장음표시 사용
161쪽
Commentari j in Ari st. Logicam.
vlιima uri Haec concluso satis constat ex carus non ess pite de differentia. Nam differentiam ma meis est quae praedicatur de pluribus in υμμα quale essentiale , sed ultima unitar numer/. non sic praedicatur de numero , ergo non est et iis differentia. Probatur minor : Quia quod praedicatur debet dicere torum , quod est in subiecto , saltim in confuso :ised ulti na unitas , verbi gratia, ternarii, non dicit alias duas Gnitates , nec actu nec in potentia , nec explicite nec implicite.
3. oua. Tertia conclusio: Vltima unitast est Vluma mis forma veluti physica numeri . Nam nita, s sor sicut homo: coultat & componitur exma νε ca partibus illis , nimirum corpore &numera. anima: inquibus anima est forma , &EOrpus materia, quia anima determinat corpus: ita internario & in omni numero contingit, quod ultima unitas determinat reliquas ad constitutionem speciei. Nam quarta unitas in quaternario reliquas determinat ad quaternarii eo nititutionem, & ablata
quarta unitate non remanet quaternarius Vnde autem constet , quod Dis1 a. unitas aliqua debeat determinare reliqua ex hoe patet. Quia ubicunque sunt plura entia constituentia aliquodens per se,unufe debet habere, vilaci aliud ut potentia, alias non facerentens per se, sed per aggregationem , ex eo, quod concurrunt, ut lapides in acerno sine ordine. Proprium autent est formae,determinare , & ita ultim λOM.ctio. unitas somna numeri est. Sed contra. An de νε- Nam omnis forma est subiecti ue , in
his , quibus est forma & loquimur
με ore ei de accidentalibus formis sed ultimaeutus est unitas non est in aliis subiective, er- forma. go non est forma illarum. Respondea sim . tur , quod de ratione formae non est inhaerere, ut patet in anima rationali, sed solum determinare, & actuare . Vnde bene potest vultas esse forma aliquarum, sine inhaerentia per determinationem illarum, ut patet etiam in consensu ma momi . Licet non sit per omnia paritas. Et maxIme, quando forma est extrinseca, ut obiectum cise , Conceditur formam extrinsecam respectu potentiae de actus,& non inhaeret . Et in artifieisibus
patet formam recti non inhaerere forismae fundamenti. , & tamen est illius forma. Et determinat ultima unit reliquas, quia reliquae qu tenus di cunt ordinem ad illam,& stant sub illa componunt numerum, & reliquae unitates habent quandam potenti aliistat in ordine ad ultimam; hac ratione possunt habere rati ionem materiae. Vide alia argumenta in Capreolo di- Capra, a,
uinctione. 14.contra. I. conclusionem.
arta conclusio. uomodo sit C.-ι.
explicandum ultimam unitatem re 2sis .imperiri in numero absque noli raree -aeuis ratione intellectus, dc quod ex natu- numeri Aara rei sit ultima , satis explieatura ι is αι μCapreolo supra relato. itaque licet M Inmanos non sciamus, quaest illa, quae est ori μα- vltima,& completiva aliarum, tamen Ma -meria parte rei este quia a parte rei addita a pam res unitate uariatur species numeri , & ω.l facilia ablata soluitur, ergo signum est quod aerari- aliqua una unitas speciem det num in evectur. ro, qiis dicitur vltima . Quae aurem Afrumαν sit illa, nos non scimus, nec per quid Atia mous in particulari habeat esse ultimum , dicenia. sicut non scimus . quae sit differentia ultima leporis, nec per quid in particulari in illa ratione constituatur. S cundus modus est ille, qui sumituras militudine materiae sacrament I maintriinonii. Sacrae mm Theologiari &fidis diuina multam nob is metaphysicam docti ercit, ut patet de essentia a cidentis Itaque unitas numeri, qua ratione una, est alterius perfectiva, dicitur u Itima & forma numeri, Sc qua ratione perficitur dicitur materia u luti physica. Et hoc habet numerus, . quia est :species quaedam non muti tum perfecta , nec habens omnim dam unitatem , sed tamen suis cie tem, ut sit uera species in praedica mentis existens Nam non est quaerenda eadem unitas in omnibus rebus Sed contra , Nam tunc sunt mulistae unitates dantes speciem nume- Οἶia .ro, quia una respectu alterius thabet rationem ultimae , sed hoc uid tur esse contra Diuum Thomam. ergo non est uerus ille modus loquendide dicendi .Respondctur , quod Dinu Thomas Dii
162쪽
De praedic. quant. Quaest. XXVI. ui
s uato. Thomas non asserit, nisi ultimam unitatem dare speciem numero , fit egeformam numeri. In quo non fignificat, quod una sola unitas dat speciem , &sit forma veluti physica , si uc sit , nasue pin res. Nam II I homas solum intendebat assignate, quideli, quod est
forma respectu aliarum unitatum, ad quod dicant unitates ordinem , ne ens per aecidens constituant. Et dicit,
quod est ultima unitas modo supra explicato. Quinta conclusio e Numerus etiam 3 Conelu. habet suam formam metaphyficam , Nismarm id est , vltimam differentiam, quam εδι θ iAsa nos non scin tu, assignare in omnibus sua se ma numeris r Scis o modo ultima unitas meνα ε non est numeri forma. Haec conclusi. eam,se es adeo clarauit . ut non egeat Proba incun - . tione, quia ternarius est species num vi: ergo eonstat ex genere Se differentia quia omnis species genus habet &differentiam. Et quod unitas hoc modo non sit differentia , supra probatum est: quia non praedicatur de pluribus iniquale essentiale, ergo: Ad ν Ad primum argumentum respon , detur , quod ultima unitas secundum rem, est certa & determinata, licet a nobis non certo cognoscatur , ut diximus in conclusione penultima . Secundo respondetur , quod tota est di determinata . Nam una Unitas resia pectu alterius est Bima, &etonuerso, ut patet in exemplo adducto de matrimonio , euius forma est eerta ,& determinata.& supradicto modo se
Ad se eundum respondetur , quod est ratio & Drma numeri , prout dis a flo rc cit unitatem determinantem reli- AE n miri quas. Et haec vocatur vltima unitas s com uia sicut differentia hominis vocatur vlti- πιο απι-- ma hominis per feetio essentialis Et ψε. vltima hoc modo non ineonuenit dicere respectrem transcendentalem. 3 Ad tertium argumentum Patet exvltunis conclusio ibus.
Ad quartum respondetur , quod in Aa 4 quadrangulo id , quod estoterminatiuum rediquarum partium eius dicitur forma respectu aliarum . Sicut Nhoc reperitur in partibus domus , di hoe nullus unquam negauit . Ad conis firmationem respondetur ex tertiacon Astra H clusione; lassicit enim , ut sit forma reliquarum . quod sit illarum dete minari ua. Alia argumenta possem adducere contra hanc noli ram doctra namχx Eucharistiae sacramen ro. Sed Exeusiis quia haec excedunt limites logicales . a. multurn , ab his supersedeo , certus quod discipulus D. Ihom. ea dissoluet Deillimo negoci . Ad quintum argumentum sontinas Ad slibro to metaphysicae q. . dicit , esse'
tantum unum numerum in rerum na- riuatis.
tura, posse intelligi dupliciter . Vno
modo in actu e alio modo in potentia. Si primo modo intelligatur,dicit tan- unum tum esse unum numerum, qui est num e muru nam rus omnium continuorum. Si vero se m
eundo modo. intelligatur sunt plures mstri co numeri,& non potest reduci ista pote 'I ηο ρεε tia adactum. ita curo dactii fiat plures pocue a simul, sed tantum luccessule . Si enim
tota multitudo continuorum esset , exempli gratia, tantum decem, tunc si
Unum eorum corrumpatur esset D ut in , & fic novenarius r educitur adactum. Et sic de reliquis. Et ratio huius
est: quia numerus omnium continuorum est unum per se ; partes autem unius per se habent esse tantum potentiale, Vnde quaelibet unitas est tantum actu pars unius numeri; sed in potentia est pars euiuslibet alterius . sed .. . haec solutio mihi non placet; quia coia η εν νε- muniter dicitur ab omnibus,esse nume σε ον εα ru binarium ti ternarium,& sic in reliquis. Et hoc intelligitur solu in potentia, sed etia actu. Quod probo: Quia numerus est multitudo unitatu, ergo ubi fuerit diuersa ratio de terminans actu multitudinem,erit actu diuersus numerus, sed in duobus lapidibus est alia ratio distincta determinans multitudinem quam sit in ternario : ergo ibi sunt diuersi numeri actu. Item Ein rius actu est habens actu duas uniis tales, sed modo sunt actu duae unitates ad ii, uicem sederminantest, ergo est binalius actu, & se in caeteris. Est expressa sententia D a ho. multis in loeis maxime 8 metaphysicae lectio ne. 3. Et ad arguinent a Socinatis, quia est pars binari v. Diuili sc
163쪽
rix Conamentarij in Arist. Logicam
binarius ternar ij, concedo; sed maiorialiter cocurrens, ve quid distinctum a ternario, si me linea concurrit ad eo positionem superficiei, & L perficies corporis. Nec est in conueniens, quod una unitas, ut pars materialis, si e pars multarum specierum numeri, sicut linea potest esse pars materialis fere infinitarum figurarum distinctarum specie, ut patet in Euclyde. Ad lex tum respondetur, quod numetus est multae unitates cum ordine,
multat unitates distinctae sunt aliqua ratione a quantitatibus Nam quantitas mea quatenus est indiuisa in duas quantitates est una quantitas, & principium numeri,quatenus vero est diuisibilis secundum longitudinem & latitudinein & profunditatem est corpus de praedicamento quantitatis. Et ita illae quantitates,licet in ratione corporis, uerbi gratia' , non habeant ordine, in ratione unitatis habent illum. tae aliquo termino communi, Ad uitia Ad em .mam confirmationem respondetur equod in rebus non quantis non datur numerus,qui sit species aliqua,quia unitas transcendentalis supra substantiam rei nihil reale addit. At uero in rebus quantis datur unitas , quae addit aliquid supra rei substantiam pertines ad praediramentum quantitatis. Et
quia hoc est aliquid imperfectum in
genere quantitatis additum alteri unitati constituit speciem in genere quantitatis.De quo uideatur D. homas ubi supra.
Vtrum intra numeri laritia,nem dentur varia species nu
merorum. Quod uero unitas de praedicamento
quantitatis addat aliquid supra sub--N hac difficultate Niphus eantrosis.santiam , non est dubium, quia addit Eu libro is Metaph3 sicae i. op Ni liquantitatem , ut indivisam . Ita asse- I -quaest. 3.dicit,omnes nu-Fit D.ThOInas i .part quaest. Q. articu Κ, H meros esse eiusdem spe- Iol. ad 1. - eiei, nec reperiri diuersio. s..u/ Hic poterat e re dubium, an nume- tatem specificam in illis. Et probatur νιλιμι his rus cmuscunque quantitatis, scilicet, haec sententia. Primo. Omnes unitates i. Argo.d numerus linearum,ut tres uneae, num e ternarii&quaternarii &cuiuscunque rus superficierum , ut tres superficies alterius numeri sunt eiusdem.rationis esertineant ad hoc praedicementum,an ergo totum consurgens ex illis unita-olum numerus corporum. Sed eerte tibus erit eiusdem rationis, erga omis uidetur, quod omnis numerus eui usi nes numeri erunt eiusdem rationis, iacunque rei habens speciem quastita- ita non different specie. Consequentis eli numerus praed camentalis,ut nu tiae bonae sunt. Nam quod constituitini. Atim. meri supradicti. Nec est aliqua ratio speciem alterius rationis ab alia, de- quare asseransus, silum numerum eor- bet esse alterius rationis, de essentiae apor urn pertinere ad hoc pr2dieamena constitutivo alterius speciei, ut patet tum,cum etiam reliquae sint uerae qua in homine & in equo. Et ita dixit Ari-titatis species. Et per hoc satis patet stoteles in antepraedicamentis capite ad argumenta Suare r. Nam licet acci- de tegulis diuersorum generum,& nopi ut ultima,uel ut prima, sit aliquid subasternatim positorum, differentes rationis, sed esse det et minatiuam alia sunt specie differentiae.Sed antecedes rum, est quid reale,&hoc uocatur vlti illud primum probatur, quia omnis u-Ad-ην. ma unitas. Ad aliam confirmationem nitas est qualitas indivisa, nec aliquid
respondetur, quod numerus constitui- aliud habet unitas superueniens ternatur per hoe,quod unitates uniuntur in rio, quam unitates,quae erant in terna ratione determinantis, & determina- rio. Et certe est diffficile argumentum.
ti,quod est quid reale. Et haec uocatur Nam unitas superueniens nec differtunio, non uero per hoc quod sunt uni per aliquid ellentiale,ut de se patet ,
164쪽
De Praedici quant Quaest. XXVII. lI3
nec per aliquid accidentale. Et si differat per aliquid ,hlae modo, non variabitur speC es. . artum. Secundo: Ita se habet bie ubitum tricubitum in quantitate continua, simu binarius & ternarius in discreta, sed bicubitum &tticnbitum in Coni nua non variant speciem , ergo neC binarius & ternarius in discreta. Minor probatur: Quia linea bicubita eiusdem speeiei eit in rati ne quantitatis continuat cum linea tri cubita, ergo binarius in ratione quantitatis di- . scretae erit eiusdem speciei cum ternario , ita ut non sint diuersae species
quantitatis continuae, nec lineae. Anteis cedens patet ex omni comparatione,
quae fieri potest. 3 Auum Tertio : Quia inter omnes species cuiuscunque generis Deus potest aliam mediam dare, sed inter binarium & ternarium non potest dari aliqua media species, ergo nori sunt species quanti
. ' Τ Noppositum est Aristotelea ubis 2, opis. I pra g. Mi ea physi ex lectione s. apud
CONAE AE D Thomam , voi dicit, quod species r ω θων-- rum se habent sicut numeri. Nam sicut um μή addita unitate species alia numerι conmπρε- surgit, ita addita noua persectione ger .
neri consurgit nona rerum species.
Praeterea, Par est di ii in ta ratio ab impari, & est conueniciis numero binario,, non ternario, nee illi potest competere, ergo aliam essentiam habet. Nam si haberent eandem essentiam, ficut binarius est par , ita poterit esse paternarius Nam, uel est differentia, Ee tunc habeo inte tuum , quod sit alia essentia binarii a ternario, si quidem habet diu etiam diffinitionem. Vel est proprietas quarto modo, Ridem sequitur. vel est accidens binarii, & hoenon,quia non potust ab c ste ab illo , er. go est aliquid essentiale . Et hoc non conuenit ternarice: rgo habent diit in dias essentias, si quid tin aliquid essentiale habet unus numerus , quod non
TertiorIn quantitate continua addito uno angulo aliis, resultat alia species figurat, ut patet in figura sex anguriorum , si addatur altu et fit septem angulorum figura,quae est alterius speciei. ergo idem erit in numeris. nam addita alia unitate resultabit alia' species figurae.Et Praeterea, Nam in Arithem et iis cademonstrantiar diuersae passiones de uno numero . quae de alio non demonia strantur ergo illi numeri differunt lpecie. Consequentia probatur. Nam quae
sunt eiusdem species easdem habet passones sed antecedens patet ex tota Euclydis Arithemetica.
AD primum argumentum responia Ad i.
detur, quod non omnes unitates 2αν omnes sunt eiusdem rationis in omnibus. Un3tam Nam licet considereimir secundum μ' e timur communem rationem, in quatum sun aliquid indiuisum , & sic fini eiusdem Vum νειοῦ. rationis , tamen quatenus una est alterius determ rnatiua, diuersam habet rationem ab illa,qus determinatur vllsic. Sicut consensus viri & is minae erus t Simitide ni rationis sunt in ratione ensensus, tamen quatenus unus est determinatilius alterius, no sunt eiusdem rationis. Et ita unus est alterius forma. Vnde in ternario se quaternario unitas dete minans, & clans speciem , alterius est rationis , quia virtus determinatiua siue ratio determinatiua est alterius rationis, quod habet ex natura sua, quia
coni lituit aliam speciem. At i dicunt, Mesus di- quod Iicet parres sine eius de rationis, μνῶ atiο- totum tamen potest esse diuersat spe-rum. et ei eropter diuersam unionem, Sc co. mensurationem partium. Sicut, licet omnes line e sint eiusdem speciei, totum tamen resultans est aliquando alterius speciei in ratione figurae propter diuersam commensurationem linearum, ita est diuersa coaptatio viti tatum in uno numero , atque in alio: 8e
ita resultat diuersa species. Sed adhue meus non quiescit animus Nam illa diuersa determinatio debet prouenire adiuersa natura,& cu eadem fit natura
165쪽
iii Coin ment ari j in Arist. Logicam
in viaitatibus, erit eadem ratio deter- illa et titas, quae est numeruis. sed at milians N idem constit L tum per illam teccdens probatur, quia creatis a Deo rationem. Adio modo poteli re sponde tribus angelis, vel tribus albedinibus,ri quod , quia ea quae debent determi- uere seclusis omnibus accidentibus nari per vitin ana unitatem in ternario, possunt numerari & dici tot , ergo& quaternario, non sunt idem , nam in numerus a b. ipsis rebus numeratis non uno. sunt tres unitates , in alio sunt clistinguitiir realiter . Et cofirniatur Coqς i. duae, hinc si, quod etiam si ratio deter hoc argumentum. Nam datis tri minans sit eadem potest resultare di- bus quantitatibus , illi numerarii uersa species,. quia materia etiam est possinu sui ps L, non addito alio naude cisentia rei constantis ex illa. Et st mero,& i lle numerus quantitatum, est hoc non placeat, quae so aliam meliO- numerus praedicamentalis, cum quan rem exhibeas solutionem. litates pertineam ad hoc praedicamen, Ad secundum respondetur. bi cubi- tum, ergo. Et argumentum confirma- Coini. tum A: t clibitum in ratione mensurp tur secundo. Nam datis duobus terna- esse diuersae speciei, ut asserit Diuus rias resultat binarius ternariorum, sed alio mas, in loco supelius adducto. Cae- iste binarius est praedicamentatri , eriatarum in ratione diuisibilitatis minia go. Et idem est prorsus quod duo bime, quia eodem modo sunt diuisibilia. naris, ergo non distinguitur numerus Ad tertium respondetur , quod in a rebus. numeratis Quod si dicas, da- ει , speciebus numerorum non potest dari, ri ibi tertiam entit Mem, sequitur in Impum verbi gratia,inter ternarium & quater conueniens adductum a Soncinate , narium alia species media , quia nulla ubicunque est binarius. esse infinitos unitas mediat inter tertiam de quaria numerox, quia iam ibi sunt tres entita iatam. Et cum unitas sit forma numeri, tes, &si illas numeres iterum per non pol cst dari alia Forma , & coni e- aliam entitatem erunt quatuor , & scquenter nec alia species, quod non re in infinitum qnod est falsi istinum , er- petatur in alijs omnibus t cru in spici c-- go. Vide in Soncinate io. Metaphysicae bus. Sed inter hominem & equmn po- quaest. H. alia argumenta. Aliqui asse- Couoaureiat est assignati alia pcrfectio di ii incla runt numerum non distinguia rebus L. Opin.
determinatiua animalis, Fc constituti- numeratis ullo modo ,. 8 conuincunua alterius speciei . licet hoc non sit tur supra allatis argumentis,iquae Solari forsan vctum m omnibus, quia inter cinas in oppositum ad dnxerat supra di hominem. N Elephantem forsan non cla quaeitione. est dabilis alia species media. idiιαν sursia.
Utrum numerus sis aliqua entitas diuersa a rebus nume
Τ videtur, quod non . Primo : Quia omnia , quae sunt a parte rei possunt numerari seipsis sine eo ,. quod addatur illis aliquae utitas realitir disti ucta, ergo numerus non addit nouank entitatem re bus num raeis Consecuentia probatur; quia ad nihil aliud addenda esset
S Ed tamen respondetur, numerum 2 Spιn. prsdicamentalem distingui a rebus, Numerui in quibus est subiective,& a rebus qus Πι Muiιαν numerantur per illum, verbi gracia, AE ehu a ternarius a tribus hominibus,& sic de με m. reliquis numeris. Et modo non disputa I. Prob. nnis, an haec distinctio sit realis , tanquam rex a re, uel formalis N essentialis, de hoc enim agemu& in1 ra. Et prebatur conclusi. Quantitas Re substantia realiter distinguntur , quia pertinent ad diuersa predicamenta, quae realiter formaliter saltim distinguntur; sed numerus est quantitas, N: res numerataesum subitalitiae, ut homines. Vel lapi des,Crgo.
166쪽
2. Prob. Praeterea; Vnitas, quae est principiu' numeri, est aliquid additum subitantiae rei, 'e distinctum ab illa, ut D. Thonias asserit supra dicta quaestione ν I. primae partis,ergo & numerus. Proba tur Consequentia , quia numerus nihil est aliud, quam multae unitates ordina: .Pνοι. tae seu multitudo facta per unum. Praeterea sequitur,quod binarius & ternarius sint eiusdem speciei', hoc autem est falsum , ergo. Probatur sequela: Quia si non distinguntur nec realiter
nec formal ι ter a rebus numeratis , e
sto sicut duo homines &tres homines sunt eiusdem speciei, similiter & binarius & ternarius. Sed minor illa probatur , quia Arritoteles 8. Metaphysicae
tex. t . dicit. quod quaelibet unitas addite. vel subtracta variat speciem . Ex Caνau. hac conclusione sequitur , numerum esse quantitatem ab Iolutam, tu non relativam, quia pertinet ad praedicame Ubiactio. tum quantitatis. Sed contra: Nam n merus cit multitudo mensurata per unum aed mensuratum & mensuras ut de praedicamento relationis , ergo&ritas. numerus Rel pondetur, quod numerus
non tit ipsa relatio, sed aliquid, in quo fundatur relatio, sicut scientia est mensuratum,& tamen scientia non dicit relationem, sed est id in quo fundatur re- Iatio. Sequitur etiam , quod nutriae snon sit forma sim lex , sed composita. Hoc iam taperius diximus , & probatur : Quia millum sutiplex constat ex partibus , sed numerus constat ex unitatibus, tanquam ex partibus, ergo.
Adi. De R D argumenta in contrarium reri spondetur,quod non possunt nuis merari se ipss numeratione praedic mentali , n i si adda rur numerus de praedicamento quantitatis, sicut seipsis non possunt esse alba , ni si addatur albedo; Numeratione transcendenta. Ii, secundum quod entia sunt, transeat, quod numerentur seipsis , sed nos loquimur de numero prs dicamentali. Ada I l. Cons primam confirmationem respondetur, quod tres quantitates sunt nume-
rus praedicamentalis, quia ipso numero numeratur substantia & tonsequenter ipsa quantitas, sicut supra diximus lineam extendere suas partes 8c partes substantiae . Vide In principio huius Ada.Confpraedicamenti. Ad secundam confirmationem respondetur , quod ille numerus non est praedicamentalis, sed transcendentalis de quo iam driatum est. Et si dicas. Contra , nam species cst, quae Orie M. praedicatur de pluribus differentibus numero, sed binarius est species , ergo praedicatur de hoc & illo binario,tan- uam de dist. rentibus numero , ergo uni duo binari j, iam numerabuntur alio binario: Respondetur, quod cum r/ων. in divinitione speciei dicitur,quod prε dicatur de pluribus disi orentibus numero , non ponitur ibi pro numero de praedicamento substantiae , sed pro numero transcendentali Nam in substanti; s, in quantitatibus, & relationibus reperitur species , & tamen non sunt de praedicamento quantitatis. Vide
Soncinatem to quaest. a. Et haec sentetia D. Thomae , quam habet quaest. I i. pri inae partis citat g & multis in aliis locis supra adductis, est expressa senter: tia commen ratoris adducti a Soncinate supra dicta quaestione, asserentis v cc quantitatem, nec numerum esse substan
N hae parte est antiquorum a beolo ruria opinio,asse. -
rentium in angelis vere re periri essentiana quantitatis discretae, N veru numerum de praedicamento quantitatis . Ita terin et Gregorius in primo Distin. 24. q. a. articulo 3. & idem asserit ibidem Aureolus , & etiam Oham & Gabriel. Maior. Quam etiam videtur ten re Ricardus Ini. distinet. Is . artic P a IO s.
167쪽
116 Commentari j in Arist. Logicam
Io s. quaest. r. ad 4. de distinct14 ar i.
quaeli. a. de articulo x. quaest. i. & Marsilius in I. quaest .r . articulo r. quam sequuntur aliqui moderni logici At Metaphysici Et Silarea disputatio oe 4 sectione a. alserit hanc Opinionem & oppositu ind sci resolum penes loquendi modum. Et addit, quod si aliquis mordicus
assismet, nomine quantitatis discretae sol i ii signi Mari, quamcunque rerum multitudinem, facile defendet, quantitatem discretam in angelis reperiri . Piobatur ista sententia, ptimo auth ritate Augustini. a de libero arbitrio capite i6. ubi Probat numerum intelligibile quid csse, & in omnibus rebus reperiri. Et ide asscrit Damascenus libro i . dc fide orthodoxa ,eapite 8 . ubi asserit, numerum csse in omnibus rebus, qus inter se d gerunr .Et confirmatur hoc a gumentum. Nacommunis loquendi modus asserit angelorum numerum esse maiorem numero rerum
materialium,& esse multos angelos &in magno numero, ergo ibi vere reperitur numerus.
rui .a clie multitudinem numeratam
unitate, sed quaternarius angelorum est vera multitudo numerata unitate , ergo est vere i incrus. Tertio,Oinnis ratio extensionis di seretae, & similiter omnis ratio unitatis , quae repecitur in uumero rerum corporalium ,rcpei itur etiam in numero rerum spiritualium,ergo sicut in illis reperitur verus numerus quantit riuus; ctiam in angelis reperitur. Probatur antecedens , Quia illa extensi solum est diu s sio unius ab alio , sed haec reperitur in numero angelorum , ergo ibi est verus numerus quantitatiuus. Si vero dica F, esse necessarum , ut unitates sita illae sint materiales extenta, & diuis bile, , hoc est per accidens ad rationem uni tatis, quia una tates non componunt n umerum, ut diuti
sibiles, sed ut in diuis biles.
Quarto, Quia numerus essentialiter eonsistit in quadam habitudine unitatum ad unicam numerationem intcI. lectus, sed haec ita inuenitur in numero angeloru , sicut in numero homi nupertinet ad quantitate disere ta, ergo sicut numerus hominii pertinet ad quaestate discreta, i ta numerus angelor um. Minor patet, Quia ita sunt apti tres angeli numerari ab ites lectu,& facere vianu ternarium,scut tres holes Et coi firmatur hoc argumentum , Quia nu- γmerus com onitur ex viaitatibus , Ut
sunt indiuifibiles,sed vilitates angeliacae sunt multo magis indivisibiles, qua quaelibet alia unitas , cum sint magis I. Aetis. perfecta entia,ergo. Quinto, Quinarius angeloromdi Liari specica quaternario augelorum , ergo sunt species alicuius generis , non alterius nisi quantitatis , ergo v re sub quantitate continentur . Et confirmatur hoc argumentum, Quia relationes & actiones angelorum ita pertinent ad prsdicamentu actionis, cretationis, scut actiones & relationes hominum, ergo idem erit de numero, nam eadem est ratio Alia friuola argim menta multiplicant huius sententia: author es, quae consulto omitto. Deciditur luscis.
merum rerum spiritualium,&nu His merum in x niuersum , qui non sit pa S in .smaiarum quantarum nullatenus ad hoc νώ, timeat praedi eamentum pertinere. Ita docet M petem angelicus Doctor 3. pari. quaesti l .ar- saaιitima. ticulo i. ad i. Ubi dicit in naec verba,
Ad primum igitur dicendum, quod quidam putantes idem esse unum , quod conuertitur cum ente, & quod est principium numeri, diuisi sunt in colatra rias positiones. Pythagoras enim Sy ωι Puha Plato, videntes, quod unum, quod con σuertitur cum ente non addit at quam rationem supra ens, sed fignificat subitantiam entis,prout est in diuisa, exiit imauerunt,sic se habere de uno , quod est principium numeri, & quia num
rus componitur ex unitatibus existiis mauerunt, quod numeri essent substantiae omnium rerum. E contrario autem opi. A. e. Avicenna considerans, quod unum ,
168쪽
De Praedic. Quant. Quaest. XXIX. II
quod est principium numeri, addit abstrahunt ab omni materia; et go non aliquam rem supra lubstantiam entis, rc peritur in illis numerus, qui sit spe alia, numerus ex unitatibus ccmpo- cies quantitatis, nam talis est obiectum stus non esset species quantitatis Arithmetics .Pisterea: Numerus est sencrc didit, quod unum , oni d coniici ia- sibile commune, ut patet ex Aristoteletur cum eme addat aliquam rini lu- proxime cstato, sed numerus rerum spipra substantiam entis , sicut album ritualium non eis huiusmodi, eigo non supra hominem . Sed hoc manifeste est ni merus quantitatiuus . Praeterea ἔfalsum est, quia qualibet rescit una Uel numerus secudum quod accipitur O ανιμι perluam sui stantiam . Si enim phr ab oppositu opinautibus significat sub aliquid aliud sit illa res unum , cum stantia, vel accidens, vel aliquid aliud, iter Lm illud sit unum , si sit unum per neuti um horum potest significare, er- aliquid aliud, esset abire in infinitum. go non datur talis numerus , qui fit in Vnde standum est primo. Sic igitur di- pra dicamento qualitatis . Non potest cendum est , quod unum , quod con- significare substantiam: quia omnis nuuertitur cum ente non addit aliquam merus in praedicamento quantitatis
rem supra ens, sed unum quod est prin constitutus, de b c tessentialiter esse accicipium numeri, addit aliquid supra dens,quia ponitur in praedicamento acens ad genus quantitates pertinens. cidentium , & ita debet participare In his vel bis expresse dicit Diuus naturam illius praedicamenti , quae Thomas res omnes per aliquid aliud , est,quod sit tale accidens Vel signis quod est quantitas , de ad genus quan- cat accidens a & nec hoc potest dari: is
mati S Pertinens conli tui in ratione nam numerus angelorum nullum a
numeri . Et idim Doctor sanctissinius ei dens dieit sol maliter , quia si diciti p.quaeit. 3o articulo 3 eandem veri- accidens, debet isse additum naturistatem docet. Et legatur auente iste ar angelicisi: Se tunc illud aceidens d ticulu1. de ii . I. distinet. 14.quaest. i. arti bet pertinere ad hoc praedicamentum. culos.&quaesi s. de polent ra art. . de vel ad aliud, & si ad hoc, ergo iam an- opusculo. 48. eandem sententiam om- geli habent quantitatem praeclicam e nes tenent a homiliae , Capreolus in i . talem, & sic non erunt spiritus. Non distinct. x4.quaest. & comuntatores I. potest pertinere ad aliud praedicamen pari. in loci sadductis ex illa , Sonc i- tum , quia numerus.nec est relatio , nas io. Metaphycae quae si .i3.Lauellu, s. nec quantitas, de caetera. Nec potest di Metaphysicae qliaest. ai. Quinimo est ex- ci, quod abstrahat a sibilantia de acci iapressa sententia Aristotelis, ut patet . denti: quia tunc non esset in praedica- physicorum capite 6 8c . ubi dicit nu- mento quantitatis , quae necessario di- merum fieri ex diuisione continui. cit speetalem modum entis, Senon ab- Et a de anima capite .6.numerum con- stractum , sed infer. us ad cns : Si ita . si init inter sensibilia communia . Et debet esse accidens vel substantia. Praeprobatur ista sententia ex Aristotelis terea probatur hoc: Nam etiam pe-
rationibus Ee aut horitatibus Nam nu- ritur numerus in relationibus, quemadmerus eli obiectum Arithmcticae, ut modum isti constituunt numerum Sc .
omnes fatentur.sed obiectum Atithme in lubstant ijs se in qualitatibus & inti eae non abstrahit a materia sensibili actionibus,&d cnique in omni praedi- secundum rem, ted solum se eundum camento, ergo numerus non potest diconsiderationem , ut supra dictum cere peculiarem rationem entis ex est & docet Aristoteles 3. Metaphy- stentem in hoc praedicam et. to . Cons scae capite secundo It 3. Physicorum quentia probatur: Quia ratio praedica textu o. Et hoc aduertit Diuus I ho- mentalis cuiuscunque praedicamentimas in loeis, quos adduximus ibi dem , est sibi propria Sed antecedens probat, . de Commentator s. Metaphy scae quia sui tres substatis, tres relationes, commento x. sed angeli & secun- tres ac nes, tres qualitates, Sccptera. dum rem de secundum rationem Praeterea: Si in angelis datur numerus
169쪽
11 8 Cominentari j in Arist. Logicam,
γνει. praedicamentalis, vel dieit aliquid rea- tiamsi mordicus oppositum teneant,le, vel aliquid rationis essentialiter, vel tenere statuerint. Ex his infertur, hoe est uel sua essentia est realis, vel num ei um, qui in angelis, vel in quibus Caroli. rationis. Non poteli dici quod sit ratio libet aliis rebus repetatur praeter qua
nis,quia essentia rationis non colloc titatem, esse numerum transcendent a
itur uirecte in praedicamento reali, nec lem , repertum in omni ente,& nihil est obiectum Arithmeticae, vel est ali- est amplius, ut angelicus Docior adi quid reale essenta a ista. Et tunc vel est nisi . quan entia indivisa. Prat terea pro idem, quod essentiae angelicae vel non, batur noltra sententia: Nam nihil reale si Primum, ergo essentiae angelicae po- potest viii uoce dici de substantia de aenuatur in praedicamento quantitatis , ei denti, sed numerus secundum illos
quod est ridiculum. Uel est diit luctum dicitur de futillantia Se accidenti, quia abessent ijs angelorum formaliter. Et dicitur de angelis , & dicitur de quan-
tunc, vel eli subilantia,& nee hoe dici titatibus de de actionibus, ergo num e valet, quia subitantia non collocatur rus non est quid uni vocum , ergo a nin praedicamento quantitatis. Vel est ponitur in praedicamento quantitatis alaccidens, & tunc erit aliquid illis su- nam nullum analogum ibi ponitur . peradditam, & pertinens ad praedica- Antecedens illud primum est Diuis mentum quantitatis,ergo iam habebat Thomae expressum . Nam cum inferiosa liquod 1ccidens materiale . quia quan- ra includant is peri us , si superius elit itas ut eli generalissim uiri est accidens analogum ad aliqua duo, omne incluPνοb. .materiale Praeterar Na sequitur, quod dens illud superius debet deferre ean. tres personae ponentur sub specie ter- dem analogiam, de inaequalitatem renarii, quia ita sunt tres dilhinitae, Uacia imperfectionem suis inferioribus..cipiuntur , ut quid distinctum in ordi-.IIe ad unam numerationcinuntellcctus nostri, quod nullus audebit dicere. Dιolutin Din argumerra. Prsterea; Unum, ut dicit ens indiuisum,est pastio entis , & non ponitur in Λ D argumenta in principio.Ad Pri Ad i.
aliquo pr*dicamento etiam reductive, α A. mum respondetur D. Augusti- Explicaων ergo nec multitudo resultans ex illis .num & Damascenum , & commu m modus l/. Vnatatibus. Probatur consequςntia : loquendi modum, cum asserunr, trame quendi Hi Quia quando talaquid eoa stat ex parti- rum in angelis reperiri, intelligi debe- quor. . bus ponitur totum in illo praedicamen rede. numero transcendental ι,qui conto per se, ubi partes reductive ponun- . stat cx unitate, quae ein passio entis, detur,ut patet in materia fle forma, uni- quid transcendens. . atate materiali, & numero materiali. Ad secundum argumentum respon- ad ι. γλ.b Praeterea,Nam etiam in entibus ratio- detur, quod cuin Aristoteles dicit, nu-nis reperitur numerus , quia sunt tres merum esse multitudinem numeratam relationes rationis, tres priuationes, per unum , loquitur de multitudineflc caetera, ergo tunc iste numerus po- praedicamentali, Sc de uni ate praedicanetur in praedicame uto, Probatur con' mentali tali, quia talis unitas est pars sequentia: Quia ect numerus unitatum numeri conlii tuti in praedicamento acceptarum Hi ordine ad unam nume- quantitatis, quia unitas est quid imperrationem nostri intellectiis. Item se- fuctum in genere quantitatis ex natu- queretur, quod decem praedicamenta ra sua, dicens ordinem ad constitue essent in praedicamento quantitatis, dum aliquod totum in illo genere. quia sunt secundum istos numerus de . Ad terri uin dicitur , quod extensio, ad . narius Vide alias rariones in Soncina- q iae est ratio formalis quantitatis, est . . te accutissimo. decim. Metap.q i3 a aliquid pertinens ad quantitatem. Illa quo isti multa furantur, licet illum vero extensio,quae vii in angelis trabus impugnent. Ego vero volo modo, ut est extenso transcendens,h 3 cmi, muladuersari j has rationes dissoluant, e- ta entia in diuisa: nuincrum v cro prae-
170쪽
De Praedic. Quant. Quaest. XXX
dicamentalis debet constare ex unitati biri quantitatiuis. - . Ad quartum respondetur, numerum In quo con non consistere nisi in pluribus unitatibus quantitatiuis , qua ita se habent, M, quod vi a deiciminat alictam realiter c coni crso. Ex quo liquitur , quod intellectus pote ii num trai e illas unica numeratione, ut dicendo tres, vel sex, et de cena Et hae numeratio, ut sit numeratio quantitatiua,idi si, numeri depraedicamento quantitatis, supponit innumero aliquid peti mens ad pra dicamentum quantitatis, quod ex necessitate debet esse in re quanta . Unde non
potest in angelis reperiri , nec in ali is rebus non quantis,& ex dictis patet ad
-1. Ad quintum respondetur, quod quinarius angelorum non differt specie aquaternario angelorum, quia sunt viaitates aliquid transcendens, & ita dic ut substantiam fe essentiam angelorum cum indiuisorie illarum , t ita non constituunt num crum praedicamentarem , & quinque angeli non est num eis rus sed aggrt gatio quinque sp ccierum
angelorum. Quinarius veris quanta rurerum, quia dicit unitates quantitatis,
quae ut sic, sun t aliquid imperfectum in
enere quantitatas,& ex natura sua o inantur ad numerum cnnstituendum,
dicit aliquam spcciem in genere quantitatis contentam. Sicut binarius partium materiae, scilicet,& formae specie constituunt, quia illae partes ex natura , sua sunt quid imperfectum,& ordinan tur ad totum constituendum , binarius vero hominum non constituit speciem
in genere substantiae, quia sunt quid copletum,&perfectum inullo genere. Et in specie quantitatis non possitnt unam speciem constituere, nisi habeant quantitatem , quae descit in angelis, re in aliis similibus. ἡ coni Ad confirmationem respondetur ,
Ptia νε νμ quod relationes angitorum vere contationesAn itituuntur in genere relationis , quia
vlενῶ sim totum suum esse, ut quid limitatum &m risius. finitum , habet ad aliod tu scniis rela. tionis non exposcit amplius. At vero numerus praedicamentalis exposcit in tua. ratione coogare ex unitatibus quantis , quia totum debet parti pare rationem generalissimi, quae est qua- titas , cu ponatur sub illo .. Et haec quantitas non reperitur in angelis, de ita nec numerus praedicam cutalis Nec vel b actiones immanenteS angelorum ponuntur in praedicamento actionis,
quia ibi solum collocantur actiones phy sicae, R quae dicunt motum, vel saltim reperiuntur in materia sensibili , quod de illis angelicis actionibus dici non potest , sed pertinent iliae intellectiones angelicae ad praedicamentum qualitatis, ut ibidem dicemus. Et haec sint de hae quaestione. Modo agendum est de quantitatibus alijs', ut de oratione, loco, tempore,& motu, & postmodum agemus de quantitatis Proprietatibus.
T videtur, quod pertineat ad hoc praedicamentum, & se I aro. vera species illius Nam Ari uot Hes capite de quantita. te in logica post enumerationem spe Cierum quantitatis , Inter quas retulit orationem, ita dicit. Atqui haec sola , quae dicta sum proprie quanta dicuniatur,caetera vero uniuersa per accides. Ad hoc enim aspicientes caetera quanista dicimus, velut album ex eo multum
dicitur , quia in multa super ficie est. Et in principio praedicament i, ita dicit.
Similiter, de orario discretum esse videtur, nam quantum ipsam si ei ex eo Patet, quia breui longaque syllaba meis iuratur. Ex quibus constat Aristotclcm veram speciem quantitatis posuisse orationem,& in praedicamento ab illo
collocari. Et co fit matur: Nam D. Tho. . opusculo 42. capite a dicit,orationem
esse secundam speciem quantita tis discretam. Et ista videtur esse opinio om