장음표시 사용
231쪽
11i Commentaria in obrum L Dap. II.
bustam & gloriosam , per miraculum me siccumdando daridique filium Samuelen ut erit robur de otia tam mea, quam totius Israelis. Ita Abul Vatabl. & alij. Vnde S. Hieron. in ut it per cot-nu accipit filium Samuelem, qui ex Anna pmd Gr sicut eornu prodit ex capite thinocerotis. Siclitenim rhinoceros sis' cornu ventilat & configit feras imo elephantes,sic Samuel ventilauit&dis impavit Philisthaeos hostes Israelis. Vnde S. Gregor. Quia rara, inquiti coris is momum sitium jugulariter fas tur: quia summa dia i . . A ra ex ram ninum e sui st valde familia riit.
usos: J quasi dicat: Nune habeo quod ore meo
respondeam Phenennae, eiusque filiis & cognatis, qui mei sunt xmuli, mihique sterilitatem expi brant: ostentans enim meum Samuelem eis sile qum imponam. QUA LAETATA svri is ML ARi Tuo JHebrim salute tua , qua me salvasti de liberasti a malo de probro sterilitatis. Ita Chald. v tabl. Iansen.Caiet. . Dis Mystice in C '; hic enim est salus nostra: Vnde saniam. Septuag. vertunt, ω - αν.Noster sinuare vel sit taram, id est saluatorem mundi. Ira S. August i7. Ciuit. q. Hinc patet non esse verum gaudium in mundo, nisi in Deo de christo. Audi S. Chrysin. hom. 3 de Anna: Non quo uam seruara Dusos quoniam perus curabum propurra uirecte xiato. Tales se a m anima de Deo qui dedis, metu quam de donugaudent; graiorum hoc es seruorum, omni in suu Iuum
punimur , si quoniam Dominum exacerbaω umo quid tunis teri , nona talea propter regna orum, si quoniam rem caurum reti gratam Ioni vi; morem enim hinnii ge, a quoque formidor M.' Deum odiendor: omni δεμ atatio Dom-
re. Et paulo st: ratu erat mulier ad Deum in cin'lebat, auepra gratia metu dae Dodaiore gaudebat. Sic&David: cornieani, inquit, Ercaro mea exadraueram in De mi vivum. Pium. 83. vers. 3.
cui comparata omnis aliunde iucundita , maeror 8bi savit vi maror ist, omne duis, amarum omne cico.
rum saelum, omne pistrum. quotiamivi aliud dae inaumst molestum. Addit Origenes de Elcana: isties ix Draga d. . totio Molum gesta u. Vari. i. NON Esa SANCTVs o Eset Do Minus.JCeleis '. ' brat Anna. prinio sanctitatem Dei, quia haec est primum & nobilissimum attributum Dei,ob quod ipse adoratione, omnique veneratione, obsequio, victima & cultu digni simus est. a. quia Deus in Annae partu suam sanctitatem declarauit ι tum quia eius innocentiam Se probitatem contra Phe nennam inuidam defendit; tum quia fidem es omnium tacit E datam de prole per miraculinon scitura sancte pGestitit; tum quia ei dedit Samu tem,quem iacturus erat prophetam sanctissimum de sanctificatorem Isaetis: quae omnia a Dei si ctitate manarum ceu radiu a sole, eiusque s erunt dona & beneficia. NEMEENiM Eset ALivs Er TRA TEJ Deus v rus, per essentiam sanctus, ipsa a te increata & i
Meno sanctitas,de qua in brinuo s. Iugust. Tu si
is sanain: Septuag. verium: Non estium stat D minus ubi tutius accipi potest sanctus, vel potius iustus quia iuste meam innocentiam a caluumiam tibus defendit. ET NON EG voaTis sic Wr DEvs xOWEs. JPro sortis, Hebr. est i uryd est petra, in qua contio tempestates di venatores securi tutique consistismus, iuxta illud PS. iri. 13. tra res et mm hitinaciis. Ais r dicta est tor , ct Tyrus celeberrima urbs Phoeniciae & munitissima, quia undique mari ci cumdata, adeo ut a Nabuciaunodosor saetito sessa per tredecim annos, ct ab Alexandro Magno aegre expugnata. Titis enim Hebr. dicitur ii, velis L eo quod in petra fuerit extrem,atque instae promontor ij mari & tempestatibus maris Lerit opposita. Talis mra. talis itur, talis Tyrus Annae& piis est D , ut proinde m nec homine , necd ones, nec leones, nec ignes, nec tot menta, nec
pe in petra, nempe in viseri in I sa, is utribus nimi mpat tibin admiroeundum. Si insin cere riseratas, scrutant ea foris , prosim sotirit: nunc autem inretia habitam. quid mirum si is modum petra durue- tu mitum si exul e conre, des icino semiato Mis. Neque hac Iriit stupor, sed amor. Suismi se
GLOR ANTEMJi. ilicet tu si Phelicona, tuique hi ec cognatii qui de vestra toecunditate de felicitate super g itati estis, cum uim meoruit ut d spectu& contemptu. Propolimia Hebr.est Ioahar Ma. at d. Magnalia Magnalia. Reg a. ativmal iunx. Qitet. ol tuum m re rudissem, hoc est valda alta celia, magna &sublimia quae vestras viro utascendimi. . unde alij vertunt: Nolite Iorai ext se
g. lib. I. in Iob. Nesi eloqui stupoba in se eis .REcro Arios Hebri exeam in vETERA DE ORDUEsTRO scilicet veteres superbi sermones iam ci-cti. quibus consueueratis gloriari. mihique sterili insultate. Chald. pro vetera vertit M. mi Seinptuag. m loquium; altu, verbum datam vel μ' Lm, iuxta Prudentia inp*chomachiarm serrandet qui statuit Deus omne super in Alia catini scita crepant timefacta premiuntur. Et illud Niniament: ut ei orirentus odiu iuus fui existimaris. Causam subdit dicens: mi A DEvs sci Eseti vΜ DoΜiNvs Eseti quasi dicat: Nolite super M vos iactare & glon ri, quia Deus scit de praeuidet omnia, tam tutum quia praeterita de praesentia, iliaque eum his con nectit; quare ipse scit vestram gloriam in ignominiam vestram felicitatem in inmicitatem, vestram copiam in inopiam se decernente de puniente comueriendam. Eet ipsi PRAEPARAN TvR'co GiTATIONEM
quasi dicat Deo paratae, id est apertae, cognitae remesentes sunt vestrae insolentes, ambitioseque cogitationes, Willax ipse contrariis suis cogitati nibus id est consiliis, iudieiis 8c decretis deprimat, obruat de castiget. Sic Deus Nabuchodonosor ei glimantem in tua Babylone conuertit in bestiana. Daniel. q. ac Balthasarem eius filium in suo ep ta gloriantem describens inpariete : Isreet Ut tarn,
232쪽
menti inbuerum I. Regum. cap. II. 11
1 sodem nocte per Cyrum occidit. Danies. s. A te &exaltate Annam, non phenennam. unde is eruo μιntiarum Domituri s. quasi dicat tDeus est scientissimus. Desis manvisit, ait Chald. quare ipse scit tam futura quampnesentia , scillaetine antea sterilem fore ridicundam,α Phenennam sese sterilem, ideoque ipse est arbiter consitantinum,
ait s. August. l. i . Qui L . ut superbas earum e gitationes videat, damnet, premat sternat lue.Deus
est ipsius suis Ll. illusti ira sensibilem intelligibilis,
id est coiripiens sua cornilia. Symmachusino sint apud inam praetextis ct recusaturus. vatabl. to tus per istuntur. Parin. is siecta sint vera dest. finem ad quem ab eo dirigutitur attingunt. Deus
enim suas cogitationes Sc voluntates mensurat sua omnipotentia, quae tanta est quanta eius voluntat& intellectus: quare omnia quae cogitat & vult perficere potest, ereipsa perficit; cum nos multa velimus quae perficere nequimus. sensus ergo est, quasi dicat; actaturam mmminist, quia Littamnitura quam praesentia , imo ipse omnia recte iusteque ordinat de disponit ipse enim praeparat coagitationes, ut scilicet insolentes re inflatos, qualis est Phenenna,deptimat; humiles vero de miseros,m: ma rara uindicta ovicesta prolisat ι-am n qualis ego fui, soletur oceat ollat, sicut extulit Sa . u. tui cliis iud cuncta cernentis. Mystice S. Bemarduerm. 13. in Cantica reo, i quit 'niam o minam omnium, mare est, virtutum Osuinii tum Damnas Iovi Chii .Quis enita inmunus virtut Hi si est reae glome, sed θ iuxta amia milum,id ipse Deus silentiarum Dominus est, Continentia cantu, coria lustria, in ratu rectuti re
omnia videat; unde AEgypt ij Deum appellabant oculum mundi. Audi S. Augusti epist. 3.ad Fortum
cles. 16.v. 16.& seq. Sc cap. . 19. CET ipsi PRAEPARANOR coci τλτio'; s Jquasi dicate Deo cogotationes omnes hominum de Angelorum patent, ab eoque diliguntur, te .petantur,adimplentur. vel erumpuntur dcelidun. tiit. Deus est qui ea quae cogitamus .cupimus, iactamus, dirigit atque perficit, vel discutit&euer
tu , vii mea tacunditatis desidetia adimpleuit,
Phenentiae vero inuidas de arrogantes cogitati nes distinauit&disperdidit. Hebr. prona parretur est , 'ponderantur. numerantur,
appenduntur,mensurantur,quasi dicat, Deus menserat cogitationes nostras. ac videt an nimis magnae vel paritae. aequae vel iniquae, sapientes vel stultae sint, ut sciat cuius cogitationes,quando dc
uomodo explere debeat, cuius tron explere, v. g.
Annae desidena perficere, non Phenennae; vatidicat nudo Deum qui perseest ea quae ego G
ram sterilem depressa Agar insolenti: quare nemo superbus confidat rebus praesentibus secundis. neamo humilis de miser in aduersis desperet , quia Deus utriusque vices It sortes commutabit, ut hosfietat felices illos ver 5 infelices. . Hi ne nonnulli pro 'γω, id est ei, testentes per Aleph vertunt nou sunt hominibus vel Angelis)me. urabilis ciniat ei Dei,iuxta illud Pauli Rom. I i. v. 33. O altitia diuitiarum sapientia oesuiuiis 3 mani hi conpres, i, ibita fiunt iudicia esus, ct is uestigabiles Haemus p enim ceg insensium Domini. aut quis costiirini eius fuit Tio I Ruper t. Sci ramin. inquit, rutam e ritationes praeparantur pro munere. sita ab illa promeriri res impetrare sidentia donum, novi multa illari traiietam ct taurorum sed sancta ceditatio 1 ι ius rei pro
parat stria fiunt. Hine vide quid cogites. Deus enim non solum actiones 3: sermones, sed δ: intimas cogitationes de intentiones per uidet. easque in die iudicij toti mundo reuelabit de iudicabit, iuxta illud Hebr. q. v. iet. rilaus est siermo Dei ct es i. ct penetrabituro gladis ancipiti, ct mi g ' addita stram a
mma ac Spiritus, commam quoque ac nudullaram ct ei foret ar cogitationum o incentionum cordis.
Denique aliqui sic exponunt: mus fisnturum Dumlaus hoc est Deus est scientissimus, quia ipse scit omnium hominum eo itationes , con ius conuertere ad id, quod ipse neri voluerit quare cogitationes hominum illi praeparantur,sicut praeparatur materia artifici, ut ex illa faciat id quod ipse voluerit. Sic cogitationes fratrum de Iosepho vendendo conuertit in Iosephi bonum dc exaltationem, ut scilicet fieret princeps in .Egypto: sictaui de cupiui; in illo ergo glorio non in me,quia D Phenennae probra de maledicta conuertit in Iaa. sterilitatem, quam ego superate meis viribus non potui, ipse sua diuina vi superauit de discussit. Hoc est quod ait Salomon Prouetb. H. a. O ui vis se a tu patent miluetis: mrituum ponderator o Don eas; ubi multa hac de re duci. Possunt secundo hie cogitationes non tantum hominum accipi sed do ipsius Dei. Hi vertunt S ptuag. Dreu, inquit, poparans ad uoti essu de chalia. Dominus, inquis, super omne factum suum ea undos iussurum, quasi dicat: Dei est perficere non tantum ea quae nos cogitamus de cupimus , sed etiam quae ipse de nobis cogitat di cupit ;enim ipse alia cogitat dc vult, quam nos cogit mussi velimus, tu ue facit ea quae ipse cogitat divult, non quae nos, licut hic cogitaus fimum dem 6c decus patientis Annae. Aacvs FORTIO svpεMetus xsτ Septuag. via ἐlismaius essὶ ετ inriRΜι Acci NCTi suNT E
Bost ad Huic versui antistrophus est ille B. virtunis. D uit puretes δὲ sis, is exaltavis humilo. Proicat Anna omnipotentiam Dei ex eo quod fortes fortitudine sita deiecerit, ac vice versa infirmos fortes effecerit. Unde Chald. vertit: Et ψwoant δει secta fiunt Virilitares,quasi dicat: Deus series quasi viros fecit debiles quas feminas , dc vice versa debiles quas seminas, fecit fortes quasi
viros, uti iam Phenennam , quae in pariendo tot filios videbat ut sortis, fecit infirmam, ut ampli hs non pariat ι de me Annam ster tem ad pariendumst invalidam, ut pepeyinsamuelem, Ac quinquet
233쪽
Commentaria in libum I. Regum. Cap. α
alias proles paritura sum pendet enim liae versus a Av. sinuenti: donec tota reperit, Sc. Arcum vocat. robur, potentia, fortitudinent, quia ante inuentas bombardas pugnabant arcubus. vii etiamnum p gnant Indi & Tartari. Proprie vero arcum vocat linguam mordacem Phenentia quae scommata&sannas quasi sagittas in Annam iaculabatur, quas
Anna quasi infirma & stetiti, tacita audiebat. Sed Deus hanc linguam & has sannas infregit, dum Annam foecundauit. itaque Phenenna validiorem emit. Ita Lyran. Hugo, Abul Sc Glossa. Porro sententia haec generalis est; unde multi aptari potest. Primbergo S.Gregor. eam adaptat S. Michaeli eiusque Angelis, ac Lucifero eiusque asseclis daemonibus qui erant summi de potentissimi, prae quibus Michael ac Angeli videm ntur ei leminores minusque potentes: Dreu, inqnit D.
Seeundo. Origen. homil. de Elcana,hanc pn mam accommouat daemonibus, qui potentis lines
sum spiritus, de hominibus qui earnei sunt ideoq; infirmissi ini. Et tamni is,inquit Ot pen. sim in ba m mi sivia fidei munitus,oga salutu elatain,
Teri id A. da Se Orig. eam alti ibuunt Philos Dis gentilibus & hdelibus plebeis ac simplicibus,
de quibus ait Apost. i. cor. i. Srcia muns elegismis, ut confimdat sumntes.
Mirari s. Hieriin Qui si refert ad Pharaonem de AEgyptios,ae Mosen δc Hebraeos: Pharao enim potens in equis dc curribus insequens Hebraeos per
mare rubrum eo mersus est. cum Hebraei salui unlidique exstetit. Simili modo attribuas Chanansis, C quos licet gigantes Sc bellipotentes imbelles id hori duce solue profligarunt. Quinto, S. August. 17 Ciuit. q. S. Greg. The dor. Angelomus de Beda refluunt ad Iudaeos de gentiles. Iudaei enim in lege validi per Chi istum infirmati sunt gentiles vero per eumdem erecti, cIudaeis validiores effecti. sexto Lyran. reseri ad Pharis eos Ac Apostolos: illos enim nobiles, doctos & potentes per gratiam
Dei deieceriint rudes,pauperes dc infirmi Apost li: Qui sim, ait S. Gregor. litium rori timuerimi, postea auctitisateo p ipum libritate Dat t. Denique Euthym.Caiet. 8c Dion. illam adaptant superbis de humilibus potentes enim Sc fortes in sua sortitudine superbium: infirmi vel 5 in sua infirmitate se hunniliam, Deique potentis opem it uocant: unde hi a Domino, cuius de robore se indigere sentiunt, roborantur: illi vero robore suo priuamur, quia non agnoscunt illud se a Deo accepisti, Sc ab eo pendere :wnm alarilatur oramma omnis caro, sed omnem roboris gloriam Deo a quo da' ur attribuat. Atque haec est causa, cur Deus per infirmas maiora tape quam per sortes oper tur, ut qui in Domim orietur. ait Apost. i istis enim Dei is nostra iis, tare utatur. 2.c rinth. ia. 9. Vide ibi didit.
tistrophon est illud B. virginis : Histri immi u cr I tes dis sit Hanen Lucae i. Vide ibi cicta. Ad litteram Deus saepὰ impios opibus di cibis topletos depauperat dc iam Auit, ut cogantur inperas suas pro panibus lucrandis elocare, de fitealbas labor o exhaurire: Unde Aquila vertit, a
tris int misi secit filio prodigo, qui prae seu ecoactus fuit pascere porcos , eorumque siliquas comedere. Lucie ia. Sic Deus ob peccata s epusterilitatem dc famem populis immittit. vii immisit AEgyptiis totique o i tempore Abrahae. G nesta. v. io. dc tempore toleph. Genes Ai. 5: tempore Mosis. Exodi ro. vers. i . de tempore Ruth c. i. pios vero sanielicos Deus saturauit, imo
alios per eosdem pauit,ut patet de Iosepsi pascem
te AEgyptum totumqueor dem; de Abraham Gen. 12. de Hebraeis quos per M. annos aluit manna in
deserto. Sie Ita s a Tito obsessos fame conserit, adeo ut matres suos filios vorarent, in Christiam urbe egressi cibis abundarem. Sic Antia hie ob
moerorem sterilitatis non comedens cap. 1.vQ. erat
semetica, sed iam moerore per generationem d pulso comedens, sanarat adc Gnilatata est, Phenenna vero prius laeta de saturata , nunc moerens coelut cibum fastidire, sorte etiam ipsa cum filiis ad tantam egestatem redacta est. vi cogerentur se suasque operas pro panibus congerendis locare: hoc enim lite innuit Anna.
Mystice: Deus fideles pios satiat sapientia,p di ione de doctrina verbi Dei. Eucharistia de
sacramentis, cum Iudaeos aliosque impios iis privata Iias. Ambros.serm. Ia. in Psal. ii 3. Diuites, i quit, egurrunt o is tueriint quia qui antea aluis asor
Ana: Sanctos Deus hic ieiunantes satiat desiciis aeternis in caelo, improbos hic se ingurgitantestorquet fame perenni in gehenna uxta illud Isai et 6s.v. i 3. Eccelerat mei comedent; o - ψι iis ru: Mositici mei Abent, ct rei sitiesu: Eme serui nus latisua tur, θυι ιο 'ntimini Audi Tertuli lib. de specta ap. 28 nisi bis rei senimc isti utamur, nos ιν amur. Et paulo post: De amin ergo dum
Idem tib de Idolis c. 13. iaculo, inquit,s udo tetigea , ct sacris psea tu me gaudibi min. Sic ct
Misarem emit modicitatu, O di Iuniuiam μια
sortes infirmantis ot infirmos festificanus pote tiam, eiusque quid eximium et quasi summum aD signat. Idque significat τὶ μα ι pro enim Hebrieli ita pio quo Sept. veriunt qui Chaldat Mn, vatis amur. Sesus ergo est quasi dicat: Deus p tentissimus cepe sortesi rarat, dc infirmos com roborat, Gu, id est Uque ad k ut faciat sterilem qualis ego eram, parere septem id est multos filios; semundet vero de filiis abundanti qualis erat Phoenenna, deinceps partus sistat, ut fiat sterilis, imo proles iam genitas sensim auferat, aut pauperes miserasque de infirmas emiat. Ita s. Hierore in st. Abul. vat Iansen Tradunt Hebreti,quM
Phenennae tot moriebatur filis. quot nascebantur Anme , ita ut nato Annae Samuele primogenitona et in primogenitus Phenennae, di ita dei cepi,
234쪽
Commentaria in hirum B Regis . p. II. 22s
significat res extremum do summum t. Reg. 3o. - a in m Eta. Reg. Q23. v io. de Eleazaro: Percus i d - δεμ ιι et maniae . Et 3. Rege. 8. 28 de sacerdotibus
Baal in id ant se Areta ritrum vim cieris o iam tu, si nauseae. Sap. io. 33. de Ioseph: Nun, dia teum donec ager retis sceptrum rigvi. Pro lationes Hebr. est Vtem.Vnue Iosephus ait Amram peperisse septe filios vero ii v.ri. tantum inierantur quinque, ut addito Samuese sint sex. Rabbini nonnulli pro Samuele sub iunt duos ei filios, ut fianti tem proles Anna . Rursiam Ribbi salo nondum Phenennae filios Annae assiugnat, ut septem habeat, idque quia quoties ipsi pareret, toties duo semper Phenennae filii morere tur. Cumque duo tantum superessent, hos illa r tua suis precibus conseruauit: at hae sunt illorum, a vi in homil. vocat genit m prolapsum. Quotiam pacto mi 'as Ω- ὸ proxima consequitur e limata minue prinum rori Cositemia commis factini. ηm Gm tam comitatur,ri se conferat ad Orationis locum tilim in caruco istis evrum qin marcam siecessu destrat. Fit hinc ad rationem ιιinctantis. Derilis sensim illiis moti si si is meditatis re a proosita doliat. Denique ad ini:
modum perdisis per rivi e re tam an ractvi addu
citur. Ad haec Otig.hom .de Elcana: Storii, inquit, erat in me anima mea nm certavi Dctis iustitiastruncautem pre si in Christi meruis traiiam vitisωμο- m. ct impi mi timeris Domini, ιertum est quη per u peperis si em. Et nonnullis interiectis:
rati ,inquitis propagine erat cara mea habens plurimos cur fractis sornuationem, marestiam, imputauiam Mololatriam cstc. Hae erat carnu nostra numero a progynies: si iam pensem adsum cnicochro, coemo ad litteram. Annap rit septem, id B Omaraimationem Iesu carpimis circunferre ιn corpore est multos lilios. Septenarius enim est symbolum multitudinis. Prophetat Anna instincta a spiritu sancto de filiis quos paritura erat v. 2s. Alleg. Phenenna significat*nagogam Iudae rum,quae iam parere Deo filios desiit; Anna Eccle-sam Christianorum , quae plurimos ex onatibus pentibus filios Deo gignit. Vnde Chald. vertit: odis i libitur prole. scilicet plurima. Ita Origen. Theod. Procop.&S. Aug.ι7. Ciuittae. . Symbolice Cabalistae: Anna, inquiunt; peperit septem quia Samuel & ya suba, id est septem, suis est steribus eumdem exprimunt numerum, sciali cet 3 7 . Sublimi due Philo lib. quod Deus sit ii
mutabilis: Septenatius. inquit, est persectiss. quietis 5: Sabbati symbolum, unde significat aninium in Deo recumbente de quiescentem, qualis nostro. ιν mortistiare membra nostra qra sunt super terram ct . xbiboetissimis. rustitia ct ristari; tunc saeculi itas probrosa hi ivi generationu exclusa o . o humodo sarca Mim Aiis infirmata est. Denique, Sitiau, ait S. Franciscus, tu pauperciet Iu , frumilis sanctu i resuisse qui Iturandi tu Erillas ibi non basei oscinis. His panet in miluis multos quia
quos nunc priua uoratio ' ct bona vita exemplo con- .
rum e Gem adscitis nemin. creuiseruiens, ab e reian stauit: quia fluis ψSeptena j ammi mrv. νε- entu. o nata mortalitin occupata negotiis. Tropolog. Euberius: Vir μηλώ, ait, qu erat Samus uiuar maerorum, qisia plurus Drum, ab es impetrat quam multi caterorum, iuxta illud iacies i6. 3. Me inest ν- timens Deum, quam
mi es , imp . vide ibi dicta. Audi S. chrysost.
boni. M. ad pop. II. ita, inqui. maerat;ρd totis mundian erat denin pu repentiretur ei. Et man erudem mm. m. ra micta sunt. M non sum millia, cis nuas iis mensuram per armant. Et Philo lib. de Decalogo quartens, cur Deus in sinstulati dicat: Non occido: nan maeandem, res pondet: et quicumque Des paret ac ligibis,aequaturtium ex inseris, id est ex limbo per Chlistum te- surgentem eduxit, ait Theodot. ac dum animas plene purgatas E purgatorio ad caelum tradu in unde Chald. vertit eru demit ad inra η raris. Rursum cum sinis morbum lethalem immit. tit, ac deinde iis poenitentibus & supplicantibus sa. nitatem vita tuerestituit. vii serit Ezechiae regi, Isaiae c. 38. Secundb, dum quem tot aerumnis assilis permittit, ut pene mori cogatur, ae deinde hu- . miliatum iis libri de prosperat. Tertio, cum ste. . rilem, qualis Anna erat, foecundat, & in prolibus quasi vivificat. Sterilis enim est quasi lignum artis cum de emortuum,iuxta illud Isaiae s6. 3. Non discast in r Eue ego lignum aridum. Et Apostolus Romη. 19. loquens de Abraham sine & Sara ste. pHa,ris potius omi ingenti,M is omAn tibi Nin,inquit, infirmat vis siti cc domi cis davnuurm Rursu: Apud honestire, inquit, mrusta mul- ρομι emortuum , . . Diim sae censum amo ituri pluris quam νn- ω matur; qua D a W- om 9 emortuam vulvam Sara. Et Ezech. ci 17. 24. δει nitia rara prisertur inici innumera. Insuper anima peccatrix, ideoque bonorum mpetum sterilis parit plurimos cumicenitens multos fidei spei, 'nitentium, elemosynae charitatis, tiarumque viminimactus producit: ac vice veris anima sancta quae bonis operibus abundabat. dum in peccatum mortale prolabitur, sterilescit adeo, ut non tantum nulla bona opera merita pariat, sed de praeterita dissipet Sc disperdat. Audi S. Ba-Q. in cap. i. Isaiae ad illa : regi sem vestiam actoi edunt. Viti, tu quit; tulissem quempiam a puero intra ad ι ι utatum; alacriter o flvisi ἰ ad Gai in
Dcauit unum viride. Osi Meseri trium alitim. Sic enim Deus at res iu hyeme det tondans de si cans mortificare videtur. in vere vero easdemst dere ficiens rursus vivificare. Alleg. Deus mortificat synagogam Iudaeorum, vivificat Eeclesiam christianorum. ait S. Gregor.
Beda, Angelomus. Tropol S Augil. i .Ciuit. cap. . Dominus comin obis carnales iassectus moitificat , spirituales Miliuntii te vivificat: mortificatio enim earnis est vivificatio spintus, vii docet S. Paulus.Vnde Orig. re,ait,etiuit Paulum ' secutorem, ιυmivi sic uu
235쪽
ergo peccatis N Imacrum. rege iuramur ore rara per
rem facit, illum diuitem; hunc humilem &abi ctum, illum sublimem & eleuatum , imo unum eumdemque pauperem & abiectum, mox diuitem& sublimeto essecit, praesertim cum luperbum h
Sie Iob bonis omnibus ipsaque sanitate spoliatum, ac sedentem in sterquilinio eleuauit, & ad pristi
nam regni gloriam reduxit, imo eamdem duplic, CDit. Sic Saulem ab asinis evexit ad sceptrum: sic. Dauid ab ovibus earumque fimo extulit ad soriam regni Israelis. Sic Ioseph e carcere evexit ad principatum AEgypti Myttice S. Gregor. Deus
peccatorem suscitate puluere, cum e veniali culpa; Estercore, cum Emortali eum ner poenitentiam
eleuat ad gloriam. Celebrat hie Anna Dei potentiam per quinq;
antitheses, ut ostendat Deum posse quemlitat ex imo eleuate ad summum, & vicissim ex summo in imum deiicere ac proinde nee Lblimi ac felici v ne gloriandum esse in sua sorte, nec humili&mi- . sero in sua intelici sortuna desperandum: Deum. enim posse virtusque vices commutare, ae re ipsa
sepe commutare,cum superbos deprimit & humia Ies extollit, uti hie Annam extulit re Phenentiam deprcssit. DOMisi EN, M sv mcAanixus tritabLc si 'uψ TERRAE, Eτrosv ιτ svPER Eos OvBEM.JC-- R d. Deus mundi cardines in sua habet manu α υνιοι qui 3 potestate, quantb magis ea quaeram dixi emere potem Per ordines terrae A om. Hugo, Abul.
Dion. c Ianscia ius accipiunt quatuor terrae extremas partes siue climata, scilicet orientem, incudentem, Aquilonem &. Meridiem. Se do .noster Sanchra accipit duos caeli polos; super hos enim
gyrantur caeli. musque orbes planetarum de elementorum circa terra quasi dicati sicut Deus duos polos mundi Arcti cum & Ain arcticum conui tuit, quasi ducis cardines caeli deterne, ut circa cosaisidue moueantur&gyQntiar omnes caeli& es
tur; sic p riter Deus gyrat omnes homines Ou
nesque creaturas, ut eas nunc eleuet 5 et, num
Pruvat A inisat. Verum hi propnc sum poli
caeli, non cardines terrae, unde sipet eos pota sunt caeli, non tuna. Tettio, alij per caidines 3: accipiunt centrum terim huic enim quas basi incumbit terra totusque orbis. Quatio, alij acci- Φpiunt mare dicentes cuui Thalete terram quasi ratem innatare aquis, iuxta illud Psalm 23. Is sper mira fundauit m. Verum hoc resellit
ristae Philosophi lib.3Me caelo c. i. inimo, ex D A Uri, genuinὰ pro Caidines Hebr. est id est
si timenta seu bases θι-- urra ι quare pesCatachresin simi iciter per illa accipias ipsam te ne firmitatem & soliditatem, ipsi a Deo in creatione mundi inditam, & semper conseruatam ac conseruandam; in hac enim quas in firmis cardianibus basibusque suillata terra, nabilis, firmare immota cosistit, ut no latum se, sed Zc orbes omnes celestes & elementares quas basis & columna s lidissima fulciat & sustenteti Terra enim nullos habet cardines vel bases, sed immutabilis Dei v 'luntas dc potestas quet eam semper fulsit & firmat. unica est eius basis, columna de caldo, ait S. Basl.
homil. i. Hexam. &Naaiana. Orat. 34. Terra
enim in aere est pendula , ibique Dei voluntate quasi cardine firma consistit.
Symbolice, cardines ierrae sunt principes depi lati: hi enim sunt quasi bases re columnae Rei-ru, ita S. Hieron .in qui st. vnde Cardinales sunt dicti,qudd ipsi sua prudentia&sanctitate debeant esse cardines Ecclesiae, ct columnae baseque fidolium. Ac Hebri Am, id est Dominus dicitur abeiam, id est, basis, aequὰ ac Graece cα λίς, id est, rex, a . quod lex sit regni b iis di siletu. Ita S. Gregor. Beda, Angeloaaidenae alij. Risiam cardines Ecclesiae, imo mundi sunt viii iusti di sancti .aiis. Hier. Nam ut ait Rusfin. PIκ- - . A
fati in .itas Patre. Δ tat m dum precibin Dictorum unde pro carduus terra, S. Hier. in quaest.
venit mi Radix enim ilis significat arctare, an- Iusti ni, inligere tia. id est humiles re pauperespiritu, super quos aiunt Hebraei Deum politisse orbem, quia eorum sanctitate de precibus stat de
conseruatur, ne sicut Sodoma igne caelesti ob se leta sideretur, vel aquis mergatur, uti mersus est in diluuio tempore Noe. Ita ex Hier. Ruper t. l. a.de clam e sapientia c. 28. quem audi: Ei clicti terra qui μπ,
mo sint.Dominis orbe pol . quia super eos qui prat νι tam infirmitatem memoriso icto, te s. lium, apud se sistras i , D hi in Euvam suam caruauit; vita ha tamὸ clamistius , tama ce alientius e- orbem partara sunt; qirans, amplis, clemeriti at- puta attraditu natra se milestis me mi runt. Idem Rupertad .in Matth. e. q. hac,i quit , humilitas est qua ad portandum Orbem crestantes msacito fatus. Unde R. Ionathan apud Lyram procidit eo vertit Mim terra vitenim du se sua. que membra coarctat, fit fortior, sie & hutniliri Tala erat Abraham. de quo S. Ambros lib. de Abraham c 6. Vnti discimis, inquit Ambros. quantia mutui palliasu viris ,σ-nia modum notitia
ciues seruat: illaria iustitia ais exodio defendit. Sodoma γ M si habuit ei rim Dram n es , risit no rire. Ei Philo lib de migratione Abrahae: Nam rive ra, inquit,sidatim genem humam illis est, suas duo communicans crispusticum usum coiserem. Et paulomst: Oronis. inquit, πιι α cu rara in domo, inhu
236쪽
Commentaria labbrum I. Regum. Cap. u
x Hii . Nam si ei bimi de pu Masalute tigrian. Adum fio est. Sie ob s. Paulum in naufragio saluauit
omnes qui cuti eo erant in naui , numero Vo. Actor. s. a . Sic Innocentius tertius Pontifex,
cum f. Franciscum petentem Oidinis sui confir-inationem repυlii Iet, per visionem vidit Ecclesiam Latera n na , quae est sedes Pontificis. Sematerim trixque onmium totius orbis Ecclesiarum, u-bantem& ruentem inniti & fulciri humetis pampens s. Francisci: quare illico eum quaeri &aduocati iussit eiusque rei palam & ordinem confirmaui: . Ita habent Chronica S. Francisci Sicut ergo Atla, rex s N ab eo mons) Mauritaniae, ob inuentam Astrologiam dicitur humeris sustinere caelum: se & S. Franciscus S Samai ssent Atlantes orbis.
eorum dies , menses di annos dirigit, prosperat, boni; doni lite suis cumulat ac piomouet, ut ad
annos beatae aeternitatis perueniant. Et ut explicat S. August. .Ciuit .c. .ri cum dictam: uni tui mn cisii ret. psal. io i. v. 28 ubi enim aut anni his at irai: unt π o pereunt; ante quatilensin veniant non sunt; cum autem venerint non erunt,quia cum suo fine veniunt. ET IMPii in TE DE is, tum corporis cutis domitae Gerarsi'. i .dc AEgyptii Exod. IO ai.ὶ tum potius mentis. scilicet imprudentiae, caecae concupiscentiae peccatorum, ac tandem utrisque in grahenna covτic EscLNT, J ex vehementi horroie, pauore dc consternatione,ὶut se mutub altoqiii si larique nequeant. Audi S Gregor. I. pari. Pastor. c. M. Caecina inquit est qui resonec sinem attriti tu Anagog. Chald. pro Cartinis orba accipit ca- B e mat; imprisienti νι latenebris prosis,dum unam Imbim, quod Deus piis c Phemetam,quam impiis praeparaui: . Sic enim vertit: ante Domin uututa sunt A brum hominis opera: ab insertori parte apparauit gehennam verseraminii a utitatem suamsai insibin futtilauit Oirim. Poribseptuag. 5 ex eis S. August. I7. Ciuit. q. hac addunt: nem ratum roumti dat, id quod per votum petit, ut hic Annae dedit Samuelem. Prors SAxcetoat M svollvM sERvAni T. JHaee est posterior pals Cantici, qua Anna prophetat de suturis, sicut priori hucusque de pia ieritis Dei bene fietis Deum celebrauit. Prophetat autem promitque septem miracula. Primum est hoc: Petis Sanctorum suorum se bit, ne scilicet in culpam, indeque in gehennam corruant, ita S,
Porro contior et t. hoc est primo, ob uri erunt: se enim lunam non lucentem de obscuram per Catachresin vocamus silentem,iuxta illud vir g .a. AEneid. tacha Dr amica si mria uisa. 2. C laesent, id est immobile, erunt prae stupore, sicut AEgyptis in plaga tenebrariam pauidi & ilupidi non audebant se loco mouere, qnasi vinculis tenetiarum comis pessiti. Sapient. i7.2 Nam ut ibidem dicit ut v. ι7.
carnia tenebratum omnes eraul conigari.
3. Otic sent, quia non habebunt quidquam excusationis, quod culpae dc gehennae suae obtendam sed maledicent sibi, parentibus, cunnibus- Gregor. unde Cliald. Corpis fruorum iustorum C que creaturis , qtue tibi peccati 5c damnationis . . iiiii D, a gelunna. Per pedes significantur pressus, motus, abiones iustorum, quis Deus diri sit, necubici eiulant, cespitent, corruant. Vnde eum Psalte cuique fideli iugiter orandum, pra sertim dum domo vel cubiculo egreditur : Peν ier sui imos in semitu tuis , ut mtuantur ristigiam . Psalm. io. i 3. N.am ut idem ait Platai. a. i. a gelu seu viandauit de te, vi custodiant te in omni vivio tuis. In mansio 'rtabunt tene sortὶ essentis ad lapidem pelam rvum: quia ut ait hie Abulens Par' ars in toto corpore humano qua insula fi p is quam les: Et quia jupet eos tota moles corporis si
Mystice. pedes animae sint eius assectus. quos vidirigat fulciatque Deus. ne ad terrena labantur, iugiter inuocandus est. Nam ut ait S. August. in Pia i . Adimin Deum anima, uvnica s, assectioi-- non 'dicio, passibus mentis, non corporis. Idem Praefat. in Ptam. iri Deum, ait, a cendit Dquia otistam o Porid duo animae pedes quibus ad Deum imus, sunt humilitas de sortitudo, ait s. Gregor. Denique S. Bonauent. in Psal. i s. v. s. Dictu pedibin,inquit, providere deismia, ne inqui-κoiιur,ne istaquereturine subuertantur,sita puri astri se inmituam; ainantur aut per luxuriam illa tu antur per auaritiam: si uertuntur Rr superbiam: sed tantur p.r sincti tuo. De primo: Laui pedes meos, s licet per mitentiam. Quem is inquinabo ita. filicetro Moeriam 3 Eue pedum inquinatis. De sititi do: I vos absconderunt pedibus meu. Dra pedum illaqueatio. De tuitis: calamitasti mea itast burrexerunt ei meris. Merterunt. Em pedum finis. De piarto: nici Mnna sumim i rabit. Eice pedum perraria. Nota Sept .prope es vertunt annos: Desierint,inis quiunt, in , - - habent Sixtim amici iisti, dum tuere causa) hoc est in incoitur cyconuicti gelunt. de Chald. vertit: Improbi transtr sies dii ii
quos non quinquam si in quo sit sortitudo p4ritaris assem ius. 3. Hinc gehenna vocatur Hebr. id est flentium ci locus silentis. Hinc δ: Virgil. libr. 6. Eneid. Et chae sopbtigeron tota nocte linititur . Et Ouid. s. Fastor. Maxetiam Lemures,animam diuere fumam. Et Seneca in Hyppolit ad ii silantem a perpetva domum. Est hoc secundum Annae oraculum. Im 1 tua in tencris comises vi . id est damn buntur ad aeternas gehennae tenebras, qui hic sede sua superbe iactabant, de ubique gloriose se magnificantes persen abant. bi A NON iv νORTiΤvDINE svA ROBORA nietva via, J ut Deo fortissimo praeualeat, vel resistere valeat. Refert ho ad id quod praecessit, quasi dicat: ideo Deus pedes Sanctorum suorum seruabit , quia ipsi cognoscentes infirmitatem suam eonfisi sunt in sortitudine non sua, sed Dei, eumque suppliciter inuocarunt; impios vero permisit labi in peccatum, Sc ruere in gehennam;quia ipsin fortitudine sua confisi opem Dei inuocare neglexerunt. Audi S. Aug. in Sol loquiis ea . D
rasam aliquando in visture mea . qua tamen tam erat
237쪽
Commentaria in librum I. Regum. Cap. II.
meus, quia neu in sortitudine Aa Non is enim hominis reste quod pus i iis, reis re liud ubi 2 prset:
. Gusaindat idem s. Augustiat'. civit. q. C
enim, inquit, D mmmpsi raetus carpetit;
tum tempore proximo, quo Philisthaei a Deo per meum Samaelein tonitru s& fulguribus ex teit iii diffugient ii audietrus e pes 7.&c. 7. v. IO. tum quolibet alio, praesertim tempore Christi, qui tum in hac vita det mones Phari sos Suili delesonines in ii iiitus sui percellet S: proii inet; tum maxille in die iudicii, quo eos adiget in tartarar tunc enim
da it fortuia non robus mitru : sed sub his omnibus praecipue intelligii Christum , eorum antitypum: Ch uiui enim solus iudicabit fines totius terrae: Simili nodo Isaias c. i .parabolice per casum Luciferi de caelo desci ibit casum Nabuchodonosoris, vel potius Baltasaris: ac Ezechiel c.28. per casinus Cherubini describit casum dc occasum Tyri. Selisus ergo est quasi dicat: Deus per meum Samuel eo tua supinei terri, scili et Sanctae,siue Palaestinae Si uel enim iudex Israel obibat celebrio. res urbes iudicando, dc lites quaslibet totius populi dirimendo. itaque totum Isia elem in pace & religione conseruabat,ut patebit c.7. v. lo.
Rursum Dominus per meum Samuescin Glit adeo tormidabilis eis apparebit, ut dicant monti- tapirium Hebr. y or , id csi fortitu meiny regi ur, bis : casu super nos; θι - : ab νη- pnino, puta satili Samueleti iniunxit sali ena iuregem, qui proinde unctus ab eo fortiter propud u so, a s ure sic uo super ιθ Mium, ct ab ira Agni,qi mam renit dies magnis ira ipsorum , ct qis potetit re Apoc.6.17 O e io. r.Lucae ita Sin gust. S. Gregor. Lyran. Abul.&alij. Eo h tertiuAnnae vaticinium, sequitur quartum.
ET sv PER Ipsos is CAELis et os Asir J uoc fecit Deus primo, cum per Samuelem oratione sua elicientem e caelo fulgura de tonitrua Philisthaeos
perculit. ut dicetur c . v. i oac c. n. a 3. Secundo,
cum super Christiam intonuit in Baptisino. Transfiguratione, c alias,Ioan. ia.28. Hic in vi nim di-
ac rursum cum in Pentecoste per toniuitu se linguas neomiti: Spiritum sanctum 'R-postolos sui de Septuag. vertunt: ipsi a rendit mctari or tonuit ut ipsi pariter voce tonarent, &fulgurarentinaque Iudaeos de gentes percelleret gnavit Ista elem. ac Philisthaeos aliosq: eius hostes prostrauit.Denique Dominus per Samuelem subialimabit cornu, id est regnum. sonitudinem & nam Clasti sui. puta Dau. sis, ut Salili succedens eunt sυperet , ae Ismalis regnum longe lateque propaget. David ergo fuit Christus, id est unctus Domini,ac ab eo mitu dilectus & electus,ut ex eo nasceretur Christus. Q circa haec omnia magis spectant ad Clitiastum: Deus enim per Christum iudicauit fines terrae, non tantinia Sanctae. totius mundi, cum omne, gemes per priodicationem Apystolorum Christi fidei N legi Euangelicae subiecit , ut Christus omnium gentium sit princeps, rex & lestillator, iuxta illud Plaim. r. postula dati tibi genus
eosque Christo subijcerent. Vnde S. Hieron. s. C haud talam tutam,qρήβonem tu/m tuminos torc. Paulum vocat tanti tu gemium. Et Christus Iacobud: Ioannein tocauit soane os, id est filios tonitrui.
Denique in die iudicii sententiam damnationis in impios detonabit dc fulminabit dicens: De male-
Hai in leuem cie mim. .i . Mystice, tonat in anima peccatrice Deus, cumr .in m ei iniicit minas, metusque gehennae, ut ex terres iti aura . fiat caelestis, imo ex terra fiat caelum. Nam ut ait S. Ambros in Psalm .i 18. serua. D. cum dicitur,qui vitam sussorum custodia latinstatu exeriet, cr corpiusuam tanturentis hietate modera:νr.Audi S. Hieron.
in Psalm. 133. v.3. Malii de tetra cis fumit, 2 multi de c. a terra. bella Iudas ratum suis, 2 suavi ea tota. Et Psal. 7 i. i. Devi ius tam tuum regi da ct i iisti m tuaru filio regu, tu licare populum tuam is iustitia, ct . tua res tuos is iustis. qu ad maxime de Salomone
Dauidis filio, sed praeeipue de Christo vitiusque
filio dc antitypo dictum est. iis ergo dedit sortitudinem & im eruim rigi suo , quando Christun omnium gentium regem & dominum xonstituit, illasque omnes per Apostolos illi subiecit: Quare tunc pariter subli it coma id est robur, rettium
de gloriam Graiyi sui. Ru sum Sc magis id satiet Deus in die iudicii
Tune enim per Christum Iudicem iudicabit omnes omnium terrarum temporumque gentes de
Pavita 'saeus est tempore qua persequebat Ecclesiam, o homines, ac fideles sibi obedientes caelo, infideles terra erat, cons in istio talum se Et s. Bernat d. serm. 27. in Cant. Haset, inquit, Eul M c os sari , hominis serit o vita o vini ne sum, si putos, e simos Moscharitate, contempla ii Uusensis Ei hi pluun optauiam verbis utarim to
hoc quintum, sextum d septimum Annae oraculum de Christo post mille de trecentos annos nais stituto, quo illi eminus quali applaudit Sc gratulatur ; ubi aduerte Annam esse primam in Scri- tiara quae hic exprimat nomen Messiae siue Chrii. Hucusque enim in Pentateucho, Iosue dc Iu- die. nomen Christi non audiuimus. Nota haec tria proxime reserri posse ad tempus Annae Se Samuelis, ac Saulis de Dauidis, quos S sibi rebelles inferno adiudicabit. Quare tunc ut rex caeli Sc term absolutus, omnibus omnino An selis N hominibus imperabit, ac tunc Deus cornu regni de gloriae eius sublimabit usque in caelum empyreum.ut ibi cum sanctis suis in omni felicit re regnet de triumphet in aeternum. Vnde Chald. haec reserens ad tempora Antichristi , Gog. α
Magog. iic vertit: Fauet ultimum de Get Oore eri ita gentium raptorum qui remetura ex finibus
terra, ct dabit sortitia vim regi sano mctiplicabit ra-gnum M si a sui. Tropola .August libr. . Guit. l. haec attribuit euilibet fideli. sancto de beato: hic enim est Chri sius. id est unctus, scilicet chrismate Christi in
Baptismo dc Confirmatione, ideoque quasi athleta. victor, rex & triumphator mundi, carnis εο diaboli , cum Christo regnabit in caelo per Q-nia saecula.
238쪽
Commentaria in librum I. Regum. cap. II.
Porid hare aliter exponit R. Ionathan filii , v- A clare Naaian. Deum sic definit: χιιι est quim
kiel in translatione sua Chaldaica,eunaque sequen, tra Rabbini posteriores, qui negant Chris uua ve, Dile, viae haere a Christo detorquent ad Levita. rum siccessuro, potentiam de victorias quas ha turi erant sib samuele, de deinde sit, Machabaeis, quasi illas Deo reuelante Anna praesciuerit, &. hic praedixerit. vide Abulen .hie q. vlt.& Lyran.
6 Po Misi ANTE FAcis M HELi SACERDOTI MInimirum discebat legis rudimenta, ac canete hoc enim erat olacium Levitarum ivnde si ij Samuelis iuere Cantores, imo eorum pLefecti. I. Paral. o. acas. in custodire tabernaculum lucernas ac mdere , &caetera quae ad ossicium Levitarum spectabant obire, ait A l. ac ut ait S .sire r.erat tri iussis, Drad istis. Vnde S.Chrys. latomi l .de
Samuele . dia aram, ait, in pino aetas erat immatura, iuriis tamen eras matura; omni vi enim in templumas. d. tibin musta puratu ac re id Mis magistasiavi
o Audi S. Aug. in Psal. 98. quid b cis insans
adtemptam datio omnes citates seu, iser sancta Sacra- mera mi metit, ab ineunte aetati famulis Dei. Ipsim c myrmirtentur,opor in aqua erat,inquit Iosephus, O tritim que ad es mortem. inquit Philo de Na. matu can. I. s7. Audi S. Hieron. epistol ad Laetam de inuit. filiae quem μου erat, obtulit in tabernacillo. mimquam receptu ini iam arbitrata vi suturin proprita in elis domo cr seret, qua anue ad essem habere cupiebas. Denique postquam opis o peperit, non ι' ausa ad templum accitire,ctvatara apparere coram Domino , nisi privi red&ret quia labat : talique immesar a sint, iis Daresa domum, ne iunt, omnia metuendo Dini: Porio Philo lib. de μι μSacerdotum praemiis, docet Sacerdotes debere semper Dei sit, utpote cuius Sacerdotes sunt, me 'minisse. Dum enim, inquit, as sitiret semper alimenti partem Dis tirid reinnuquam in eno ouisionem riniunt rqua in re nihil in Mia Dres conti H re homini filii . Idem de Eissati, ita scribit lib.de vita contempl. ω- tuam habent Dei memoriam, vi ne in s seu i uidem. Itis obuersetur. qiam imagines taurarum piachritudinum. Et fiunt in h. quis antipria r nactitas sacra H subia sintentiis. Imo de quolibet fideli ita scribit D.Gregor.Na-Zian. Orat.33.sub initium: Nec enim, inquit,tam μ' stirisum Gere, quam Dei in minisses demis. Im o, si iaci hoc potest. aliud nihil quam hoc sciendum. Causam dat S. Bernard.lib de inter.domo cap B 9. Nam 'ut inquit illum est momentum quo non frua m ιν inimi Ericordia, sic nidium esse debet momentum,in quo illam ρ astutem non habeamm in memoria. NEM E orsi civM SAcERDOTUM AD Porv xvii. t Hoc est primum filiorum Heli peccatum, quod scilicet nescientes Dominum, nescien res pariter officium suum, tum practice, cum speculat DE; quia enim non curabant Deum, De que legem& officium suum obseruare, hinc nec curabant eam legere & seire, ne haec scientia pareret eis conis scientiam Sc remorsum peccati; atque hae: est causa cur multi suis libidinibus addicti fiant athei, ut scilicet eis libet E indulgeant sine metu numinis de vindictae: hic enim metus eorum cupiditates vel staenaret, vel morderet, ac sensum voluptatis e rum, magno pavoris dolorisque sensu milium dias inque liberas sibi gena t. qmprimetemtum inop perse C lueret &mstingeret.molunt ergo scientiam de conra . Mirari fiscitatim sancta mulier ut imit γε fidem.
tam or o sim Christi trudiam regnis ιalobin Um Nota τὸ anufaciem uili Magnus enim ad virtutem stimulus est, si quis videat se in confisectu virii ni, ut Pontificis vel Principis versari.ab eoque videri & notari. Audi senecam lib. i. ad Lucilium
Epist. io. Sic vise cxmiaminibis, tanquam Dein ri-Δar; ' Hur cum Deo, tanquam homines audiant. Et eodem lib. Epist. ii. aliqui vir M- mbu e eia est, ac semper a me oculos habendis, ut sic tanquam a-- ctante uiuamis . ct onoia tu iram da vidente summis. Magna pars peccato um rostitu , si puc turis . t sta a M. Aliquis has M a m qu/m reinetur, D eo vesci licebat. Vnde prouerbium :ha. limmesara scientiam suis cupediis oblatrantem & occlama
raxantur his quatus scelera filiorum Heli ex gula manantia. Primum, ignorantia ossicij sui iam dicta. secundum, rapina victimarum, nimirum quod cum ex victima tantum pectussulum &a mus dexter Sacerdoti deberetur, Leuit. 7.v.32,ipsi ruaslibet victimaepartes, praesertim pinguiores de elicatiores fibi usurparent. Rursum qi,dd id sacerent vi, rapientes eas inuitis offerentibus. Dentiaque quM id facerent antequam victima Deo petctemationem ab ipsis esset immolata , dccaro cocta lixahe. Primum enim debebat Deo hostia pactum onerti coquique, ae deinde pectusculum dearmus dexter dabatur sacerdoti, reliqua caro ocferenti. Sic do apud Gentiles non nisi peracto factificio mi aut initate sciretum suum etiam sanctis faciat. Osisium qui sic aliquem ver rimis, ut ad memoriam qxaque eia se componat atque ordinet. Elige itaquι Cat
PORRO vitii Hεti rivri BhLIAL J id est erant improbissimi de impiissimi, ideoque Deus per S muelem Helicum nitis castigauit, Se morte puniuit, ut sequirat.
mino non seruientes. legi eius inobedientes, ncta prophanantes. sacrificia sacrilege violamen carnes victimarum Deo eripientes, de sibi atrogantes: quia ut ait S. Gregor. ρν iratem exint bant operastam errabant is fide conditaris. Talibus Sacerdotibus intentat Deus per Osee cap. . vers. 6. tu sunium repulis, a te ne sacerdotis su et tu mibi. Pra Ormian si ad uum. sacras e devorat, quod iactabatur in inleviperantes dc ventri deditos, quales erant filii Heli.
est x aniat'. id est ut Chald. de Septuag. υ-bant, deisctui habebant, abominaiantur sacrificium Domini, videntes illam it teligiosam auariui iam de gulam Sacerdotum. Vide hie quam graue sit peccatum Sacerdotum,ob scandalum quod datur laicis. Unde
buia scium .' quamm laqueis secti estis ιγι Mati , ct ratu expansumsuper Thabor. Audi S. Gregor. h mil. 17. ui Euang. Nullum frairti uini semi ab ista
239쪽
pite omnium platearam Aurum quit siur tum εst; quia sιcerdotum vita quon tim per Italiam virtutum clara, nunc per actiones in imas ostenditur reproba. Gloreptimus est mutatio, quia illi sanauaris habitis per i νι-na cta a opera ad Umminiam d. yctionis venit.
--, SAMvzL AUTEM Mi NI TRABAT ANTI PA ei tu Do visi, ri Est, Acca NC TvS Erno DLi xtoJ Ephod polymitum d gemmitum continς Rataona se cum I 2.gemmis, in quibus insculpta erant nomina iatribuum Israel,etat proprium Po . itficit ad Ephod lineum , erat vestis Levitariam, G-- qualis erat Samuel, eratque simile superpelliceo. quali vestiuntur pueri choraules canentes intem. t plo. Ita duplex hoe Ephod dii tinguunt sanist. August.quaest.qi .in lib. Iudici& S. Hieron. contra I uin. Minus recte ergo Procos'. de Theodor. censent hoc Ephod Samuelis latile sacerdotum illi ab Heli Pontifice concessum ob admirabilem dii
gratiam in ipso resplendeptem. Tropol s. Petrus Damiani lib.2. Epist. io. Unxv . ait, laboriose perueuit ascandarem, crcleuci mas litie rarumfluiis insedanda, mesa quibus am radiis a ce ctuo, discite premouentur adscri ordinis dignitates. E tS.Gregor. hic: Bene, inquit, Samus. vestis linea si is e. rhibetur, ri noni Sacerdotu gloria aperie ostenderet, nouam icitia morigvi osentiret. vixi io. . REPPAT τ ibi DPMi Nus sEMEN prolemὶ ne
oAfri Do Mixo J id est pro commodato vel do no quod obtulisti &dedisti Deo, puta pro tuo Samuele, quem mihi quasi Dei pontifici obtuli stu
Li AsJ Ecce hic siit fiuctus partim benedictionis Heli Pontificis, partim oblationis Annae, quae suum Samuelem Deo obtulerat: nam pro uno Samuel equinque proles ei reddidit Deus. Discant hic prarentes aliquos filiorum dicate Deo; hi enim eis benedictionem in bonis tam spiritualibus quam temporalibus impetrabunt. 3
DouisvMJ hoc est creuit aetate, sapientia de gratia,non tantum apud homines, sed ad apud Deum, . vii explicat ver l.M. unde Samuel fuit typus Chri sti, de quo ait Lucas cia versvit. I sis prosi iebat la- ιηtia, o et alto gratu apud Dium apud homines. Tiopol. S. Gregor. Naransum, inquit, est, qua puer Samuel dicitur, ct cir ema ur,nisi quia humilis 3 Et cur magni iatra astitor, nisi quia ad p. semonocellitudinem erat fulvi marinpEt ad nouae legis
praedicatotes idipsum adaptans Puer, inquit, cyma- an salvi in conor tu Domini Samuel dicitur,quia neum ordo prcscatorum etsi ad ma ra conuersari u celsitus. nem peruenit, humilitatis μιν irtutem non perdidis. Mi
s, militate amissa, placere omnis ranii Drege tinuosat
sEEvABANT AD OsrivM TABE 3MAc, Lil Chald. veni ant ad orandum in taber iactici potia. Ioseph. uisa admire di xem accedelari ; o in haper eversebam. Erant enim hae semina piae, quae se Deo ad ei in tabernaculo seruiendum dicaram, inter qua educata fuit d. virgo. uti sunt nostiae moniales equibus dixi Ex .aa. Haec verba iam desideria At in Sept. Est hoc tertium filiorum Heli scelus, Lilicet luxuria, puta adulterium S sacrilegium, ouod scilicet sceminas Deo dicatas violarent, idque in loco sacro de tabernaculo : Gulae enim cinmes est luxuria, Sc venter vino aestuans despumat in libidines, ait s.ssier .etiun sacrilegas. unde Chald. vers. 32. ait eos pecca se in domo Sanctua- a rij. Lis. Hieron. in quaest. Iaciutabernaculi. ait, surum se is, ct propter vilia Sac Motum Dei sane Tuarium Gilitatam s. Idem Hier in cap.8. Ezech. In exemplum Phinees, inquit id serum siet μ πρυ- mur ista limactea Dei, ct formamn cum D qua, lilia θ is revirunt. Hebraei apud S.Hier .in Quis. hoc peccatum extenuant, dicendo filios Heli non concubuisse cum mulieribus, Batavium suasisse eis copulam cum maritis tempore menstriai; item ante temp0s Purificationis 4 dierum a pariu expletum; sed haec sunt eorum figmenta, quibus verba S. Scripturae inuerrunt. Denique hare scelera sacerdotum commemorat Scriptura, ut indicetur cur Deui stacitarit famuelem ad ea corrigendum. Rursum , ut indicetur sanctitas Samuelis, qui inter tam improbos educatus tam probus tamen eu siti Audi S.Cyprian. lib. de lingularitate Cleric rum rasila, inquit, creversatio corruptionem siminat. captistatem confiset, stramiseram parit, rabum concitat, Dirigis furiam, lasciuiam pascit, pettilantiam intrit. c se clarat, ratis adsicat, μrditione gautit, intexitum
Ioues, conssaram mercatur,tti auristat opprobrium, cria minationes ex orat.accusetisnes in lammat. ct caterre tira tu istam glomerans nam ossis agines captionam,
per in ivira sectura si nes mores inuehit in pernici
Et S. Bemard. Epist.24. ad Hugon. Inter Ionii inquit, bonum cellautem habes ; inter malos vero, O Iorim : Hud tanta scilitatis est quanta ct securitatu; hac tantavistutuq nta ordit ultatu. Quale nempe
est illud taue epicem is non is quinari ex ea γ in stosivi inane versari, o in tre ueris a AM OR, Itubi alludit ad illa tria Scripturae loca: et i letu ris primi inquinabitur ab ea. Ecclesi3. v. l. In medis ignis non sum Urin. Eccles.s i 6. Facta sint tenebra bor ι is seniuosa tιrra uti tribis Hebant v liumque autem hobitabant si si aestu erat. Exodi io.22.
Porro haee filiorum Heli luxuria procedebat partim ex gula partim ex inobedientia qua Deo δ: se patri suo rebellabant. Nam ut ait s.Greg. 3s. M rile. 13. adam quia auctori suo esse substis viliat. --- carnos . quam ruebat,am se, ri in si miles nila sua infusio re uti ret,insuper tia disceret q.id cura misisset. Et s.Bernar d. ser m. i. in festo omn um Sanctor. Anima, inquit, si rimati d si rat supra membra serat. m. s .st, visi ipsa puperistipuo subiicta. quenilam talai emit insolis μωm,qualem si exbibu rit superiori. a
matur enim creatura ad Hii pendam sui iniuriam curis. u. M idiis Maratu anima laa re inuenit carnem
240쪽
Commentaria in furum I. Regum. Cap. II.
susectam. Causam dat S. August. in
scilicet obediat: et odiuinis, quid pii riis p ta
Novi et E rizii Mai J Reprehendit Heli filios,
sed semes dumtaxat, de nimis leniter. Peccauit ergo primbi ouia ob tanta flagitia debebat eos acriter Sc crebro obiurgare.Secundo, obiurgatos, s se non emendatent, a sacrificiis amouere, Ac sacerdotio priuare,ait Theodor. 3. eos a se abdicare sexheredaro de verberibus afficere,ait s Chrysostdib. 3. de Monast. . & maxime peccauit, quta eos a puero non magis ad meliora flexerit, castigarit & correxerit: puerorum enim animi ad Ouidlibet fiextu Bles sunt, grandaevorum vero inflexiles, utpote in praua conmetudine radicati de obduratiamum est
Suniti purum si in facit indu retia natos. Porro modum corrigendi, ut scilicet seueritas condiatur lenitate, docet S. Grego . pari.Pastor. p. i rinu se est, inquit, vi cum peccati vulavi las diti cirri tredo rectrogitati mura se sol uia ιtiam orian ipsi maduruit: et tunis sic rura ssi plura con
ira inquentesinoceat, ut pistatis visceram amittat. Et mox: Curandum st, inquit, ut rectorem a Disor urtin pistra, ct mrem exhibeat di I G. Et paulo post : S si a circum lictio/ prouid itam. M ut d iri-r id aut pista si rimis.&c. Eiga subditos sivis in- ι rectoribus d et o iam cra Mos misericordia, ct akω- es ipsas. Exemplum dat Samaritanum, qui alligauit vulnera besi infundens oleum de vinum.
c. io. versa . Vt pervinam, inquit D. Gregorim tiantur vubura, po ocium solleantur. Necesse P
Vide de castigatione: filiorum dicti Proetb.
Nos r Nin EsT BONA PAMAJ hoc est pessima, in sum. Est Miosis.
tantum eius legem transgrediendo se enim . Dms qui peccat, in Deum peccat) sed eius sacerdo tium,sicra Sc sacrificia ita lue Dei sanctitatem violando de polluendo. Sienificat hoc peccatum non esie irremissibile, ut vosuere Nouatiani, sed dim iter remitti. Quis enim pro publico Dei minimo tam scelerato orare audeat λ Sane Moyses ali- qim sit oportet. Audi S. Gregor. Qimia inurusam ut, cam tabe transiredundo pratipitet, qui ad in-
ωι edendum pro alia ordinatis in λ Et Orig. hom. Io. in Numer. di, inquit, nullam sunt, inlota ui usem
ramo no pecus in Deum : de huismodi mim putatis remisso inquam inde uni u iatraudo Detari. Et Novella ir3. Iustinianus: Si, ait, ici quia
c invia Bassicaam Dium paterant λ Hinc S. Leo e st M. ex Apostolica traditione probat, presbyteiis aut diaconis pro crimine aliquo non esse per manus in i position eua nitendi remedium concedendum, sid alia tigidiore ipsis satisfactione utendum.
Pro placati ει ροα st, Hebr. id estis casit vestauso e vici ius et, Dini ita Pagni in ut ii videat eum ab alio in quem peccauit prius suisse laesum, vel aliam peccati excussitionem habeat,ci
him intelligentes non Deum, sed iudicem, sic ver tunt de explicant: si peccauerit vir in vi tim .scabielliemi ce eum qui innocem est eripis: Si autem in Iuum; qstis cum illa,ta a illa d iudis bitur λ quu se iudicem inte ponet ET NON A vors Rux T vo CEM PATRIs sv I J Quartum est hoc filiorum Heli scelus, scilicet con tumacia dc obstinatio. Causam subdit: QWr A voLvir Do Misus occiDERE EO UNO ta : prima causa, eaque directa di propria, cur filis
Heli non audierint patrem monentem. fuit corum praua dc peruersa voluntas in malo obstinata , ob quam noluerunt audire patris monita : S. tamen Script . hic more suo causim aliam in directam asia
signat, scilicet in aliis sma in Dei prouidentiam de iudicium id refert , nimirum quM Deus n. luerit
eorum ob tanta scelera tqties iterata misereri, eis que dare gratiam essicacem, qua poeniterent, dc mortem euaderent, sed permiserit eos in suis criminibus volutati δ: obfimati, ut eos iustissime t ties mcrita morte puniret, ad reparandum scanis datum toti populo ab eis datum, de ad exemplum terroremque alio tum Sacerdotum. Solet enim Scriptura passim inculcare Dei attributa, praese tim misericordiam de iudicium , ut significet Deum omnium omnino rerum , tam natum quam malarum exactam habere prouidentiam, ut illas praemiet, has castiget .Hoc enim facit homines Deum timere δ: colere, que a peccatis coercet. Nullum enim maius est peccato tum si aenum,
quam Numinis metus, de Dei vindicis seria cogitatio.
Vt uir Avτε M via Dat propheta 3 ADHE vixa. in xiJmis hie vir Abul. q. 22.putat fuisse Angelum specie viri indutum: R.Salomon de Rabbini recentiores censent suisti Elcanam patrem Samuelis. Rabbini antiquiores apud s. Hieron .in Quaest arbitramur fuisse Phinees Pontificem, qui vixit te pore Iosue de Othonielis censent enim ipsi Phinees esse Eliam:quare ipsum adhuc vivere dc victurum usque ad Antichristum, a quo occidetur. sed hoc resutaui Num .et i 3. Incertum est ergo quis suerit hic propheta, eo quM Scriptura eius nomen, genus aut stirpem non exprimat. Quando venerit ad Heli paritet incertum est. Videtur autem venisse cum Samuel adhue esset puer; tum quia id hic eius pueritiae subnectitur;tum quia clim Samuel factus est strandior, Deus eo usus est ad Heli rursum commonendum imo conden nandum. Ita S. Hier.in Quaest. Porro haec prophetia continet primo, resticatque Dei beneficia in Helicollata deinde v. 29. eius di filiorum peccata exprobrat, demum v. 3i qui tuplicem eis poenam instigit.