dico. s. Psossit mOIus fieri per vacuit in te re.Nasi penitus velocitas ac tarditas motuu nihil minus seruantur existente vacuo,& celei aras aei ita sic pore discernunt Nam *..t u ipsum quod segnius percurritur in multo tepore ae maiore absolus uerit,ab ipso mobile queadmoduci illud scelerius absolu tur in minore tepore absoluitur sic pateteria de ipsis quae mouens in vacuo,siquide vacuue siet pei quod motus fieba ipsa prosus per illud mouetens in Icpore .iQuod vero ne ς' absurdaqua: videtur Am .deducere tanqua sequetia ex ea ratac ne quae asserit per vacua fieri motum, non sequitur ex eade ratione deinceps demonstrabimus.Nam si corpora no sunt deo: sani mobilia per aliquid aliud, i per innata mometa 5e pondera, ob id maius graue in minorqt Epored fertur ec si motus per vacuu fieret. Itcta si corpus per quod mouer c ea quae cictas per corpus.impediens est eorum quae seruntur,profecto tali pus quod cosumitur in uno, quo mora secundu proportione momentorii quae in sunt corporibus α si mi, i foret imis pediens, dico. Caliquod corpus per quod motus fit,ceu aer vel aqua. Nam si id per quod fit motus velut impedimentu est causa iraequalium nrruum .igatur ubi esset naturalis cau itam est cientes, quare di si tolleretur impediens,aliquod tempus in unoquot motu secutiduc

307쪽

vide tu

proportionem maioris,vel minoris momenta,vel plus vel minus consumeretur. Si autem aliquod tepus consuminii Propter via uix quiaq; mUmetu per te in motu,nunqua accidet in eode tepore equale spatium Plenii exilicns oe vacuit aliquod , Dum dc icem inrtransire. Nam si aliquod i partu unius itavit Plcnu aere abiolucrciui nictu, ia 2 mcuetur non est secunda di idem nunc in Principio itadii ct in fine,qa ppe quocia tepcis c niuma. ur,eadem ei iam ipsa coi pora qua per se Limur α si spatium vacuu loret, a Principio Pervcnirci vilin finem. Non enim vi aicebam in eoacm nromento ta nunc ipia iunt in virisS ipsius si dii extremis., erum coniunt itur de aliquod aliud lepus piopter impiasensilva tatua prino isto diuisio tacit ut id umouetur difficilius teratur,quare quato iubi ilior aer Inielligerri per que mouentur,tanto etiam terus quod consumpsit in ciuilione acris iamrinuetur,&si in intinitu corpus Iubtilius heret,quonia in infiniiu lepus diuisitiue eit nunqua tamen comsum eiur quaqua corpus in inlinitu fierc i iubtile extenuare Q in hoc lepore,quoa etiam id quod movesur per vacuu spatiit unius stacii cosumILi.bcci ratione iplectat icn ex iis laciam.bi lapis et set id quod mouent ,α ipse in vacuo spatio unius Rada moueretur. Equiadem est aliquod tcpus ileccstario quod columet lapis qui p.rtransit , Paliu unius Raali, ceu hora.Si aute hoc spatau unius Raaii plenii aqua cocepcrini us ac intellexerimus prolecto noamplius in una hora stadiu abioluetur motu lea adaetur huic S aliud rcpus Propter impodiens consumaturitat in diuisione aquae dc una alia hora,quare idcm graue per vacuum hora moueres per aqua v ero in duabus horis, si ergo aqua extenueris ac feceris adeo subuo decis lem, it ex aereinefficiaS,si acrio duplusubtilior tuerit aqua tanto et Taltrias a. minuetur nide ma cosumauii in diuisione aquae,erant aure duae horae igitur in una oc itini hora idem

stri dieii ipMiu per aerem absolues Et si rurius aerem in duplo iubille seceris in una hora ta quarta tardua . Percurretur Et si in infimita coiria1 subtile ita diuisione cCrporis,uico.1.hora una, te, verit nunqua coissimabis lolii ut exhaustu exactum sit sit qrti lepus eit diuisibile in inlinitu, dentale nunqua coissimabis Iepus faciendo corpus subiit e led lcmp eii motus qui hi per mi, ouilia' pus additur aliqua pars etia alteri hore iccitaua portiones illitatis corporis,addatur conapars ho nunqua in equali xcpol e stadiu per vacuit di per plenii Percuiretur eae sunt absolueturS, quippe Per vacuit in una hora mouebiatur per corpus autem una dc aliqua quinde Parie. Nam quanimii intelligeres corpus subtilius,nunqua corpus penitus comuocim mi. mabitur,quare nunqua in equalite reidcm i patium plenii pertransiri poterit de vacuum. nuta Aristo.deduxit qa tollebat proprias posiviones ta petitiones dico.s.quia rolictat M. um ho, ri motus me quales ac disteretessc propter ipsam differentia eoru quae mouent.Nam si sitia dius. tinus Propter differetia mometa ac inclinationes mouedi differens, ociu etiam aliis

dieitici quod aliud tepus per diuisione corporis per quod motus fit profecto idem ipauit mequalixastinia tinore nuqua pertransibit aliquod plenii,& vacuit.Nam e cere in duabus horis stadiu per minuta ira pus percurri,dc idem spatium per vacuit in una hora moru absolui eu si accepero tantia et minu corpus iubtilius ut in duplo subtilius,idem l patium imediate teporis dicos in una hora periusn so tenuissimu subtilissimul corpus mouebitur. At mouebat Spervacuit ipsumi patium iste a bili hoc aute falsum prorsus est.&Dere uidetiam iptam. No enim vere accipit Aristiquodeeliades qua proportione hadet interstitia inter se per quae fit motus eanderatione etia habent te a cep, ki. ra moluit inter se, illud nul quo dicit ea per quae motus fit habere proportione inter se proade ab tabile esse videtur,ec ratione Phationem v ex te quae difficultate efficiat no habet,qi non Astro. possumus accipere quale proportione habeat aer ad aqua secuducrassitudine Sconsisten, nomi, tiam, u quanta mensura aere sit aqua densior crassiori vel hic aer altero aere. Hoc idem haec Ee a potest cosutari ex ipsis quae mouent .Nam si qua proponione habent tepora motuit imcalcula. ie,eande cita necesse est habere interualla per quae fit niolus si unum de idem fuerit id utoribui. mouetur per virul,qm differetia motu uno sol uni fit circa per quae motus fit,sed etia citra ea quae mouent semirurue,cerie cdientaneu est si v nil idem Q fuerit interuallu per quod fit motus modo ea quae mouens secundu mometa disserant qua ratione habent mom mainter scitane habctat etia tepora motuu inier se ceu si momcntu duplii taei it immediare rei Poris motus fiet de si pondus duaru libraru per spatium aliquod male deseneres in semihora,& pondus v nius librae per ide spatiu deseretur in v na hora, ct econtra qua Pperii onet mora habet inter sesande erra necisse est habere ea quae mouerri. Hoc aut piorius falsum vi, dc hoc fide dignu quippe id sit melius omni demostratione P ratione quod fit habetur vex ipsa evidentis.Nasi dimiseris duo grauia maxima mcsuta inter sit discierantia simul ex eadem

308쪽

dem pro usitate intueri nempe potera proponione teporis motuum non sequi pros Postionem grauium, ted minima quaeda differentia sit secundu repora.quod si non multam ura grauia differrent intersi ita una veluti duplae Set iterum vero dimidui aliqua O nedunt tepora motuu inter se ut si habeant no lansibilem profecto habebunt quaqua grauia talem no haberet differentia, sed in dupla Pportione unu se haberet at alterii,si ergo

Gaicreribus mobilibus,dcvnoae eode existente illo per quod fit motus no qui proporum rictu habent ad se inuicem corpora eande habent tepora motuu inter se, Secontra non qua Pr Ortione habent tepora eandem habent ea quae mouetur, dc disserui ea per quae motusi si, ea aer de aqua,ig Iar non qua proponione habent inter se aer de aqua,eande rationemna re tcpora motuit qui fiunt per aerem te aqua necesse est nem qua proportione habenti Pola inter se,eande hahelait aqua ta aer per fit motus si aute proportione differentiae tora Porta non requitur dimeretia reponi, si ergo in dupla aliquod subtile acciperetur no moueadu ur immediate teporis sed in maiore,& quod quide pauloprius diceba quanto fieret subotilc corpus tamO diminuitur tempus quod additur ex diuisione corpus. At nunqua consus in curta diminuitur secudii proportione fabrilitatis ut diximus.Nemenim in duplo subtiale mi mediate teporis mouebitur. unde si non quata mensura fit subtile corpus tanta dimianuitur lepus,ta cum diminutu corpus subtile fit,nuqua consumitur lepus ex diuisione corm ris 4p illi per quod fit motus igitur nuqua in equali tepore idem spatium plenii & vascuum aliquia perirasibit. Hoc igitur demostrato 6c illud simul ostensum erit vacuu nuna qua nabet e proportione aIiqua ad plenu, nem sequitur hoc ex eo quid potest motus per v acuta neci.Quod quide igitur nuqua eande habebit rationem vacuia ad plenu patet, cum n q; ἰcpora ip.a.ia pus motus facti per plenu.&tempus motus faciti per vacuu habeant Pro i rione inter se equalibus existetibus interuallis. Item diximus non eme necessiarium qua Propolrione haberent tepora inter se, eande habere Sinterualla inter se per quae mi ustu. Quo aut prorsiis nullam quavis proportione habebit vacuu ad plenum. Et si temPota moruli aliqua proportione mer se haheant hincconstabit.Nam si discrimen morulino mocto hi propter interuallu per quod motus fit.sed etiam propter ipsa quae mouentur, Ginterualla per quod fit motus est causa teporis motus impediens.Impedit nam ciasii tuo cinem alicurus corporeitatis quae eget tepore ut diuidatur quado ergo motus fieret per valcuum,lepus quidemGsu mutar,quoniam omnis motus simpliciter fit in tepore propterea quod id quoa mouetur no simulem potest in ambobus extremis.immo tantiadem ac tans rudem tempus fit per propriti uniusicuiust momentu. At per ipsum vacuit quo vacuu est ea quae mouentur nulla t*us consumunt ergo ceu per corpora mina consumunt. emenim penitus aliqua crassitudo talis vel consistentia vacui est ceu corporei ras quaedam vi etiam egeat diuisione sed solum subiicitur ei quod sertur velut spatium incorporeu de retea Praculu,ridem nultu prorius impedimentu exhibens quomodo igitur dicere potest quod si pervacuit fieret thinus.vamuhaberer proportione ad plena secidii crassitudinem.Nam h propter co rate crassitudine S partui crassitiem aliquod tepus consumitur in motu. xl opter vacuit ut vacuit nullii tepus labitur consaniitume ergo si te Pyra illud.cmotus D. mper vacua, a illud motas facii per corpus non coparantiar inter se,sed unum solii tepus est,nel sane vacuucoparabitur ne proportione habebit aliqua adplimum.Nam si eade auia, quia tepora inter se proportione habet Arst .conclusit de vacuit habere aliqua prois Pomone ad plenu, quoniademsistrau:mus quod in motu facto per corpus ut corpus a Pontur aliquod repus his quae mouentur per corpus,ec in motu facto per vacuum vivascuum nullum tepus additur apponituri his quae mouenmr, necesse igitur est in tepora Pleni de vacui nullam proportione habent inter se quonianel sunt omnino duo isera, ted unum de idem quo fit motus per corpus, ne pvacua dccorpus habere aliqua propor: tionem inter se.Nam plenum 5e vacuit ut sunt fimplic ter spaeia, ceu stadia aut cubiti, ha. rit proportionem inter se quatenus sunt per se sola incorporeae magnitudines icquam ares ipse quippe dc tepora eona quae mouentur per ipsas laqua per tantas fimpliciter spe la proportionem habent inter se .at tame spatium fi fuerit corpore plenu βc vacu amplius non necesse erit plenu habere aliquam proportione ad vacusi secuduipsam substantiam, Crassitudinem partiuid corporeitatem quonii ne temporam iidem motuu qui fur peripia quatenus talia sunt,intersereparanturquead modii diximus, sed apponitur lepus tu

309쪽

PHYSICORUM

'Aduer. positi per eo us ad aliquod aliud tempus appositum per quandam crassitem vacui. ne

te bota vacuum ad corpus qua talia sunt propollionem habebit. Accidit,autem paralogii mus quo obiecto niam volebat acceptam proportionem quomodocurrip teporis accepti prorsus in ferre trione a fili. hueret his de quibus tempus pr*dicatur. Nam quia dicimus si acciderit duplum esse tetriRecte di pus motus iam per aerem ad tempus motus per vacuit inquit necesse est eande proporn cit imo timidcaerem habere ad vacua secuda ipsam corporale crassitudinein esse ceu in duplo lincogita. sum crassius,hoc aute non recte assumpta est,quonia dicerem Sego,quoiata dum cogitolio stelle considero v hoc theorema aliquod tepus Elabitur allelapium est ceu hora una. Et sit te.ctio sit pasi,ui uice tonsiderationis una hora. Et dum lapis quida aliqua distatiam* aqua transtmotus percurritq; duae horae euolent acet/pse sint,ion1rnecesse erit cum tepora ha ant propora meta, tionem inter se ut etia ea de quibus lepus praedicantur eande habeant proportione inter se,pho ite habeta igitur duplam proportione secundu crassitiem aqua ad consideratione & motus ad vide the consideratione atq: lapis ad Theorema, hoc aure per ridiculii est. Et si lepora ipsoria habe, mistia rent proportione inter se,tamen aliquis no ita insaniret ut asserat haec etiam habere obtineis di hunc. rem proportionem inter te vel idem vel aliud quod uisesed quid ipse dico de motibus diuerat v sim iesum generu. Newenim si aliquid in una hora calefieret,&aliud fieret nigrum in duabus pli .i lib. horis,vel si ambo nigrefierent, aliud quidem in una hora aliud vero in duabus horis node aia. cesse est ut qui proportionem habent tepora inter lauta etiam ea quae mouentur secudum Elia mo eonsistentia dc crassitiem ne* rursus quonia tepus motus lunae habet proportione ad temtus ad pus motus Mercurii profecto necesse est spheras etia inter se sectau crassissem habere sanis terra spe dem proportione vel loca in quibus mouentur. Rursusnc quonia Epus omnis motus cie Vere recti facti per corpus ipsum tinus habet aliqua proportione ad tempus motu herae luna est. ris profecto necesse est α ea in quibus mouentur ceu aer S superficies continens spheram Tepus Iuriae sunt,eande proportione habere inter se,u et omnino eoparabilia esse,quippe quae sunt motus diuersi generis. ut etiam ipse dicit nequeant coparamPer haec omnia igitur patet no necesse lunae ad esse sit ora quis habet pro mone inter se iamdc ea quorusiunt tepora habere aliqua Us mo, proportione in er se. Nam cum sit una dceade naturatcporis quae omne motu mensurat,dctus mer no Omnis motus omni motui coparabilis sit.quippe ne palleratio aueboni toparabilis est, curii da nem id quod alteratur secsidii ieientia coparari potest illi quod fit albia aut nigrum.queado plex vel dum igitur tepora in his proportione habet inter se de tame ea de quibus lepus praedicatur. totu ad quonia iunt diuersi generis no sunt c5parabilia sic etiam sentio in proposito, quia fateor testora de pus motus per vacua ad tempus quo fit motus per corpus habere proportione aliqua quo ita tepus niam de aliquomodo omne lepus ad omne typus finitu aliqua proportione habet. attamen Mereu. vacua ad plenii nulla proportione habet. Nam haec suntdiuersi generis inter se. Argumenriivntus ta igitur ex motu ad locum sinicieter sermore disputatio tractauit atqi di lust. Ultimuannide argumentu aute quo probauit Aristomel obloci opportunitatem corporibus vacua imalilaesere pleri tanqua ex hoe accidat temere ipsum esse, immo nem esse quippe nitiis frustra fiat in in mese. his quae sunt. Nam . inquit si esset vacuuarecesse foret corpus positum in eo perrantu sp Septio tium vacui recipi quantu ipsum est quare inquit quonia secadii nihil aliud est corpus in phisico, loco qua quatenus quota spatium est si separabimus ab ipso omnia secudu quae no est inrsi &p loco,eeuces em& alia omnia nihil cotinebitur praeter spatium quare vacuit a spatio nongen ma distaret nem differret,si aure siparium corporis de spatium vacui non differunt inter se quia teria it et opus est extrinsecus aliud spatium corporibus tribuere acc5modare sit unu quod me alexit. s. pus per se propria spatium habeat igitur vacuum no est corporabus necessariti. Item si duo subie. similia spatia sese mutuo reciperent etia duo corpora sese recipient.Nam corpora secundactum ut nihil aliud.qquatenus spatia sum.&no qualia sese rccipient mutuo,quonia n5 quatenus mos eis qualitate costam de formantur sese re illa mutuo quippe nihil vetet plures multas quaius est. litates in eode esse.sed quatenus spatia sunt,etsi penitas duo esse queun cur etia non plura, etsi spatium qua spatium est altero eget interuallo,& vacuum altero vacuo egebit quoniaRnset. vacua est spatium .quare vacua in vacuo erit. Ego autem ad haec primit illud quide dico. Praece, quonia si demonstrauimus in rationibus de loco quod necessario est in his quae sunt taleptu quo spatium esse suaptae ratione omni corpore vacuit,quod quide etia locus est corporu stulique pla. tum est dicere si in unoquom corpore spatium sit .aliud spatium corporibus extrinsecus tristonis est buere vanum esse,quippe esse,quippe nos rerum naturas no formemus estingamus p .sed vica ha quomodo se habent res studemus nauamus. Operam cognoscere,nel cum causas eoru quae

310쪽

cuae fiunt non possimius assignare intimam morum de medio tollere ac ipsa esse negare bu ri εdebentus, quare&modo aduersarii vel consurent rationes ac redargue quibus demon, strauimus tale sipatium esse,vel si rationes vere sunt .stolidum uera destruere tot tm

id quod est,quonia nequeunt causas assignare quom Oillud M,vel quia ea quae videriarn C difficili macognitu in sermone disputationemqi de ipso non possum tauere perinde atin si aliquis non possiet alicuius partis eant quae sunt in animali causam assignare ipsam nemesse diceret gum igitur res sit enitendum est soluere difficili ma quae accidunt in disputatio, quoqmnem sermon ὀ de illon non propter haec tollere naturam eius.De:nde male in m re, pus metdidit vaeuum d Corpus. Nam de si a corpore omnem qualitatem sciunxeras. ne' hoc mos ,

do erit spatium corporeum idem cum vacuo quonia quaqua omnem qualitate a corpo eauseramus tame relinquetur materia mole extensa α corpus qualitatis exaes,quodquidem LGponitur ex materia α forma secundu quantitatem,vacuum aure non coponitur ex maate Starma quippe ne sit corpus,sed incorporeuid sine diem solum receptaculucorporis.Sier sublatis omnibus qualitatibus a corpore nihil manus ictum est corpus. do usi non si corpus igitur nunqui accidet corpus in corpore esse,si erit corpus in va. nu zeuo velut in loco. Sed Brtassis inquit.Si spatium qua spatium est in loco est,et rem main ipso materia quae propria ratione incorporea cum sit neminio est quare salum hae iratione spatuum corporis nihil distabit differetipa vacuo,Sed scias hunc impossibilia pete. re quonia nulla est corpus quod quidem in loco esse dicaturn nequeat per aliud rus re tot quin illud materia&lamia conster.Sublata igitur materia ab ipso mox etiam so aco cis discedit & perit quippe quae in materia esseniis habeat&sit .Quemadmodum

dicentes album em vitas dis regatiuum non aliter hoc eidem in edicinius, Rin subiti, et 1 corpore quod est arm quando dicimus contraria nori polle in eodem esse tunc torvinaria in ribus subieres inesse dicimus ceu in corpore frigidue calidum quae siquidem extra corpus esse intelligemus .m d hoc modo eoru essennam una simul. auferemus. ouonia si non velut in subiecto corpore iraria intellexerimus, ne inieris mutira po- ahunt di ipsa esse secundu idem esse nihil vetabit. Nam in genere demostrauimus nihil iverare contraria actu esse.&vnamdceande animis secundula eoru definitioneshabere, A. ouandoquide una fit contrariora scienti lanel album erit vitas gregatiuum no exi astens in re similiter ne nigrsi congregat lusi. Hoc igiturmodoo si spatium e teum extra materia intellexeris rion amplius inlota rit. Ne' enim naturale corpus me in tale negaretur recipi per corpus, immo ne v esset diuisibile dimimium v niu ratione; mo penitus non esset aliquod tale corpus in subsistentia,nisi quis illud exemplar esse cloxerit .vel rationem definitivam idem.Cde quibus nuc minime sit sermo,quodi hoc opus institutum in est de naturalibus rebus. Necesse omnino igitur est eorpus quofficitur locuoccupare esse nihil aliud esse, natural hoc aute est copositum ex materiata is a quoalpitur cum fuerit in vacuo ut in loco, non sequeretur corpus in corpore me. Nelenim corpus est vacuum, necincassum est vacuum siquidem sit locus corporum. Item mi erit corpus velut spatium in alio spatio,sed velut corporeum spatium in loco,quareno nescesse est & vacuum in alio esse spatiosiquidem non quatenus spatium sit corpus, sed quas tenus corpus est in spatio locali est 1 Demonstrauimus autem & suffcienter in rationibus de loco quod non sequitiar corpus recipi per corpus si corpus esset in vacuo vel nimo oSi autem dixeris in unoquom spatium una moueri eum corporibus quα igitur est ista opoportunitas tribuendi accomodandi ext -- sim rimum esse extemum vacuum, quia corImra naturalia Hoaeri acquiescere in eo. Nam fateor impossibile esse ut fiat motus secun tacui onexistente quodam spatio.Si ergo cunisti fatentur comuni consensium ra in loco esse

omdemonstrauimus locum naturalium corporum non esse aliquid aliud tale spmu, quniam e pus est id quod est in loco,& corpus est secunda

est sectandu tres dimensiones si aute hoc adminitur 6 locum trium vim sim e

dimensione constare necesse est. vi recipiat trinam dimensionem trisam diuisit Scimensum secundu tres suas dimensiones,quare si necesse est locum ustui cet Ituralibusn hoc comunis conceptio sententiam fatetur,&demonstratu est locum eme sp tium igitάrnecessariu est tale sipatium esse Praeterea demonstrabimus vltro Ocnum secunda locum esse hoe non existente,& sane ipse non dico existente vacuo

SEARCH

MENU NAVIGATION