장음표시 사용
151쪽
Commentari j in Arist.Logicam,
actionem intellectus numeranti a per meri in rerum n tura sine nostra ve- - . Dua eos illum Hoc autem eli accidens numeri. ratione intellectiva. Ad quartum dice ad .mno . sed Sed prima solutio est verior, & vide- mus inferius, ubi disputabituus, utrum 'ννον malιεν tur esse D. Thomae capite de quanto, ultima unitas det speciem numero. ubi dicit, quod sit esset multitudo in fi Ad quintum respondet noster ange Ad s. nita,no esset numerus, quia infinitum licus Doctor quaest. ii. arti c. i. in cor- utu. ωπum numerari non potest. Sed cum impossi pore, quod unum, quod est principium προ ιμνbile sit,quod detur numerus infinitus numeri, opponitur multitudini, qui est multitud,
illo posito sequeretur, quod esset nu- numerus, ut mensura me surat O. Vnuu m. merus. AE patet ex hypothesi, Si quod enim habet rationem primae mensure, no esset numerus, quia numerus dicit &est mensura incompleta, ut dicemus multitudinem finitam cum omnis nuia infra. Et numerus est multitudo men-merus fit mensurabilis per unum. surata per unum ut Patet ex to meta-
ad 1. Ad secundum respondetur , quod phy sicae. Unum vero , quod connerti- A. ap-tra partes numeri, & forma numeri sunt tur cum ente, opponitur multitudinirm formann aliquid reale . Forma enim, verbi gra- per modum priuationis, ut iudi uisum meritia a- tia , binarij quid reale est, se partes diuisibili. liquid νε-a eius. Nam unitates quantitatiuae dirui Ad sextum respondetur, quod auia A dε. ens quantum indiuisum, seu ut stat meruS, quo numerantur numeri, non &-Mu si, sub indiuisione, sicut supra dictym est est numerus praedicamentalis,sed tra- .ωme, ε, . de passionibus entis. ut asserit D. Tho. scendentalis. Alii dicunt illam multiis numinam loco proxime citato primae partis . plicationem solum esse per intellectu. numeri. Vnde quaest. 1 t. primae partis articulo quia a parte xei non sunt nisi duo .in corpore dicit, quoa unum, quod binarii.
conuertitur cum ente non addit ali- Ad septimum respondetur,sanctum Ad 7. quam rem supra ens, sed unum , quod Doctorem non asserere,cilantiana nu. Explicatur est principium numeri aliquid addit meri praedicamentalis esse ali Mid i loc Din. supra ens ad genus quantitatis pertin- tionis. Sed vuIt dicere, quod numerus Th.disscituens. E atticulo. a ada dicit, quod uni abstractus a materia senubili non ripetates non componunt multitudinem ritur, nisi in intellectu. Et hie vocatur . secundum id, quod habent da indiui- merus absolutus,sue abs ramis,cis. sione, sed secundum id , quod habent sideratus sne subiecto materiali. ut de entiate. Itaq; illa unitas pro entita- quo est.Sicut fi conderaretur linea se te de praedicamento quantitatis,qua- cundum propriam abstractionem niatenus stat sub indiuisione numernm co t hematicam,solum esset in intellectu stituit , non vero ipsa indivisio: N il- quia a parte rei semper est coni uncia aud quid reale est. materiae sensibili: tamen ratio illius liAὰ3. Ad tertium respondetur, quod quia neae aliquid reale esset & ito rationis. An post haec compositio est metaphynea, bene eodem pacto numerus confideratiquid eopo potest fieri ex partibus ita dii antibus, .luS, ut ad mathematicummio parri- Se uua sorma est in pluribus subiecti s pertinet cum illa ab-riis dira L partis Bias . sicut relatio paternitatis stractione, non est ι.ι θ una refert ad imminum etiam si disici mul in re, sed is
formin es tum,ita numerari componitur ex viai- tellectu,
plurib. vi tatibus . etiam si distent multum. Et ratio tamen numerissentia fia aduerte, quod de facto numerus rerum realis est M. Materialium , qui sunt in mundo, est
maior numerus, & hoc sine operati ne uatellectus,quia habet tot unitates. Et in hoc maximo nulli ero Contine tur realiter ali, species numerorum materialiter componentium ratione
unitatum,quas habent. Itaque sunt nu . RE-
152쪽
V trum numerus sit ens ster se, Ut
HEInguitur ab ente per accidem .
T videtur, quod non . Primo, partes alicuius totius com
De Praedi c. quant. Quaest. XX v. IUL
pzrs essentialis aliarum specierum, ut patet in anima rationali,5 c. Secundo, Ex duobus entibus in actu 1 Aetu. non fit unum ens per se, sed unitates sunt entia in actu,& existentia ex propria forma, ergo. non possunt sacere
unum ens per se,faciunt autem numerum , numerus ergo no eli ens per se. Et confirmatur, nam ex duobus enti- C- .
busina tu in esse naturae non potest fieri unum ens per se in esse naturae , pleti, in aliquo genere dea sed unitas ellens in actu in esse naturebent esse incom; leis, vilio re numerus similiter, ergo non potest mo in genere substantiae est quoddam fieri ex unitatibus. Tertio: omne res per se debet habe 3.MDre aliquam rationem constitati uain sui, sed quantitas discreta nullum habet, ergo non est ens per se. Minor probatur: Nam si aliquam haberet,maxime illain ordinationem ad unicam numerationem intellectus,sed hanc nO.em, Probatur minore Quia ratio foria malis quantitatis eli ex testo partium: erso ratio formalis talis quantitatis em talis extensio partium,& non ille ordo ad numerationem intellectus, ta extensio se numeratio , disparate se habent, re non sunt idem.
Quarto' Quod libet quantum per
totum completum, de partes eius corpus de anima rationalis, sunt incompleta, sed homo , ut cist unitas componens numerum, non est quid incompletum. Minor probatur: Quia si esset aliquid incompletum diceret ordinem ad illud, in quo completur, sed homo non dicit talem ordinem, ergo. Et si di
rum binarium, verbi gratia , nisi quatenus in ipso reperitur unitas quantitaliua, sic argu naenior; ergo unitas illa est aliquid incompletum , se dicit oris diae ad aliquid , in quo compleatur, sed untas non potest dicere istum Gradinem Probatur minor : Quia si dice. ret ordinem, sequeretur Primo, quod diceret infinitos ordines. Et probature Quia nullus esset dabiIis numerus, ad uem no diceret ordinem , quia illum
potest componere, & cum iiti si i
Diti, dicerecit ordines infinitos. Secun
um inconueniens, quia impossibile est, quod pars alicuius speciei compo-stiua sit pars alterius speciei, sed si
unitas diceret ordinem ad speciem , quam componit cum componat diuersas species, esset pars diuersarum speiacierum , de diceret ordinem ad illas, quod est impossibile, ergo, Et co firmatur hoc, de explicatur: Nam unitas ,
ivei bi gratia e idem est de duabus,
de de tribus unitatibus componit numerum binarium, ternarium, quaternarium, de omnes numeros, ut Pavet ex geometria , ergo est pars infinitorum .ia umerorum specie differentium, quod
est impossibile, quia impossitate est qδ
ana P rs essentialis unius speciei sit se habet esse determinatum, ut patet in linea, qus duobus punctis termina. tur, & superficies duabus lineis extriniscis: sed quantitas discreta non babet terminos,quibus possit rerminari: ergo non est ens per se. Minor probatur: Quia si aliquos terminos haberet, maxime priniam & tertiam unitatem verbi gratia, in ternario, de proportionabiliter in alijs numeris, seu in his non datur, nan non est maior ratio, quare una unitas dicatuet prima , tatertia alia a parte rei, sed hoc totum habet per operationem intellcctous: ergo numerus non habet esse a parte rei aliquod ens perse. Quinto: ia pars aliculis entis per se non fit pars illius, de alteri us , sine aliqua mittatione ex parte sua: sed unitas sit e aliqua sui mutatione fit pars binari I,& ternarii,& quaternarii: ergo non est pars alicuius entis per se. Et confirmatur, quia unitas eli de iis indae rens ad quemlibet numerum
153쪽
lox commentari j in Arist. Logicam.
componendum e ergo indigi et a Iiquo, determinante,le determin in est intellectus, ergo numcrus formaliteri quendo tendet ab intellccta. Et ita a parte rei non est ens per se , habens suum esse in rerum natura, sed eli multitudo entium per se coniunctorum per accidens ab intelle tu: sicut si coniungeret duo ge:aeralissima per suam
c.Ανν, Sexto:Vel forma numeri, s est numerus ens per se, est forma simplex
vel composita simplex esse no toteli: quia accidens simplex impossibile est, quod sit in multis subiectis, ita distantibus, sicut dii alit duae unitates exilietes apud Indos. 8t apud Hispanos. Nec est composita forma cx pluribus sermis partialibus, quia illae duae fornaae partiales in binario nihil aliud lane quam duae unitates in binario,ira neutra unitas eli partialis forma , ergo. Probat ut minoi: Nam si unitas eit partialis forma binarii, ita erit ternari j: di sie in teliquis numeris, lx ita habebit formam partialem omnium quinerorum ii Ic autem est impossibile quia
cum forniae totales differa ς Fn ternariori binario, &sormae parti-les Ctiam debent differre,& quibus resultat forma totalis, ergo nullo modo liabit formam entis per se numerus , quamobrem erit ens per acc sens. Et haec
argumcta valem ad probandum,quod si aliquid rationis. PDtambula aia quasionem. Ex tuaiών Α Ntequam de hac dissicultate cenens lx leamus, quid si tens per se, breui persa , di ter est determinandum: ex quo planusina mi a fiet, quid sit ens per accidens. Ens permetri nι. se vocat ens unia is essentiae, de unius
rationis, siue fit corri positum, siue simplix . Nam dum plura conueniunt ad constitutionem unius essentiae ,& rationis, unum ens faciunt per se . Vnde A ngelus, homo albedo, leorsum eonis siderata, sunt ciis per se. & materia &forma faciunt unum ens per se. Si vero non siderentur secundum proprias
sinisi raraone vira non ut uniuntur, no*ciunt cus se, quod significat uste ter.
minus, materia & serma, non est ens Per se. Ens autem per accidens dieiturens, non unius rationis N essentiae, sed
plurium. unde homo & albedo suntens per accidens. Unde consueuit dinfiniti,quod sit constans ex rebus diuersorum praedicamentorum , quia illa non possunt unam essentiam &ἰratio. nem facere. Sed haec di finitio non ex--- plicat complete & totaliter rationem ii, ρεν auia entis per se. Nam Petrus & Paulus no vii., qaeaeta sunt ens per se j & sunt eiusdem prae- ον υ eis. dicamenti, & non faciunt unum enS--.
per se. Cum ergo illustres metaphy si- ω'ωequasci illam divinitionem assignant enti bis . y accides loquutur de famosiori ente per accidens, quale est illud , quod ex
rebus diuersorum praedicamentorum constat. Notae tamen D.Thomas.opu- Em per slsulo os .capite a. de praedicamentis, duplιeue
quod per se in alia significatione acci ex D. TM. pitur dupliciter . Uno modo vidistinis guttur contra per accidens, & sic ho-ino,eit animal per se,& albus, per a cidens Et illo modo omnia accidentia sunt entia per se, ut distinguitur contra per accidens et quia haec est per se, albedo est cus, quantitas est ens. Accipitur alio modo Perse, ut distinguitur contra essem alio. Et illo modo omnia accidentia non sunt entia per se,sed in alIO.
H Is visis ut conclusio : Quantitas Coneia.
discreta eli ens per se ideit, unius Numerationis,& non elh cns per accidens, ea ens perideli,plurium ratio uum. Haec coelusio se ,σ n. sest expressa Aristotelis capite de quan accειε s. titate, in logica.&capite de quanto in metaphysica, ubi vocat numerum speciem quantitatis: & illa habet Euelyiades in sua arithmetica. Est expressa
sententia D. Thomae. . p.q. Oartie. 3.
ubi dicit numerum esse speciem quantitatis. Omnis autem l pecies eli ens per se: ergo numerus est ens per se, vidit linguitui contra per accidens. Et hanc conclusionem habet D. Thoin. Vorta loca locis etiam adductis praecedenti quae . D. T.. nosti oue, Se de potentiaq/ς artic s.& ad ιε' ι s.& articulo 6 & 8. metaphysicae le
154쪽
De Praedic.Quant. Quaest. XXV. 1o 3
est communi s sententia omnium discipulorum D I honiae. Et D. Thomas su-Pradicta lectione 3. . metaphyli. di itιn haec verba, quibus probatur conclusio: Eli cn m unum per se numerus, in 'uantum ultrina unitas dat speciem ,& unitatem Sicut et tam in rebus compositis ex materia & forma , per sormam eli aliquid unum, & unitatem& speciem sortitiar . Et propter hoc
loquentes.de unitate numeri, ac si numerus non esset unus per seipsum, non possut dicere, quod sit unus, si est unus. Cum enim componatur ex multis unitatibus , aut non eli unus simpliciter, sed unitates aggregantur in eo per modum coaccruaraonis, qus non iacit simplicitur unum . se per consequens nec Cns in aliqua specie consili uiant. Et sic numerus non aest aliqua species entis.
Aut si numerus est unus simpliciter Zenon per se ipsum dicendum est, quid facit eum unum ea inultis unitatibus, quod non est assetna re aliquid Et similiter dissilitio est una per se iplam , Fese non habet aliquia assignare per quod fiat unum ait hoc rationabiliter accidit,quia per eandem rationem lubstantia, qua lignificat diis nitio, est ita virum sicut ethnu uterus, scilicet. per se, ex hoc,quod una pars eius est forma alteritis,& non eli una, ut indivis bile, sicut vi itas aut punctum, sed quia unaquaeque earum est una forma & naturλquaedam Haec DTho inae verba sunt fere Aristotelis ibidem Ex quibus sic argumetor. Dissinitio R: eslintia cuiuslibet rei habentis pulcs est unuIn per se, quia in illis sartihus altera earum se habet, ut materia', & Utera ut serma, ut patet in diffinitione metaphysica,&phy sica hom inis, sed ita se habent pa
te 5 numeri, ergo numerus est v mus rationis Se essentiae Si est unum per se. Probatur minor , quia quando multaevn itat es concurrunt ad numerum constituendum peruet. ieiis unitas dat speciem numero, ergo se habit, ut forata a
respectu praecedentium, ergo hoc luis Mit . ut numerus sit ens per se, quod illa se habeat, ut forma dans speci cm numero. Probatur antecedens. Nam quais
Aernarius per unitatem superueniente
tribus coniti tititur in specie. Itaque sicut inultae perfectiones in homine existentes faciunt unum per se ens , qui rationalitas se habet ut forma respectu omnium praecedentium, ita multae unitates in numero constit uiuit speciem ex eo quod ultima est forma reliquatum Et ita numerus ex se iplo habet, quod si unum N per se.Praetet ea, Prob. I. Ens per accidens non habet partes ordinatas in ratione materiae & forinae, sed numerus habet isto modo partes ordinatas,ergo no est eris per accides. Maior patet ua aceruo, cuius partes no ita sunt ordinatae, sed quadam coaceruatione,di confusione. Minor proba tur, Nam omnes partes numeri sub vutima sunt ordinatae, S: illa est reliqua rum persectio complementum esse nistiale Praeterea arithmetica elt vera sci D.λ entia, sed agit de numero,ergo nume- ' 'rus non est ens per accidens. Probaturcosequeria, quia de ente per accidens
nulla est scientia, sicut nec dis nitio,cunon habeat unam rationem. Et si di- obi.ctis.cas , quod de ente per accidenss p teli est e scientia , quia perspectiva agit de linea de visualitate. Rei pondetur quod non agit ex squo, sed agit de visualitate in linea, & haec est una rosimplex: ergo. Pr pterea: Corpus eis ensper se etiam si componatur materialiter ex linea Fe superficie , quia habet
unicam formain, ergo& numerus erit .ens per se. etiam ii componatur ex vilitatibus, quandoquidem conueniunt in una forma quae est ultima unitas. Dicunt aliquid ,quod omnes numeri unitates uniuntur inordine ad vn Icam Prob. 'inum ratione intellecttis, & ita unicanum etatio sacit, quod Gmnes componant 1 nicum ens per se. sed l'aec ex ' Rckti uν sis picatio est conti a D.Hom. b supra, lutio εὐενῶ
se consequentar c Cntia vci.tat Gn. dam. Omnes enim numeri unitates, quatenus ad , it imam ordinat s sunt, hal ct rationem materiae de ipla superuenies reliquis habet soare ae rationem, si quidem dat socciem, & ita omnes numeri unitates faciunt vinum ens per se.
Ad primum argumentum respondetur, quod unitas est aliquid inc a ple- i. Diuis. tum inguae te quantitatis , vltima
155쪽
. est compIementum reliquarum. Et ad primum in conueniens respondetur, nullum esse; quod dicat respectum ad plures numeros, & ad in f nitos synca thegorematice. Quia si daretur unum album esset simile infinitis,albis, si essent, Ze importaret ordinem ad infinia: Solatio. ta alba, si illa datentur . vel secundo respondetur, quod primo Se per se &adaequa te dicit ordinem ad numerum inadsqu te vero ad reliquas species numeri sicut intellectus dicit ordine adaequatum ad ens & inadaequale ad omnia entia. etiam possibilia; quae sunt infinita syneathegorematice. A. i. Ad secundum respondetur , quod
non est inconueniens, quod una unitas Iaerio. intret compositionem multarum specierum materialiter, & ordine quodam, nam compone do binarium comis ponit ternarium per additionem unitatis,&s sic reliquos numeros. Et bin rium componit, quatenus adiungitur uni viri rati, tei narium , quatenus duobus,& sie in reliquis , ubi nullum esta.sin io. in conueniens. Secundo respondetur , quod vilitates quatenus sunt aliquid imperfectum in genere quantitatis discretae ordinantur ad componedam quantitatem discretam , 'uae est quid completum cuiusmodi est numerus,& ita habent aliquid potentialitatis, ad eis . & hac ratione ordinatur . Ad confirmationem respondetur, quod unitaseli ens in potentia ad numeri constitutionem,& ita facit ens per se . Si enim esset ens in actu completum & perfectumno posset componere unum ens Perse, maxime in eodem genere. MD Ad tertium respondetur ex conclusione, M infra hoc magis disputab tur, cum tractabimus, an ultima unitas sit
Ad η Ad quartum respondetur, quod illa
terminatio solum requiritur in quanto continuo ι in discreto vero reperitur terminatio alterius speciei, quatenus reperitur unitas quae est forma reliqua ruin,& reliquae , i itates, quae Sud materia ultimae.
ad 1. Ad quintum respondetur,qiiod quado unitas componit binarium, est pars maturiali, illius, & quando componit
Commcntari j in Arist . Logicam.
ternarium quem antea non componeis
bat est illius materialis para. Et ita iam
concurrit materialiter ad componen. dum numerum, quem antea non componebat, & adquirit aliam causalitatem materialem, quam antea non habebat δε forte aliam relationem,& ita nutatur aliquo modo,quod sufficit, vesit pars componens numerum. Ad confirmationem respondetur,quod mImeri sine nostri operatione intellectus fiunt per additionem unitatis, non secuis dum meum intellectum, sed secundurem. Et ita modo sunt multae speetes numerorum secundum quod a parte rei sunt variae fle multiplices unitates, ut duo, tres,& quatuor, di sic in infinitum od vero sine tres unitates non est ex meo intellectu, Iieet in teli ectus cognoscat,quae sit tertia unitas. Ad sextum respondetur, quod somma numeri partialis eli simplex,quoniam est ultima unitas, totalis vero est composita, totalis in ternario est ternereitas, ut ita dicam, partialis est tertia unitas. Et non est in conueniens, quod
forma totius metaphys ea sit in pluribus subiectis partialibus, sicut patet deforma domus quae eli composita ex multis figuris partialibus existentibus in diuersis subiectis partialibus, ut forma tecti, fundamenti, de parietum. Nec eli in conueniens , ut unitas sit forma partialis multarum specierum. Nec est in omnibus exigenda eadem unitas,&'s inplicitas. Habet vero numerus tatain vi; itatem, quantam sufficit, ut sitens Per se.
Τ videtur, quod non . Nam ratio cuiuslibet rei debet esse certa , & determinata, sed ultima unitas in num ro non est certa & determinata, erEO non est essentialis & eoniti tu tiua illius. Minor probatur.Nam posset Diuiligead
156쪽
De Praedic. quant. Que si XXVI. io s
cit Deus ponere tres homines simul i ieodem Inltanti,in iliis autem non d bitur determinata ac viri na v Iitas, ergo ultima unitas non e ih forma numer . Antecedens pro natur. Nam da quaesit ultima:, nam posset incipere a Petro , & terminare numerationem in Francisco& e contra, ergo. Et non valet dicere . quod eit vltima superueniens: quia omnes simul habuerunt esse.
. Auti. Secundo: Nam vel ultima unitas est essentialis ratio numeri, prout dicit unitatem vel secundum quod dieitrationem v ltim ae , neutro modo, ergo.
Non primum: Q aia secundum quod est unitas non dic i t aliquid determinatum ad rationem formae, sed est quid
eommune omnibus vultatibus. Si in
telligatur secudum rationem ultimae , vel intelligitur, prout dieit denominationem ultimae unitatis ab intellectu. Et hoc non , quia numerus est aliquid extra animam, de non pendet ab intellectu, ergn nec eius ratio essentia Iisdebet esse per intellectnm. Ue I secudum, quod dicit relationem ad aliam vati temet fle hoc modo no pertinet ad hoc praedicamentum, sed ad praedicamentum relationis.
s.Au.. TertiorOmnis formalculust ibet rei, vel est physica', vel metaphy sica, sed
ultima νnitas neutro modo eli forma, ergo. probatur minor: Quia no est forma metaphy sica,nam ista est differentra contrahens de determinans genus: sed vItima unitas non est huiusmodi rergi Probatur minor: Quia differentia praedicat urin quale de re,cuius est disserentia,sed non praedicatur vltima unitas hoc modo,ut de se patet: ergo
non est differentia di forma metaphysea. Quod non sit fornis physica probatum Nam deberet esse forma materiali sised haec non aergo Probatur minor : inia forma materialis educitur de potentia materiae 3e insormat mat etiam: sed ultima unitas non educitur de potentia aliarum unitatum,nec informat illas:ergo. ini arto: Si ultima unitas est forma . A I . numeri, sequitur,quod eadem ratione
ultima colla sit forma quadrati, Se vltimum augulum sorma triuiguI : consequeus e it fallum, ergo & antecedens. Sequela probatur. Quia ideo dicunt Thom itae vitiaram unitatem esse formam numeri, quia ipsa posita constituitiir species numeri,&ablata tolli. tur species. scd etiam addita ultima colla fit quadratum, & addito ultimo angula fit triangulus, ergo est eadem utrobique ratio. Fa I sitas consequentis probaturr Quia est cotra communem
Omnium DPinionem: nec ullus unqua
hoc dixit. Et confirmatur: Quia sor-nia debet et se in tota re cuius cit forma: sed ultima, via itas non est in omnibus unitat duas reliquis,nec tu toto mi mero. ergo non est ilIius sorma. into: Nam sequitur,quod si viti s. ma unitas est forma numeri,quod modo in rerum natura non sit nisi unicum individuum numeri,sci Iicet, eo n- stans ex omnibus vilitatibus quae sunt in mundo rerum materialium: cons quens est salsum: ergo. sequela probatur, quia ultima unitas dat speciem numero, sed omnium rerum naturalium est ultima aliqua unitas complens numerum, & est sola una ultima unitas rergo solum erit unus in umerus, consequelas est falsum quia est hi narius, ternarius, & quaternarius de diu ei saespecie, nusne rorum,ut Patet xx arithmetica: ergo.
Sextor Numerus non dicit aliquid c A au. dili in tum a quantitatibus rerurn quatarum sed in illis quantitas non se n
bet ut forma alterius, ergo nec in numero Maior patet quia unitas non diiscit aliquid distinctnm a quantitate rei quae est una, sed unitas est principium
numeri, ergo nec numerus aliquid distinctum dicit aquantitate rerum quatarum ut a tribus lapidibus uerbi gratia, minor illa probatur, quia corpus de praedicamento quantitatis quod
est in .hoc lapide non est forma tu uscorporis quod est in alio lapide & eε-
IN hae quaestione Suare 2 disputatio Camu se .
ne ει . lectione ι .prolixe i t est i lii iuo more
157쪽
ios Commentari j in Arist gicam.
p. Suare more omnia ista asserie numero 6. dicit quantitatem discretam licet sit in rebus non habere in illis unitatem realam,quae ad eonstituendam veram aliis quam speciem accidentis realis sumiaciat. Et probatur, quia numerus .non
est per se ens,ergo non est per se quantitas , quod autem non est per se quan. titas non potest esse species quantithtis . Antecedens primum probat, quia numerus consat ex quantitatibus quae non habent inter se unionem aliquam realemi , quia quod unitas sit prima secunda aut ultima est per operationem intellectus , & hic negat ultimam unitatem esse formam realem numeri, de quo in ista quae itione inquirimus . Et confirmatur hoc , quia numerus non eonstituitur per aliquam vivonem Pa tium , sed potius constituitur per negationem talis unionis, ergo numerus est ens per accidens , & ita ne speetes quantitatis, unde nec ultima unitas se habet ut forma illius. Et confirmatur mltimo quia in altis multitudinibus transcendentibus nec eit aliquid perte unum nec ultima unitas se habet ut
forma reliquarum , crgo nec in multitudine praedica in entali consequentia probatur a paritate rationis unde infert numero is, numerum in re ipsas pectatum non esse propriam & Peculiarem speciem entis , sed secundum quod a nobis concipitur per modum ius, dici potest habere aliquam uni tatem sussistentem, ut de illo tanquam de una specie entis loquamur,& ut sub tali denominatione in praedicamento quantitatis collocetur. Et hoc dicit necliscedat a communi modo loquendi . In his enim asserit sentiendum esse cum paucis, & loquendum cum multis. Et disputatione. l.numero in .sectionis 4. dicit ineptum esse asserere , vltimam unitatem esse formam numeri ni fianalogia quadam. Sed cui haec statim
suamn νeest non risum molleant λ Et quis non vide- dis acos vi at haec omnia contra Aristotelem&mona contra omnes metaphysicos fit logicosma sibi ipsi militare Quinimo i ple sibi est contra iarius in eadem disputatione fictione 4. vi luitur quini .
SIt igitur prima eonc Iusio. Numerus
est vera species realis,l quantitatis, realis, inquam,secundum rationem generis, dispeciei , & prout est in re &prout a nobis eoncipitur. Itaque nbs r. Cone
concipimus numerum esse veram spe Com. Su-ciem realem quantitatis. Haec conclu rex.
so clara relinquitur ex praeeedeti qus Numer sstione,& est expressa sententia Euelv- dis in sua Arithmetica, & est D. Tho θει νεμειν mae locis adductis in praecedenti quae uati μυῆ sitione & Aristotelis in Iogi ea eapite pr/iπG s. de quantitate, & s. metaphysicae capi κηώ simplite,de quanto,ponentis numerum spe-- ciem quantitatis,& D. Thomae γ.meta- AE . physicae lactione r7. capite g. lectione 3. Capreol. m I. distinctio. 24. quaest 3. conclu sione 3. Soncin. 7. metaphysi aequaestio. o. Caietani & Soto in logica,ti multorum aliorum. Et probatur prs Probών. , terea Quia Arithmetiea est vere scientia realis ex parte obiecti etiam , sed obiectum Arithmeticae est numerus , t. ergo numerus est ens reale formali terloquendo . Nullus enim hucusque dixit obiectum Arithmeticae esse erys r tionis,& obiectum eius est numerus,ergo numerus non est ens rationis . Et certe, fi per istos authores liceat, mirabor satis. Volunt obiectum Iogicae t sseens reale contra communem sentcntiam,& volunt Arithmeticae obiectum esse ens rationis contra communem omnium sensum. Praeterea probatur P - . conclusio: Numerum esse par vel impar est propria eius passio , sed haec passio est aliquid reale , ergo S obiectum arithmeticae est aliquid reale . Conlcquentia probatur. Qiria impossibile est obiectum rationis habere passones reales, passio enim di manat leuconsequitur ad essentiam,& imponi, te ist ad essentiam rationis passioncm realem consequi , quia passio daretursne essentia , nam passio realis habet esse seclusa operatione intellectus ,
N ens ta ionis non item,ergo non conti derante intellectu est passio sine subiectos
158쪽
biecto,quod ita:est impossibrie si tres numerus est obiectum scientiae , ergo se risibile sine homine Non probo esse est ens per se. Maior patet, quia ens per
par, vel impat aliquid reale, cuin sit per accidens, cum non habeat unam latio- e notum , nam intellectus non facit nem nec dissi titionem , non potest sci- unitates pares vel impares. Praeterea; ri , quia scientia habetur de subiecto Ratio genetica quantitatis est aliquid per eius rationem . Probatur minor , reale,ergo & ratio specifica. Antece- nam est obiectiim attithmeticae . Et dens paret,quia quantitas est modus en quidem ego nescio quonam pacta si Improbabitis realis,&constituit praedicamentum bi potuerit persuaderemi ner uiri cis ιις opi . reale . sed consequentia probatur : ens per accidens, cum de illo euiden. r. ared.
Quia impossibile est,genus este aliquid tissima scientia arithmetica pertra- reale , & disserentiam aliquid ratio- etet. Nec potest negari esse scientiam, nis , siquidem eli persectio generis se cum Aristoteles in principio librorum determinatiua illius, quod non posset de anima , se multis aliis in locis hoe
competere enti rationis, sed numerus asserat, R sit omnium commvn s se n. Ponitur in Praedicamento quantitatis , tentia Nec valet dicere, quod nume FVo.. Crgo participat ratronem genericam rus, ut est a nobis cognitus habet uni
uantitaris, ergo etiam habet propria talem & rationem , secundum quamifferentiam id e terminati iiam illius , possit in praedicamento collocari . quia non est quantitas in genere lo- Et sic poterit de illo esse scientia. Nam tum , sed in aliena specie, ergo di L numerus formaliter non est ens ratio- Impuv. serentia eius est aliquid reale. Prae- ms,quia ut visu in est , in obiectit in sci-terea: Quantitas continua est aliquid entiae realis, Si est species quantitatis realea, ergo & discreta. Probatur &ingenere reali continetur, ubi non consequentia , Quia est species com luntrationis entia. Et si est ens ratio- distincta contra illam , sed omno nis formaliter . ergo uci erit relatio , species alicuius generis realis debent vel pruiatio , vel negatio . Quod si sit esse spretes reales . ergo. Osait - aliquid horum . ergo non est tormali- rea: Si numerus ponitur in praedica- ter in praedicamento quantitatas. Promento , ut ipse asserit , ergo parti- batur consequentia . Quia in decem cipat rationem i litus generis , sed ra- praedicamentis directe nullum ens ratio illius generis est quantitas realis , tio ius collocatur,ens enim reaele, ut paergo numerus est quantitas realis , t et ex Aristotele in antepraedicamen ergo differentia propria numeri , ut tis,est diuisum in decem praedicanaen sc , est quid reala , quia ut dictum ta Praeterea, Si numerus , ut est a nobis est , differentia persectior est gene- cognitus, etiam si in re sit ens per acci- Co firma. re .,& ita genere existente reali dens, habet suis ciet a unitatem, ut po Dur differentia debet esse realis , ergo natur in praedicamento, ergo omne ensest una quantitas per se, quia omnelexi- per accidens poterit poni in praedistens in praedicamento est ens per se. camento, ut homo albus, hoino se aeci Et quod existit in praedicamento quan dens,quia potero ego ex in ea voluntalitatis est quantum per se, ut condisti te apprehendere cum quodam ordine guttur contra per accidens , eigo vni- supra dicto. quia ad hoc quod sic a prelitas , quam habet numerus non endatur res non requiritur , quod a
uenit illi , prout a nobis concipitur , parte rei habeant ordinem. His ergo sed in re habet illam . Praeterea. Om- omissis t aquam falsi istinis, va communium sententia tenet , omne , quod ni sensu abhorrentibus, vide Sonci collocatur in praedicamento, esse ens tem a o. Metaphysicae quaest. 8. Sit secunper se , sed Mumerus collocatur in da conclusio, No pote ii negari inopi a Coniam praedicamento , ut ipse asserit , ergo nione D. Thomae ultimam unitatem Coηt. Sunia est ens per se. Et praeterea , omne esse formam numeri , & dare illi νες.
obiectum scientiae,est ens per se , sed speciem. Nam 8. metaphysica lectio
159쪽
i o s Commentarii in Arist. Logicam.
me 3. dieit ex Aristotele id asserente, in hae e verba et Nuine rus est id , quod est unus: est enim per se unum numerus, i n quantum ultima unitas dat speciem numero , di unitatem . Sicut in rebus compositis ex materia & forma per sormam est aliquid unum S unitatem & speciem sortitur. Vhi uides dicta contra sua rea duo. Alterum, quod DV. aia num octis est ens per se , &Ma asserit etiam Aristoteles Alterum; quod ultima unitas est forma numeri , quod
etiam ipse negat ubi sit prae si quidem
Explieatia dicit tale ens per accidens . Soncinas -ctorita- et .metaphysicae qualis .in fine quasio μή D. TM. nis, ad 3. explicat hanc autoritatemo AWire ex Philosophi & D. Thomae de numero stum /e abstracto , & non de numero, qui est accidens retum . Et prout est rebus applicatus uocatur numerus, abstractus uero , pro ut tantum habet esse in intellectu non concernendo modum sensi inem. Et rationem reddit , quia ille numerus abstractiis habet ordinem plintris di posterioris , nam binarius est prior ternario &termarius quaternario, &se in reliquis. Et ,n illis ultima unitas est forma numeri , in numero uero reali &i inus ex silenti non potest ullo modo dici, quod ultima unitas si forma
numeri r quia talis unditis in .datura
parte rei, sed solum habet, quod situli ma, ex eo quod ultimo numeratur per intellectu in Nam PetxusNIoannes poliunt in eodem instanti ploducuReνῶtur ex di tune non est maior ratio, quare unanuam Kea amitas si ultima, & ali in n- .quam estis ιν conuerso. Sed profecto haec explicatio Conrea me . non Placet. Τum qiua aperte D. T A. plures mas afferit , ultimam unitatem esse γνω e- formam numeri, & non distinguit de p. σε numero abstratino , vel de numero in μον ad quod rebus.Tum etiam , quia numerus ab
aeuaem με stractus est aliquid realeui quidem her
Rod tinet ad ' aedicamentum quantitatis: νε Mην, rus ergo est ens per se; ergo illius partes minoris a- hanent ordinem realem actus & po-- πε foris tentis. Imposibile est enim plura facere unum per se, nisi isto modo ha i . Seuci beant ordinem . Nec ualet alio uid suam ἐυ μος explicatio,nimirum, quoa multae partes possunt concurrere ad aliquid unum per se constituendum sine eo , Om. a. quod una habeat respectu alterius ra metaαν. tionem formae. Ut patet in partibus domus , quae constituunt unum ens Perse, sine eo , quod una sit alterius forma, per hoc istum, quod omnes partes sunt materia, ex quibus resul tat eum. Et Philolopnus uult di iacere , quod quando una pars respectu alterius est forma resutiat totum perse,non uero e conuerso.m inquam,
non ualet. Nam si anima rationalis non esset forma materiae, non posset retatare ex eis unum totum p se . si quidem partes sine aliquo uni renis tur ordine r & in partibus domus t
Etum ti summum fastigium est forisma reliquarum partium domus. Quatenus enim reliquae partes it illo adunantur,domum constitarunt:&resulistat postea sorma totalis ex eo , quod in partibus datur forma partialas,sicut ex coniunctione materia & animae rationalis resis tau humani ras , quae
est tarma totali sequia anima ration . Alis est forma partialis Nec bene loqui ortur. Soncinas in hac quaestione. Nam Certe uidetur se ire , numerum es te aliquid rationis Itaque non est dubitandum, necessum esse, partes meri inter se habere rationem materiae ni formae aliquo modo, uere sultetens per se . Quae nam autem unitas sit forma, hoc restat explican.
dummi Diuus Thomoasserit ultimam': 'Mnitatem esse numeri formam. Quod ut explicent eius disexpuli, in uarias abiere opiniones. Iam uisum est , quid senserit Soncinas, Capreolus in 'a.distinctione i4.contra tertiam con- 'Husionem , asserit, ultimam unit tem speciem dare numero, Sanquam .eius forma s &dicit uocari hie 'ultimam unitatem illam . quae speciem
dat numero . Haec autem .ex neces.sitate est in numero reali detem mnata & certa, litet non ita sis inni mero rationis facto ab anima. Nos autem rescimus fgnare quae nam stilla . Sicut multae rerum differe tiae sunt, quae determinant rationem
160쪽
De Praedic. Quant. Quaest. XXVL 1 os
generis, D tamen nos non scimus,qlis nam sint istae rerum differentiae: ita innumero, quia sunt plures partes facientes unum ens per se, ex rece sitate una ollarum est forma reliquarum, quae illas determinat ad certam speciem. Et haec uocatur vltima. Nos autem non possumus signare quaenam sit ista. Et non dieitur vltima unita, sorma numeri, quia est ultima a cepta ab intellectu; hoe enim .est aliquid rationis in unitate ultima 3 acceptam esse ab intellectu . Nec tamen
displicet iste loquendi modus defen-
foris acer imi doctrinae angelicae Doctoris . Soto in praedicantiento qua titatis q. a. dicit ultimam unitatem
aduenientem numero dare illi speciem. Vltimam dicit secundum contaderationem intellectus, s. quod unitas addita binario facit ternariu & unitas addita ternario facit quaternariti. Et in fine illius articuli minisset solo notis in vi H dicere verba illa,qd nihil perdet, au-
α D-λ plicem formam distinctam ab unii libus licet hoc non asserat D, Thom. et meta Physi .lectione 33. Fateor qni-be nihil peritare aut horitatis D. Ilio. cuius aut horitas tanta est , ut firmam
radicem in conciliis in grauissimis doctrinis fidei emiserit. Sed i e soto
aut horitatem perdit, qui magis suo sensui innitituri& grauissimo Ecclesiae Doctori non fidem adhibet. Quamuis it uerum fatear,non ex il-3is Doctoribus est angelicus magister, Rui non rationibus firmissimis suam fulicit doctrinam, quas si intellexi gent alia qui ex eius discipulis in una, aut alterare minima non ab illo discessisient, nee praebuissent occasionem aliis male anfectis discedendi a lumine Ecclesiae in suam ipsorum perniciem. Hac itaque Him, s.fi lanis nita Moti falsa est am numerusis, iamis quid reale est,&in praedicamento qua H titatis , ergo forma illius consti ut tua etiam partialis aliquid reale est seclusa animae opcratione Probatur cons
quentia, quia essentia eius est aliquid
reale, di habens esse operatione intel-Jectusscclusa . Et praeterea Quia sne operatione intellectus & sine eius
conside ratione habet suam essentiam, ergo ultima unitas aron dat illi essentiam secundum nostram intellectus considerationem, Et praeterea: Quia, ut supra arguebamus,intellectias nu potest apprehendere hanc unitatem
esse ultimam, nunc aliam, ergo Variabitur forma numeri per intellectum diuersa consideratione , quod est imis possibile , cum sit forma fixa ex eo a quia realis est. Et hic nota , quod cum D. Thomas asserit supra dicta lectione 33 duali tatem non esse duas unitates , sed ali po M. quid ex eis compositum non vult dicere, numerum esse quid simplicissimum, ut patet, quia ex eo quod est, ex partibus compositus, ut asserit D.Tho-inas, non potest esse simplex, Sed voluit di cere dualitatem sue hinarium ,
non esse duas vinates quomodocunque, sed ordine quodam,quvenus v n est forma alterius,& in potentia a suseipienda mi Ilam Brmalitatem . . . .
Alii Thomist dixerunt , omne F 3
unitates numeri se habete ad numeri -φ ο ν constitutionem sicut consensus uiri & VV f minae se habent ad constitutionem a
trina oni i. Nam si simul explicentur,
unus consensus respectu alterius est forma,& alter materia, di e conuerso. Eodem modo unitates binaris v. g. v narespectu alterius est forma & altera
materia, & .e conuerso altera est materia, & alia forma. Et hoc habent ex eo, quod ad inuicem se .determinant ad binarii constitutionem Atidem est dic dum in ternario,& aliis numeris: quia
omnes unitates ad inuicem sedeterminant &determinantur,quia concurrui
ad unam essentiam specificam conliurue indam,quod nullatenus sine hac.d terminatione possunt facere. Tec et i displicet mihi modus iste loquendi. M 4. .alistrali j dicunt,ultimam unitatem, v. g. internario inter has tres unitates eae ter narii formam,& sic in aliis numeris. Et haec forma est determinata. Sed, ut ex s.op.a a.
his opinionibus, quod verum sit, eli
Sit secunda conclusio. Ultima uni- x. mutas noti est vir ima disserentia numeri. Haec