장음표시 사용
171쪽
i io Commentarii in Arist. Logicam.
nium commetatorum Arithotelis quos
non adduco ne molestia afficiam lectorem in re non dubia, le grammatici de quantitate syllabaruin libros edide
L. Arru. Secundo: Nam longum &breue lunt passiones quantitatis, sed oratio est imga &breuis, ergo quata, sed om ne quatum ad praedicamenim quatitatis pertinet,ergo & oratio pertinebit, ut vera illius species. 3. Arg. Tertio , species in praedi eamento quantitatis Iogico numerantur in ratione mensurae,quia ibi locus constituitur seecies , di non habet hoc ratione diui ubilitatis,sed solum ratione mensurae, ted oratio est diuersa species mensurae ab omnibus aliis menturis, ergo est vere in hoc praedicamento , ut species ab aliis diit incta. Minor probatur, uia oratio mensurae res lacessi uas di-
cretas, quod nec numerus nec tempus mensurant.
1 cies quantitatis distingui & constitui per rationem mensurae, orationem veram, S completam speciem quanti .
tatis asserunt, sed quia iam noc in hoc praedicamento explosimu 1,st. Conclusio, oratio nullatenus est spe Cε ς-s ei es quantitatis de perfecta existen S iu. - praedicamento quantitatis directe, &β ηε γε ' per se, sed est quaedam species Incoln- pleta,de impersecta reductive pertines ad hoc praedi ea mentum considerando ε' illam in ratione mensurae. Sed antequaprobemus conclusionem aduertendumo est,multipliciter usurpari hoc nomen, . oratio,a logi eis. Accipitur enim ab Ari actotele in libro primo perili metrias pro uoce significativa ad placitum, Q c.' N in praesenti non sic accipitur oratio.
Alio modo accipitur oratio pro voc
aggregata ex dillinctis syllabis eam me Iurantibus,quae in partibus sitis non habet yermanentiam, siue fit fgnificati-ua,si uenon: fc isto modo fit in praesentia sermo de olatione ab Aristotele . .Qii in imo quamuis D.T m. ita di finiezit orationem in supradicto praedica. mento, non est necesse quod sit vox, naD. Thom. de fimuit orationem per Uocem tanquam per quid notius, ut fieret progressus ad orationes , quae non lunt voces, ut sunt sonitus tubae. Se citharae. Imo N in saltatione sunt suae orationes , nam motus illi discreti, qui sunt secundum numerum & proportionem orationes dicuntur. Neodem modo me surantur sicut sonitus citharae, & sicut sonitus vocis .q iae fit ad cantum cith
rae proportionatus. Et rursus est notandum,hane oratio. 2. Nora.
nem posse dupliciter accipi, uno modo orat a iis pro ipsis vocibus seu sonis, leu motibus huc du .
numer cis, alio modo pro quadam mesura impiis existentibus. Verbi gratia, ista vox cano, potest considerari, ut ex sy llabis constat. Et sic est quaeda res pertinens ad praedicamentum qualit iis ut aduertit Caetanus in sua logiear quia est sonus quida, sonus autem Pe tinet ad prae dicamen in m qualitatis. Potest accipi alio modo , pro quadam mensura , quae longitudinem illarum syllabarum me surat,quae vocatur apud Poetas Spondeus. Et in hac secata significatione accipitur ab Aristotele oratio cum dicit,esse mensuram, & priori modo cum dicit orationem menturari
syllaba longa, vel breui . taque ille sonus, cano,qui etiam dicitur oratio meis
furatur hac specie mensurae , quae est oratio & vocatur Spondeux, ficut si di .cetemus hominem me surari linea, quia eius quantitas p r lineam nota fit. I t que, ratio eli nomen aequivocum , &ad mensuram Sc ad rem quae mensura- . tur His consideratis, prodatur conclu.sio. Nam ratio formalis quantitatis est iextensio, ut supra dictum est, sed oratio
secundum hanc rationem considerata non habet rationem extensionis speciis ficami, ergo non habet rationem speciei quantitatis. Consequentia probatur,quia species quantitatis diuersificatur per diuersam rationem ex tesionis. Sed antecedens probatur. Nam oratio
non habet aliam rationem diuisibilitatis, si singulae partes seorsum considerentur,quam habet motus prolationis& motus diuiditur ad diuisionem in iij, ergo non habet aliam rationem exis
172쪽
tensionis quia diuisibilitas est proprii
passio quantitatis , nec omnes partes smul habent et i Vn aliam rationem, ex
Ae . tensionis, quam spati utra. Dices quod .ν habet aliam rationem extensionis, qui Partes, quia est diuisibilis secundum partes indivisibiles sicut numerus, alia extensionem habet , quam partes, Sequam unitates, si considerentur materialiter,quia est diuisibilis in indivisibilia.Contra, quia illae partes,etiam si se-
λωι. cundum numerum considerentur, sunt, quantae fc diuisibilas, secundum longitudinem .di breuitatem, etiam si cons dercncur, ut partes orationis, sed longitudo de breuitas non habet aliam extensione in distinctam ab extensiones pati j & motus,ergo oratio elt pcr aliud diuisibile, Rita per se non est quanu tum. Praeterea, omnes partes orationis
sunt quan Cae per accidens, ergo tota oratio non potest esse Quanta Perse. Antecedens patet, quia nullam habent extentionem specierum quantitatis propriam Consequentia probatur, quia tantum per se de essentialiter no potest
resurgere ex quantitatibus per accidens. propterea dicimus numerum Angelorum non esse praedica arenta iri, quia unitates, ex quibus constat sunt. 2 unitates transcendentales,& non praedicainentales,ergo et dicen ; tu i ii ne
rum syllabatum ieeundum longitudinem,uel brevitatem consideratarum, non esse praedicamentalem ; quia iplae syllabae non pertinent per se ad praedi-
Camentum. Et prpterea Nam Amstoteles s. metaphncae ubi de speciebus per se quantitatis tractatui, nullam iacit mentionem orationis,ergo signum est, . non esse per se speciem qua itatis,alias c. diminutus fuisset Hanc sentemiain se- , . quitur Caietanus in praedicamento, quantitatis, Albertus s. metaphysicae
tor, & multi moderni ex nostris de alienis., c secunda conclusio, oratio est speiao,. ii. cies imperfecta , & reducta ad praedia νεω m.issu Camzntum quantitatis, considerando ν. - illam in ratione mensurae , quia ut si emensurat syllabarum durariorem , s y eundum longitudinem dc breuitatem, sicut locum ad praeditamentum quantitatis redMcimus, quia est species quaedam imperfecta. mensurans s attiaci ex itiit ince, ita reducenda est loratio. Nee ad hoc requimur,qiiod sit quantitas perst, d sui scit, quod. O aliquid quantitatis Ec de soς iam tu peri us in hoc prsdicamentb egimus.
AD aret umenta in aduersum adduia Ad ν.cta respondetur Et ad primum di inteν cita rex Caietano , ubi supra , ibidem pretara δε Aristotelem aliquas species quinti ta- ρb.loθρώπι is assignasse , non quod verae sint species illius , sed qu a communiter circunferebantur suo tempore, ut spe-c: es Et quia tunc no rimabatur exacti naturas rerum , sed ad praedicatnent .iadunabat in ordine ad praedicationes faciendas,& quia suo tempore exist: inabatur, orationem esse speciem quantitatis illam inter species reliquas illius inseruit, non tamen vere censuiteta spe etem. Unde sactum est, ut illam μηπ.in metaphysica praetermitteret, ubi species secundum veritatem & propriam numerabat sententiam Et quanuis dixerit esse quanta per se ex alioruloquebatur sententia Uel secundo re M spondetur , quod est species imperfecta , in ratione niensurae , non tamen ab Iolute. Et in hac consideratione dixit esse quanta perse, hoc est in ratione
inensurae, non vero absolute & in ratione quanti tatis. Et D.Thon .eanduhabet expositionem. Non enim voluit
Angelicus Doctor aliud di cete , nisi quod dixit Aristoteles Ad secundum respondetur, quod oratio est longa', & breuis non proprie; A quia longum & breue sunt passiones lineae, sed per metaphoram dicitur longa. qu a plus consumit temporis in sui
prolatione , quam oratio breuis, quae minus temporis insumit . Et secundotati a res'. responactur, quod est per accidens longa, brcuis,non vero per se; quod requirebatur, ut ellat species quantitatis.'Ad tertium iam patet ex dictis supra in hoc I radicam ciato. Ad I.
173쪽
V Irum oratio sit species imperfecta atoma, vessub Iernarct an μ ens per accri
dens Argum. T videtur, quod no sit species, nec atoma, nec subalterna distincta ab aliis speciebus, quia partes eius non distinguntur a tempore,erRo non est species distincta etiam in ratione mensurae a tempore.Consequentia videtur bona, Ze antecedens probatur, quia oratio est tempus menia suras longitudinem & breuitatem stulabarum. Et argumentum tonfirmatur, Quia totum& partes eiusdem sunt rationis in homogeneis, sed oratio diei e partem temporis,ergo est eiusdem rationis cum toto tempore. ergo non est species imperfecta distincta a tempore .
secundum argumentum . Si species orationis multiplicarentur,maxime ex diuersa ratione lonpitudinis,vel breuitatis syllaba ruded hac ratione no poLsunt multiplicari, ergo Probatur munoc. Quia quod syllabae correpte , vel prodotio proferaatur, 3e quod sit longa vel breuis, est ex vo Iunt et e proferentis, Se ex hominum Deneplacito , sed hoc non potest dare speciem re Iem rebus, ergo oratio non est species realis quantitatis. Tertium. Omnis duratio rerum conruptibilium tempore mensurati ita similiter , & omnis motus , sed oratio est quid corruptibile,ergo non por est alia mensura, quam tempore mensurari ,ergo non est ponenda ista species men
Quartum argumentum: Si oratio est mensura, vel est realis mensura, vel rationis , non hoc secundum, alias esset relatio vel negatio, vel priuatio, & sic non esset quid mensurans , si ergo est reali s, vel est substantia , vel accidens. Non primum,ergo secundum. Sed nee
hoe, quia omne accides habet aliquod subiectum, sed oratio nullum subiectahahet,ergo. Probatur minore ui λ non subiectatur ubi tempus , nec in aere , nec alibi,ergo, Quintum argumentum: Omnis mensura praedicamentalis mensurat substitiam, sed oratio non mensurat substa tiam, ergo non est mensura praedie mentalis. Maior patet, quia quantitas est substantia mensurae , & ita omnis mensura praedicamentalis substantiam debet mensurare Sextum argumentum. Omnis syllaba vel est Ionga: vel breui s. erg. non pos sunt esse n isi duae speciesvrationis. Probatur consequentia', quia species or tionis non possunt variari, nisi secun dum longitudinem, vel breuitatem syllabarum.
Septimum. Si oratio est mensura discret sequitur, quod ubi sint syllabae aequales numero, ibi sit oratio eiusdespecies, sed hoc est falsum, ergo no est mensura discleta,& sic non distingue.
retur a tempore. Probatur maior, quia in numero aequales unitates faciunt numeros eiusdem speciei. Probatur m nor, quia oratio constans duabus syli
bis breui bus differt specie ab illa,quae constat illis Iongis.
Octauum argumentum e Non videis tur quomodo ex diuersis syllabis possit resu Irare unum ens per se,quia i liae partes nec se habent ut materia & forma, , nec ut actus M potenti quod est necessarium ut sit eos per se, ergo resultabitens per accidens:
ADquisti ouem igitur respodetur,
orationem esse speciem inperfectani mensurae subalaternam tamen . Sicut enim anima est species subIaterna imperfecta ad anim am hominis & leonis, S c, ita oratio est species impe efracta subalterna ad omnes pedes carmianum, S ad omnia carmina ad dacti tu , spondeum &c.De quibus vide Soto in hoc praedicamentot, Se D. Augustinum in libris de musica Nam speetes orationis distingunt ne penes diuersam Pr portionem,quam habent secundum Iogitudi
174쪽
De praedi c. inuandi Quaest XXXI. - 123
gitudinem, g breuitatem, nam hac ratione ψiuersimode metur an t. Ses quia haec non multum attinent ad lo icam,
nolo amplius illa prosequi, & est quoddam ens peris, liceimon perte totum, si eut locus est ens per se , licet non sit species quatitatis perfecta.Et hoc ideo dicitur, quia illae inllabae adinviceni
. habent in ordine ad modulationem', seu mensuram rationem materiae, &Formae, sicut supra de unitatibus dictis est .Et argumenta, quae contra hoc fieri possent in dicta quaellione, qua quaesiuimus,an numerus esset ens per se, soluta
Mi A D pri inu n argumentum, ut con M. ι dia ilat ex D.Thom in supradicto opucauri ati iculo ca P. 1. aliqui dixerunt ad oratio suorum. nem nihil esse aliud quam multatem pora diuisa ,seu intere ita, ita quod ora.
tio , quae est spondeus nihil est aliud,
quam tempus mesurans duas partes huius orationis. Et si fiat argumentum; ' , Nam sequeretiir,quod non distingueretiir oratio a tempore, quia pars temporis non distinguitur specie a tempore i spondent .negando consequentiam, quia oratio sunt illae partes, ut indiuilae. Et sic seeundum hanc rationem oratio differt a tempore, quia tempus no 3 dieit partes indivisas in sui ratione . Oratio ergo, di cutit isti ,est, ut a tempore non 'uo. nodocunque nisi quatenus sunt indiuila . Sed haec solutio non vi-ῆ nprobasin detur, vera;& solum resertur a D Tho. raredens nec approbatur, quia non eli , nisi uni stario. cum tempus numero constans ex diuersis partibus, non interruptis, praeterito,
scilicet,& futuro, quae in instanti praesenti continuan rur. Oratio autem n eis
. cessario tonstat eic diuersis durationi bus realiter distinctis, S: non continuatis, ut patet in hac oratione. Dominus. Praeterea: Nana Arist. dicit orationem esse aliquid distinctum a tepore , quod colligitur ex eo. quod dicit, Dratione
dico eam,quae est cum voce. Irem. Naoratio dicit aliqua do duas syllabassent res . quarum altera tri bre iii , abera longa, sed in tempore non est eo siderare partem breuem N partem longam eo modo, quo longum & breue aecipitur in oratione. ergo. Unde ad argumentum dicitur, quod ipsam esura quae ei oratio, ut diximus quaeitione praecedeti, est realiter in oratione vocali seu reali, ut cum in illo versu dicitur: Arma virum que Cano, idem est realiter illarinenturat, cum illis syllabis prolatis&est intrinseca in ensura illarium seci indurn longitud nem & breuitatem . ut inter se dicunt ordinem concentus. Uerum est tamen, quod illarum longitudinem & breuitatem cognosci mira , ut alius dixit ex eo quod, Syllaba longa duo confirmit tempora, sed quae Diacitur sse breuis tempus sibi vendi
Cat unum.Talneia tempus non est tmen
sura, tuae eli oratio, sed ipsa longitudo.& breuitas, quae est in syllabis, illa eliquae est oratio, nam etiam si non esset
motus primi mobilis, illae syllabae haberent aliquam durationem maiorem, minorem. Sed contra, nam D Thom . .
supradicto cap. a. dicit syllabas esse in diuisibnes,ereo non habent longitudinem. Respondetur, quod vult dicere , Obiectis. quod non possunt diuidi in duas sylla a Solutio. bas. In hac enim dictione, Maria i & in haedictione, Thomas, non possumus syllabas in alias syllabas diuidere , licet illa duratio , cuiuscunque possit intelligi consumere tempus diuisibile. Itaque illa coexistit tempore diuisibiali, non tamen est diuisibilis, sicut foremus hoe dicere de Angelica operati ne relata ad nostrum tempus. Et operhoc patet ad confirmationem. Et nota bene hanc solutionem pro intelligenda quid ditate orationis.
Ad secundum respondetur, quod ex Ad 1 let. natura sita, syllabae habent longitudirem,vel breui taetem,licet in assignanda hac longitudine. vel breuitate sine opiniones hominum diuersae, di placita diuersa, in quo fallum dicit sua rea .
disput. 47.secl. 3. Ad tertium respondetur , quod om- AII. nis duratio talis tempore mensurar, si per se sumatur . Caeterum si summatur duratio unius, 3c alterius, ut inter se habent concentum quendam secundum rationem logitudinis,&brevitatis , sie δ mensuran-
175쪽
mensurantur prqpria mensura, quae est oratio,sicut u homo consideretur in sem en furat ur, linea corpore, vel superficie si vero sumatur, ut colunctus cualiis, numero mensuratur, quae est alia species. Ad . Ad quartum respondetur,quod or tio est accidens reductum ad praedicamentum quantitatis, ex eo, quod non
habet propriam diuisibilitate , D sicut tempus subiectatur in primo mobili,
ita oratio in voce mensurata subiectatur, seu in sellabis mensuratis. Nam parum refert hoc dicere. Sicut enim dicimus orationem esse longam : ita asserere debemus illam longitudinem in ip
sam subiectari, nam intrinsece mensu. ratur per illam.
- s. Ad quintum respondetur, quod susficit mensuram praedicamentalem me surari aliquid suos tantiae, scilicet,actionein, vel aliquid huiusmodi, ut patetia te ore Αδε. Ad sextum respondetur,quod ex varia combinatione illarum duarum syllabarum adiuncta cum aliis resultant. multae species, sic iit ex varia commi. .. xli. ne quatuor qualitatum resu Itant varia colores. Et hoc patet in arte poetica, ubi sunt multae species carminu& pedum illorum. . . Ad septimum respodetur,quod quia illae syllabae aequales in numero habet ν imito alium & alium concentum,seu accentum & longitudinem & breuitatem , componunt aliam speciem distinctam, sicut,quamuis homo & equus constent ex duabus materia & forma. quia illae partes sunt alterius rationis, saltim in ratione formae alia species resultat; ita eodem modo dicendum est de partibus
orationis. In numeris vero quando est idem numerus unitatum sunt eiusdem rationis unitates, di ita eadem resultat species. Ad octauum respondetur, ex concla
A 8 a g. sone posita in hae quaestione.
Arist. Logicam. QVAEsTIO XXXII.
Vtrum locus, tempus es motus, sint vera speciesquantitatis.
T haec qii estio ista tria coprehendit,quia ex eadem radice de omnibus est sententia serenda, hi probatur primo locum essedili inciam lpeciem a linea, corpore, &supes sic tu & vere locatum in praedica 'Hac lato quantitatis directe, Nam Arist in logica cap. de quantitate. t una ponit speciem quantitatis I ti dicit esse
quantum perse,& non per accidens rgo intentum habetur. xl eonfirmatur 'hoc argumentum: Nam loeus habet passionem quan titatis, quod est esse me 'suram substantiae , ergo& essentiam. Antecedens patet. Et probatur consequentia, quia cui conuenit passo, & eiu sentia competere dhbet. Secundo esse formam intrinsecam i&extrinseca in sunt rationes suffciein 'tes ad v/rianda speciem, & distinguenda praedicamenta aliquando ut patet in loco,& ubi tempore, & quando; sed Ioeus distinguitur a snperficie, ut forma extrinseca, nam quatenus proprium suhiectum assicit superficies dicitur sorma intrinseca, ut autem eircunscribit aliud eorpus,habet se ut forma extrinis seca eiu ergo ut sie distinctam eonstitui t speciem, ia non potest ad aliud prς dicamentum pertinere ni si ad hoc, ergo. Probatur minor, quia tribuit illi
quandam extensionem,& mensuratio-
nem extrinsecam,quae pertinet ad praedi eamentum quantitatis. Tertio. Nam. D.Thom. si pradicto
opusculo 48. capite s. & alibi saepe di- tu. xit, locum esse quantitatis speciem, denuod habet propriam differentiam distinctam a differentia superficiei, scilicet,esse immobilem, ergo est distincta species a super fiete, & hare species ad nullum praedicamentum potest pertinere, nisi ad praedicamentum quantitatis,ergo. Quam
176쪽
De Praedici quant. Quaest. XXXI I.
ε . Quarto. Nam locus ex natura sua disu quandam exte0sionem potentem aliam comprehendere, ted hanc extensionem non dicit superfici cs, ergo est plia species quantitatis distincta a su-
Persicie. Maior patet,quia locus potens eis circunscribere & continere loc tum. Hoc autem sine extensione, honpotest facere. Extensio autem ratio est quantitatis, ergo dicit extensionem de .. . - genere quanti talis ,& minor illa pro
batur . Nam superficies non dicit, nisi extensionem secundum latitudinem&longitudinem & non dicit extensionem potentem aliquid aliud comprae- hedere, ergo illa extensio distincta est ab ista,& sic erunt duae species quantii ratis. Et confirmatur: Nam certe locus
aliquid addit supra superficiem, superficies enim, quae aliud corpus non comprehendit non est locus, sed illud, quod addit est de genere quantitatis. Na noncst alterius et eneris , ergo est distincta species. Probatur consequentia; Quia ex eo superficies est dui in ta species, quia addit aliquid lineae pertinens ad
genus quantitatis, nimirum latitudine, ergo . Quod vero tempus sit species quantitatis, probo,& sit. s. Argum. Quintum argumentum. Tempus per se est extensum, ergo per se est quantu. ergo perse est in praedicamento. Prima consequentia est euidens : nam ratio quantitatiis constitutiva est extensio. Et ... , Probatur antecedens; nam de intrinsec' satione temporis est habere partes diuiti biles N extensas, ergo de eius I tinne est esse extensum. Antecedens probatur: Nam tempus in hoc differt
ab instanti, quia instans est in diuisibi- Ie,tempus vero est diuisibile, & extensum , & ita in sua ratione dicit partes
exten fas, quarum una non est alia. Et confirmatur hoc argumentum , quia Arist. in praedicamento hoc ,tempus numerat inter species quantitatis per.se, ut supra visum fuit,ergo. . AUM. Sexto. Implicatio cotradictionis est
quod tempus salvetur in aliquo indiuisbili secundum quantumque conside-r-tionem, ergo ex sua ratione est ex te
sum & diuisibile: Consequentia est euidens: Quia si per aecidens conuenit illi extensio,& diuisibilitas, bene posset saluari cum his quae per se illi insunt
absque eo,quod haberet ea quae peraccidens illi conueniunt,& sic posset saluari sine extensione. Et confirmatur hoc argumentum: Quia saltim si extensio non est de ratione temporis per i tellectum posset considerari tempus sine extensione, sed hoc fieri non potest, quia necessario debet intelligi pars,prior,& posterior in tempore, quae partes etiam necessario debent intelligi diuisibiles, alias tempus continuum intelligeretur compositum ex indiuisibili
Septimo; Uel tempus componitur r. argum
ex indivisibilibus , vel ex diuisibilibus. Non primum, ut de se constat, erisgo secundum , ergo est quantum esse nisti aliter,quia illud est essentialiter qua tu, quod ex diuisibilibus componitur . Alia argumeta adduci posset, sed quia ad physcos pertinent,omitto Prudens:
solum ea enim adduco , quae probant ex propriis tempus esse speciem quantitatis. i. Octauo probatur, quod motus sit 1 . Amum. quantitatis species vera& propria. Et oi onmia argumenta, quae probant lepus esse speciem quantitatis, probant etiam motum esse speciem quantitatis , quia etiam est extensum,&diuisibile per.se,& ex sua ratione . Unde non potest fieri in instanti, sed specialiter Probatur de motu . Nam D. Thom. s. metaphys eae lectione 1 aut a dicit, loquendo de tempore,& motu, unde hae non solum .l iquantitates per accidens dici possunt, sed magis per posterius , in quantum quantitatis diuisionem ab aliquo pri ri sortiuntur. Ex quo sic argumentor , D. Thom. asserit tempus & motu esse uanta per posterius, & non per acciens, hoc est, per se secutio, sed susscit, ut constituantur in praedicamento qualitatis species istas esse quantas per se secundo, ergo reuera sunt quantitatis species. Probatur minor, quia quae sunt talia per se secundo, non sunt talia per accidens,& se pertinebunt ad hoc prs
dicamentum. Et confirmatur hoc argumentum, ex eodem, D. Thom. ibidem.
Nam dicit quod Aristoteles egit de speciebus
177쪽
116 Commentarii in Arist. Logicam.
ciebus quantitatἰs in logica ,secundum
rationem mensurae, Se ita illas distinxit secundum diuersam rationem mensuistae, sed locus & tempus habent diue iam rationem mensurae ab aliis speti bus, ergo constituent in praedicamentologico diuersam speciem , & sie erunt in illo ut vers species in ratione mensurae Confirmatur hoc argumentum. NaD Th i l .metaphysicae sectione s. lectione ν.& lemone 44. N 3. physic rum lectione 4 dieit pertinere loeu ad genus quantitatis ι N idem dieit opu-
s Nono, motus habet varias species, ut patet ex Aristotele in post praedicamentis, ergo motus est genus,ergo pertinet ad aliquod prmicamentum, S: noad aliud ,nisi ad praedicamen um qua titatis, erim est species illius Prima consequentia probatur,quia decem gen ra dituntur,quia ad illa omnis species, di genera subalterna redutuntur Minor probatur , quia quantitas dicit
extensionem , ω motus eandem imis
portat,ergo pertinet ad hoc praedica-
to. Decimum argumentum. In motu est peculiari continuitas distincta a continuitate temporis,ereo motus causat diuersam quantitatis Ipeciem distinctam
a tempore. Antecedens probatur. Nam motus omnes,praeter motum primi mobilis. non sunt tempus , & sunt aliquid
continuum,ergo distincta continuitatea continuitate temporis. tr. Vndecimo argumetor communite
pro omnibus hic dictis, quod sint species quantitatis: Nam omnia ista non sunt quanta per accidens:ergo sunt quata per se. Onsequentia est bona , quia
inter perseia per accidens non datur medium. Sed probatur antecedens, Naquantum per accidens est illud , 'uod
ex se non habet extensionem, sed illam habet aliunde. Nam, ut ait Aristoteles in praedicamento quantitatis,quantum
enim per se est, ad quod aspicientes,caetera quanta dicimus ,& quantum per'. accidens est illud, quod dicitur tale ratione quantitatis alterius.Sicut substItia non per se dicitur quanta, sed rati
ne quantitatis, albedo similiter sed ita non dicisur motus& tempus Se loeus
quantum, ergo non sunt per accidens quanta . Probatur,minor,quia non diis cuntur quanta ratione quantitatis spatii, v g. quamuis inde sumatur radix,
sed ex propria dissinitione & ratione,
IN hie quaestione sunt variae senten- causνμεν tiae quidam enim dicunt de locrive. r. Sor. ram speciem completam & perfectam esse huiusmodi praedicamenti quantitatis .Et hoe etiam diuersmode a diuersis explicatur. Nam aliqui di eunt esse
veram speciem quantitatis in ratione mensurae, non vero in ratione diuis bilitatis, quia ut dicit.D.Thom.in praedicamento logico,sse quantitate agitur sub hac ratione. Uerum de hoc in principio huius praedi ea menti dictum est, dicemusque in solutionibus argumento. rum, iam enim rationem formalem e61 itutivam quantitatis solum esse extensionem, & non rationem mensu , flehoc tam in praedicamento topico qua in metaphyn eo dictum est, quia secun dum omnem cons de rationem solum sunt decem genera rerum, alias metarphysicus is isset diminutus , si non numerasset hanc rationem sermalem eniatis constituituam praedicantenti quantitatis logici. Alii vero dicunt .locum esse speciem 1. 3αι.
veram quantitatis.quia had et aliam ritionem extensionis distincta a superficie, nam superficies dicit extenIion εintrinsecam, locus vero extensionem extrinsecam. Sed haec opinio falsa est, Roνeliis quia locus nullo modo extendit ex- ρνςeerim trinsece locatum, cum locatum a pro- via. pria quantitate extendatur, ergo nullo modo respectu locati het extensionem Iocus,nec respectu locantis, qilia .
locans propria superficie, & linea, &corpore habet suas extensiones & nona loco, ut sic. De tempore vero etiam
est opinionum diuertitas . Dicunt aliqui, tempus esse diuersam speciem quacitat II,&a motu,& a reliquis,quia te piis habet propriam extensionem diristinctam ab extensione motus, ε cum
178쪽
e utensio sit ratio formalis quantitatis
erit tempus alia species. 3 S t. Alij autem censetat, tempus at ames se quantitatis speciem, non di stinctam amotu sed motus non est species quantitatis, tempus autem esse quantitatis speciem,'uia per illud motus extendi
tur. In ratione vero mensurae tempus
esse quantitatis speciem multi Thomi-DD. stae alterunt. Videatur Soto in praedicamento quantitatis, & videtur esse etia Aristotelis sementia, nam ponit tem pus speciem quantitatis, & non in ratione diuisibilatatis, ergo in ratione mensurae. De motu autem multi asserui, quod licet essentialiter non sit quantus, esse tamen in eo propriam quandam quantitatem', quae eli proprietas eius persei - secundo illi conueniens, quae sub gene. V. re quantitatis peculiarem constituunti Vm . . speciem Ala omnibus aliis distinctam.
Fassem. Et hanc sequitur etiam Fonseca lib. s. i i metaphysicς capite tr. quae ih.8. & ratio . .. . t supra adducitur, cui in nititur haec sen- , , tentia , quia, scilicet, habet propriam
- . . - extensionem. Sed,ut aperiam,quid se
cundum Thomisticam doctrinam de veritatem, in hac parte verum censeam est. Diabio et actionis. i. Cinet. D Rima conclusio: Locus in rationet. ι indi L cliuisibilis, seu extensi nullo modo visibilis a an cist species quantitatis S accipio locu , pro superficie ultima corporis contine iιatu. tis. Ilia conclusio aperta manet ex diis . a ctis superius. Nam locus non habet . . t aliam extensionem distinctam ab exte-sione superficiei: ergo locus no est alia species in ratione extensionis. Conseisquentia est euidens,quia species quantitatis in ratione extensionis distinguitur per diuersam extensionis ratione. Sed antecedens probatur, quia non P
test diuidi, nisi tecunduna latitudinem,ia longitudine Praeterea: Omnis ex-- ensio quantitatis continuae, vel est secundum longitudinem , vel secundum latitudinem. vel secundum profunditatem, nec imaginabilis est alia extensio,
ergo omnis extensio vel est linea , vel superncies, vel corpus, nulla ergo alia extensio praeter dictas cum dari possit omnis species quantitatis continuae , vel erit linea, vel superficies , vel corpus. Quod si habet locus aliam exten- sonem distinctam secundum longitudinem, vel latitudinem, erit alia superficies dillincta a superficie corporis. Et hoc esse non potest, quia duo accidentia solum numero distincta in eodem subiecto esse non pollunt, ergo: haec coclusio demonstrata est. Vnde Arisis. metaphy non numerauit locu speciem quantitatis, uia ibi tractabat de quantitate in ratione diuisibilis. Et ita diffiniuit,quantum esse diuisibile in ea quae insunt, accipimus diuisibilitatem radicaliter pro eatensione, in qua .consideratione locus non habebat nouam extensionem seu diuisibilitatem.
Secunda conclusio: Locus in ratione x Cenes. mensurae est species quaedam , quae re- Locus in oducitur ad praedicamentum quantita- ne me Myetis, ex eo , quod mensura est aliquid ip ea miraristas quantitatis, sed tamen haec species tamen o est aliquid imperfectum lute ductum qu Πιβι mad hoc praedicamentum. Hanc cones usionem superius docuimus. Et probatur modo, quod sit species quaedam in ratione mensurae, quia diuersimode mesuratur quam tempus,& superficies mensuret,nam , res perinmanentes,& extrinsece mensurat. Hoc
autem totum est quid imperfectum in genere quantitatis, quae est veluti modus ipsius. Et praedicamentum logicu , non potest, secundum hanc rationem constitui, quae cum sit diuersa a ratione extensionis essent undecim praediis camenta, quod est contra Arist ut vidimus superius. Hac conclusio est D.
Tho. in supra dicto opusculo 48. & Ρ Tε m. metaphysicae locis citatis, qui ut minimum sic di bet in illis locis intelligit. Et si dicas, sequitur , quod etiam detur Obuctoi species extrinseca , quae dicatur linea
extrinseca, & in ratione mensurae diis
stinguatur species a loco, quia etiam
linea menturatur extrinsece a linea
seu a longitudine , hoc autem est falsum & contra Arist. qui nullam talem posuit mensuram in praedicamento quantitatis, ergo et Respondetur dupli. Iolu . I.
179쪽
i L 8 Coririnentari j in Arist. Logicam.
citer. Uno modo concede do sequelam. Datur enim lpecies imperfecta in rone mensurae, quae dicitur linea, quatenus est extrinsecus mensurans rei' longitudinem tantum, Si illud quidem est
extrinsece. Sicut enim datur mensura, quae est locus mensurans longitudine, M latitudinem extrinsece, ita datur me sura extrinseca,mensurans tantum i Ritudinem rei. Et Arti . non numerauit illam explicite, sed implicite, nam numerando locum numerauit conseque-ter speciem lineae in ratione mensurae Solui. s. tr misce, Secundo respondetur, quod
i ita mensuratio longitudinis formaliter includitur in mensuratione loci, 8cua non est distincta species imperfecta
etiain in ratione mensurae, non Vero exi tea sto intrinseca secundum longitudi Macm includitur sermaliter in extensio ne superficiei . Se ita constituit diuer-lam speciem in ratione extensionis:, quae eit ratio formalis praedicamentio Misi, qua utitatis. Evsi dicas, Quare mentur tio extrinsecalogitudinis includie formaliter in ratione mensurationis loci, de non extensio lineae in extensione sus. OG pzrficiei, Respondetur, quod non po-' teli mensura reformaliter locatum, nisi mensuret formaliter eius Iongitudia
.nem, Sc latitudinem. At vero bene potest saluari propria extensio secundum latitudinem sine inclusione formali extensionis secundum logitudinem, quia haec est continuatiua extensionis secundum latitudinem,quod non reperitur .in mensuratione secundum latiis dine,& longitudinem.
ebia ' Motus non est spe Coa, F. . ciea praedicamenti quantitatis,consideo)Mis r Dd. qualitatem lecundu tua propriu ratione, q est ex telio . Haec coci usii, cit mihi de molliat a in doctrina Arist. Namotus ut sic, est post 'raedicamentu , ut alserit Aristoteles in poli prmica metis capite i 3.de 1 peciebus motus,sed post - praedica in enta nou sunt in prsdicam to aliquo tauquam species ri: us, alias non dioerentur post praedicamenta,er
de actione de pastioue de mi, tu, siquid imperfectum M ineompletum, ergo non potest esse species praedicamentiquantitatis. Probatur eo sequentia,quialpecies cui ut libet praedi cameti est enscompletum Se perfectum in sua ratione,nec est in fieri,& in tendentia ad aliud. Praeterea: Praedicamenta,&omnia
quae in illis sum directe, formaliter distinguntur a poli praedicamentis, alias
noli debuisset Aristoteles numerare . n3
Polt praedicamenta, ut quid distinctum
a praedicamentis, ergo morus & omisnes eius species distinguntur formalia ter ad minus ab omni specie praedicaamentali, ergo in nullo eth praedicam eato. Et ita est communis sententia Ati-itotelis t. physicorum, & supra dicto capite,& lectione s. apud D. Thom ubi supra, quod motus reducitur ad praedi .camentum sui termini.Ex quo sic Rrgu- ς mentor , Motus pertinet reductive ad ad tabo praedieamentum sui termini, ut si est da m. amalteratio ad qualitatem, si augmenta- . a. physiaetio ad quantitatem,si latio ad ubi, erS. νι f. mali non est species praedicamenti quantita aliatis directe ibi existens, quia nullum rem qωod madiductum ad praedicainentum eth ibi di cameman. recte, haec enim sunt pug uantia. Loqui- mureni in hic de motu secundum quod
est actus entis in potentia secundum quod in potentia Praeterea sequitur, quod augmentatio sit perisin praedicamento quantitatis, & non sit perte in illo , quod eli contradictorias esse veras. Probatur: Nam est perse in illo, sieli species illius, de non est perse , quia
reductive pertinet ad praedicamentum . sui termini, ergo Ex quo patet, quam .
false dixerit oppositum ponseca v bisu Re in pra. Vitile quamuis motus esset quanti Fons ea. tas per se secundo non sequitur, quod
sit speetes quantitatis, ta est quid imperfectum de incompletum , de in via ad aliud. inarta conelusio q:is plus habet dis 4. Conel.
ficuit iis sit; Tempus non est sp2cies Tepus quaquantitatis in ratione extensionis,con r e κδ esssiderando quan itatem; quae ponatur in ρης v. directe in praedicamento quantitatis. gomui AH ecconciusio est Arithotelis l: b. quinto Metaphysicae tex. ia. & lectioneis. apud D. Tlioin . ubi dicit ex prelis, temispus ti motu esse quanta per aeci deps Et
180쪽
De Praedi c. quant. Quaest. XXXII. 119
At sub d t rationem: Etenim haec quanta quaedam &continua dicuntur . quia
illa diuisibilia sunt, quorum sunt illa effectus,atque non dico, id quod moti
tur, sed id super quod efficitur motus Quia enim quantiren est illud, ideo etiamotus quantus est: tempus etiam ideo quantum est, quia motus quantus est.
Super quem locum ita asserit D. Thom. Dus mεdi Distinguit modos quantitatis per accistianais aώι dens, 5c ponit duos modos quantitatispere aecidει per accidens . quorum unus e it , quod aliqua dicuntur quanta per accidens, ex noc soli ira quod sunt accidentia alicuius quanti, sicut album, tu musicum , per hoc quod sunt accidentia alicuius subiecti, quod ell quantum. Alio modo
dicuntur aliqua quanta per accidens , non ι atione iubiecti in quo sunt,sed ex eo, quod diuiduntur secundum quantitatem ad diuisionem alicuius quantitatis. Sicut motus & tempus, quae dicuntur quaedam quanta & continua propterea quod ea quorum sunt, sunt diuisibi lia& ipsa diuiduntur ad diuisionem eorum. Tempus enim es diuisibile se con
tinuuIn Propter motum, motu S, aut Cin
propter magnitudinem , non quidem eius,quod mouetur, sed eius, in quo aliquid mou tur. Ex eo enim quod illa
magnitudo est quanta & motiis eli quatus se Py hoc quod modus est situs est ps est situ. F x 2b.locis sic arguine tor. Ea, quae poni debent in praedicamento quantitatis , debent esse quanta perse,& propria catione, sed tempus se motus non sunt quanta perse,& ex propria ratione, sed sunt quanta per aliud , ergo
non sunt species quatilitatis. Maior patet, quia ex propria definitione , & raiatione debet illis competere extensio,
re ratione ipsius aliis debet competere. Minor patet ex Aristotele, quia ha bent hoc finaliter ab extentione spatij si dicas, quod conuenit illis per se cile
obiectio. quanta ut diu metuitur contra accidentaliter,quod sufficit ut in praedicamenisto collocentur tempus & motus,& noest necesse,quod conuem at illis haec ra1νtutio. tio per se, id est, non per aliud. Contra, nain exeo, quod conuenit illis ratio
quanti per aliud explicat D. Thom. per Posterius, Et ita d cit, undia hae non is tum quantitates per accidens dici pota sunt, sed magis per posterius. Ex quo
sic argumentor . Ratio quanti dicitur de tempore & motu, de quanto P se ise ιιαν nua analogice , ergo tempus non ponitur, togies de re nec motus in hoc praedicamento. Pro- poredi m batur consequentia: Qtria ea , quae po- νω. nuntur in hoc praedicamento debent participare uni uoce Se simpliciter rationem quantitatis. Probatur anteceden quia dicitur per prius id est simpliciter de quantitate continua, scili cet, delinea, corpore & superficie, per Posterius, idest, secundum quid de quantitate per accidens, scilicet,motu, ut epore, ergo. Non enim potest intelli ei ratio quantitatis conuenire motui A
tempori,nisi per ordinem ad quantitate in spacij, sicut nec accidens r alio noentis poteli participare , nisi in ordine ad liibstantiam . Unde prius ista diuisio debet fieri, quantum aliud perse , aliud
per accidens. Et postea,quantum per se, aliud continuum aliud discretum.CD. itinuum: aliud linea, aliud corpus,ali ii .lsuperficies. Explicatur haec ratio,& cofirmatur. Nam rempus & motus sunt secundum quid quantitates , ergo non possunt collocari in hoc praedicamento. Probatur antecedens: Quia participant rationem quantitatis secundum
quid, de inordine ad quantum continuum per se & ita non polsunt intelligi in ratione quanti, nisi in ordine ad qualitatem per se spacii. Praeterea probatur conclusio. Nam tempus est quidam modu', teli proprietas motus , sed motus
est quid in copletum , & imperfectum, ergo.& haec proprietas illius erit quid incompletum , & i inperfectum, ergo
non ponetur in praedicamento Consequentia est clara, quia non potest habere incompletum, & imperfectuna proprietatem consequutam ad illud. vi incompletum est,quae sit in praedicamento Nam licet intellectus animae rationalis separatae in praedicamento qualitatis, de anima in nullo praedicamento collocetur, no Consequitur intellectas animam, ut est quid incompletum , sed
tempus conseqititur motum,qua ratione est actim imperfectus & quid in potentia, dc ablolute tempus in genere ex